[0:07]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Này thầy ra khóa thiền ở ngoài Bắc Pháp Vân rồi về đây giảng cho khóa thiền ở Viên Quang, Nghệ An. Nếu không có gì trở ngại thì cứ mỗi tháng ta gặp nhau một lần. Mà nhiều khi cũng không biết hết được, ừ cuộc đời này nhiều khi cũng không biết trước mọi thứ. Thì quyết định là như vậy.
[0:40]Riêng thì ở Viên Quang tới đây là là sư phụ chôn giấu một cái nỗi niềm để riêng ở đây. Ở đây là một nơi đặc biệt của mình, chôn giấu trong cái lòng của mình thôi. Ai biết biết, không biết thì thôi. Vậy không có nói.
[1:01]Hôm nay ta nói về cái vai trò của ngôn ngữ.
[1:07]Hôm nọ ở trên cái clip ở trên mạng đó có đăng một cái clip là có một cái con ngỗng cái nó nó ở trên bờ cái nó nó lấy cái miệng nó nó nó nó ngậm cái gì có vẻ thức ăn. Nó đưa xuống dưới cái ao, nguyên cái bầy cá lại cái nó nó mớm nó đút cho từng con. Ta có thấy cái clip đó không? À cái clip đó rất là nổi tiếng. Người ta ngạc nhiên là thường là loài vật là loài tham ăn, giành ăn. Kể cả đồng loại của nó nó cũng giành ăn. Hễ mà con chó mà nó ngậm được cục xương rồi là nó phải chạy đi chỗ khác để đừng cho con nào đuổi theo. Đó là cái bản năng của tự nhiên của loài vật là như vậy. Chỉ có con người, cái tâm hồn của con người,
[1:53]cái trí tuệ của con người mới có cái đạo đức để nhường nhịn, để chia sẻ, để tương trợ nhau. Còn loài vật không có. Nhưng mà con ngỗng đó nó làm được cái hành vi là nó tương trợ, nó tương trợ cho loài cá, nó mớm đút từng con nó, nó hoài. Thì với những cái loài vật như vậy chắc chắn kiếp sau nó lên làm người vì nó tâm hồn nó đã thay đổi. Nhớ như vậy. Ta ở cái cõi nào, ta ở cõi người hay ta ở cõi thú hay ta ở cõi cõi trời là do nó tương ưng với tâm hồn của ta. Tâm hồn ta ở ở mức độ nào thì ta sẽ sinh về cõi đấy, đó là luật nhân quả. À một cái người ví dụ đang là cõi người nhưng mà tâm hồn hẹp hòi,
[2:45]bần tiện, ích kỷ, gian tham thì người đó đã chọn cho mình một cái cõi đi về ở kiếp sau là cõi thú vật hoặc là địa ngục hoặc là ngạ quỷ. Họ chọn. Còn một con người đang là cõi người nhưng mà tâm hồn lúc nào cũng thương yêu, lo lắng cho người khác, lúc nào cũng vị tha, nghĩ đến nỗi đau, niềm vui của người à thì con người đó chắc chắn kiếp sau sinh lên trên cõi trời. Vì tâm hồn của họ nó tương ưng, nó xứng với, nó hợp với cái cõi trời. Nên nhớ như vậy, tâm ta như thế nào thì nó dẫn dắt nghiệp của ta, cuộc đời ta đi về chỗ đó. Ừ. Đó ví dụ như vậy, ví dụ như bây giờ trong một cái gia đình giàu có sung sướng tự nhiên có đứa con
[3:41]nó cứ quậy nó nghịch rồi nó bỏ nhà nó đi. Thì mình mới nói rằng tại cái ông bố này ổng thương con quá cái là nó nó chiều nó quá rồi nó hư. Cho nên là nhà cửa sung sướng vậy không ở mà tự nhiên bỏ đi đâu, đi theo đám bụi đời lang thang ở đâu. Người ta trách là ông bố không dạy con cho đàng hoàng. Nhưng thực sự không phải. Thực sự là tâm của nó đã thay đổi mà không ai hay. Tức là nhà cửa sang trọng nhưng tâm của nó đã thành tâm của một kẻ lang thang bụi đời, du thủ du thực. Đến lúc chín muồi rồi nó phải ra khỏi nhà để đi về cái cõi của nó, cái cõi mà đúng với cái tâm của nó là như vậy. Thì
[4:28]cái quan trọng cái dẫn dắt cuộc đời chúng ta, tâm hồn chúng ta chính là tâm hồn của ta. Đức Phật cũng dạy là: "Tâm dẫn đầu các pháp." Trong Pháp Cú Đức Phật nói: "Tâm dẫn đầu các pháp." Tức là tâm đi trước rồi dẫn dắt mọi chuyện trong cuộc đời này đi theo. Tâm ta thế nào dẫn cuộc đời ta và thay đổi cả thế giới đi theo. Nên tâm phải là cái đi trước. Cũng vậy, chúng ta làm cách mạng cũng vậy, như ngày xưa vậy, đất nước mình còn nô lệ thì cái việc đầu tiên mà để xây dựng một lực lượng giành độc lập cho đất nước thì bằng cái gì? Có phải bằng tiền không? Có phải Bác Hồ đưa tiền ra kêu mọi người theo mình chiến đấu không? Có không?
[5:17]Không. Bằng cái gì? Miệng để thay đổi tâm hồn của quần chúng cái đã, giác ngộ quần chúng cái đã. Khi tâm người ta đã thay đổi thì cuộc đời người ta thay đổi. Khi tâm của nhân dân họ không chấp nhận một đời sống nô lệ nữa thì sẽ có ngày đất nước đó được độc lập. Đó là quy luật. Tất cả mọi vĩ nhân, mọi danh nhân trên thế giới này đều như vậy, đi bằng con đường tâm trước cái đã. Và như nãy ta hát cái bài hát thế gian này chỉ riêng Bác mà thôi. Là trong nội dung của bài hát là ca ngợi Bác Hồ có một cuộc sống cực kỳ giản dị. Lãnh tụ mà sống giản dị kỳ lạ như vậy. Bác cứ nhìn đời sống của nhân dân và tự chọn cho mình một cái lối sống
[6:13]không sai biệt với người dân của mình trong cái thời buổi đó, thời điểm đó. Dân đang khổ, Bác không có hưởng sung sướng mặc dù tiêu chuẩn của một Chủ tịch Bác dư sức để sống sung sướng nghe nhưng Bác cứ khước từ. Tại sao vậy? Tại sao vậy? Tại ai vậy? Tại cái người dân Nghệ An. Lỗi này của người Nghệ An.
[6:40]Bác được hun đúc trong cái không khí, trong cái văn hóa, trong tinh thần của người Nghệ An. Khổ với dân, vui với dân. Sống đời sống giản dị, chắt chiu theo nhân dân trong cái cái đời sống như vậy. Bây giờ là cái nhà của quê Bác ta vẫn còn nhìn thấy là mái tranh vách đất thật sự là đẹp hơn hồi xưa rất nhiều vì sửa đi sửa lại đẹp lắm rồi chứ hồi xưa còn nghèo hơn nữa, khổ hơn nữa, tồi tàn hơn nữa. Đơn giản vô cùng. Bây giờ thì ta chăm chút từng cái hàng rào, từng cái cội cây để làm một chỗ tham quan. Chứ nếu cảnh thực ngày xưa khổ hơn bây giờ rất là nhiều. Cái hàng dậu đã đổ không ai dựng lên, cái cây đó nó bị mất gốc chưa ai dựng lại.
[7:24]Nên là hoang tàn lắm. Nhưng mà Bác đi ra từ quê hương Nghệ An nên ta mới có một hình ảnh một lãnh tụ, lãnh tụ nói thẳng ra là mang cái tinh thần của Nghệ An. Nói tại người Nghệ An Bác mới sống khổ như vậy, tại Nghệ An.
[7:48]Nhưng mà nếu ai mà được gặp Bác Hồ
[7:58]thì ta sẽ bị một cái hiệu ứng tâm lý thế này: ta chỉ biết vâng lời con người này, không dám cãi.
[8:08]Tại sao thầy khẳng định điều này? Tại vì thầy đã được Bác đến thăm trong giấc mơ.
[8:20]Hôm nay thầy tiết lộ cái giấc mơ nên mọi người nghe rồi làm ơn giấu lại, đừng nói ra bên ngoài biết. Đây là điều bí mật của chúng ta thôi, nên đừng cho ai biết. Lúc mà thầy lên núi, thầy tu lúc cái chùa còn đơn sơ lắm, nghèo thì thường thường thầy ngủ thì cũng vô tư ngủ. Trong một đêm đó Bác chống gậy Bác tới, rõ ràng tất cả mọi thứ. Mà trong lòng mình đâu có mơ ước gì đâu, mình đâu có nghĩ ngợi gì đâu. Cái đôi mắt Bác sáng quắc. Bác dặn dò mọi thứ xong Bác chống gậy đi, mình đuổi theo Bác không kịp. Giật mình thức dậy trong đầu mình có một cái ý nghĩ thế này: nếu ở ngoài đời mình gặp con người này thật
[8:59]chỉ biết vâng lời, không dám cãi một tiếng nào. Tức là cái thần thái, cái ánh mắt, cái uy lực và cái lời nói thuyết phục ta, ta không ta không thể cưỡng lại. Nên cái con người như vậy mới xốc lên, dựng lên cả một dân tộc đứng lên được.
[9:22]Cũng chỉ có một con người thôi mà xốc cả một dân tộc đứng lên. Bởi vì cái thần uy, cái uy lực của cái người đó như vậy. Cả một cái cõi lòng, cái tâm hồn, cái sức mạnh nội tâm của người đó kinh khủng. Chứ còn nếu mà như chúng ta vậy, mình nhìn nhìn qua nhìn lại thì cũng người đẹp hơn một chút, xấu hơn một chút. Ví dụ cô Bí thư thì đẹp hơn mình một chút thì mình cũng xấu hơn cổ một chút xíu. Nhưng mà ta cứ ngang ngang nhau ha, mình nói thì cũng có người đồng ý, cũng có người không đồng ý, cứ cãi qua cãi lại phiền lắm. Trong buổi họp nó phiền lắm. Nhưng mà gặp Bác Hồ rồi Bác nói một tiếng mình chỉ
[9:54]vâng lời thôi và đem hết cả cuộc đời đi theo. Thì con người đó mới dẫn cả một dân tộc đứng lên được chứ không phải là dễ. Cho nên ta phải phải hiểu là cái sức mạnh của một vĩ nhân như vậy. Nó không giống như mình, mình đừng tưởng tượng Bác Hồ cũng giống như mình, cũng là người ăn hay nói giỏi bình thường như mình, không có đâu. Cả một cái sức mạnh nội tâm cuồn cuộn kỳ lạ như là một phép lạ vậy. Mình gặp cái con người đó mình gặp như một ông thần sống vậy. Mình chỉ biết vâng lời thôi, lạ là như vậy. Thì
[10:30]Cái ví dụ bây giờ đất nước ta vậy, càng ngày càng tiến lên chỉ bởi vì
[10:40]tấm lòng của ta đã thay đổi, nhớ như vậy. Cái tâm hồn ta đi trước, hoàn cảnh ta cõi giới ta ta thay đổi theo. Bây giờ ta nói quay về đạo Phật vậy.
[10:55]Thế giới này cần đạo Phật, đất nước ta cũng cần đạo Phật, và ông bà ta đã chọn đạo Phật là cái đạo của quê hương mình. Nó nằm trong máu, trong thịt, trong văn hóa của ta từ nghìn đời mà ta đến với đạo Phật một cái gì đó nhẹ nhàng và tự nhiên. Thấy ông bà mình đi chùa, mình ba mẹ mình đi chùa rồi mình cũng đi chùa, xem như một điều rất tự nhiên.
[11:24]Ta thấy điều tự nhiên vì ta nghĩ rằng thì mấy nước khác họ có đạo của họ họ cũng tự nhiên, à không, không có tự nhiên. Không có tự nhiên. Chỉ có đạo Phật mới tự nhiên. Là vì sao vậy? Là vì khi khoa học tiến bộ, khi công nghệ kỹ thuật phát triển thì các giáo lý của tất cả các tôn giáo bị thử thách trầm trọng. Tức là các giáo sĩ, các nhà lãnh đạo các tôn giáo đó họ phải xoay xở, phải cải cách cái giáo lý của họ lại. Vì nó không hợp nữa. Khoa học bây giờ họ nhìn lên vũ trụ, họ thấy bao nhiêu thiên hà, bao nhiêu ngôi sao, cái tổ chức, cái cấu trúc của vũ trụ cực kỳ phức tạp. Nó không đơn giản, sơ sài giống như trong cái kinh của họ đã nói.
[12:15]Thế là họ phải cải cách, họ phải thay đổi để làm sao cho đạo của họ, giáo lý đạo của họ nó cũng phải ăn khớp, phù hợp với những phát kiến của khoa học. Còn đạo Phật không cần, đạo Phật mấy đó nói hết rồi. Mà đạo Phật có nói nhiều cái khoa học cũng chưa tiến bộ nữa, chưa thấy nữa. Ví dụ như trong thời Đức Phật, Đức Phật đã nói pháp giới vũ trụ này có nhiều thế giới, mà có những thế giới cũng có con người, có những thế giới cũng có những bậc giác ngộ. Đức Phật nói đâu... Và không chừng, như bây giờ người ta nói cái lịch sử của loài người là 300.000 năm, nhưng bây giờ họ phát hiện ra có những cái tổ hợp máy móc mà cả một triệu năm trước.
[13:00]Ơ bây giờ làm sao đây? Bắt đầu họ nói phải viết lại lịch sử của loài người. Tức là loài người không chỉ mới mà bắt đầu phát triển khoảng 300.000 năm đây, phải phát triển có mặt đâu xưa lắm rồi. Và điều này trong kinh Phật đã nói rồi. Trong kinh Phật đã nói là trái đất ta thay đổi qua nhiều lần tận thế. Mỗi một lần tận thế như vậy, ta xóa mất một nền văn minh rồi ta xây dựng lại. Đến lúc nào đó, ta bị tận thế, xóa mất cái nền văn minh rồi ta lại xây dựng lại. Thì cái điều mà Phật nói với những phát kiến của khảo cổ học nó ăn khớp với nhau. Có những bộ máy giống như máy vi tính, hay là những cái tháp, những cái ống điện mấy triệu năm
[13:44]thì không không phù hợp với cái cái lý luận của khoa học về khảo cổ học, về cổ sinh vật học. Vì vậy là ta theo đạo Phật, ta cứ tự nhiên mà theo, không cần phải gượng gạo, không cần phải xoay xở. Vì đạo Phật vốn rất là khoa học và đi trước khoa học. Ta rất may mắn ta làm đệ tử Phật, không có gì phải thay đổi. Và đặc biệt có một cái luật là luật nhân quả. Đức Phật dạy tới bây giờ thì người ta nói rằng không chứng minh được nên không công bố. Luật nhân quả là thiện ác báo ứng, ta làm điều tốt cho người, ta được điều may mắn trở lại với cuộc đời mình. Ta làm điều ác với người, ta sẽ gặp những điều bất hạnh với cuộc đời của mình.
[14:35]Thì cái điều này nghe rất là công bằng, rất là hợp lý. Ai có lương tâm, có đạo đức thều đều rất thích cái luật nhân quả này. Chỉ có người ác quá thì không thích, tại vì tôi làm ác mà trên đời này có thật có luật nhân quả thì tôi sẽ chịu khổ, nên họ không thích luật nhân quả tại ác thôi. Còn đa phần tất cả chúng ta, những người lương dân, hiền lành, vô tội, ai cũng yêu luật nhân quả, vì nó công bằng. Nó là một sự công bằng tự nhiên của vũ trụ. Nó là sự công bằng tự nhiên của vũ trụ, không cần ai đặt ra. Rồi ví dụ như là bây giờ tất cả chúng ta đều bị một cái hạn chế cái suy nghĩ tầm thường của con người là cái gì cũng phải có bắt đầu.
[15:20]Ví dụ ta thấy cây xoài to vậy, nó bắt đầu từ ngày xưa ta gieo một cái hạt, nó lên cái mầm, ta nuôi dưỡng lớn lên, ta thấy nó có bắt đầu, tới ngày nào mà nó chết thì thôi ta chặt làm củi. Rồi con người, ta xuất hiện từ lúc mẹ ta sinh ra, à ta có bắt đầu rồi đến khi già lớn ta chết đi. Và khi ta nhìn mọi điều trên cuộc đời này là ta thấy rằng là cái gì cũng có bắt đầu rồi cũng sẽ có chấm dứt. Nhưng mà với cái quy mô mà gọi là vĩ mô của vũ trụ, điều đó không đúng nữa. Nhưng ta mang cái suy nghĩ của vi mô, của ở cái scale của cái tầm vóc nhỏ để gán cho cái mức độ lớn lao của vũ trụ, ta bị sai. Nên nhiều người cũng nói: "Trời đất này cũng phải có cái lúc bắt đầu được tạo ra.
[16:10]Trái đất này phải có lúc bắt đầu được tạo ra. Vũ trụ này cũng phải có lúc bắt đầu được tạo ra", y như là ta nhìn thấy cây mít, cây xoài, một đứa bé mới sinh ra vậy. Nhưng tất cả cái đó là sai lầm. Vì khi ở với cái mức độ vĩ mô, vĩ mô tuyệt đối như vũ trụ thì không có bắt đầu nữa. Nghĩa là gì? Là gì? Không có bắt đầu nghĩa là gì? Đây khái niệm này nó ngoài cái suy nghĩ của con người. Cái người không thông minh không hiểu điều này. Thầy sắp sửa nói một điều này thì mọi người bình tĩnh lại, đừng giận thầy. Với cái suy nghĩ cái gì cũng có bắt đầu, nên tất cả các tôn giáo khác cũng phải dựa vào cái suy nghĩ vi mô nhỏ nhỏ đó gán cho trời đất, gán cho vũ trụ:
[17:00]"À vũ trụ này được tạo ra bởi một vị thần linh nào đó, chứ trước đó không có. Rồi do ông thần nào không biết ổng ngồi buồn buồn ổng nghĩ ra sao đó ổng tạo ra trời đất, ra vũ trụ". À, tức là cái lấy cái suy nghĩ của con người ở mức độ nhỏ gán cho cái tầm vóc của cái vấn đề ở mức độ vĩ mô mà vĩ mô tuyệt đối. Còn Đức Phật không nói câu đó, Đức Phật nói không có bắt đầu. Nghĩa là gì? Vũ trụ này tự có, không cần ai sinh ra. Tất cả vật chất này tự có, không cần ai sinh ra. Chỉ thay đổi thôi, thiên hà này va chạm thiên hà kia, tinh cầu này va chạm tinh cầu kia tạo ra một tinh cầu mới, vân vân. Cứ lẩn quẩn vậy thôi.
[17:49]Nhưng nếu tính toàn bộ vũ trụ thì vũ trụ này tự có, không cần ai sinh ra. Cái chỗ này bắt đầu vượt ngoài suy nghĩ của tất cả chúng ta. Chúng ta phải bình tâm lại, lắng lòng lại, buông bỏ hết những cái thành kiến từ trước ta mới cảm nhận được một điều: "À, vũ trụ này tự có, không cần ai sinh ra". Còn nếu ta vướng bởi cái thành kiến từ ban từ xưa, nhìn cái cây phải có được trồng mới bắt đầu xuất hiện, nhìn một đứa bé mới được sinh ra bởi người mẹ, căn nhà từ từ được xây lên, và nếu ta cứ theo những cái nhìn nhỏ nhỏ nhỏ nhỏ, ta không hiểu nổi cái khái niệm vĩ mô tuyệt đối của vũ trụ là vũ trụ tự có, không cần ai sinh ra.
[18:40]Mà điều này thầy vừa nói chắc cũng phải là không biết là bao bao năm sau, một hai trăm năm sau thì khoa học mới bắt đầu đặt cái vấn đề này để suy tư. Ngày hôm nay thì khoa học vẫn còn đang chạy theo cái suy nghĩ là cái gì cũng phải có bắt đầu. Thì hôm nay thầy nói câu này rồi quý Phật tử ráng chờ 100 năm sau, 200 năm sau khoa học sẽ bắt đầu suy tư về vấn đề vũ trụ tự có. Ráng sống 200 năm nữa giùm thầy nha.
[19:14]Nên vì vậy, khoa học càng tiến bộ thì đạo Phật càng sáng tỏ. Nên ta theo đạo Phật, ta theo một cái điều gì nó nhẹ nhàng, nó tự nhiên, ta không cần phải gắng gượng, phải xoay xở, phải chống đỡ trước cái sự tiến bộ của của thế giới, trước cái sự tiến bộ của khoa học. Kệ, khoa học có tiến đâu tiến, khoa học... Đạo Phật vẫn luôn luôn là chân lý. Nên khi ta đi theo đạo Phật, ta nhẹ nhàng tâm hồn mình lắm. Ta gặp nhau ta thương nhau, vui với nhau, tôn trọng nhau, những điều đó nó nhẹ nhàng, nó tự nhiên. Ta từ bỏ những tâm niệm ích kỷ, hơn thua, hận thù của mình. Những điều đó nó rất là tự nhiên, cho ta một cuộc sống hài hòa, hiền lành, và ta theo đạo Phật là như vậy.
[19:59]Ta không cần phải gắng gượng, phải nói dối, phải chống chế. Tại vì sao? Vì ta đã có chân lý, ta có sự thật rồi. Đó là cái may của ta. Nhưng bây giờ cái vấn đề thế này: được bao nhiêu người hiểu đạo Phật, theo đạo Phật để cùng nhau tạo nên một cuộc sống tốt đẹp, hiền lành, hài hòa, yêu thương, tương trợ, giúp đỡ, phát triển với nhau? Được bao nhiêu người? Ngày xưa á thì đạo Phật như là quốc đạo. Tại chính là vua Lý, vua Trần, các vua theo đạo Phật hết. Các quan cũng theo đạo Phật và dân theo đạo Phật một cách tự nhiên. Nhưng bây giờ thời cuộc đã thay đổi, có những giai đoạn đất nước ta bị... bị...
[20:43]bị xâm lược, rồi người ta đem đạo khác đến người ta truyền bá, nên đạo Phật ta bị gián đoạn, các sư tăng hiền quá rồi cứ nhịn rồi thua. Bây giờ thì giống như ta bị gián đoạn, giờ ta phải phục hồi lại cái điều mà cha ông ta đã đã có. Giống như một nhà nghiên cứu của Mỹ vậy, vì họ ngạc nhiên về Bác Hồ lắm. Thế giới chứ họ nghiên cứu Bác Hồ nhiều lắm. Mình ở đây thì mình... mình mình có cái nhìn của mình, cái tài liệu mình nghiên cứu về Bác Hồ là do cái Ban Tuyên giáo Trung ương ha, bộ... cái... cái Học viện Chính trị biên soạn thì ta cứ học theo cái đó. Còn ở nước ngoài họ không theo ta, họ nghiên cứu độc lập của họ.
[21:27]Họ nghiên cứu về Bác Hồ theo cái suy nghĩ của riêng họ, nó không giống với cái Học viện Chính trị của ta, nhưng mà đọc đã tai lắm. Đọc về Bác Hồ ta, ta tự hào lắm. Vì sao vậy? Vì những cái nhà nghiên cứu ở nước ngoài mà họ viết về Bác Hồ, họ suy nghĩ về Bác Hồ vĩ đại lắm kìa. Họ nói nơi Bác Hồ có một cái gì của của Lênin, à tại vì cộng sản mà, mà có cái gì của đạo Phật, có một cái gì của Khổng Tử, và có một cái gì của cái dân tộc Việt Nam. Nên con người đó kết hợp hài hòa bởi nhiều yếu tố, nên làm nên một sức thuyết phục lớn lao đối với mọi người. Cái câu này Học viện Chính trị của ta là không có học à.
[22:16]Học viện Chính trị của ta là không học à. Học viện Chính trị của ta là Bác chỉ là Mác - Lênin thôi. Nhưng mà ở nước ngoài thì họ bị... đâu có bị ai cấm cản gì đâu, họ nói thẳng cái ý họ, và họ... mà... mà đúng là như vậy. Bác Hồ của ta là một sự tổng hòa của nhiều... nhiều chân lý. Nên mà chính Bác Hồ cũng là một nguồn chân lý. Bác là một sự tổng hợp của nhiều chân lý, và chính Bác cũng là một nguồn chân lý, nên tạo nên một cái sức sống, một sức thuyết phục, một sức cảm hóa rất là lớn. Bác có cái hay thế này, Bác có cái hay: ví dụ cái người đó họ thành đạt, họ nổi tiếng thế nào không biết, nhưng Bác đến mà Bác gặp riêng Bác nói chuyện cái là theo Bác liền. Hay như vậy.
[23:06]Ví dụ ta có một cái chuyện là ông Trần Đại Nghĩa, như vậy. Thì đó là một thôi, chứ không phải một người đó đâu. Bác thuyết phục rất nhiều người đi về với Việt Nam, về với kháng chiến, cũng chỉ vậy, bởi một cái con người cũng là một nguồn của chân lý, một sự tổng hòa của nhiều nguồn chân lý, và chính Bác cũng là một nguồn của chân lý. Trong đó có yếu tố đạo Phật, nên có những ảnh mà Bác Hồ đi chùa lạy Phật á, ta thấy... ta thấy rất là đẹp là vậy. Bây giờ chúng ta cũng vậy. Chúng ta may mắn ta theo đạo Phật, ta theo một cái tín ngưỡng, một cái dòng tâm linh rất tự nhiên của dân tộc. Thứ nhất là của dân tộc, truyền thống dân tộc; cái thứ hai:
[23:50]tự nhiên. Thầy nói lại: ta theo đạo Phật là theo một cái dòng tâm linh truyền thống, dân tộc và tự nhiên.
[24:02]Truyền thống bởi vì dân tộc ta nào giờ là theo đạo Phật nên ta theo, nhưng cái tự nhiên này, cái tự nhiên này trong đó nó có gồm một điều là đạo Phật là chân lý của vũ trụ này. Nên ta theo đạo Phật, ta vừa mới dính cuộc đời mình, ta gắn tâm hồn mình vào trong chân lý. Mà chân lý là một cái điều gì đã đúng rồi, ta không cần phải chống chế, phải chống đỡ, phải xoay xở. Ta hợp... phù hợp với lẽ phải rồi thì ta cứ vậy mà... mà đi, làm cho ta nhẹ nhàng, ta thoải mái tâm hồn, ta không cần phải... cái phải vậy là giằng xé bên này bên kia với chính mình. Có một con đường để đi thôi. Tuy nhiên, bây giờ nhìn lại được mấy người hiểu được đạo Phật?
[24:51]Vấn đề là ở chỗ này: bao nhiêu người trên thế giới này hiểu được đạo Phật, tìm thấy được đạo Phật, theo được đạo Phật để sống với đạo Phật mà đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội, cho nhân quần, cho đất nước? Bao nhiêu người? Có nhiều không? Không nhiều. Hiện nay đó, nếu mà nói rằng là người quần chúng mà hiểu đạo Phật á thì Việt Nam là số một.
[25:21]Dù Việt Nam ta không... chưa tuyên bố đạo Phật là quốc đạo, ta chưa, nhưng mà nếu tính theo tỉ lệ thì người quần chúng của Việt Nam hiểu đạo Phật là số một, nhiều nhất so với các nước khác. Ta có một số nước đạo Phật là quốc đạo như Sri Lanka, Thái Lan, Miến Điện, Lào, Campuchia, Campuchia, nhưng quần chúng ở các nước đó hiểu đạo Phật rất kém,
[25:53]hiểu rất kém. Thầy lấy ví dụ như là ở Myanmar vậy, mấy em ở Myanmar qua tới Việt Nam quy y với Thầy. Tại sao vậy? Bên đó nó không hiểu đạo Phật mà nó là người Myanmar, xứ đi đâu cũng thấy chùa, thấy tháp, thấy sư, nhưng nó không hiểu. Tới khi qua Việt Nam rồi, nhờ có cái ngôn ngữ tiếng Anh, tiếp xúc với mấy Phật tử mình cũng giỏi tiếng Anh, mình mới giải thích, các em mới thấy đạo Phật hay quá và không biết quy thôi quy y ở Việt Nam luôn, quy y chùa mình, nên người Miến Điện nhưng quy y đạo Phật của Việt Nam. Là vì ở người Việt Nam ta, người hiểu đạo rất nhiều.
[26:34]Và đây cũng là một thử thách đối với sư tăng. Chư tăng lơ mơ coi chừng Phật tử bắt bẻ chết, vì Phật tử cũng rất hiểu đạo.
[26:49]Người Phật tử của ta là được tự do nghiên cứu chứ không bị đóng khung. Ta được tự do nghiên cứu.
[26:59]Tuy nhiên, cái con số mà hiểu đạo Phật trên nước Việt Nam cũng như trên thế giới không nhiều. Và đây là điều mà ta ta lo. Vì nếu tâm hồn của họ không hướng về đạo Phật thì cuộc đời của họ sẽ đi về một nơi không tốt đẹp. Tâm ta dẫn ta đi mà. Tâm dẫn đầu các pháp mà. Tâm ta nó tương ưng với cõi nào thì ta sẽ đi về cõi đó, dù khi còn sống hay sau khi chết. Giống như thằng bé mà bỏ nhà cha nó đi, ba nó giàu sang trọng, tự nhiên nó bỏ đi chơi bụi đời, du thủ du thực, chỉ bởi vì cái tâm của nó suy nghĩ đã sai. Nó phải đi thôi, nó phải rời khỏi, cái phước nó không còn nữa, nó phải đi. Cũng giống như hai vợ chồng vậy, tự nhiên phải ly dị. Vì sao?
[27:52]Vì cái phước đã hết, không giống nhau nữa. Một người còn phước, một người hết phước, hai cái tâm khác nhau, phải ly dị, rời khỏi cái cõi của nhau. Nhớ như vậy. Khi tâm ta không giống nhau thì ta rời khỏi cuộc đời nhau, mà cũng có nghĩa rằng ta rời khỏi cái cõi của nhau.
[28:14]Và nếu ta thay đổi được tâm hồn của người khác là ta đang dẫn họ đi về một nơi cao thượng, tốt đẹp. Ví dụ ta muốn cho người đó được sung sướng, ta muốn người đó được no ấm, được hạnh phúc, về nơi tốt đẹp thì cái tạm thời đó là ta giúp tiền, giúp công ăn việc làm này kia nọ. Nhưng cái bền vững lâu dài là ta thay đổi tâm hồn của họ. Vì tâm hồn của họ thay đổi theo hướng nào, cuộc đời của họ sẽ đi về... về hướng đó. Cái quan trọng nhất là dẫn dắt tâm hồn của người khác. Đây là chìa khóa của mọi điều, từ những việc thay đổi của xã hội, những cuộc cách mạng của một quốc gia, sự tiến bộ của của thế giới đều bắt đầu từ việc thay đổi tâm hồn, nhớ như vậy.
[29:10]Và cái trách nhiệm của chúng ta, mỗi người ngồi đây,
[29:18]dù gì tâm hồn ta cũng đã có Phật rồi, phải không ạ? Ta đã có Phật rồi ta mới ngồi đây.
[29:28]Có thể là ta cũng chưa cao siêu lắm, nhưng ít nhiều trong lòng ta đã có có Đức Phật. Ta có lòng tôn kính Đức Phật, ta đã tin cái nhân quả của Phật dạy, ta hướng về mục tiêu vô ngã, ta có thiền định là tâm hồn ta đã có Phật. Coi vậy chứ ta rất khó bị đọa vào cái nơi khổ, vì lòng mình đã có Phật thì cuộc đời mình bị dẫn dắt thế nào đó rồi cũng đi về với Phật, về cõi Phật, về cái nơi sung sướng, nơi an lành. Chắc chắn như vậy, vì tâm dẫn đầu các pháp mà. Mà ngồi đây, ít nhiều gì tâm ta đã có đã có Phật. Còn biết bao nhiêu người tâm hồn họ chưa có Phật.
[30:16]Và nếu nếu ta bỏ mặc họ,
[30:24]nếu ta bỏ mặc những người khác, biết bao nhiêu con người trên thế giới này chưa có Phật trong lòng họ và ta không quan tâm, thì cái không quan tâm này là một cái lỗi rất lớn của ta.
[30:40]Ta cứ tưởng rằng: "Dạ, con ăn hiền ở lành, con đâu có làm tội gì đâu mà có tội?", phải không? Đúng là ta ăn hiền ở lành, một tháng ăn chay mấy ngày, tháng vô chùa công quả mấy ngày, ở làng xóm có chuyện gì ta phụ giúp, à xã ta kêu gọi cái gì ta cũng tham gia. Nói chung ta không làm gì sai pháp luật, ăn hiền ở lành á, đại khái vậy. Thì tôi đâu có lỗi gì đâu! Nhưng có, ta có một cái lỗi rất lớn là đối với những người chưa có Phật ở trong tâm, ta bỏ mặc họ. Đó là lỗi cực kỳ lớn. Thấy chưa? Thấy có lỗi chưa?
[31:28]Nên nhiệm vụ của ta này, khi ta tìm thấy được chân lý rồi, ta hiểu được một điều cao thượng rồi, đừng bao giờ giữ cái điều tốt đẹp đó cho cho riêng một mình mình. Ta phải có cái sự thúc đẩy của lương tâm, san sẻ cái điều tốt đẹp đó cho rất nhiều người. Mà tại sao ta không có chịu san sẻ? Bởi vì cái cái gì trong tâm ta chưa đủ chín, chưa đủ thánh thiện, chưa đủ cao thượng, tự nhiên ta không bị cái thúc đẩy bên trong tâm ta phải lo cho mọi người, quan tâm mọi người, chia sẻ cho mọi người. Thì ta cứ tu rì rì một mình á, cho nên ta nhìn thấy những người nào mà họ hiểu đạo Phật rồi họ lặng lẽ vào một cái cốc vắng,
[32:16]một cái non xa, một cánh rừng thưa, ừ vậy đó, một bờ sông êm đềm, họ lặng lẽ họ tu thì nên nghi ngờ cái tâm đạo của họ. Tại vì sao vậy? Họ không bị một cái sự thúc đẩy nội tâm để chia sẻ cái tâm Phật này cho mọi người. Mà chưa có cái sự thúc đẩy đó có nghĩa rằng người này cái đạo tâm của họ chưa chín muồi, đạo tâm của họ chưa chín muồi. Còn khi đạo tâm họ chín muồi rồi, tự nhiên họ bị thúc đẩy một cái trong tâm, tự nhiên phải làm gì đó để nâng tâm hồn của mọi người cùng lên với nhau, chứ không bao giờ để cho một mình mình tốt mà bao nhiêu người khác còn vẫn ở yên, ngụp lặn trong những điều l- tội lỗi, không bao giờ.
[33:11]Cũng giống như trong nhà thiền có cái câu chuyện vậy, có ông thiền sư là Nham Đầu Toàn Hoát, sau này thầy sẽ giảng lại cái chỗ câu chuyện này. Trong cái Tứ Niệm Xứ 6 thầy sẽ giảng lại cái này. Là ngài Nham Đầu Toàn Hoát là đệ tử của ngài Đức Sơn, nhưng mà ổng ngộ đạo cao hơn thầy mình. Có một lần đó ổng ổng nghe pháp xong ổng mới có một lời nói nhẹ nhẹ giống như chê thầy mình chưa tới. Cái ông có một người khác học lại, cái ngài Đức Sơn mới gọi ngài Toàn Hoát lên hỏi: "Ông không bằng lòng ta à?".
[33:49]Cái ngài gật đầu. Ngài mới nói: "Sư phụ chưa ngộ được tối hậu cú". Tối hậu cú, "cú" là câu, "tối hậu" là cái cái cái rốt sau, cái cái đích.
[34:07]Thầy chưa ngộ được cái câu cuối cùng của đạo.
[34:12]Nghĩa là mà chỉ có hai thầy trò nói nhỏ với nhau, cái ngài Đức Sơn im lặng cúi đầu đi vào trong cốc, rồi ngài về.
[34:22]Và ngài hay đem cái chữ "tối hậu cú" để nhắc nhở nhiều thiền sư khác. Vì có những thiền sư ngộ đạo, tâm hồn bừng mở, rực sáng, trở thành một bậc thiền sư mà nói như mình là trở thành một bậc thánh á, nhưng mà đối với ngài Nham Đầu Toàn Hoát là chưa ngộ được cái câu cuối cùng.
[34:44]Cái câu cuối cùng đó là gì? Dễ sợ vậy mà bao nhiêu người phải đi tìm. Ngộ đạo rồi, tâm hồn bừng sáng rồi, thành một vị thánh rồi, thanh tịnh rồi, rực rỡ rồi, vậy mà còn bị ngài Nham Đầu Toàn Hoát chê chưa đạt được cái tối hậu cú, câu cuối cùng. Và cái tối hậu cú đó là một điều bí mật. Thì sau này trong cái Tứ Niệm Xứ 6 thì sư phụ sẽ nói về cái điều này. Nhưng bây giờ cũng vậy, ta là người có tâm đạo, nhưng ta sẽ chưa đạt được cái tâm đạo chín muồi nếu ta không chia sẻ được cái đạo lý cho người khác, nếu ta chỉ giữ riêng Phật cho cho mình. Bây giờ mới đặt ra vấn đề này: Ta muốn chia sẻ đạo lý Phật pháp,
[35:33]những điều tốt đẹp của Phật dạy cho người khác bằng cách nào? Ta muốn thay đổi tâm hồn người khác lên bằng cách nào?
[35:47]Bằng lời nói, bằng ngôn ngữ thôi. Chứ chẳng có cách nào khác đâu, bằng ngôn ngữ cả. Để đi từ tâm hồn đến tâm hồn bằng cái gì? Ngôn ngữ thôi. À, còn những bậc thánh ở một cõi nào khác thì có thể các ngài đi thẳng từ tâm đến tâm, nhưng riêng loài người chúng ta thì vẫn chỉ đi từ miệng vào trong tâm, miệng qua tai, tai vô tâm, không còn con đường khác. Và như vậy, ai là người sở trường về ngôn ngữ thì người đó có một lợi thế để truyền truyền bá điều hay lẽ phải cho người khác, đúng không ạ? Ai có lợi thế về ngôn ngữ.
[36:36]Ta dùng cái chữ là "lợi thế về ngôn ngữ" thì có thể nói là ăn hay nói giỏi, lợi khẩu, lanh mồm lém mép hay là gì gì đó không biết, nhưng có nghĩa là lợi thế về ngôn ngữ thì người đó có phương tiện để thay đổi tâm hồn người người khác. Nên ai nói giỏi, nói người khác hiểu, nói người khác thích, đây là một lợi thế rất là lớn. Ta để ý điều này: Ai nói giỏi rồi cũng lên làm chức lớn, đúng không cô Quỳnh Nga?
[37:14]Ai nói giỏi rồi cũng lên làm chức lớn. Vì sao vậy?
[37:20]Vì cái phước của ta với cái khả năng ngôn ngữ của ta nó đi song song. Cái người phước lớn, tự nhiên nói hay. Hai cái đó nó đi kèm kèm với nhau như vậy. Còn người nói hay là người phước lớn, mà người phước lớn thường là người nói hay, thường thôi chớ cũng có người chức to mà nói dở lắm, không phải không, nhưng mà đa phần như vậy. Cái phước họ lớn rồi bỗng nhiên cái miệng họ nói rất là hay. Và sợ nhất trên đời này ta có nhiều điều sợ, ta sợ nhất là gì?
[38:01]Ta sợ nhất là sợ ma.
[38:05]Ta sợ gì nữa?
[38:10]Ta sợ đi xem một bộ phim dở mà bỏ ra thì uổng tiền, cứ ngồi đó hoài mà phim dở ẹt à. Và ta sợ gì nữa? Sợ ngồi nghe người nói dở mà nói hoài không chịu dừng, đúng không ạ? Ngồi chán chết luôn, ngồi ngáp tới ngáp lui, nhúc nhích qua lại mà ổng không chịu dừng cho rồi. Tại ổng chưa tới giờ ổng không chịu dừng, nhưng mà ổng nói dở quá. Nói dở là một loại hình tra tấn, à,
[38:39]giống như karaoke, cái người hát thấy hay chứ thực sự họ đang tra tấn hàng xóm. Người nói dở cũng vậy, là một loại hình tra tấn, cho nên là nếu mọi người mà không chịu khai, thầy ngồi thầy nói nữa.
[39:02]Cái khả năng ngôn ngữ á là một lợi thế đặc biệt. Tất cả những người danh nhân, vĩ nhân ai cũng nói hay cả. Tất cả lãnh tụ giỏi đều nói hay. Như Fidel Castro ổng nói từ sáng cho tới chiều tối, nói 6 tiếng đồng hồ không dừng mà không có ý nào trùng ý nào. Cái khả năng khủng khiếp như vậy. Bác Hồ ta thì nói ít nhưng viết rất hay. À. Đa phần đều vậy. Còn Lênin là thôi, Lênin là thuyết phục ầm ầm ầm. Các Mác là viết s- hết sách này qua tới sách kia, họ đều giỏi về ngôn ngữ. Và cái ngôn ngữ của họ là thuyết phục được người khác. Nên cái khả năng ngôn ngữ rất là quan trọng. Và ngôn ngữ là một lợi thế để ta thay đổi tâm hồn người khác.
[39:47]Mà thay đổi tâm hồn người khác là công đức lớn nhất trên cuộc đời này. Nhớ như vậy. Có một lần thầy nói câu này, nói hồi đời xưa á, cái việc mà giáo hóa dân chúng á là do ông quan. Ông quan ổng dạy dân chứ không phải là ông sở giáo dục. Tại sao vậy? Tại ổng là người cầm quyền lực, ổng có lính, ổng có vũ khí. Ổng nói đâu người ta nghe đó. Thì cũng vậy, bây giờ cũng vậy. Bây giờ ví trong cái căn nhà đó có thằng đó nó là cái thằng trướng ôn, nó nghịch ngợm, nó là tiếp cận nhiều với tội phạm, một đối tượng có thể là nguy hiểm, có thể bị bắt lúc nào. Cha mẹ nói nó, nó không nghe; ông tổ trưởng nói, nó không nghe;
[40:35]nhưng ông công an khu vực tới nói, nghe liền. Lý do tại sao? Tại ông công an khu vực có quyền lực, có thể bắt nó được, nhưng ổng lại dùng cái lời nói giáo dục, nghe liền liền.
[40:51]Nên phải cái phước đó kèm thêm cái lợi thế về ngôn ngữ, ta cảm hóa được lòng người. Nhưng là gì đây? Là là Trưởng công an xã đúng không ta? Với cái vị trí của mình mà giáo dục rất hiệu quả, hiệu quả còn hơn chị Nga á, tại chị Nga không ai thấy cầm súng á, còn em là thấy cầm súng á. Mình mà mình dùng cái lời nói khuyên nhủ, người ta cảm động gấp 10 lần cái người không có cầm súng. Tức là mình cầm súng nhưng mình không hống hách, mà mình lại dùng cái lời nói lẽ phải mình khuyên nhủ, mấy tội phạm thay đổi liền. Chị Nga nói vậy coi chừng nó cãi á, tại không thấy cầm súng. Đó là nguyên tắc cái tâm lý con người, nhưng mà phải cuối cùng là gì?
[41:34]Cũng phải lời nói thôi, cũng phải là lời nói. Nên ai mà khéo ăn khéo nói, ta có cái phương tiện để làm phước rất là lớn. Mình cho người ta gạo, cho người ta tiền, mình giúp đỡ người ta công ăn việc làm, có phước đó, nhưng không bao giờ bằng cái phước mình nói cho người ta nghe về đạo lý Phật dạy. Nhớ giùm thầy điều này. Không bao giờ ta có phước bằng chia sẻ lời Phật dạy cho cho mọi người. Ví dụ nói: "Như nay con làm phước cái gì không?" Nói: "Dạ nay con đi phóng sanh 3 ký cá", có phước đó. "Nay làm phước cái gì?" Nói: "Con trồng được 10 cái cây ở trên đồi hoang kia, mai mốt trồng tiếp", à có phước đó. Rồi: "Nay làm gì có phước?" Nói:
[42:18]"Có mấy cái ổ gà trên đường người ta đi qua lại người ta vấp té ban đêm, đi lấp cái ổ gà cho người ta đi cho an toàn", có phước đó. Nói gì? Nói: "Hôm nay xã kêu hiến máu thì con cũng đi hiến máu để cứu người", có phước đó. Rồi gì nữa? Nói: "Mấy bạn rủ đi thăm cái người già neo đơn, con cháu nó bỏ đi làm ăn hết trơn bây giờ còn hai ông bà già ở nhà chèo queo à, cho nên là rủ bạn bè lại thăm, an ủi, tặng ít quà", có phước đó. Ta có nhiều việc nó có phước, nhưng có một cái phước tối thượng: dùng lời nói của mình để nói về đạo lý cho người khác nghe, đó là phước tối thượng. Vì vậy, tất cả các Phật tử của ta ai cũng phải,
[43:07]ai cũng phải nói giỏi. Nha. Đó là mục tiêu phấn đấu, ai cũng phải nói giỏi. À. Nhưng đừng nói giọng Nghệ An nặng quá, nghe không hiểu, nghe không hiểu.
[43:29]Vỗ tay.
[43:32]Nhiều khi nghe anh Vinh nói phải đoán không à, nghe chừng bốn chữ thì đoán sáu chữ còn lại nói cái gì. Ta phải luyện cái đó nữa. À ví dụ tại anh Vinh ảnh ng- bây giờ ảnh là Phó Tổng đạo tràng phụ trách cái miền Trung. Ảnh vành đúng cái Thanh Hóa rồi phải không? Thanh Hóa về tới Phú Yên phải không? Anh về tới Phú Yên thì bắt đầu anh phải sửa giọng. Ví dụ tới Quảng Nam thì anh phải sửa giọng Quảng Nôm, hẩu oang, nói nói nói với hung ngữ đó. À. Chị tóm, đó chứ đừng nói chị tám, chị tám người ta không biết, nói chị tảm người ta không biết, nhưng chị tóm là người ta biết liền. Nó vậy đó à là quan trọng là ngôn ngữ.
[44:11]À ta cần có cái ngôn ngữ để người nghe hiểu được. Cái quan trọng là ta có một đạo lý đẹp rồi, nhưng làm sao cái đạo lý đẹp đó được tải bởi bởi một ngôn ngữ đẹp? Ngôn ngữ dễ nghe, dễ hiểu, logic, có nhiều câu chuyện, có nhiều ví dụ kèm theo để đưa cái lọt một cái vào trong tim người nghe. Người ta nhận hết tất cả vào trong trái tim của họ. Ta đánh thức cuộc đời họ dậy, ta mở tâm trí họ ra và đưa họ đến một cõi tươi sáng về sau này. Cái ngôn ngữ quan trọng như vậy. Nhưng có phải ai cũng nói giỏi không? Có không? Không. Cái người mà có khả năng nói một tiếng đồng hồ người ta vẫn nghe không chán, hai tiếng không chán,
[44:58]ba tiếng không chán, bốn tiếng không chán, cái người đó siêu nhân. Còn bình thường ta ngồi nói liên tục liên tục tới phút thứ 10 là chuẩn bị có có án mạng.
[45:14]Đó là lý do tại sao mà cấp xã rồi Hội phụ nữ lên bảo vệ bà vợ, ông chồng vũ phu.
[45:23]Công an xã gọi ông chồng lên: "Sao anh đánh vợ?" Cái ông ông chồng mới nói: "Anh có ngon về anh làm chồng bả đi." Nói: "Anh anh muốn biết sao, anh về anh làm chồng bả đi rồi biết cái gì, anh oánh còn nhiều hơn tui nữa." Hóa té ra là bả cũng nói, bả nói không hay lắm mà bả nói lâu quá. Bả nói từ sáng tới trưa, nghỉ ăn cơm trưa chút bả nói từ trưa tới chiều, nghỉ ăn cơm chiều chút bả nói từ chiều tới tối. Thì sau một tháng sau ổng chịu không nổi và ổng đã xử lý bằng một cách thô bạo, phải tới Hội phụ nữ, tới công an gọi lên. À công an gọi lên thì cái tâm tình ổng giải tỏa là bả bả thuyết pháp lâu quá mà khó nghe quá.
[46:04]À nói những điều nó không đẹp lòng, không hợp lý, không dễ thương, à không câu chuyện kể, không có những ví dụ hấp dẫn, mà đặc biệt là không hề có đạo lý Phật dạy, mà toàn chỉ nói là: "Sao ông đi nhậu? Sao ông bồ con này, ông bồ con kia?" Nói từ sáng trưa mà nói có nhiêu đó nói hoài, không ai chịu nổi. Thế là công an phải vào cuộc thì mới đầu trách ổng, nhưng mà khi hiểu ra rồi, ông công an ổng cũng gật gù: "Gặp tui chắc tui cũng đánh giống anh, thôi tha cho về." Cái lời nói nguy hiểm như vậy. Và ở tất cả các đạo, có một lần thầy gặp một ông linh mục. Ông linh mục ổng ở ở Úc về. Thấy sao ổng cũng đeo cái hình Phật ở đây rồi ổng đeo thánh giá ở đây.
[46:46]Ổng tham gia một chuyến đi từ thiện của chùa mình. Không biết là ổng có ý gì không mình chả biết, nhưng mà thôi mình cứ vô tư thì ổng có đi thì đi, cũng cũng không có sợ gì. Ổng mới nói thế này, ổng nói là: "Tòa thánh Vatican cảnh báo cái việc suy yếu của nhà thờ chính là vì do các linh mục giảng dở." Ổng nói: "Cái giảng là cái lợi hại, là một vũ khí lợi hại của tôn giáo." Rồi khi khi nghe ông cha đó ổng nói rồi thầy ngồi thầy mới suy nghĩ, thầy nói: "À, không phải riêng Thiên Chúa đâu, tất cả các tôn giáo đều bị như vậy. Mà cũng không phải riêng tôn giáo đâu, cả trong hệ thống chính trị ta cũng bị như vậy."
[47:30]Mà cũng không phải riêng là trong hệ thống tôn giáo, chính trị đâu. Trong trường học ta cũng bị như vậy. Mà trong trường học, sao? Ta bị cái môn lịch sử. Môn lịch sử là cái môn mà cực kỳ hấp dẫn. Nhưng mà các thầy cô dạy kiểu gì đó không ai muốn học, rồi đòi thành môn tự chọn, muốn học học không học thì thôi, nguy hiểm vô cùng. Trong khi cái môn lịch sử mà nếu khéo dạy, nó còn hay hơn là phim cổ trang Trung Quốc nữa, phải không ạ? Phim cổ trang Trung Quốc tại sao ta mê? Là lịch sử chứ có gì đâu, nhưng mà nó được, nó truyền tải bởi một bộ phim. Còn nếu thầy cô giáo biết kể chuyện lịch sử hấp dẫn,
[48:03]học sinh nó sẽ yêu nước nhiều hơn nữa, yêu nước nhiều hơn. Nên cái ngôn ngữ nó quan trọng như vậy. Và biết cái phước ta tới đâu á là ta cứ thử ta nói về đạo lý cho mọi người nghe, người khác nghe, bạn mình nghe thôi, một người, hai người thôi, chứ không có nhiều người được. Ta nói cho đến phút thứ mấy thì bắt đầu họ, họ ngáp, thì ngang đó là phước mình ngang đó. Ví dụ ta nói khoảng năm phút bắt đầu họ ngáp cái rồi phước mình năm phút, thôi. Còn nếu ta nói mà tới mười lăm phút họ ngáp thì phước mình ngang mười lăm phút. À, còn như thầy mà thầy nói thì... đầu này ngáp, đầu kia ngáp, đầu nọ ngáp, thầy cũng không biết phước thầy nhiêu nữa.
[48:43]Ngáp, à. Và ta đánh giá cái phước của mình bằng cái thời gian ta thuyết trình cho tới khi mà người nghe bắt đầu ngáp. Đó, đó là cái phước của mình ngang đó. Người nào nói mà một tiếng trở lên mà người ta chưa ngáp là số một, phước rất là lớn rồi đó. Phước rất là lớn. Người này có thể dùng cái lợi thế ngôn ngữ để thay đổi tâm hồn của người khác tốt lên. Cái phước là bắt đầu ta có phước nhiều rồi đó. Nên ta làm gì làm không biết, ta có thể ta có nhiều tài, ta có nhiều quyền, ta có thể nhiều tiền nhưng nhớ đừng bao giờ quên trau dồi lợi thế ngôn ngữ. Đừng bao giờ quên điều đó, bởi vì đó là chìa khóa,
[49:28]là cánh cửa để ta tạo phúc rất lớn trong cuộc đời này. Thầy nói ví dụ như bây giờ chị Nga làm bí thư, nếu vậy đừng bao giờ quên cái việc trau dồi ngôn ngữ, truyền bá cái niềm tin, niềm yêu Đảng cho đồng chí, cho đàn em của mình. Bây giờ... mấy... mấy... quên tên, nhắc giùm, nhắc, nhắc tên giùm. Khanh à? Thành Thành, em tên gì? Khanh... Vũ hả? Vũ à đó. Dù mình làm... Phú hả? Làm chức gì thì chức nhưng vui lòng nhớ cái lợi thế ngôn ngữ này. Vì thầy nhớ điều này, hồi lúc đó miền Nam mới giải phóng thì thầy đi về kinh tế mới, cái xã vừa mới thành lập bởi mấy ông du kích trong rừng cũng ra. Mấy ổng không hề biết gì cả, mới đánh trong rừng ra lên làm chủ tịch
[50:15]xã, phó chủ tịch xã, bí thư đó, không ông nào biết cái gì hết. Rồi cái lôi thầy ra làm công tác thanh niên với thiếu nhi. Mấy ổng có dạy thầy chính trị ngày nào đâu. Thầy phải tự mình chạy về Sài Gòn, đi vô mua mấy cái sách chính trị về học, đọc đọc đọc, rồi bắt đầu mới tổ chức xây dựng thanh niên, thiếu nhi để mình biết à xã hội chủ nghĩa là vậy, là Cộng sản là vậy, Bác Hồ là vậy, Lênin là vậy, Mác là vậy, đó. Để biết mà mà mình mới làm công tác thanh niên, thiếu nhi, chứ còn mấy ông xã đâu biết gì đâu. Nhưng có một lần, lúc đó là thầy, thầy nhớ cái ông đó làm chủ tịch xã, ổng còn tên là Hùng nữa.
[50:47]Mà thầy nhìn cái gương mặt ông này thầy thấy ổng... cũng như ông thánh á. Ổng là Việt cộng, du kích trong rừng ra á, mà nhìn gương mặt ổng, cái đôi mắt ổng như ông thánh á. Nhiều khi thầy xuống suối đi tắm, tới đi lao động xong tới chiều về cái đi xuống suối tắm, ổng cũng đi xuống suối tắm, ổng đứng bên cạnh. Thì ổng cũng nói ít thôi, ổng cũng là người không nói nhiều, nhưng mà mình tắm bên cạnh ổng mà mình thấy ấm lòng lòng lắm, ấm lòng. Tự nhiên mình có cái niềm tin với những con người cách mạng. Cho đến khi ổng được lệnh rút đi thì mỗi khi mà thầy có chuyện, ba thầy sai thầy đi ra ngoài chỗ nhà ông trưởng ấp có việc,
[51:21]thì cái nhà ông trưởng ấp này sát bên cái cơ quan làm việc của xã. Lúc đó mấy cái xã nhà tranh vách lá bình thường à. Thì thầy đứng đó thầy cứ nhìn, ổng bắt đầu ổng ngồi ổng dạy cho cái ông phó chủ tịch để chuẩn bị lên thay ổng làm chủ tịch, tại vì ổng sắp đi rồi. Ổng ngồi và thầy đứng thầy nghe cứ lõm bõm lõm bõm. Ổng cứ nói mà cứ ngày này qua ngày kia ổng cứ kêu ông phó chủ tịch lên ổng dạy thôi. Ổng dạy về lý tưởng cách mạng, về lòng thương yêu dân, lo cho dân, phát triển xã hội sau thời gian chiến tranh đời sống còn cơ cực, mình phải hy sinh thế này thế kia, toàn nói không à. Toàn nói không.
[51:54]Đến bây giờ thì vẫn còn nhớ như in gương mặt, con người của con người mà nói, một đúng là một ông Việt cộng, du kích ở trong rừng ra mà như một ông thánh vậy á. Nó làm cho thầy, thầy, thầy yêu chế độ từ những lúc đó như vậy. Mình không được ngồi, đâu được phép ngồi, tại vì các chuyện cán bộ nói chuyện nhau mà. Nhưng mà đứng ngoài cửa nghe lõm bõm lõm bõm những điều ổng dạy cho ông kia, ổng truyền đạt cho ông kia. Thấy như là một ông thánh. Những điều đó làm cho thầy bị xúc động từ xưa tới bây giờ vậy. Còn hồi đó mình đọc sách cách mạng, đọc sách thôi, nghe ca ngợi Bác Hồ, Bác gì đó, Bác Giáp gì đó thôi, chỉ toàn sách.
[52:26]Nhưng mà nhìn thấy cái ông đó ngay cuộc sống thực bị, mình bị xúc động thiệt. Cái lời nói nó quan trọng như vậy. Cho nên vì vậy, ví dụ như là các vị ở đây vậy, có nhiệm vụ thì phải trau dồi cái khả năng ngôn ngữ, vì đó là một lợi thế quan trọng làm thay đổi tâm hồn người khác, thay đổi tâm hồn đồng chí mình, thay đổi tâm hồn của nhân dân của mình cũng bằng cái lời nói. Và các Phật tử cũng vậy, ai cũng phải trau dồi khả năng nói, chia sẻ đạo lý cho người khác, ít nhất là trong gia đình mình, trong gia đình mình. Nhớ khi mình có đất, đừng bao giờ vội sang tên đất cho con mình thì nó còn nghe lời mình, sang tên rồi nó không nghe lời mình nữa rồi nha.
[53:09]Cho nên khi mà mình đang còn đất, giấy đất này đó, thì giữ đó, nó cứ thì nó còn nịnh mình, nó còn nghe lời mình thì mình nói đạo lý cho nó nghe, nó còn ngồi đó nó nghe, nó không dám ngáp. Nó còn nói: "Thôi rồi ba già rồi thôi chừa cho con đi", thì mình ký vừa sang tên công chứng xong, ngày hôm trước ngày hôm sau nó quên mình, nó không còn nhớ mình là ai trong nhà nữa. Lúc mình đi chùa kệ mình, nó không quan tâm à. Còn bây giờ mình đi chùa nó còn: "Ờ để con đưa ba đi, ba đi chùa Viên Quang phải không?". Đó, thì mình nhớ nên có cái giấy đất làm ơn khoan sang tên cho ai hết nha. Không có sang tên cho con mình, giữ đó mà nói chuyện đạo lý cho nó nghe.
[53:44]À, vừa rèn luyện vừa nói cho nó nghe, đừng vội sang tên. Nhưng mà ở đây thế này nữa, trong cái việc mà giải thích một đạo lý
[53:57]thật ra nó đòi hỏi cái trí tuệ gấp trăm lần bình thường, những câu chuyện nói bình thường. Ví dụ mình ra mình mua mớ rau, mua con cá, mua miếng tàu hũ, trao đổi qua lại hỏi: "Nhà có chuyện gì không? À nhà tui bình thường mà tháng sau tui gả con gái, à mời anh tới chơi". Những câu chuyện đó bình thường nó dễ. Nhưng mà khi ta nói một điều hay lẽ phải cho người khác nghe, cái khả năng ngôn ngữ phải khó lên gấp, giỏi hơn gấp một trăm lần hơn là những câu chuyện tán gẫu bình thường trong cuộc sống. Tại vì đạo lý là cái gì vô hình mà ta làm nó trở nên hay ho, hấp dẫn, sống động để người nghe chấp nhận.
[54:38]Chứ bây giờ nói một cái chuyện gì mà người ta chú ý liền: nói nhà hôm qua bà kia bị cháy, nghe tất cả ngồi: "Trời, sao sao? Cháy có chết ai không?". Họ nghe họ quan tâm liền, giật gân, tại vì nó nhiều hình tượng quá. Căn nhà bỗng nhiên lửa cháy phừng phừng lên, có tiếng la, tiếng hét rồi có người bị thương, người chết cho nên nghe nó sống động, nó kịch tính quá. Còn bây giờ mình nói đạo lý, phải không? Người ta ăn hiền ở lành, gieo nhân nào gặt quả nấy, mình nói chưa hết câu người ta ngủ mất rồi. Tại nó thiếu kịch tính, thiếu sống động, thiếu hình tượng. Còn mà kể chuyện: "Trời, cái bà kia bả bị bắt quả tang ngoại tình,
[55:14]ông chồng ổng vô ổng đánh cho tới phòng khách sạn, hai người te tua". Thấy ai cũng chăm chăm lại nghe, hết, hấp dẫn vô cùng. Mấy cái chuyện đó hấp dẫn vô cùng, đầy hình tượng, đầy kịch tính. Còn mà ta ngồi ta kể chuyện: mình sống trên đời phải nhẫn nhục, nha, phải hiền lành, nhường nhịn, người ta có nói nặng thì thôi kệ, mình cũng bỏ qua, à chín bỏ làm mười, nói một chút xíu người ta ngủ hết trơn à. Nên ta mới thấy việc mà đem cái đạo lý chia sẻ cho người khác là cực kỳ khó. Còn kể chuyện giật gân ở ngoài đời rất là dễ. Thấy sao kể, mà có thêm chút mắm muối vô là nó hay. Thì bây giờ vậy, ta phải đem cái khả năng mà thêm mắm giặm
[55:55]muối vào trong đạo lý, nói làm sao cho thật hay để mọi người tin được lời Phật dạy, ta có phước vô cùng. Đó bây giờ ví dụ nha, cái thằng đó nào giờ nó không nghe lời cha mẹ, chỉ lo ăn lo chơi, sống một cách cuộc đời ích kỷ, tầm thường. Bây giờ ta nói cho nó nghe về luật nhân quả, à. Nói cái người mà phụ bạc cha mẹ, không có hiếu với cha mẹ tới sau này về già khổ à, về già con cái nó bỏ mình lại à. Rồi sống chỉ ích kỷ cho phần mình thì tiền muôn bạc vạn nó đội nón nó ra đi à, không giữ được tiền đâu. Có lấy hết gia tài của, giành được hết cả gia tài, gia tài đó cũng biến mất sau một đêm. Bởi vì ta chỉ giữ được tiền bạc bằng cái phúc thôi.
[56:44]Nên con người sống trên đời phải biết làm phúc, phải biết thương người, phải biết hiếu kính cha mẹ, và đặc biệt yêu đất nước mình, phải có cái tâm hồn cao thượng, yêu đất nước mình. Thì ta muốn truyền bá cái đạo lý đó, nhưng mà nói đúng những điều đó nó không nghe à. Nó không nghe. Tại vì cái cách ta nói không hấp dẫn, không thuyết phục, không bằng cái câu chuyện nhà cháy, bắt quả tang ngoại tình rồi đi té sông, đuối nước rồi. Không không không bằng, không bằng cái chuyện con ma bên cái làng tre bên kia có người đi gặp ma, nghe nó hấp dẫn hơn nhiều. Còn cái chuyện ta nói cái đạo lý về điều thiện,
[57:19]nhân quả thiện ác, nói họ không nghe. Nên vì vậy đây là cái thử thách của những người đệ tử Phật của ta. Ta phải tập cái ngôn ngữ, tập cái khả năng ngôn ngữ thế nào là nói một câu chuyện về đạo lý nó hay như kể một câu chuyện mà, mà gì? Công an đánh vụ án bắt cướp vậy á, phải hay như vậy á. Phải tập như vậy cho bằng được. Mà tập được không? Không có dễ, cái kỹ năng đó nó khó gấp một trăm lần. Nhưng mà vẫn phải, vẫn phải tập. Vẫn phải tập cho bằng được. Bởi vì ta là đệ tử Phật, ta có nhiều phương thức để làm phúc, nhưng trong nhiều phương thức làm phúc đó, thì dùng ngôn ngữ là đỉnh cao. Ngôn ngữ là đỉnh cao.
[58:08]Ai có được cái lợi thế ngôn ngữ, có thể thuyết phục được người khác về với đạo lý, về với đạo đức, người đó có phước rất là lớn. Nhớ vậy. Ví dụ như anh Nguyên như vậy, đi làm đường, làm cầu đủ thứ, nhưng vui lòng phải trau dồi ngôn ngữ, khả năng ngôn ngữ cho cho cho Sư phụ, nha. Để với công nhân của mình, nghĩa là đối tác của mình, trong những lúc rảnh rỗi, mình gài đạo lý vào cho người ta liền. Mình gài đạo lý, nâng tâm hồn người ta lên. Đó là cái phúc nó rất là lớn và cái phúc đó sao? Mình hưởng trong hiện đời là nơi nào mình đến làm việc, chung quanh mình toàn là người tốt. Mình đỡ phải lo lắng, đỡ phải sợ hãi,
[58:51]mà đỡ tốn cái chi phí canh giữ vì toàn là những người đáng tin cả. Cũng vậy, bây giờ nói có nhiều người đến chùa sống một ngày trong chùa hạnh phúc, giống như ngày hôm nay ta có hạnh phúc không ạ? Có không?
[59:11]Ngày hôm nay ta được sống một ngày hạnh phúc trong chùa. Vì sao? Thứ nhất là ăn ngon. Phải không? Nhà bếp nấu ăn ngon. Thứ hai là tụng những lời kinh Phật cao quý, nâng tâm hồn mình dậy. Thứ ba, được ngồi thiền đau chân.
[59:36]Cái thứ tư là quan trọng ta gặp huynh đệ bạn đạo. Những con người đang phấn đấu, chiến đấu với điều xấu ác trong lòng mình nên ai cũng dễ thương cả. Gặp nhau, ta bày tỏ tình thương yêu với nhau một cách không cần phải gắng gượng. Nhìn mặt nhau thấy thương nhau rồi. Bởi vì biết là huynh đệ cùng thầy, cùng chùa, cùng tu tập, cùng đường lối. Ta không còn gì phải ngăn chặn, ngăn ngại trong lòng mình hết. Gặp nhau là thấy thương yêu mà cái quan trọng nhất là cái chỗ này: quan trọng được là được ở gần bên cạnh những người mà ta thương yêu, người đó thương ta, ta thương người đó, người đó tin ta, ta tin người đó.
[1:00:23]Những giây phút đó hạnh phúc lắm. Rồi một ngày này cũng sẽ trôi qua, lát nữa thầy giảng xong rồi còn không? Mai có tu tiếp không hay là nghỉ? Khóa thiền bữa nay là hết hả? Thì một lát nữa chúng ta chia tay, mình trở về lại với gia đình mình. Gia đình mình cũng rất là hạnh phúc, có không ạ? Ai hạnh phúc gia đình giơ tay lên coi.
[1:00:50]Khoảng 20 người. Còn nhiều người lặng lẽ không giơ tay.
[1:00:59]Thực sự là như vậy. Có những người nói chuyện với thầy: "Con về chùa gặp huynh đệ đạo tràng con vui hơn là về nhà. Tại về nhà cơm áo gạo tiền lo lắng, tranh cãi cãi qua cãi lại rồi căng thẳng."
[1:01:15]Nhất là vấn đề tiền. Làm có tiền phải lo khoản này, phải lo khoản kia. Bên này xin, bên nọ nhờ. Gia đình mình mà, đâu phải là chỉ trong vợ con, còn bên chồng, bên vợ, có chuyện bệnh, có chuyện cần, có chuyện mua, chuyện mượn. Mà mình đâu phải là đủ tiền để đáp ứng hết, mà người ta nhờ nhiều quá, rất là căng thẳng. Còn vô chùa không ai nhờ hết, vô chùa có cơm sẵn ăn đó không nói. Huynh đệ tin cậy nhau, lòng mình thư giãn trong được một ngày hạnh phúc. Chỉ bởi vì sao? Chỉ bởi vì chính ta đã tạo ra cái cái không khí này.
[1:01:54]Chính ta là những người đã tạo ra cái môi trường này, ta đã rủ nhau đi tu tập, phải không ạ? Ta đã đưa băng đĩa cho nhau nghe, đưa kinh sách cho nhau đọc, thì rồi ta cùng tìm về đây với nhau, sống trong một vài ngày trong hạnh phúc, trong yêu thương, trong thanh tịnh, chính ta đã tạo được điều đó. Và bây giờ, nếu ta tiếp tục tạo được nhiều hơn nữa, đi đâu ta cũng chia sẻ đạo lý, giúp cho mọi người tăng trưởng được đạo đức, ai cũng tin nhân quả, ai cũng tin về điều thiện, ai cũng tin Phật thì ta sẽ thấy nè, không phải là ta chỉ được hưởng hạnh phúc một tháng một lần ở chùa đâu, mà nơi làng, nơi xóm của mình á, tất cả luôn luôn là hạnh
[1:02:38]phúc, ngày nào cũng là ngày hạnh phúc. Vì cả làng, cả xóm của ta đều đều biết tu hành cả. Cả cái xóm biết tu rồi là cả cái xóm đó hạnh phúc. Phải tin như vậy, phải tính như vậy.
[1:02:52]Nên là dù cực khổ thế nào vậy, ta cũng cố gắng tập nói, nha. Ta phải tập nói. Đầu tiên là dựa vào cái ý của thầy trong các bài giảng, cứ copy cái bài của thầy nói lại cho người ta nghe, mà nói ngắn thôi đừng nói dài quá rồi sẽ bị vạ oan mạng, nhớ như vậy. Nói ngă ngắn thôi, rồi thấy người ta chịu rồi, bữa khác mình nói thêm chút, bữa khác mình nói thêm chút, vậy thôi. Tập lấy ý của thầy nói lại với người khác. Rồi sau này, tự nhiên mình sẽ tung bay, mình sẽ ứng khẩu tự nhiên của mình. Giống như thầy cũng vậy, thầy là người giỏi văn, thầy viết văn giỏi, nhưng mà thầy nhớ lại cái giỏi văn của thầy
[1:03:33]chính là ngày xưa thầy bắt chước mấy bài văn mẫu chứ không gì hết trơn á. Bắt đầu chuẩn bị thi vào lớp 6 thì năm học lớp 5 là cứ phải lấy đọc mấy cái bài văn mẫu, đọc cho thấy thuộc. Tới khi mình viết mấy cái đề đó thì nó nó trong trí nhớ nó đi ra, chứ nó không phải của mình. Nhưng bỗng nhiên lạ một điều là mình viết được rồi, cái từ từ sau này mình viết được những bài hoàn toàn không giống ai nữa, nó có cái trớn. Đó là lý do mà tại sao thầy dặn những người học tiếng Anh cũng vậy, mỗi ngày phải lấy những bài văn mẫu viết lại, rồi sau này tự nhiên mình nói tiếng Anh lưu loát. Thì cũng vậy, bây giờ muốn nói đạo lý hay
[1:04:09]thì giai đoạn đầu đừng lấy ý của mình, mà lấy ý của lấy ý của Sư phụ, từng câu ngắn, từng câu ngắn trao đổi với nhau, mà phải nói, không được làm thinh, nhớ như vậy. Tuổi nào ta nói theo tuổi đó, già ta nói theo già, trẻ ta nói theo trẻ, để làm sao rồi ai cũng được hạnh phúc, ai cũng được có đạo lý trong tâm hồn mình. Còn cái cách nói thế nào cho hay á, thì hôm nay thầy soạn bài rất là dài, nhưng mà không tiện phân tích, tại vì phân tích nó tỉ mỉ và nó học thuật dữ lắm, ta không có thời gian. Hôm nay thầy chỉ nói được một cái ý tổng quát á: trau dồi khả năng ngôn ngữ, cái câu đó quá tổng quát,
[1:04:52]tức là phải tập nói về đạo lý cho người khác nghe, mà ban đầu, hãy mượn đạo lý của của thầy để nói cho người khác nghe, rồi sau này tự nhiên mình có những cái sáng tạo, xoay xở riêng, rồi mình ứng khẩu được. Ban đầu cứ phải vay mượn. Giống như đó, ca sĩ hát là hát nhạc của ai? Phải hát nhạc của họ sáng tác không? Không, họ hát nhạc của nhạc sĩ khác. Họ nổi tiếng, nhưng mà nhạc bài nhạc họ hát là của nhạc sĩ khác chứ không phải của họ, nhưng mà họ rất nổi tiếng. Vì sao? Vì họ hát hay hơn cái ông nhạc sĩ viết ra bài nhạc đó. Giống như thầy là người chuyên sáng tác nhạc, nhưng mà thầy hát tới đâu là người ta chết tới đó.
[1:05:39]để ca sĩ hát thì người ta rất là thích, phải không ạ? Như vậy thì cũng vậy, ta cứ vay mượn đạo lý của Phật, vay mượn đạo lý của thầy mình để mà hát cho người khác nghe trước, rồi sau này tự nhiên ta cũng làm được rất nhiều việc phúc. À. Mệt chưa? Ngáp chưa? Vậy chắc ha, nói thêm nha. Ví dụ. Đây. Khi mà nói cho người khác nghe, ta phải nhớ là nói đúng trình độ của họ. Thầy nói ví dụ thế này: Có người mới hỏi: "Bác, sao mà bác bác sao bác có mít ăn vậy?" Thì ổng nói: "Thì nè đĩa này mít nè, mày cứ cầm mày bỏ miệng mày ăn chứ có gì đâu. Mày cứ bóc mít nơi cái đĩa bưng lên mà ăn." Nhưng thằng bé đó nó không có mít nơi cái đĩa, đĩa nó không có, không có mít.
[1:06:31]Cái thấy là cái này không thành công, nó đi qua nó hỏi một ông khác: "Bác ơi bác, làm sao có mít ăn?" Ông kia nói: "Mày mở cái tủ lạnh ra, mít để trong đó đó, tao mỗi lần muốn ăn là tao mở cái tủ lạnh ra, tao lấy mít ăn." Thì thằng bé nó mở tủ lạnh, nhưng tủ lạnh nó không có mít, không có. Thế là ông này trả lời nó không làm được, nó đi hỏi ông khác. Ông khác mới nói là: Mày ra ngoài vườn á, nó có cái trái mít á, mày bổ ra, mày cắt về để nó chín vài hôm rồi bổ ra ăn. Thì nó nghe lời nó ra ngoài vườn nhưng không tìm thấy trái mít nào, không có mít. Và nó đi hỏi ông khác, ông khác nói: Mày ngu quá à, mày có trồng mít chưa? Nói chưa.
[1:07:12]Nè, lấy cái hột về trồng, ươm nhú lên, chăm bón, giữ gìn, rồi tới cái ngày nó có ra trái mít thì mày mới hái trái mít vào bổ, bỏ lên đĩa mà ăn, không ăn hết thì bỏ vào tủ lạnh, lấy ra ăn tiếp. Thì cái ông mà đưa cho nó cái hạt á mới là cái câu trả lời thấu đáo nhất. Còn cái ông mà đầu tiên thì cứ bốc ngay cái đĩa mít trước mặt bỏ vào miệng mà ăn chứ có gì đâu, ông đó là nói hời hợt nhất, nghe thì đơn giản nhất nhưng không ai áp dụng được. Vì sao vậy? Vì ổng có phước, ổng có mít sẵn ở trước mặt ổng, còn cái người nghe họ không có phước, họ không có mít, thậm chí không có trái mít, không có cây mít nữa.
[1:07:51]Nên chỉ còn một cái điều duy nhất đúng là trồng mít đi, mấy năm sau mới có ăn. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta hiểu giáo lý đạo Phật cao siêu nhưng đừng tưởng ai cũng đã hiểu rồi như mình, ta phải nói từ những điều rất là nhỏ như vậy. Thầy nhớ lần á, trong cuộc đời thầy một lần mà thầy đi giảng mà mồ hôi rớt xuống lộp độp lộp độp nè, sợ tái mặt hết trơn, là thầy giảng cho người Ê Đê nghe, lên cái vùng Ban Mê Thuột giảng cho người Ê Đê họ ngồi vậy đó. Bắt đầu giảng thuyết pháp lưu loát, tâm họ đóng băng lại, họ không hiểu gì hết. Mặc dù họ biết tiếng Kinh nhưng không hiểu, mặt họ ngơ ngơ à. Thấy mình đi giảng mà nhìn gương mặt của họ không ai tiếp nhận gì
[1:08:34]hết, bắt đầu mồ hôi nó rớt nó đổ xuống lộp độp lộp độp vậy nè. Bắt đầu thầy phải hạ thấp xuống, hạ thấp xuống, hạ thấp, thấp họ cũng không hiểu, thấp nữa, thấp nữa, thấp tới khi toàn nói chuyện trái ớt, trái bầu, trái bí cái họ sáng mắt lên họ nghe liền. À, phải nói tới đó đó họ mới hiểu. Phải nói rằng cái cái bụng của mình á đừng để nó nhỏ như trái ớt, mà cái bụng của mình á nó phải bự như là trái trái mít. Họ hiểu nói: "A, đúng rồi, à có lý cái bụng phải bự." Chứ còn mà nói tâm, họ không hiểu chữ tâm, mà nói cái bụng họ hiểu, mà nói to nói nhỏ họ không hiểu, mà nói trái ớt, trái bí thì họ hiểu.
[1:09:07]Phải đến như vậy, phải xuống dần xuống dần, lúc đó mới mới thở phào một cái mà bắt đầu từ đó mới dẫn dắt đạo lý cho họ nghe, tới cuối buổi họ mới vui, sợ như vậy. Cho nên vì vậy là khi ta nói đạo lý với ai ta phải cân nhắc trình độ của họ ở cỡ nào, nói cho đúng trình độ đó. Nói ví dụ như thế này, có người hỏi á: "Làm sao có tiền?" Thì nói: "Thì đó, coi túi ai có tiền thì cứ lại lấy đi." Cái này phải hỏi Phú ở công an à.
[1:09:39]Nhưng mà khi mà ta thấy ở thấy trong cái túi của cái cái xách kia có tiền thế mình lại mình mở ra mình thò tay mình lấy tiền thì chuyện gì xảy ra? Phú chạy tới liền, bắt liền. Vì lấy tiền trực tiếp là sai, mà phải sao? Phải lấy tiền gián tiếp, tức là mình phải đánh đổi bằng công lao động, bằng cái sản phẩm mình đem đến mình bán cho người ta, người ta mới móc tiền người ta đưa mình, chứ không bao giờ được lấy tiền trực tiếp mà phải lấy gián tiếp. Thì trong đạo lý cũng vậy, không phải nói là: "Ồ đi tu đi nha", là người ta đi tu, không có đâu. Phải nói vòng quanh, phải nói về ở nhà mình có đứa ngoan đứa không,
[1:10:23]ông chồng mình có khi ổng quậy có khi ổng ngoan, phải nói đủ vòng vo tam quốc hàng xóm sao rồi từ từ mới nói về cái gì? Cái nhân quả, cái thiện ác, báo ứng, lần lần cuối cùng mới nói tới chùa. Chứ không phải kêu tu: "Đi đi, mai đi vô chùa Viên Quang", không ai đi hết á. Không có không có nói ngay như vậy, không nói thẳng vậy, mà nói quanh co, vòng vo tam quốc từ từ từ từ rồi bắt đầu người ta mới mình mới rủ người ta đi chùa được. Nên trong cái việc mà dùng cái ngôn ngữ để chia sẻ đạo lý với mọi người, ta nhớ để ý tới cái cái trình độ, tâm lý, sở thích của người đó. Người ta thích điều gì mình dẫn dắt từ từ điều đó mà đi, vậy đó.
[1:11:03]Ví dụ người thích mặc đẹp, thì làm sao dụ người ta đi chùa? Thích thời trang thôi, rảnh rảnh chút đi qua shop mua đồ, mua quần áo thôi, thì làm sao mình dẫn từ cái con người mà thích quần áo đẹp đó tới chùa?
[1:11:22]Nhớ phải từ cái người ta thích, thì mình mới nói thế này: Mấy chùa khác làm răng tôi không có biết, nhưng riêng chùa Viên Quang là ai đi cũng mặc đồ đẹp. À đó, nghe đồ đẹp quá họ sáng mắt rồi. À vì răng rứa? Là bởi vì mình tu lâu rồi, mình có phước, thì Phật dạy là y báo và chánh báo, hễ phước rồi tự nhiên y phục mình tự nhiên nó đẹp từ từ. Cho nên càng đi chùa, đồ quần áo càng lúc càng đẹp, còn cái người đi chùa lâu mà quần áo càng rách tả tơi là sai, còn đi chùa càng đi càng đẹp. Mà chưa hết đâu, nếu đi chùa cho tới khi mình được sinh lên cõi trời, trên đó thiên y là cực kỳ rực rỡ nha, đẹp hơn mọi y phục của thế gian này.
[1:12:07]Cứ đánh vô cái tâm lý mà thích quần áo, thích shopping rồi dắt người ta về về chùa, vậy đó. Thấy như anh anh Vinh gì đó, đồ đẹp chưa, nói vậy đó. Mọi ấy vậy, rồi ví dụ như có người
[1:12:23]mê đánh đề, đánh lô đề thì đâu biết đạo lý gì đâu. Thì mình nói chuyện về lô đề cho họ nghe thôi. Là tại sao mà cái người lô đề từ từ từ cuối cùng end up at broken, broke là phá sản hết, là vì sao? Là bởi vì cái phần mình trúng thì ít mà phần thua thì nhiều. Mà tại sao trúng ít thua nhiều? Bởi vì cái tâm nhân quả ban đầu là ta không muốn lao động mà muốn có tiền. Cái đó nó không công bằng. Trong cuộc đời này công bằng là gì? Phải lao động, phải cống hiến thì ta sẽ được thụ hưởng nha, thụ hưởng tiền lương, quyền lợi gì của mình. Mà đôi khi ta còn phải cống hiến nhiều hơn thụ hưởng nữa để còn có phước.
[1:13:09]Còn đánh lô đề là gì? Là cứ muốn bỏ một số tiền ít mà lấy số tiền nhiều không thông qua lao động, điều này là một điều không công bằng. Mà không công bằng rồi thì làm sao mà có cái kết cuộc tốt đẹp được? Đó mình cứ lấy ngay cái sở thích của người ta mà mà giải thích từ từ, mà kể chuyện dần dần lên như vậy. À vì vậy, cái mà kỹ năng nói, trau dồi ngôn ngữ nói dẫn dắt một người về với đạo lý nó vô số cái yếu tố, vô số tính chất, vô số đặc điểm. Hôm nay trong cái bài ngắn này thì thầy không có triển khai được hết. Nhưng tất cả những khả năng ngôn ngữ đó đều bắt đầu bằng một điều là lòng từ bi, yêu thương.
[1:13:52]Ta yêu thương con người, tự nhiên ta hiểu được nhau, nhớ như vậy. Khi ta thương nhau, tự nhiên ta hiểu nhau, mà khi ta hiểu nhau rồi, bỗng nhiên ta có cái cách nói để cho nhau hiểu. Lạ như vậy, ta giãi bày được, ta mở lối vào tâm hồn được bằng thương yêu. Nên hôm nay ta nói về nhiều loại hình công đức để tạo phúc, nhưng cái phúc lớn nhất vẫn là bằng khả năng ngôn ngữ để mà chia sẻ đạo lý cho mọi người. Nhưng cái kỹ năng mà chia sẻ đạo lý cho mọi người nó quá phức tạp và rất là khó chứ không phải dễ. Ta phải trau dồi, phải rèn luyện rất nhiều. Tuy nhiên, nó có một cái gốc để nó mở ra cái khả năng ngôn ngữ
[1:14:39]khiến cho ta nói rất là hay, khiến cho ta nói ai cũng thích, đó là bắt đầu bằng lòng từ bi, yêu thương mọi người. Ta yêu thương mọi người, bỗng nhiên từ từ ta nói hay, nhớ như vậy. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.