[0:08]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:25]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:41]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:55]Mời quý phật tử ngồi xuống.
[1:03]Nay ta nói về bài Ứng khẩu.
[1:11]Ứng khẩu là làm sao?
[1:20]Ứng khẩu là
[1:24]là trong tức thời ta có thể mở miệng nói lưu loát mà không cần phải đọc hay chuẩn bị trước nhiều, đó là khả năng gọi là ứng khẩu. Thì ứng khẩu khác với đọc diễn văn. Ví dụ như ta đi dự những buổi hội nghị, hoặc là ta xem trên truyền hình, có những cái buổi phát biểu của các nhà quan chức lớn, thì những cái bài nói chuyện của họ hầu hết là phải làm sao? Phải được viết trước, và họ lên họ chỉ đọc diễn văn. Vì sao vậy? Bởi vì họ phải cẩn thận từng chữ, từng câu, họ không dám ứng khẩu. Vì nếu mà ứng khẩu lỡ nói sơ suất một hai từ, à cả cái thế giới họ châm châm vô họ mổ, họ bằm ra, họ phê bình. Nên diễn văn của các nhà chính trị họ phải chuẩn bị trước và cẩn
[2:22]thận từng chữ một, do đó họ không dám khinh suất à ứng khẩu.
[2:29]Nhưng mà cũng có một vài lãnh tụ chính trị họ làm chủ được cái lời nói của mình, họ không cần diễn văn soạn trước. Họ chỉ gạch một vài ý, giống như ta giảng pháp vậy đó, gạch vài ý thôi, rồi nhìn vào ý đó họ nói lưu loát, và cẩn thận được từng chữ, không ai bắt bẻ được. Nổi tiếng nhất trên thế giới là Fidel Castro. Tụi con biết ông đó không? Có quen ổng không? Không quen hả? Ông này là ai? Hả? Dám là không biết lắm á. Ông này là lãnh tụ của của
[3:09]Cuba. Ông này ổng có thể ổng đứng ổng nói liên tiếp bảy tiếng đồng hồ, không cần diễn văn. Đứng nói, đứng nói trước những hội đồng thế giới và lời nào lời nấy chắc, không trùng, không lặp, không gì hết. Khủng khiếp ông này. Nghĩa là ổng nói ào ào năm bảy tiếng đồng hồ vậy, người nghe xỉu chứ ổng không xỉu, sức khỏe phi thường ghê. Nói mà cái ứng khẩu mà nói chuyện với thế giới là ông này là nổi tiếng nhất. Nay ổng già rồi nhưng mà khả năng vẫn như vậy. Và đó là đặc tính của những lãnh tụ. Những người lãnh tụ à chính trị vậy, việc đầu tiên của họ là phải phải hùng biện, có khả năng thuyết phục người khác bằng cái lý lẽ trước.
[3:50]Nếu mà mở miệng nói lặp bặp nói không ra thì bảo đảm không bao giờ là người chỉ huy được, đó là nguyên tắc như vậy. Cho nên, tụi con mà muốn làm lãnh tụ, tụi con phải làm sao? Phải biết ứng khẩu hùng biện. Còn mình nói cái gì tính sau, nhưng mà nếu không thể ứng khẩu hùng biện được, thì không ai bầu mình làm người chỉ huy cả, nó là như vậy. Thì làm giảng sư cũng vậy, là khả năng của một giảng sư là phải làm sao? Phải biết ứng khẩu, à chứ không thể một người giảng sư mà lên mà cầm một cái tờ giấy mà cứ dòm tờ giấy, không dòm khán giả, mà nói hoài thì tới chừng mà ngẩng đầu lên thì làm sao? Không còn bóng người. Không còn bóng người.
[4:36]Phải không? Nhưng mà có những trường hợp người ta đọc diễn văn, rồi người ta đọc giống như là ứng khẩu, lâu lâu người ta nhìn lên đồ coi ghê lắm, nhưng mà nhìn lên chút xíu rồi không thể mà nhìn khán giả hoài được là phải cúi đầu xuống nhìn cái trang giấy. Do không nhìn khán giả nên cái sức hấp dẫn bị mất hẳn. Đó là một nhược điểm lớn của cái người mà đọc diễn văn. Cái người giảng sư, như chúng ta đã biết, là họ chỉ cầm cái dàn bài thôi, một cái dàn bài họ gạch từng ý, rồi họ liếc xuống họ đọc cái ý rồi cái họ ngẩng lên họ nhìn thính giả, họ nói thao thao thao thao, nói sâu sắc, nói kỹ lưỡng, nói chi tiết, mà thật là thú vị.
[5:16]Thì như vậy mới gọi là giảng sư, đó là nguyên tắc bắt buộc. Trong nhà Phật có một cái từ để khen những cái người mà nói năng lanh lợi là gì? Lợi khẩu, lợi khẩu. Chữ "lợi" là lanh lợi, "khẩu" là cái miệng. Và lợi khẩu nghĩa là gì? Nghĩa là người đó ứng đối nhanh, nghĩa là trong những tình huống bất ngờ không chuẩn bị trước, nhưng mà đối đáp đạo lý đồ rất là lưu loát, cái chữ lợi khẩu nghĩa là như vậy. Như vậy, cái người mà lợi khẩu là đã ẩn chứa cái khả năng khả năng gì? Khả năng ứng khẩu. Tức là trong đời sống mà ta thấy người đó nói chuyện lưu loát, lanh lẹ, hỏi đáp đồ rành mạch, thì ta tin rằng nếu người đó chịu khó tập luyện
[6:04]thêm một chút nữa, thì chắc chắn là người đó sẽ sẽ ứng khẩu hùng biện được. Nói vậy thôi, không chắc. Tại vì thầy đã từng gặp những người rất lợi khẩu, trong đời sống bình thường nói chuyện rất lanh, rất ý vị, rất sâu sắc, rất lưu loát, mà không thể nào lên bục giảng giảng được. Nên giữa cái lợi khẩu trong đời sống bình thường và cái ứng khẩu trên bục giảng, khoảng cách còn rất là xa. Khoảng cách đó vì đâu mà xa, thì chính là một lát nữa ta sẽ nói. Thì phải làm sao là tụi con thì trong đời sống bình thường mình nói chuyện lưu loát, ý vị được rồi, nhưng mà trên bục giảng mình cũng là một người thao thao hùng biện thì mới được.
[6:51]Sau này mới làm công tác hoằng pháp được. Tụi con để ý coi trong chúng huynh đệ với nhau, có những người nói năng rất là lanh lợi, hỏi giáo lý đồ đáp rành mạch, có không? Có, thì những người đó tiềm tàng khả năng ứng khẩu sau này. Nhưng nếu không biết rèn luyện, không biết chuẩn bị những công đức, thì vẫn không thành công. Tụi con nhớ nha, đừng chủ quan, đừng chủ quan, tại vì trước đây thầy đã gặp rồi. Cho nên không phải... Riêng thầy á thì thầy cả hai luôn. Ví dụ như hồi thầy nhớ hồi trước kia lúc mà thầy chưa đi tu cũng vậy, bình thường lúc làm cư sĩ ai hỏi gì thầy cũng đối đáp rất là rành mạch về đạo lý.
[7:27]Rồi đến khi thầy đi tu mà phải nói chuyện trước đông người thì thầy cũng ứng khẩu được. Thì thầy cũng nghĩ ai cũng giống mình, nhưng đến khi thầy chứng kiến có một người mà thầy biết là trong đời sống nói năng rất lanh lợi, mà không bao giờ đứng lên giảng được, thì thầy mới mới giật mình, thì nói như vậy thầy đã hiểu sai. Nên do đó giữa cái lợi khẩu mà ta hiểu như trong nhà Phật vẫn nói với cái ứng khẩu hùng biện vẫn khác nhau, là vậy. Tuy nhiên, cái người mà gọi là lợi khẩu trong nhà Phật á, nghĩa là trong đời sống nói năng lanh lợi, rành mạch, thì ta buộc phải thêm yếu tố nữa là những điều người
[8:03]đó nói phải có đạo lý, có ý vị, chứ không được nói những điều rỗng tuếch. Cái người mà nói lanh lanh mà rỗng tuếch thì không được gọi là lợi khẩu nha trong nhà Phật, mà gọi là cái người gì? À nhiều chuyện, nói nhiều, nói thừa, nói dư, à nói dai, nói dài, nói dốc. Vì vậy trong đời sống, thà ta im lặng mà người khác họ nể mình hơn là mình nói nhiều mà rỗng tuếch. Nói nhiều mà rỗng tuếch người ta khinh thường dữ dội lắm, mình mất giá trị liền. Do đó, nhiều người đã dặn ta là giữ gìn lời nói như là giữ gìn tiền bạc, vì nó rất là quý, bỏ ra một cái sai lầm mình mất cái giá trị mình liền. Nên hễ không nói thì thôi, mà nếu nói là chỉ nói những điều rất là chuẩn xác, ý vị.
[8:52]Tụi con phải tập trong đời sống lại như vậy. Có thể trong đây, tụi con đã có những người lợi khẩu hoặc là tụi con chưa lợi khẩu, nhưng tụi con cũng phải tập, mình trao đổi nói chuyện với nhau lưu loát, rành mạch. Ừ, tuy nhiên, tụi con để ý điều này, đừng có nói thừa. Lát nữa chúng ta sẽ trở lại vì sao chúng ta đừng có nói thừa. Mặc dù ta đang tập nói, đang tập nói mà lại phải biết kiểm soát lời nói. Có nhiều người cứ tưởng là cứ tập nói nhiều rồi lên bục giảng sẽ nói được, hoàn toàn sai lầm. Những người trong đời sống mà nói nhiều, bước lên bục giảng mất phước không nói được, lạ lùng như vậy. Thầy đã gặp rất nhiều.
[9:34]Một lát nữa mình phân tích sẽ thấy nó là vì nhân quả. Cái người mà trong đời sống nói nhiều, nói những điều vô nghĩa, thì những người đó lúc đứng lên bục giảng sẽ không nói được điều gì nữa. Do đó là nếu ta có khả năng lợi khẩu thì càng phải biết quý giá, giữ gìn cái lời nói của mình. Ừ. Còn cái ứng khẩu khác cái lợi khẩu là ở chỗ này: là cái người ứng khẩu họ có thể nói suốt cả tiếng đồng hồ mà nói vẫn phong phú, vẫn hấp dẫn.
[10:08]Mà khi nào mà tụi con có thể đứng nói một mình, tự mình nói mà không đợi người khác hỏi, có thể nói suốt 5 phút thì coi như tụi con ứng khẩu được. Chỉ cần 5 phút thôi là mở ra luôn, mở cái khả năng ứng khẩu ra luôn. Cho nên trong cái bài ứng khẩu này là tụi con tập làm sao không đợi người ta hỏi mà tụi con có thể đứng nói 5 phút liên tiếp rành mạch, rõ ràng, lưu loát là coi như tụi con thành công về ứng khẩu và sau này chỉ cần mình có cái dàn bài trước mặt mình là mình có thể ứng khẩu cả tiếng, một hai tiếng đồng hồ được. Bây giờ tụi con đầu tiên tụi con luyện cho được 5 phút thôi, thành công thôi là xong luôn, thành giảng sư liền.
[10:50]Vấn đề còn lại là soạn dàn bài thôi. Nhưng mà bước đầu mà 5 phút mình không thể tự nói được thì không thành giảng sư được. Trước giờ ta đã học những cái cách soạn dàn bài rồi. Bây giờ là ứng khẩu là thành giảng sư. Nhưng mà giữa cái lời khẩu là lời nói bình thường với cái ứng khẩu nói thao thao liên tiếp không đợi ai hỏi là một khoảng cách rất lớn và thầy chỉ cần 5 phút tụi con tập cho thầy được 5 phút thôi. Một lát nữa ta sẽ nói về cách tập luyện, bây giờ ta phân tích tiếp thôi. Ở đâu mà ta có khả năng ứng khẩu? Nói ứng khẩu là mình tưởng cái miệng, sự thực là do cái đầu của mình. Cái đầu của mình rất là lanh, cực kỳ lanh.
[11:33]Thứ nhất là cái vùng não bên trái ta là vùng não sáng tạo. Tại vì ứng khẩu tức là sáng tạo mà sáng tạo không có chuẩn bị. Đứng là mở miệng nói thao thao thao tức là sự sáng tạo ngay tức thời nó tuôn trào tuôn trào ra. Nó đưa những cái sáng kiến mới, những ý tưởng mới, những phát minh mới ào ào ào từ não bên trái. Nhưng mà não bên phải ta là xử lý cái dữ kiện mà ta biết. Tức là những điều, những kiến thức mà ta đã biết. Và bây giờ ta ráp nối lại, rồi ta suy luận thêm ra, rồi sau đó mới cái vùng não Wernicke mới là nói ra. Tụi con nhớ vùng não Wernicke không? Học nhiêu trả thầy hết rồi. Nhớ Thiền Ngọc không? Nhớ không?
[12:15]Cái vùng não mà xử lý ngôn ngữ, nhớ không? Nằm ở vùng não phía sau, ở phía dưới thấp một chút xíu. Nhớ nha. Ai trả tiền thầy mừng chứ còn mà cái bài học mà trả lại thầy buồn lắm. Vì vậy, tuy cái ứng khẩu mình thấy một người đứng nói bình thường nhưng mà thực sự là nơi bộ não của họ có những cái vùng đó rất là phát triển. Họ mới có thể ứng khẩu nói thao thao được. Còn nếu mà cái vùng não không phát triển thì không thể nào mà ứng khẩu được.
[12:50]Ví dụ bây giờ ta có cái ý gì đó để nói, ha? Nhưng mà bây giờ là bây giờ mình có cái ý mà cái ý đó nằm ngay trước mặt mình là cái dàn bài ta đã chuẩn bị trước cả tuần rồi nên không có sợ. Điều kiện thứ nhất là cái ý gì đó để nói. Cái ý thì ta không lo vì ta đã chuẩn bị, lúc ta soạn dàn bài có cái này rồi. Cái thứ hai là nói thế nào? Rồi trình tự như thế nào? Xử lý cái vấn đề cái ý này như thế nào? Triển khai ý này như thế nào? Thì đây là vấn đề của ứng khẩu tức thời. Thì chỗ này vùng não của ta làm việc rất là nhanh và rất là cực. Vì vậy, tụi con sẽ thấy thế này, là một bài giảng một tiếng rưỡi,
[13:32]ví dụ sau này tụi con giảng tiếng rưỡi chứ đừng nói chuyện tiếng rưỡi. Ví dụ tụi con giảng một tiếng rưỡi thì tụi con soạn cái dàn bài chừng bao lâu, nói thầy nghe? 3 ngày. 3 ngày. Rồi, được. 3 ngày giỏi hơn thầy. Thầy soạn tới 3 tháng lận. Rồi, tụi con giảng một tiếng rưỡi tụi con soạn dàn bài 3 ngày. Tụi con soạn dàn bài 3 ngày thầy rất mừng. Tụi con nói đùa chứ nhưng thầy rất mừng. Tại một cái dàn bài mà tụi con soạn kỹ được 3 ngày để trong bài giảng một tiếng rưỡi, bài giảng sẽ hay. Thầy rất mừng. Chứ còn ví dụ như thầy nói tụi con soạn giảng một tiếng rưỡi, tụi con nói tụi con soạn chừng 2 tiếng đồng hồ, thầy rất là lo.
[14:09]Thầy không tin rằng bài giảng đó hay. Tại bản thân thầy, thầy biết rồi. Có những ý mà thầy đắn đo tới đắn đo lui cả mấy tiếng đồng hồ thầy mới viết xuống được một dòng lúc soạn dàn bài, cực như vậy. Rồi cái nói tại sao nhiều người khen thầy giảng hay, đâu biết rằng thầy lao động rất vất vả. Chứ không phải thầy hay mà chính vì thầy chịu cực. Nên tụi con cũng như vậy, khi nói một tiếng rưỡi tụi con soạn 3 ngày là thầy rất mừng á. Thầy tin rằng sau này tụi con sẽ có những bài giảng hay. Nói một tiếng rưỡi soạn dàn bài 3 ngày, nhưng mà trong một tiếng rưỡi đó tụi con lao động cực hơn 3 ngày. Lao động cực hơn 3 ngày trong một tiếng rưỡi.
[14:49]Tụi con thấy nếu đo theo thời gian á thì 3 ngày soạn ròng rã, trầm tư, đắn đo, à nghiền ngẫm là vất vả, thời gian quá dài. Nhưng mà sự thực lao động một tiếng rưỡi trên bục giảng cực hơn 3 ngày. Vì sao vậy? Vì lúc đó cái bộ não tụi con làm việc hết công suất luôn. Tất cả những não bộ nó xử lý thông tin nó đưa ra ngôn ngữ để được diễn tả theo trình tự hấp dẫn, lôi cuốn và ứng phó với cái tình hình trước mặt mình, đối với cái thính chúng trước mặt mình. Nó là cả một cái sự thông minh, cái thiên tài đặc biệt ở trong não, chứ không phải đơn giản là à soạn bài cực cho nên đứng lên nói thao thao dễ, không, không dễ đâu.
[15:30]Do vậy, là cái người mà có thể đứng trên bục giảng ứng khẩu nói thao thao và hấp dẫn, bộ não họ rất đặc biệt chứ không phải dễ. Nếu mà nói bộ não họ rất đặc biệt như vậy thì có người họ sẽ tự nghĩ thôi bộ não con không đặc biệt thì con không giảng. Không phải, vì ta có cách làm cho bộ não ta đặc biệt lên. Có phương pháp. Ví dụ bây giờ tụi con có thể là một người trầm lục, mình nói năng đôi khi cà lăm cũng có nữa, nói không lưu loát cũng có nữa. Nhưng mà nếu tụi con biết cách tạo công đức gì, luyện tập như thế nào, tụi con đều trở thành những người có thể ứng khẩu được. Nên bài hôm nay là để xử lý vấn đề này.
[16:12]Có thể tụi con có khiếu rồi thì cái phước kiếp trước mình có rồi mình đỡ lo, nhưng nếu mình chưa có khiếu này thì bài hôm nay là đặt vấn đề này để xử lý, ừ. Thế nên vì vậy, cái vấn đề ứng khẩu dù ta có khả năng, ta có khiếu hay ta chưa có khiếu thì ta vẫn cần phải phải hoàn thành nó, phát triển nó để sau này mà thuyết pháp được. Mà muốn phát triển cái khả năng ứng khẩu thì ta có hai cách: một là gieo trồng công đức và hai là tập luyện, đó. Tụi con gieo trồng công đức trước rồi tụi con tập luyện sau, chắc chắn sẽ thành công. Thầy thì không có ai dạy thầy cái cách tập luyện này. Cuộc đời của thầy nó vô tình thôi,
[16:58]tức là tự thầy phát triển và thầy cũng không biết phương pháp. Cho đến khi mà hồi đó thì thầy cứ nghĩ đơn giản rằng là ai có tu có học rồi có thể thuyết pháp được hết. Lúc đó thầy đơn giản thầy nghĩ như vậy. Thầy nghĩ thì mình cũng đâu học hành gì đâu, rồi cứ hiểu đạo rồi cái soạn dàn bài đứng lên nói. Thấy Phật tử cũng thích, thôi chắc được thì ai cũng vậy. Cho nên thầy gặp quý thầy thầy đều khuyến khích quý thầy: "Giảng đi, quý thầy giảng đi. Ở chùa quý thầy cứ rằm 14 quý thầy ráng giảng đi, gặp ai cũng giảng." 2 năm sau thầy quay lại hỏi: "Sao lúc này thầy giảng đông không?" Ông thầy đó nói:
[17:31]"Dạ, con giảng bữa đầu được 100 người bữa sau trốn sạch sẽ hết trơn." Ngồi nói: "Sao kỳ ta?" Mặt thầy không dám chê nha, thầy đi tìm nguyên nhân hỏi: "Sao vậy?" Nói: "Họ lên tụng kinh sám hối thì tụng sám hối, nhưng họ biết con sắp sửa giảng là họ lằng lẻ chạy đằng sau lấy dép chạy về hết trơn luôn. Giờ chẳng lẽ mình mình ngồi giảng kỳ quá, thôi nghỉ luôn." Là lý do tại sao? Lý do tại sao? Vì giảng không hay. Vì giảng không hay. Lúc đó thầy mới bắt đầu thầy tư duy lại, thầy mới thay đổi cái suy nghĩ của thầy. Thầy mới nghĩ rằng không phải hễ ai có tu, ai biết đạo đứng lên giảng được hết. Và bắt đầu thầy đi tìm lại, thầy phân tích lại cái bài giảng của chính thầy
[18:14]để thầy tìm ra, thầy mổ xẻ ra trong đó nó có bao nhiêu yếu tố gì. Rồi đôi khi thầy nghe một bài giảng của quý thầy khác, bắt đầu thầy mới so sánh là cái hay của thầy đó, cái dở của thầy đó như thế nào. Nhờ cái phân tích như vậy bắt đầu thầy hình thành ra được cái phương pháp, phương pháp diễn giảng mà suốt từ mấy tháng nay thầy trò ta học là vậy. Là cái tư duy, cái phân tích của thầy qua bao nhiêu năm qua, để bây giờ đúc kết thành một cái hệ thống như thế này. Chứ không phải là đơn thuần, mới đầu thầy nghĩ cũng đơn giản nhưng về sau thầy mới biết là không phải ai cũng nói được. Và do đó ta phải biết cách tập luyện để phát triển cái bộ não mình lên,
[18:49]để có thể mà ứng khẩu lưu loát, hấp dẫn, phong phú và lôi cuốn thính chúng được. Vì sao vậy? Vì chúng ta mơ ước một ngày nào đó ở tất cả mọi cái ngôi chùa trên đất nước ta hay trên khắp thế giới, vị thầy nào đều có thể tặng cho Phật tử mình mỗi tuần một bài giảng hấp dẫn hay là mỗi nửa tháng sám hối một bài giảng hấp dẫn. Có được như vậy thì đạo Phật sẽ rất là hưng thịnh. Đó là điều mơ ước của chúng ta. Không cần xuất sắc, cái người nào xuất sắc thì họ sẽ vượt lên, họ trở thành tầm cỡ của quốc gia, quốc tế. Nhưng mà chỉ cần ví dụ ta ở cái miền quê của ta, ta nói một bài 30 phút mà Phật tử thích là chùa thịnh liền.
[19:29]Cứ người này đồn rủ người kia tới, ngày sám hối họ đến chùa đông liền. Nên cái việc mà hoằng pháp lôi cuốn Phật tử đến chùa thì cái việc mà diễn giảng là quan trọng nhất, quan trọng nhất, không gì bằng hết. Tụi con có thể trình diễn văn nghệ hay là đem băng của thầy khác tới mở cho cho Phật tử nghe, đều chỉ là tạm thời. Không bao giờ bằng chính mình ở đó hoặc mình là trụ trì, mình là tri sự, mình giáo thọ chùa đó, mà tới ngày Chủ nhật hay là à rằm sám hối, mình đích thân mình thuyết pháp cho Phật tử nghe thì cái sức lôi cuốn gấp bội lần hơn là mình lấy một cái băng giảng hay mình mở. Thì trong cái tinh thần giao lưu đạo Phật,
[20:09]là ta vẫn tôn trọng những bài giảng của các vị tôn túc khác, ai hay thì ta cũng giao lưu và giới thiệu cho Phật tử nghe, điều đó là tốt. Nhưng mà mỗi người ta phải biết giảng. Đó, do đó thầy nặng lòng về cái việc mà đào tạo phương pháp diễn giảng là như vậy, ừ. Tuy nhiên, là muốn phát triển cái bộ não để có thể ứng khẩu nói thao thao, lưu loát, rành mạch được, ta có hai điều: một là công đức và hai là tập luyện, mà công đức rất là quan trọng. Công đức đòi hỏi ta từ nhiều kiếp trước và trong kiếp này. Nếu trong những kiếp trước ta là người đã sống một đời vị tha, tạo nhiều công đức lành thì đời này ta
[20:48]đỡ vất vả, cái nhân quả nó đã gần chín muồi rồi, ta chỉ tập luyện chút đỉnh nữa là ta thành công. Còn nếu lỡ xui, đời trước ta tạo công đức chưa nhiều thì từ bây giờ ta phải tạo công đức thêm 5 năm, 10 năm sau nữa, thì mới có thể mà bắt đầu thuyết pháp được. Dù là ta vẫn phải làm bài tập, vẫn phải cố gắng diễn giảng nhưng vẫn không có suôn, lời nói ra nó vẫn không có trơn tru, do cái công đức chưa đủ. Bây giờ ta nói về cái công đức nha. Tụi con có đọc cái truyện mà Hoa trôi trên sóng nước chưa? Có. Ai rồi giơ tay lên thầy coi. Ồ à mấy người. Hoa Trôi Trên Sóng Nước kể chuyện về một ni sư Hàn Quốc, phải không?
[21:33]À bà đi tu và bà có cái đức hạnh và tinh tấn. Hôm đó, trong cái mùa hạ đó, bà mới đến cái chùa thì được phân công là coi nhà bếp. Tụi con biết trong chùa cái cực nhất là nhà nào? Nhà bếp, ừ. Khỏe nhất là nhà nào?
[21:57]Nhà gì?
[22:05]Khỏe nhất là nhà ăn, vô đó ăn. Cực nhất là nhà bếp, nhà bếp thì làm cực. Cho nên ni sư đó được phân công coi nhà bếp thì công việc rất là vất vả. Nhưng mà bà vừa làm, vừa tinh tấn dụng công thì bất chợt một hôm bà bừng ngộ, bà khai ngộ. Bà khai ngộ rồi thì cái nhân sinh quan nó thay đổi. Tụi con nhớ một điều vậy đó, là tụi con đang sống bình thường bây giờ tụi con lỡ ngộ đạo một cái cái tụi con thành người khác. Có khi nó kỳ kỳ cục hơn thì lúc đó khó chịu lắm không phải dễ. Thì ni sư cũng bị cái tình trạng đó. Khi ni sư ngộ đạo rồi cái bả bắt đầu thay đổi quan điểm. Rồi bả xin là lìa chúng để bà đi ẩn tu.
[22:45]Bà muốn thấy cái công phu, cái tâm mình nó mở ra nó hạnh phúc quá, bà không muốn rối loạn vì chuyện bên ngoài, bà muốn tìm một nơi an dưỡng để hàm dưỡng đó, nuôi dưỡng phát triển cái định đó cho nó sâu, cái sự khai ngộ cho nó lớn lên. Đây là cái điểm mà tụi con để ý. Thì cái tâm lý ai cũng bị như vậy hết, ni sư cũng bị như vậy. Thì lúc bà đòi khăng khăng như vậy thì những cái người trụ trì, tri sự, huynh đệ đều không đồng ý, đều muốn cho bà phải trọn vẹn trong mấy năm mà bà được phân công cho xong. Nghĩa là ba năm coi nhà bếp thì coi cho xong, chứ đừng bỏ đi. Nhưng bà cứ khăng khăng đòi đi, thì đêm đó một vị Bồ Tát hiện ra, nói rằng:
[23:22]"Nếu mà con bỏ đi nửa chừng, sau này con không thuyết pháp được." Nhưng bà lì quá. Ở đây trong chùa mình ai lì nhất? Giơ tay lên. Thì bà lì quá nghĩa là ai khuyên không được, đến nỗi Bồ Tát hiện ra khuyên bà cũng không nghe. Bà bỏ nửa chừng cái nhiệm vụ nấu bếp rồi bà đi luôn. Bà đi rồi bà ẩn tu nơi này nơi kia. Khi về già rồi thì bà cũng được một cái chúng ni mời về để trụ trì giáo hóa. Họ nương vào đức hạnh của bà tại biết bà là người đã ngộ đạo mà sống rất là đức hạnh. Chỉ có một điều duy nhất là không bao giờ bà thuyết pháp được nữa, không bao giờ. Đúng như là một vị Bồ Tát đã cảnh báo. Tụi con thấy dễ sợ chưa.
[24:05]Cái người mà khai ngộ tâm linh rồi đó, họ trí tuệ rất là sáng nha, họ sáng lắm. Vậy mà không thể ứng khẩu thuyết pháp được. Biết đó mà miệng mở ra nói không được. Dễ sợ chưa. Đó. Trong khi là trí tuệ đã tràn đầy, đạo lý là đã thông thạo vì từ nơi mình có cái trí vô sư rồi, từ nơi mình có cái trí vô sư do cái ngộ đạo rồi, vậy mà mở miệng ứng khẩu không được. Cái vùng não Wernicke ngôn ngữ nó xử lý ngôn ngữ không được, mở miệng nói không được. Ý thì có mà nói không được. Tụi con thấy dễ sợ chưa, cái nghiệp là do bỏ dở cái bổn phận của mình đối với chúng là cái thứ nhất, cái thứ hai là bướng bỉnh không
[24:48]nghe cái lời răn dạy của các vị tôn túc. Thế là nó phá mất, ở trong não nó hình thành một cái một cái mối chặn nào đó, nó không cho là từ cái ý đạo mình có được để được chuyển biến thành ngôn ngữ và nói ra ra miệng, mất luôn. Cái công đức rất là quan trọng, bà bị cái nghiệp đó. Thì ở đây, từ nơi câu chuyện của bà, ta suy luận ngược lại, như vậy nếu một người nào mà chịu cực làm thành những cái công đức để phục vụ cho Phật pháp, cho đại chúng, cho huynh đệ, cho chúng sinh thì tự nhiên người đó sẽ hình thành cái khả năng, khả năng ứng khẩu. Là khi mà họ có cái trí tuệ, họ có cái ý để nói thì cái bộ não của họ sẽ sắp xếp
[25:34]lại hết, khiến cho họ mở miệng nói ra được, được trơn tru, lưu loát, rành mạch. Đó, cái công đức này rất là quan trọng, mà từ cái câu chuyện mà ta được học một cách sống động, đó là Hoa Trôi Trên Sóng Nước. Cái vai trò của công đức rất là quan trọng. Nên ta thấy một cái người mà họ nói năng lưu loát thì mình đừng nghĩ là họ quen miệng. Mà nhất là những người mà họ nói mà thuyết phục được người khác, làm cho người khác phải lắng nghe, phải thay đổi, phải chuyển biến, phải đi theo thì đừng nghĩ rằng chỉ do người đó khéo miệng, không có đâu. Phải do công đức họ cũng đã làm được nhiều điều tốt trong cái cuộc đời này
[26:13]hoặc là những đời trước mới có thể như vậy, chứ không phải là dễ, ừ. Mà ta thấy cái công đức mà để tạo thành cái ứng khẩu á nó cũng hơi lạ, là nhiều khi nó chả có ăn nhập, dính dáng gì với việc ăn nói hết. Cái việc bà chẻ củi, nấu cơm có liên quan gì tới việc thuyết pháp không? Không có liên quan. Không, nếu nói liên quan gián tiếp thì nó liên quan nhiều, nhưng mà nhìn rõ cái nhân này nó không ra quả kia, phải không? Rõ ràng là cái nhân mà nấu cơm cho đại chúng ăn thì thường là mình nghĩ là nó sẽ ra cái quả gì? Là mình được no đủ phải không, đời đời mình được no đủ, à mình có sức khỏe, chủ yếu là hai cái đó là chính.
[26:56]Nhưng mà không ngờ nó lại liên quan tới cái nhân quả của việc thuyết pháp, à rất là lạ như vậy. Nên ta thấy là trong cái công đức để tạo thành cái khả năng ứng khẩu là không phải bắt buộc nó phải liên quan tới cái miệng, mà chỉ liên quan tới đời sống của ta thôi, đời sống vị tha, đời sống vị tha. Nên do đó ta suy luận ra tiếp là nếu một người nào mà sống vị tha, thương yêu mọi người, lo lắng giúp đỡ được cho mọi người thì tự nhiên cái vùng não nó khai mở, bộ não nó phát triển, khiến cho người đó có thể ứng khẩu thuyết pháp được. Chớ nó không liên quan tới việc luyện tập cái miệng, mà liên quan tới một đời sống từ bi vị tha với mọi người.
[27:42]Ví dụ tụi con nghe nói à cái ông đó ổng làm giảng sư cho nên ổng có phước, ổng được nhiều người ngưỡng mộ, nên cúng dường nhiều, đời sống ổng tiện nghi, sung sướng, tụi con có nghe không? Có nghe không? Và nhiều người đều có cái cảm tưởng hễ làm giảng sư là giàu, đúng không? Đúng không? Tức cười lắm, hồi đó thầy nhớ, thầy nhớ thầy gặp một cô Phật tử à cái thì có một cô Phật tử khác mới giới thiệu, lúc mà thầy vô tình thầy gặp hai cô, một cô biết thầy rồi, một cô chưa biết, thì cô kia hai cô chào thầy xong rồi cô nói, nói nói: "Chị, thầy là giảng sư đó nha." Thì cô kia cổ nói liền: "À thầy giảng sư hả?
[28:20]Chắc thầy khá giả lắm." Kết luận liền như vậy. Mới đầu thầy không biết nha, sau thầy nghe cô đó nói thì mới hiểu rằng à mọi người đều hiểu như vậy, hễ là ông giảng sư nào là cũng khá giả. Chỉ trừ giảng sư này, nghèo vô cùng. Tại vì quý Phật tử họ quen nhìn các vị giảng sư ở thành phố á, quý thầy là đi giảng, được mọi người kính trọng, Tăng Ni kính trọng, Phật tử kính trọng, và khi kính trọng như vậy người ta cúng dường nhiều nên đời sống của quý thầy cũng tương đối cao hơn là những vị thầy mà không đi giảng. Ai cũng suy nghĩ như vậy. Điều đó nó cũng có thật chứ không phải không, điều đó là một cái logic có thật.
[28:58]Nhưng mà chúng ta đừng nghĩ là tại vì cái người đó họ họ giảng hay rồi họ được giàu. Có một lần thầy gặp, mấy thầy cũng vậy, mấy thầy huynh đệ cũng vậy. Thầy gặp cái mà tánh của thầy thì thầy thương huynh đệ, thầy thương quý thầy lắm, hễ gặp quý thầy thì trong túi thầy có nhiêu tiền thầy móc thầy cúng dường, cái tánh của thầy vậy nào giờ. Nhiều khi đi trên xe đò gặp quý thầy quý cô là ừ trả tiền giùm hoặc là mình cúng dường liền. Đôi khi đi trên xe cái thầy gặp một vị thầy đó thầy biết là thầy đó nuôi chúng nhiều á, cái thầy móc mót hết tiền nhiêu cái thầy cúng hết, giữ đúng tiền xe thôi. Cái tánh thầy cũng hay cúng dường như vậy và thương huynh đệ.
[29:31]Cho nên khi mà sau này cũng vậy, khi thầy đi giảng dạy rồi cái về chùa gặp huynh đệ cái mình hay cúng dường, cái tiền cúng dường, thì quý thầy đó mới nói: "À mấy thầy giảng sư có phước lắm." Mấy thầy giảng sư có phước, ổng kết luận đơn giản như vậy. Nghĩa là hễ giảng là sẽ được cái đời sống sung túc. Thực ra không phải như vậy. Tụi con hiểu đời sống sung túc ở đâu ra?
[29:55]Do đời trước, phải không? Là do kiếp trước mình đã từng bố thí, cúng dường, mình giúp đỡ, mình sống vị tha. Nên ở đây tụi con thấy cái cái nhân duyên cái logic nó ngộ nha. Tức là đời trước mình có tạo tạo công đức nè. Tạo công đức này là bằng những việc là bố thí, cúng dường gì đó, giúp đỡ gì đó, thì bây giờ là bây giờ mình được cái gì? Sung túc, phải không? Cái nhân như vậy, quả như vậy tụi con có nghi ngờ không? Hoàn toàn đúng phải không? Nhưng mà nó qua trung gian một cái. Nó qua trung gian cái này một cái. Nó qua trung gian cái này. À chính vì qua trung gian cái này cái người ta nhìn không ra.
[30:33]Nghĩa là người ta không nhìn thấy cái phần tạo công đức ở kiếp trước nữa, mà người ta chỉ thấy làm sao? Cái nhân thuyết pháp thì ra cái quả sung túc. Không ngờ thuyết pháp là cái yếu tố trung gian thôi, là cái duyên trung gian. Người ta chỉ nhìn khúc này: hễ ông nào thuyết pháp thì ông đó sung túc. Tụi con thấy Thầy có sung túc không? Dám đâu! Nhưng mà sự thật á là nó do do đời trước, và bây giờ mình bỏ cái này đi, mình chỉ lấy cái này thôi, thì tụi con thấy rõ cái nhân quả này chưa? Cái nhân gì? Là tạo công đức, thì cái quả gì? Thuyết pháp, đúng chưa? Đúng trường hợp của Ni sư mà trong cái cuốn Hoa Trôi Trên Sóng Nước chưa?
[31:13]Đúng không? Đúng y chang thấy không? Đó! Thấy hẵng bỏ cái phần này đi, đừng có nói tới sự sung túc này, thì rõ ràng là người nào biết tạo công đức thì người đó thuyết pháp. Bây giờ mà nếu ngắt bỏ cái này bỏ này ra, thì người nào thuyết pháp thì người đó sung túc. Rất là đúng nhân quả. Đúng cái câu chuyện đó mà còn đúng với luật nhân quả nghiệp báo nữa. Do vậy cái công đức rất là rất là quan trọng. Và cái gọi là tạo công đức mà, bây giờ mình ngắt bỏ cái phần sung túc này đi, không nói cái này nữa, mình chỉ nói là hễ tạo công đức thì thuyết pháp. Thì cái tạo công đức này á nó không có phải là hạn cuộc là phải làm cái gì để thuyết pháp đâu.
[31:49]Làm bất cứ điều gì, miễn có lợi cho chúng sinh, cho Phật pháp, ừ cho đại cuộc á, làm gì cũng được hết á, con làm vô số điều, thì khả năng thuyết pháp vẫn mở ra. À nó hay như vậy. Giống như trường hợp Ni sư đó chỉ nấu ăn thôi. Nếu nấu ăn cho chúng chăm chỉ thôi thì thuyết pháp được. Do đó là một cái người mà giảng sư là một cái người mà phải biết gây tạo công đức không bao giờ không bao giờ mệt mỏi, nhớ như vậy.
[32:18]Tuy nhiên cái này bây giờ ta nói cái này, khi mà ta tạo công đức á thì ta thuyết pháp được. Cái câu này thì đơn giản nhưng mà không đơn giản chỗ này. Ta thuyết pháp được bao lâu? Rồi bắt đầu nín, hết nói được nữa. Tức là ta sẽ có khả năng thuyết pháp cả một đời cho tới ngày nhắm mắt qua kiếp sau nói nữa. Mà đây có cái này nha: nếu ở cõi người này ta thuyết pháp đúng, thuyết pháp hay, thuyết pháp lợi ích chúng sinh thì khi ta chết, ta không có được nín đâu, ta sẽ lên cõi Trời ta thuyết pháp tiếp. Có nhiều vị giảng sư ở cõi người giảng sư chết lên cõi Trời làm giảng sư tiếp chứ không hề ngừng nghỉ.
[33:06]Mai mốt Phật pháp có chuyện ở trên cõi Trời đầu thai xuống làm giảng sư tiếp. Nhưng mà nếu ta thuyết pháp không chính xác, ta thuyết pháp không đúng thì ngay trong kiếp này ta bắt đầu nín rồi, chứ không phải là được thuyết pháp suốt một đời đâu, tụi con nhớ điều này. Nên có những người thuyết pháp năm năm đầu rất hay, mấy năm sau không ai nghe nữa. Có người thuyết pháp 10 năm rất hay, qua khỏi 10 năm đó bắt đầu giảm xuống không ai nghe nữa, chứ không phải là thuyết pháp hay suốt đời. Hễ nói ông đó ổng hay rồi: "Ồ là giảng sư nổi tiếng", không có đâu. Mấy năm sau không nghe gì nữa hết trơn, ổng giảng gì cũng dở.
[33:43]Mà tại sao vậy? Tại sao?
[33:49]Tại vì cái này nữa nè con, tại vì cái này. Cái công đức mà người đó gây tạo nó có làm sao? Nó có giới hạn, nó không vô lượng vô biên. Nó còn bị một vài cái cố chấp nào đó trong cái công đức nên khiến cho cái khả năng thuyết pháp của mình nó không vô tận. Do cái tâm mình gây tạo công đức không có vô tận. Thế nào là gây tạo công đức vô tận? Và thế nào là gây tạo công đức là có giới hạn? Thế nào?
[34:20]Thầy nói ví dụ thế này: bây giờ có một người nghèo, cái người nghèo người đó bị đụng xe đi vô nhà thương, rồi có hai cái người tu sĩ thấy cái hoàn cảnh đó khó khăn, mỗi người tu sĩ đem tới cho gia đình đó 20kg gạo. Hai người tu sĩ đó đều đem 20kg gạo cho cái cho cái người nhà nghèo mà bị tai nạn đó hết, nhưng một người á thì lại là tạo công đức vô hạn, một người tạo công đức hữu hạn. Cùng là 20kg gạo giống nhau, mà tại sao? Tâm? Đúng, đúng. Tâm làm sao?
[35:06]Tụi con nói tâm là đúng rồi đó. Bây giờ Thầy muốn hỏi tụi con cái tâm làm sao? Cái tâm sao mà gọi là thành ra cái cũng 20kg gạo mà gọi là người đó tạo công đức vô hạn, cũng 20kg gạo mà là công đức hữu hạn? Mô Phật, thưa Thầy, theo con nghĩ, nếu một người mà cho 20kg gạo mà họ nghĩ rằng họ cho để sau này người đó làm ăn lên được sẽ trả lại, hoặc là một người nghĩ á là họ sẽ cho đây để giúp qua cơn ngặt nghèo chứ họ không đòi hỏi gì hết, thì với hai cái tâm niệm đó nó sẽ tạo ra hai phước báo khác nhau. Tụi con chưa từng bố thí. Nói chưa kinh nghiệm lắm. Có ai có ý kiến gì không? Tại tụi con còn là ni sinh á, nên tụi con cũng chưa có điều
[35:52]kiện để bố thí, nên tụi con chưa có trải qua những cái kinh nghiệm đó để thấy được cái tâm của mình lắm. Mô Phật, thưa Thầy, theo con nghĩ thì một người á cho người nghèo đó 20kg gạo với cái công đức hữu hạn thì cái tâm người đó là người đó nghĩ rằng họ có cho và có người nhận. Cái tâm họ cho nhưng mà còn còn thấy được là họ đáng của cải của họ đang cho và một người á thì đứng ra để nhận nó vì nghèo khó. Còn cái người mà cho với công đức là vô hạn thì cái tâm người đó không nghĩ rằng họ cho và họ cho không một cách không đòi hỏi một cái gì ạ. Con cao siêu quá Thầy hiểu không nổi.
[36:45]Thôi để Thầy nói cho nghe. Cái này tụi con để ý nha, tụi con để ý sau này tụi con có khi tụi con cũng phải bố thí như vậy. Thôi để Thầy nói được rồi, lát sau Thầy sẽ hỏi nhiều. Hôm nay không hỏi nhiều đâu, lát phần sau Thầy sẽ hỏi nhiều. Thế này nè, hai người cùng đem 20kg gạo cho, nhưng một người nghĩ thế này: thôi, cái gia đình đó cho 20kg đủ rồi. Người đó bị công đức hữu hạn. Còn một người kia cho 20kg gạo mà nghĩ rằng: cái khả năng của mình nhiêu đây à, chứ nếu mà mình có khả năng mình sẽ cho thêm nữa, với lại là nhiều việc phải lo quá, bây giờ hả chia thôi 20 rồi còn chia mấy chỗ khác nữa, cái khả năng á chỉ chừng mực nhiêu đây.
[37:22]Chứ trong lòng muốn cho nữa! Tụi con nhớ cái điều là: muốn cho nữa! Mà bởi vì không thể cho được nữa do phải chia nhiều nơi hoặc là do mình đã cũng ít gạo, hết gạo phải giữ lại cho chúng, vân vân. Còn một người là nghĩ rằng: thôi cho nhiêu đó cái gia đình nó vậy là được rồi. Hai cái suy nghĩ khác nhau. Một cái là còn muốn cho nữa và một cái không muốn cho nữa. Muốn thôi, còn số gạo đem ra thì giống nhau 20. Chỉ như vậy thôi mà thành công đức hữu hạn hay vô hạn, và sau này thuyết pháp được lâu hay không lâu. Nên sau này tụi con làm những điều tốt cho đại chúng, cho nhân loại, cho chúng sinh tụi con cũng phải như vậy.
[37:58]Mình lúc nào cũng muốn làm mãi, làm mãi, không bao giờ ngừng, chỉ vì khả năng mình không đủ thôi. Chứ tâm phải muốn, chỉ cần cái tâm muốn vô hạn là công đức này sẽ vô hạn, tụi con sẽ thuyết pháp vô hạn. Nên Thầy có lần Thầy làm một bài thơ vậy đó. Có lần có trời mưa, lúc ở Sài Gòn, Thầy đứng trên cái lầu Thầy nhìn thì thấy có những người họ không nhà, họ trùm cái mền họ núp trong cái cái hè, mưa ào ào. Thầy làm một bài thơ. Dĩ nhiên là Thầy cũng phải đã cho họ một cái tô mì và một cái mền rồi, nhưng mà sau đó Thầy cũng buồn và Thầy làm một bài thơ, trong đó có một cái câu là: "Ôi tay tôi nhỏ bé mà đau khổ giăng đầy,
[38:36]biết làm sao san sẻ giữa trần thế mưa bay?" Tức là cái day dứt của Thầy là cái khổ thế gian đầy mà Thầy không làm gì được nhiều. Mình khả năng ít quá. Và Thầy muốn tụi con bắt chước Thầy cái điều đó. Sau này trong cuộc sống, có đôi khi tụi con chỉ giúp người ta được một cái bánh ú hoặc là năm ngàn đồng đi vé xe, nhưng mà lòng tụi con đừng bao giờ thấy đó là là đủ, mà lòng mình phải làm sao? Muốn cho, muốn cho nhiều hơn nữa, nhớ như vậy, muốn cho nhiều hơn nữa chỉ vì mình không đủ sức thôi. Nhưng mà chính cái tâm muốn cho nhiều hơn nữa, tự nhiên công đức tụi con là vô hạn, sau này tụi con thuyết pháp
[39:14]không bao giờ dừng, không bao giờ hết, cạn cái vốn liếng của mình, nhớ như vậy. Đó là những cái công đức tổng quát, bây giờ Thầy nói riêng cái công đức về cái miệng, về lời nói để tạo thành cái nhân cái nhân thuyết pháp. Đây là những điều mà Thầy phân tích thêm. Điều thứ nhất, người đó phải có cái cái nhân công đức là thế này: là lời nói hòa nhã, khả ái, đẹp lòng người. Đây là Thầy nói nguyên văn trong Nikaya á. Là người đó phải nói những lời hòa nhã, khả ái, đẹp lòng người. Nghĩa là làm sao?
[39:53]Hòa nhã, khả ái, đẹp lòng người: nói làm cho người ta sung sướng, người ta vui thích, người ta cảm thấy được thương yêu, được tôn trọng khi nghe mình nói.
[40:07]Thế nào là lời nói hòa nhã, khả ái, đẹp lòng người? Tụi con viết giùm Thầy, tại trong bài này Thầy không có viết. Tụi con viết giùm Thầy định nghĩa thế nào là lời nói hòa nhã, khả ái, đẹp lòng người. Nghĩa là cái lời nói đó khiến cho người nghe cảm thấy họ được thương yêu, được tôn trọng. Tụi con ghi giùm Thầy đi, vì trong đây Thầy không có định nghĩa. Cái này Thầy ứng khẩu Thầy định nghĩa giùm tụi con, tụi con ghi vô. Và từ đây tụi con phải tập cái điều này. Khi mình nói chuyện với ai phải cho họ một cái cảm nghĩ rằng họ được thương yêu, họ được tôn trọng. Thế nào là lời nói mà họ cảm thấy họ được thương yêu, họ được tôn trọng?
[40:46]Ví dụ bây giờ mình có cái bánh, mình muốn mời người huynh đệ mình ăn thì cũng là việc mời, nhưng mình đưa cái bánh mình nói: "Nè, ăn đi!" Thì người kia họ đói quá họ cũng ăn nhưng mà họ có cảm giác sao? Không được thương yêu, không được tôn trọng. Giờ mình đưa cái bánh mà mình nói làm sao?
[41:08]"Chị có đói không?" Thấy không? "Em có cái bánh này ngon lắm, ha? Em cắn miếng rồi em cho chị cắn miếng nha." Đó, họ thấy họ sẽ được thương yêu và được được tôn trọng. Đúng không? Phải không? Hoặc là thấy người đi vô chùa họ đi lơ ngơ họ cầm bó nhang. Bó nhang mà đốt cháy phừng phừng phừng rồi. "Nè cô cô cô, cắm nhang ở đâu cô?" Thế mình tính là mình mình rầy họ, mình tính mình rầy họ là: Chưa chi mà vô đốt nhang tùm lum rồi la lối buổi sáng sớm, chùa không yên tĩnh, mình tính la. Nhưng mình nhớ mình la như vậy mai mốt mình không ứng khẩu thuyết pháp được nữa. Tại vì khi mình rầy người ta cái,
[41:47]người ta đến chùa người ta không cảm thấy được thương yêu, được tôn trọng. Thì mình phải nói làm sao? Tụi con đứng lên nói thử thầy nghe coi. Nhanh lên, không có thời gian. Một cái người sáng sớm đập cửa chùa ầm ầm ầm, cầm bó nhang đốt cháy khói nghi ngút hết. Hỏi, "Thắp nhang ở đâu cô? Thắp nhang ở đâu cô?" Thì đúng là vô rất là phiền chùa phải không? Chùa người ta yên tĩnh buổi sáng vậy mà vô quậy tùm lum. Tụi con tính nạt một cái, nhưng mà nạt một cái mình mất cái khả ái ngữ, mình sau này không thuyết pháp được. Cho nên tụi con phải nói làm sao vừa giúp cho người ta tỉnh lại người ta đừng có đi cúng chùa kiểu khủng bố đó, phải không?
[42:21]Mà người ta vẫn cảm thấy được thương yêu, được tôn trọng. Thì tụi con nói một câu thầy nghe coi.
[42:31]Mô Phật á thầy, lúc đó con nói là: Mô Phật, làm gì mà gấp thế?
[42:37]Có thấy được thương yêu, được tôn trọng không? Không. Rồi, thôi người khác nói coi.
[42:44]Nói đi, con nói đi, nói đi. Con nói đi. Vì tụi con đều có thể bị những vô số tình huống như vậy hết, phải tập nói. Dạ thưa thầy, khi gặp trường hợp tình huống như vậy thì con hỏi là: Mô Phật, chào cô, cô đi đâu mà... Được, được, cứ hỏi, mình quan tâm người ta. Rồi, rồi... Cô đi có Có việc gì vội vàng, phải không? Cô đi đâu mà á cô đi đâu mà sớm thế?
[43:09]Cái họ nói là cái chỗ thắp nhang chỗ thắp nhang ở ở đâu? Thì cái họ cầm nguyên một nắm nhang rồi thì con nói là chào cô, mời cô lên chánh điện rồi lạy Phật. Thầy, nhang mà giống như Thắp nhang á, vấn đề thắp nhang thì Thôi thôi thôi thôi thôi thôi thôi, khỏi nói nữa, mệt quá. Rồi còn nữa mai mốt tụi con gặp tụi con ráng nói làm sao nói đó thầy không biết nữa. Rồi bây giờ một cái nhân nữa của lời nói nữa nè: Người đó phải là người yêu quý sự thật, thích nói sự thật, không nói lời dối trá để gạt người, không nói lời dối trá để khoe mình, để hợm mình. Ví dụ như vừa rồi ngoài Bắc có cái ông á, tụi con có nghe chuyện ổng nói ổng mất hai tỷ rưỡi đô la không?
[43:56]Có ông đó ổng cạo đầu ổng nói ổng làm thầy tu. Rồi tự ổng cất cái chùa. Ổng đi đâu ổng nổ ổng giàu vô cùng, ổng giỏi vô cùng. Rồi ổng hứa ổng cho người ta bao nhiêu tấn vàng để người này, ổng hứa quá chừng. Dĩ nhiên là làm gì có vàng, có tiền cho người ta. Rồi bắt đầu ổng la lên ổng nói ổng mất hai tỷ rưỡi đô la. Để cho nhà nước lại xác nhận ổng rồi sau đó ổng mới nói những người mà ổng đã hứa cho đó là, "Tôi bị mất hết rồi nên tôi không cho nữa." Ý ổng là như vậy. Nhưng mà ổng hứa xạo như vậy để cho người ta tôn trọng ổng. Tức là nói dối để được tôn trọng. Và trong nhiều điều trong cuộc sống cũng vậy, chúng ta nhớ điều này:
[44:31]Là một người giảng sư phải là người nói thật. Thí dụ cái điều gì mình không thể nói thì không thể nói, nhưng hễ nói là phải nói thật. Còn điều gì chưa phải lúc nói hay không được nói thì im lặng, chứ đừng nói dối. Thì tụi con mà nói dối rồi sau này không thuyết pháp được, nhớ như vậy. Người nói dối không thuyết pháp được. Cho nên phải yêu sự thật, phải tôn trọng sự thật, phải nói sự thật. Rồi một cái nhân lành nữa của một người giảng sư nữa nè: Là người đó thích khen ngợi người khác. Mình thật lòng vui mừng khi mình khen người khác. Thật lòng sung sướng khi thấy ai thành tựu điều gì tốt đẹp. Cái người nào mà hay mở miệng khen người khác
[45:12]thì người đó sau này thuyết pháp rất hay. Cái nhân đó. Ở đây tụi con ai hay khen?
[45:22]Tụi con phải tập, tụi con phải tập điều này cho thầy. Có thể có thể là nào giờ tụi con chưa có cái thói quen khen người khác, và không phải tại tụi con đâu thầy nói cả cái dân tộc Việt Nam. Cái văn hóa Việt Nam là ít có thật lòng khen người khác mà thích chê người khác hơn. Dân tộc ta bị tổn phước điều này. Cho nên bây giờ từ trong cái đạo lý của nhà Phật, ta phải thay đổi cái văn hóa của Việt Nam lại là ta phải thích khen nhau, dễ dàng khen nhau, thật lòng khen nhau, sung sướng khi khen nhau, khen nhau trước mặt là ít mà khen nhau sau lưng nhiều hơn. Nghĩa là tụi con phải tập thành cái văn hóa mới cho dân tộc mình là hay
[46:01]khen lẫn nhau và tạo thành cái cái công đức cho cho chính mình luôn. Vừa là cái văn hóa mà vừa là cái công đức khi ta khen ngợi người khác. Mà muốn dễ dàng khen người khác thì phải làm sao?
[46:19]Phải làm sao? Có lòng từ bi. Nói tổng quát lắm. Muốn mình khen người khác được là phải nhìn thấy cái Đúng, phải nhìn thấy cái hay của người. Như vậy là nào giờ mà sở dĩ ta không khen ai được bởi vì sao? Ta Ta không thấy cái hay mà toàn thấy cái cái dở. Mà người ta có cái hay không? Có, sao không có, mà tại sao ta không thấy? Tại vì ta không muốn thấy, phải không? Ta không muốn thấy nên không thấy, chứ không phải là người khác không có. Bây giờ ta chỉ cần thay đổi cái gì? Cái muốn. Từ đây về sau ta nhìn huynh đệ, ta muốn tìm coi huynh đệ này hay chỗ nào. Cuộc đời sẽ đẹp vô cùng, chút xíu đó thôi cuộc đời đẹp vô cùng.
[47:06]Tụi con tập đi tụi con sẽ thấy lòng mình tự nhiên thương yêu hơn, độ lượng hơn, từ bi hơn. Còn nếu mà tụi con không có cái muốn đó, nhìn ai cũng thấy cái dở, cuộc đời đen tối liền, lòng mình cứ hậm hực, cứ sân si, ích kỷ và kiêu ngạo. Mình càng chê người khác thì mình càng kiêu ngạo. Còn mình khen được người khác, tự nhiên lòng từ bi lớn lên liền. Cho nên chúng ta phải biết khen nhau, mà muốn khen nhau thì phải thấy cái hay của nhau, mà muốn thấy cái hay của nhau thì phải muốn thấy. Không muốn sao thấy? Mà chỉ vì nào giờ ta không muốn thấy cái hay của nhau, ta chỉ muốn thấy cái gì? Muốn thấy cái dở để chê nhau thôi.
[47:42]Cho nên cái bệnh của ta càng lúc càng nặng, bản ngã ta càng lúc càng lớn và cuộc đời này càng lúc càng đau khổ, chia rẽ, ngăn cách. Vì tụi con phải tâm nguyện trong lòng mình là từ đây về sau nhìn ai lúc nào cũng muốn thấy cái hay của người đó. Dù cho người đó làm sao? Rất là ba trợn, rất là cà chớn, rất là xấu, rất là nghèo, rất là ít học, vân vân. Tức là đủ tiêu chuẩn để chê, mà tụi con bỏ hết những cái chê đó vẫn tìm trong người đó sẽ có một điểm nào đó vẫn đáng khen như thường. Vẫn đáng khen như thường. Tập đi nha, cái này thì thầy không có, ví dụ có một người cụ thể nào đó thầy sẽ chỉ, nhưng bây giờ là trong đây mình những người ngồi
[48:22]đây ai cũng tuyệt vời hết thì thầy không có chỉ được. Thí dụ tụi con gặp người bên ngoài mà họ đủ tật xấu hết đó, rồi tụi con ví dụ, tụi con bàn với nhau, mình nói, "Bây giờ mày chỉ cái bà đó bả đang chửi lộn bển đó. Với hàng xóm bả bả chửi không còn cái chữ gì mà bả không xài hết á, phải không? Tìm cái điểm tốt của bả giùm á." Tụi con thi nhau đố nhau tìm đó, tụi con tập như vậy là sau này suốt cuộc đời còn lại, tự nhiên tụi con nhìn ai mình cũng cố gắng tìm điểm hay để mình thương yêu, mình tôn trọng người ta. Là sau này tụi con có cái công đức ứng khẩu thuyết pháp được. Đó, mà ngược lại với cái khen là chê,
[48:56]thì cái người giảng sư đó rất sợ nói cái lời chê bai, không muốn mở miệng chê bai bất cứ ai, rất ngần ngại phải chê bai dù đôi khi phải nói lên sự thật để bảo vệ lợi ích cộng đồng. Thầy vừa viết nguyên văn như vậy, thầy nói lên nguyên văn trong bài giáo trình. Là đôi khi có người đó có điểm dở ta phải nói lên, đành phải nói lên để mà bảo vệ cái lợi ích của cộng đồng, buộc phải nói, nhưng mà rất ngần ngại, rất không thích, rất là bất đắc dĩ. Còn mà ta không có cái đạo đức á, thì ta chê ai ta mừng lắm, có dịp để chê ta nói ào ào, còn khen nín lại không chịu khen. Bây giờ ta lật ngược nó lại: Khen rất dễ dàng mà khi chê thì rất là là hạn chế.
[49:39]Chỉ khi nào quá bất đắc dĩ vì lợi ích cộng đồng mà ta buộc phải nói lên sự thật, thế còn lòng mình không muốn chê ai hết, muốn khen. Tụi con làm điều này được không? Giỏi, thầy tin tụi con làm được, ừ. Rồi có một cái nhân quả nữa là cái vị giảng sư đó phải là người đã từng xúc động trước các công hạnh cao cả của Phật và các vị thánh, nên đã viết lên vô số những thi ca để ca ngợi, tán dương Phật và bậc thánh. Tụi con đã làm điều này chưa? Có rồi đọc thơ thầy nghe coi, nếu ai đã có. Hử? Có chưa? Tụi con phải làm đi nha, ráng làm thơ ca ngợi Phật, ca ngợi thánh, ca ngợi những người tốt trong cuộc đời này.
[50:26]Còn nếu mà tụi con biết soạn nhạc thì càng hay nữa. Nhưng mà soạn nhạc khó lắm, vì nếu soạn nhạc một bài nhạc dở thì lại ra dùng không được, thơ dễ hơn. Nhưng phạm vi phổ biến thơ thì nó ít hơn. Tụi con phải tập làm thơ ca ngợi Phật, ca ngợi các vị thánh, những vị thánh của quá khứ, những vị thánh của hiện tại. Tập như vậy. Mà sở dĩ ta có thể làm thơ ca ngợi Phật, ca ngợi thánh được bởi vì ta xúc động. Tại vì nếu không xúc động thì ta không làm thơ, làm nhạc được. Ta phải xúc động. Mà nếu ta không xúc động được trước cái cao cả của Phật và của thánh thì ta làm loại người gì đó rất là tầm thường, như cây đá.
[51:07]Nên ông Einstein ổng có nói một cái câu, nhà bác học Einstein tụi con biết không, nhớ không? Nhà bác học vĩ đại nhất của thế kỷ ta, ông Einstein. Ổng nói thế này: Người nào mà vô cảm trước cái điều hay là người đó tức là giống như đôi mắt không có mở. Ổng nói nặng lắm, nhưng mà thầy chỉ nói vắn tắt chứ ổng nói dài dòng, cái ngôn ngữ của Tây phương nói dài dòng lắm. Nhưng mà đại khái người nào mà vô cảm, không xúc động được trước cái hay của người khác thì người đó giống như cái đôi mắt đã bị lòa. Nhưng mà cái điều mà một người sống hay, sống đẹp, sống tốt giữa cuộc đời này chính là người xúc cảm được trước cái hay của người khác.
[51:48]Thế nếu trước Phật vĩ đại như vậy mà lòng ta dửng dưng, biết ta thuộc loại vất đi. Hoặc là ta thấy một cái người họ chạy xe rồi họ dừng ở giữa đường cái họ nhặt cái mảnh thủy tinh họ đem vào một chỗ họ giấu mà lòng ta không xúc động thì ta cũng là người vất đi. Là trước cái hay của người khác mà ta vô cảm là ta hết xài. Nên vì vậy là trong cuộc đời ta ta phải có rất nhiều lần ta làm thơ, làm văn để ca ngợi cái điều hay của người khác, nhất là Phật, các vị Bồ Tát, các vị cao tăng, các vị thánh tăng và những người hay chung quanh trong cuộc sống của ta. Tụi con phải gieo cái nhân đó nha. Trong cuộc sống của mình thấy ai hay,
[52:31]tụi con viết bài, tụi con giới thiệu cho nhiều người đọc. Được không? Điều này làm được nha, suốt cuộc đời còn lại tụi con ráng làm cái này cho cho nhiều giùm thầy. Ừ. Rồi một cái nhân để tụi con sau này có thể ứng khẩu thuyết pháp được nữa là thế này. Là mỗi khi có cái đạo lý hay thì ta muốn muốn sao? Muốn chia sẻ, đúng rồi, muốn nhiều người cùng biết. Mà cái cách ta chia sẻ rất là khiêm tốn, nhớ như vậy. À, chứ không phải cách ta chia sẻ mà làm cho ta trở nên kiêu ngạo ha. Ví dụ như là ta học được cái giáo lý của Kim Cang là khi bố thí thì không có chấp công. Ừ, ta thấy hay, ví dụ vậy ta thấy hay, cái ta đi ta nói với người khác.
[53:22]Ta nói thế này, "Chị bố thí mà chị chấp công là chị đọa chết." Cái đó có phải chia sẻ giáo lý không? Cái làm thầy đời người ta, lên mặt làm làm cha nội người ta nói câu đó, thành thử cái đó không phải chia sẻ mà cái đó mượn một cái giáo lý nào đó rồi mình ỷ vậy mình ăn cắp bản quyền của ai rồi mình leo lên mình làm thầy. Cái đó không phải chia sẻ, mình tổn phước thêm. Còn mà nếu mình chia sẻ giáo lý á mình nói thế này, nói là, "Em vừa học được một điều như thế này mà em không biết chừng nào em có hành được hay không. Nhưng cái đạo lý này rất là hay là khi ta làm được điều tốt ta phải xem như không, ta đừng có chấp công." Cái câu nói rào trước
[53:58]đón sau như vậy thì ta vẫn chia sẻ được với đạo lý cho người khác mà ta không có bị hợm hĩnh, không bị kiêu ngạo. Dạ, nên cái thường xuyên chia sẻ đạo lý với người khác là cái bắt đầu để ta gây cái nhân ta ứng khẩu thuyết pháp được. Chia sẻ một cách khiêm tốn, được không? Được nha, ừ. Rồi một cái nhân để mà ta có thể ứng khẩu thuyết pháp được nữa là ta là người có những lời nói can đảm. Can đảm, can đảm nghĩa là sao? Can đảm là thế này, ví dụ như là ta biết cái người đó bị oan, không có ăn trộm, mà một rừng người đổ tội người đó ăn trộm, ta dám đứng một mình ta, nói lại từ đầu, "Tôi bảo đảm người này không ăn trộm.
[54:42]Tôi bảo đảm bằng tính mạng của tôi là người này không ăn trộm." Nghĩa là không sợ hãi để mình bảo vệ những người cô thế, những người oan ức, không nhát. Nếu mà tụi con được cái can đảm đó thì sau này khi thuyết pháp, tụi con mới rống lên được cái tiếng của con sư tử hùng dũng, mạnh mẽ để mà tuyên dương được giáo lý. Còn nếu trong đời mình đã có một lần mình biết người đó bị oan mà không dám lên tiếng bênh vực thì sau này nếu tụi con có đi thuyết pháp thì tụi con nói tiếng nói của con con chồn, con cáo yếu đuối, nhút nhát, sợ hãi, không lôi cuốn được. Còn nếu mà tụi con đã từng bênh vực những người cô thế bất chấp
[55:21]cả một rừng người chống lại họ khi mình biết chắc người này bị oan, không sợ hãi, thì sau này cái lời thuyết pháp của mình có đanh, có thép ở trỏng, có sức mạnh, có lửa ở trỏng á. Mình cất lên được cái tiếng rống của con sư tử. Tụi con đã từng bênh vực ai bị cô thế, bị oan ức chưa? Dễ thương quá ha, gì cũng chưa, gì cũng không hết trơn. Những cái nhân này cái vô tình trong đời thầy thầy cũng có gieo hết à, ừ, cũng có gieo. Có một lần á có một thằng bạn thầy bị oan, bị kết tội ăn cắp. Thầy dòm mặt là thầy biết thằng này không có ăn cắp rồi. Cả một cái phòng, cả một cái lớp xúm lại đè nhỏ thiếu điều oánh.
[56:00]Mình thì đứng chận thì bảo vệ thì nói, "Không là không." Tới đâu cũng cãi hết, bắt lên ban giám hiệu trường, "Ô, đem ra xử." Một mình thầy đứng thầy chống sạch hết trơn bảo vệ nó. Rồi chuyện đó qua rồi thầy cũng không nhớ nhưng đến khi sau này khi thầy đi thuyết pháp thầy mới sực nhớ, "À, chính cái mờ đặng một lần mình mạnh mẽ như vậy nên sau này cái lời nói mình có đanh có thép." Mà thầy kể chuyện thầy hơi khoe một chút, nhưng mà nó cũng là một cái nhân để tụi con nhớ vậy. Mình không có hung, mình không có hung dữ, nhưng mà khi cần bảo vệ cái người cô thế, người oan ức mình không sợ, phải như vậy.
[56:34]Đó nãy giờ là ta điểm qua những cái nhân lành, những cái khẩu nghiệp tốt của một giảng sư. Bây giờ ta biết cái nhân xấu về lời nói để mình tránh nha. Cái nhân xấu về lời nói thứ nhất là ta có cái tật hay nói thẳng thừng làm người khác đau xót, nhục nhã, tổn thương. Nếu mình có cái tật đó thì phải bỏ giùm cho lẹ. Ừ ví dụ cái người bạn của mình ăn cơm bị rớt miếng cơm ra. Tụi con ăn cơm có bị rớt cơm ra không? Chuyện bình thường ở huyện, nhưng mà nhìn người tu rớt thì nó hơi hơi kỳ một chút. Thì lúc đó cái mình nói làm sao? Cái nếu mình là người mà có cái tật thẳng thừng này mình nói nè: "Ừ, tu bao nhiêu năm rồi mà ăn còn rớt lên rớt
[57:19]xuống." Cái tật đó nói thẳng thừng đau liền. Phải không? Thẳng thừng đau liền. Cái đó không cần nói rồi từ từ người ta sửa. Rớt miếng cơm là ai cũng quê rồi khỏi cần nói, phải không? Hoặc là mình bưng chén cơm lên mà nó rớt chén cơm rớt luôn, chứ không bể chén cơm đổ cơm ra lu bù, có không? Vẫn thỉnh thoảng có như thường, và người ta cũng tự xấu hổ rồi không cần mình phải mắng thêm một câu nữa, là những cái thẳng thừng như vậy, hoặc là lên quét chánh điện, họ lên họ quét làm sao tới chừng mình đi lên chánh điện nó giẫm nhầm cái miếng cát còn, tức là quét đã sót, có không? Bình thường. Lúc mà mình nói là sao?
[57:56]"Cái đồ ăn dơ ở bẩn quét chánh điện không nên thân." Những cái câu như vậy nó thẳng thừng như vậy nó làm mình mất cái phước sau này mình không thuyết pháp được. Mấy cái đó tụi con tránh giùm. Mấy trường hợp mà gặp như vậy tụi con nói làm sao? Tụi con nói làm sao? À, nói làm sao mà cái người mà họ quét sót họ vẫn cảm thấy họ được thương yêu, được tôn trọng, phải không? Mình nói là, "Cái ánh nắng bên đây nó rọi xéo qua, chị đứng như vậy chị sẽ không thấy hết cái bụi. Hồi nãy em đi em vô tình em giẫm cái góc xéo. Nên mai mốt mà chị quét á chị chịu khó chị nhìn nghiêng chỗ này chị sẽ thấy có một cái chỗ bụi nó nó còn." Bởi vì mình đứng mình
[58:32]nhìn xuống nhìn xuống nhiều khi không thấy bụi, phải không? Mà khi nhìn nghiêng cái nhờ ánh nắng phản chiếu góc nào đó ta sẽ thấy được cái bụi nó còn ở đâu đó, đúng không? Kinh nghiệm không? Kinh nghiệm vô cùng, Hương đang quét chánh điện thường xuyên. Hồi xưa. Rồi một cái nghiệp xấu nữa về lời nói nữa là thế này: là nói những lời vô nghĩa mà lải nhải nói hoài cả ngày. Ở đây có ai vậy không?
[59:02]Nên hồi nãy thầy nói á, cái người mà nói lải nhải vô nghĩa mà nói hoài thì sau này đứng lên bục giảng không còn gì để nói. Nhớ như vậy nha. Do đó, ở trong đời sống ta chỉ nói những điều rất cần thiết, rất đáng nói mà mà thôi. Một cái nghiệp xấu về lời nói nữa là nói tục, nói bậy. Ở đây có ai nói tục không? Dạ không. Thầy không biết làm sao trên thế gian nha, quốc gia nào cũng có cái màn nói tục hết á. Không biết tại sao thầy không hiểu ai đẻ ra cái đó từ đầu. Tức là họ dùng những cái từ rất là dơ bẩn, những cái từ mà chúng ta không thể nào mà nói một cách đàng hoàng được, thì đem nói đại nói đùa cho mọi người cùng nghe.
[59:43]Mà nói vậy để làm gì? Để họ hăm dọa người khác thì họ là người bất cần đời, bất sợ hãi, không có sợ ai hết để cho người nghe phải sợ họ. Và cái người này nó cứ lây kia nhiều đứa nít chút xíu rồi bắt đầu là nói bậy, chửi tục tùm lum hết trơn. Mà cái người mà nói bậy, chửi tục như vậy thì có thuyết pháp được sau này không? Không. Mà người đó chẳng những không thuyết pháp được mà kiếp sau không được nói tiếng người nữa, mà chỉ được sủa mà thôi, nhớ nha. Nên ta nhìn cái con chó, lý do vì sao nó đọa làm chó? Chỉ vì kiếp trước nó nói tục. Nên kiếp này nó chỉ sủa thôi, không được nói tiếng người nữa.
[1:00:23]Chỉ những người nào nói những lời khả ái, đẹp lòng người, nói đàng hoàng, kiếp sau mới được nói tiếng người hoặc là nói tiếng chư thiên. Còn mà nói tục, nói bậy thì kiếp sau chỉ có sủa thôi. Một cái nghiệp xấu về lời nói nữa là hơn thua, hiếu thắng á. Tức là ai nói cái đạo lý gì mình phải bắt bẻ rồi mình nói hơn để mình chỉ cho người ta cái điểm người ta sai, mình chỉ cho người ta nói sai tức là mình giỏi hơn người ta. Cho nên hay chê người ta đạo lý này hoặc là mình nói hơn người ta. Cái hơn thua trong lời nói á cũng là một cái nghiệp rất xấu làm cho sau này ta không có thuyết pháp được. Trong nhà Thiền á nó có cái bệnh là nói thiền ngữ.
[1:00:59]Các thiền sư á hay hỏi đáp với nhau là để tìm ra cái người kia còn có cái chỗ dở nào hay không. Mà mới xác định được cái chỗ ngộ của nhau. Tức là ổng thầy ổng đập đi đập lại mà cái người thiền khách đến vẫn nói năng đàng hoàng được hết thì ông thiền sư ổng công nhận đó là cái sở ngộ đó vững vàng. Còn khi mà ổng ép qua ổng quật qua quật lại mà người kia lúng túng, cái là ổng biết cái người này cái sở ngộ chưa vững. Nhưng mà trong cái câu chuyện nó ghi lại như vậy thì người sau họ học họ bắt chước nó thành ra cái ý hơn thua. Cái người này nói một câu người kia đột lại nói qua nói lại hơn thua để tranh hơn cho bằng được.
[1:01:35]Và cái tâm lý mà hơn thua nhau như vậy cũng làm cho người đó mất cái khả năng ứng khẩu thuyết pháp. Hồi đó thầy có gặp một cái người tu cũng tốt á, ông này ông tu ổng có sở đắc tâm linh tốt á, tối ngày cứ đi hơn thua với thiên hạ nói thiền ngữ không. Và tới giờ này ông vẫn chưa thuyết pháp được. Vì cái tật hơn thua. Rồi có một cái nghiệp xấu về lời nói nữa thế này, có một cái người mới đến hỏi thầy là, "Con con năm nay là lên bảy tuổi rồi mà vẫn không nói được tiếng nào." Giống như bệnh câm vậy đó, không nói được tiếng nào. Thầy nói, "Cái bệnh đó trong y học gọi là bệnh autism,
[1:02:15]Autism này là bên y khoa bên Mỹ họ đặt cái tên là cho đứa trẻ bẩm sinh không nói được luôn. Tai nó vẫn nghe được, mở miệng ra lưỡi rồi còn nguyên hết, nhưng trong bộ não của nó bị lệch lạc một cái gì đó, thì cho đến lớn nó vẫn không bao giờ nói được. Nó không giao tiếp được với con người, nên cái việc học hành nó phải vào một cái trường chuyên đặc biệt để dạy cho nó, chứ nó không nói được, mất khả năng, là bệnh autism. Thầy nói là bị rớt bệnh này. Mà nguyên nhân tại sao bị cái bệnh này? Là bởi vì đời trước ta bắt người khác phải im lặng, không được nói cái điều mà đáng lẽ ra người đó nói cái điều đó thì rất là tốt, rất có lợi cho nhiều người.
[1:02:51]Ta buộc người đó phải im lặng bởi vì ta sợ hãi người đó nói ra điều đó nó có ảnh hưởng tới ta, hoặc có lợi cho người khác mà ảnh hưởng tới ta, hoặc là nói ra là gây nguy hiểm cái gì đó, nên ta đè người đó nói điều đúng mà ta cấm không cho nói, bắt người khác phải im lặng, không được nói, bắt người khác không được nói một điều chính đáng, thì đời sau ta sẽ bị cái bệnh autism này, không nói được nữa. Vì vậy, ví dụ sau này tụi con làm lớn, tụi con có thể về chùa trông coi, chùa mình làm giáo thọ, tri sự, thậm chí mình là trụ trì, hoặc là mình vào Giáo hội mình làm những chức lớn cũng vậy. Mà nếu lúc nào đó mình bực dọc, người kia muốn nói một điều
[1:03:31]gì nhiều khi họ chính đáng, mà mình bực mình nói: Cấm nói nha! Im! Coi chừng đời sau mình sẽ autism, coi chừng bị. Và như vậy, khi hiểu như vậy, thì ta gieo cái nhân ngược lại cái này để cho ta được cái khả năng ứng khẩu thuyết pháp là gieo nhân gì? Gieo nhân gì?
[1:03:55]Bắt người khác phải im không được nói điều chính đáng thì ta bị câm. Thì bây giờ gieo nhân gì ngược lại để ta nói lưu loát?
[1:04:06]Lắng nghe. Khuyến khích nói đúng, đó, cái chữ đó. Thì khuyến khích người ta nói đúng mà trong thập hạnh Phổ Hiền tạo thành một trong những công hạnh quan trọng là gì? Ai nhớ? Nhất giả: lễ kính chư Phật. Nhị giả: xưng tán Như Lai. Tam giả: quảng tu cúng dường. Tứ giả: sám hối nghiệp chướng. Ngũ giả: Lục giả: Thấy không? Thấy người xưa họ đã đưa vào hết rồi. Đó, những điều đó. Nên những điều mà thầy nói ở đây không hề mới. Ngày xưa Phật Bồ Tát nói hết rồi. Lục giả: thỉnh chuyển pháp luân. Khi một vị Bồ Tát đến với Phật thì thường thường mời Phật nói pháp cho mọi người cùng nghe, hoặc là một vị Bồ Tát đó ngài có thể nói được nhưng
[1:04:53]mà ngài không nói, ngài biết người kia nói hay, hoặc là ngài muốn phát triển cho người kia nên ngài mời cái người đó lên pháp tòa để thuyết pháp cho đại chúng nghe, tức là thỉnh chuyển pháp luân. Chính vì cái nhân đó cho nên sau này Bồ Tát được cái công đức là biện tài vô ngại, vì mình hay mời người khác thuyết pháp, những người mà thuyết hay, thuyết đúng, chứ còn người mà cà lăm, lắp bắp lên nói bậy nói bạ, tà kiến mình lên mang tội thêm, cái người mời mang tội thêm. Cho nên nhớ khi mình mời thuyết pháp là phải mời những người nói hay, nói đúng, nói tốt. Như vậy nha. Ví dụ bây giờ mình không có người để mời thuyết
[1:05:29]pháp thì có cách nào để tương tự không?
[1:05:33]Đúng, với những bài giảng mà đã được ghi băng mà mình biết cái vị đó giảng tốt, cái bài đó giảng hay, có lợi ích, mình mời cho người khác nghe băng là cũng giống như là đã thỉnh chuyển pháp luân vậy á, thì sau này tự nhiên mình sẽ thuyết pháp được nhiều. Cho nên những Phật tử nào bây giờ mình chỉ là một Phật tử bình thường, nhưng mà mình hay truyền bá đạo lý bằng những cái băng cái đĩa, thì coi chừng kiếp sau mình sẽ làm giảng sư, đúng như vậy không sai. Nên ai muốn làm giảng sư thì phải?
[1:06:09]Thôi làm sao đó làm. Đó là nãy giờ ta nói về công đức, bây giờ ta nói về phần tập luyện cái khả năng ứng khẩu. Nãy giờ là gieo nhân thôi, bây giờ bắt đầu là tập luyện thật sự. Cái phương pháp đầu tiên để tập luyện khả năng ứng khẩu á là ta tập đọc. Đọc trước. Đọc những cái áng văn hay, áng văn xuôi nha, đừng đọc thơ, những áng văn xuôi mà tụi con lựa áng văn hay á, tụi con đọc rõ, đọc to thành tiếng giùm thầy, và mình đọc chậm rãi, đọc cho hay, đọc cho thuộc lòng, rồi qua áng văn khác. Tập đọc thôi. Tức là cái điều rất cơ bản, rất đơn giản như vậy, nhưng mà không ngờ sau này giúp ta ứng khẩu được. Ứng khẩu được.
[1:06:52]Tụi con nghe lời thầy đi rồi sẽ thấy. Ví dụ nói là con ứng khẩu nói không được, đứng lên nói run run, nói ý thì có mà nói không ra, chính vì mình không có đọc. Nên bây giờ là phải tập đọc trước. Thầy còn nhớ hồi nhỏ có nhiều áng văn hay mà thầy học thuộc, bây giờ lớn, lâu quá rồi quên. Tụi con đi tìm lại những áng văn ở ngoài đời cũng được, hay trong đạo cũng được, mà phải lựa áng văn cho hay rồi bắt đầu đọc. Tụi con đọc lớn tiếng, đọc rõ, đọc như mình đang thuyết pháp vậy á, và đọc cho thuộc luôn, cho nó nhập tâm luôn. Sớm mai hôm ấy, một buổi sớm mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm lấy tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp.
[1:07:31]Con đường này tôi đã đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ, bởi vì trong lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hai chấm, hôm nay tôi đi học. Có nhớ bài đó không?
[1:07:45]Mấy chục năm rồi đó mà thầy còn nhớ một khúc á. Đó, tụi con phải lựa nhiều áng văn mà đọc và đọc cho thuộc cho thầy, sau này tự nhiên tụi con mở miệng ứng khẩu được. Đó là cái cách thứ nhất, kể từ ngày hôm nay đi tìm những áng văn hay, đọc lớn tiếng, lớn mà nói lớn vừa thôi, lớn quá rồi người ta chửi, lớn đọc ra tiếng, đọc tới đọc lui, đọc cho hay, đọc cái âm điệu cho hay, và đọc cho thuộc, đó là cách thứ nhất để tập ứng khẩu. Cái này làm được không? Quá dễ, nha. Có điều là thấy ta học như vậy, mọi người không ngờ, cứ tưởng là ta học cái kiểu mà lớp mẫu giáo, nhưng đâu ngờ rằng đó là con đường để làm giảng sư.
[1:08:24]Nhiều người không biết đó nha, nên hôm nay đây là cái mánh bí mật nhất mà thầy ân cần thầy truyền trao cho tụi con để tụi con làm giảng sư, mà đâu biết cảm ơn thầy đâu. Tụi con cứ tưởng: Trời ơi! Dạy gì đâu mà, dạy gì đâu mà dạy học lớp bốn, lớp năm mà giờ bắt tập đọc cho thuộc lòng? Tụi con đâu có ngờ rằng cái tập đọc thuộc lòng những áng văn hay đó sau này tụi con ứng khẩu thuyết pháp được. Thầy cũng vậy đó, ngày xưa thầy cũng vậy đó. Chỉ vậy thôi mà sau này mình ứng khẩu thuyết pháp được. Tại sao khi mình đọc một cái áng văn hay cho đến thuộc lòng thì sau này mình ứng khẩu được? Tại sao? Why?
[1:09:02]Bởi vì Tụi con biết có chữ I don't know không? Chết rồi. Tại vì khi mà mình đọc cái áng văn hay là trong lòng mình làm sao? Mình phải công nhận rằng nó? Tức là tác giả đó, như vậy là mình có kính trọng tác giả không? Vậy mình có phước không? Đó! Chính mình tôn trọng cái hay người khác là mình có phước. Nên khi mình đọc như vậy, mình được cái khiêm tốn, mình được cái khiêm tốn, mình được cái tôn trọng người khác. Khi mình cứ tìm ra được nhiều cái áng văn hay để mình đọc cho thuộc lòng như vậy là mình được cái hạnh khiêm tốn. Và cái thứ hai nữa là mình, mình hấp thu được cái thủ pháp của người ta, cái style, hay gọi là cái thủ pháp á.
[1:09:45]Mỗi nhà văn họ có cái thủ pháp để diễn đạt ý tưởng, thì khi ta đọc hết cái áng văn này, đọc tới cái áng văn kia, tự nhiên là ta hấp thu được những cái thủ pháp đó vào, và sau này đến khi mà ta ứng khẩu thì tự nhiên ta sáng tạo được cái thủ pháp của ta. Tụi con đừng sợ bắt chước. Tất cả đều phải bắt chước ban đầu hết rồi mới có sáng tạo. Căn bản của sáng tạo chính là sự bắt chước, nha. Nhớ, ai không bắt chước, người đó không thể sáng tạo. Bắt chước rồi mới sáng tạo được. Tụi con nhớ như vậy á, nếu không bắt chước không ai sáng tạo được hết. Có một lần cái thầy nghe tin có một cái người đó học nhạc,
[1:10:27]học piano, học một tháng bằng người ta học ba năm, tức là thông minh cực kỳ, thầy cũng không được như vậy nữa. Sau khi học được một, hai tháng rồi thầy nghe tin người đó bắt đầu soạn nhạc, thầy nói liền một câu: Nhạc sẽ dở. Nói liền. Rồi cái người đó bắt đầu ra album mời ca sĩ hát, đi phát miễn phí không ai nghe hết, bán không được mà đem cho, cho người ta cũng không nghe. Lý do bởi vì nhạc? Dở. Mà tại sao nhạc dở? Bởi vì cái sự sáng tạo chưa có tốt, chưa cao. Mà tại sao sự sáng tạo chưa tốt, chưa cao? Bởi vì bắt chước chưa nhiều, thời gian học nhạc ít quá. Dù giỏi thì giỏi thiệt đó, nhưng mà chưa có cái bắt chước,
[1:11:08]tức là mình chưa tấu được những khúc nhạc hay trên thế giới nhiều, mình chưa hát được những khúc nhạc hay trên thế giới nhiều, thì bảo đảm mình soạn nhạc dở. Đó là nguyên tắc á, nguyên tắc á. Cũng như thầy cũng là một người soạn nhạc. Thầy không học được nhiều đâu, nhưng mà thầy soạn và thầy soạn bài nào chắc bài đó. Lý do tại sao? Tại từ nhỏ tới lớn thầy đã tấu rất nhiều nhạc của người này người kia, thầy hát rất nhiều nhạc người này người kia, thế lần lần nó nhập tâm những cái style của họ, cái thủ pháp của họ, và đến khi tới phiên mình làm là mình sẽ sáng tạo được. Luôn luôn bắt chước trước rồi sáng tạo sau, đó là nguyên tắc á.
[1:11:43]Thì trong cái ứng khẩu thuyết pháp cũng vậy, tụi con cố đi tìm những áng văn hay, tụi con đọc cho thầy. Đó là mình trở lại cái phương pháp của trẻ thơ hồi lớp ba, lớp bốn, lớp năm, à hồi cấp một, đọc. Nhưng mà nó khác hồi xưa là cô giáo bắt mình đọc, cô giáo lựa áng văn hay bắt mình đọc và mình đọc một cách gượng gạo bởi vì không đọc thì không thuộc bài thì sợ sao? Sợ bị đánh đòn, sợ bị điểm thấp phải không, về cha mẹ rầy. Tụi con không hiểu được ý nghĩa nó. Ngày hôm nay bắt đầu mình học lại cách đó mà với cái tự giác, với quyết tâm và với cái cảm nhận sâu xa cái áng văn đó, thì không ngờ đó là con đường để làm giảng sư.
[1:12:20]Đọc, không ngờ. Cho nên biết cách tập rồi, ai cũng có thể làm giảng sư được. Mà chỉ vì không biết cái phương pháp này nên mọi người cứ ham hố là nhảy lên bục giảng liền, vội vàng nên nói không được. Còn bây giờ mình khoan lên bục giảng, đọc trước á những áng văn hay trong đời sống của mình á, mình đọc rõ ràng, và đọc nghiêm trang, đọc cách trân trọng, đọc cho hay, và đọc cho thuộc. Sau này tụi con sẽ thấy khi mình đứng lên bỗng nhiên mình ứng khẩu ra, cái lời lẽ của mình nó trau chuốt, nó đàng hoàng, và nó sâu sắc, có ý tứ. Hãy tin thầy, believe me, trust me.
[1:12:57]Khi mà ta nói á, người Việt Nam ta có cái lạ là cái văn nói với văn viết làm sao? Rất là khác nhau. Khi ta đọc như vậy á là ta đọc văn viết nè, nhờ cái đọc văn viết như vậy, đến khi ta thuyết pháp ta sử dụng văn nói, cái văn nói đó nó vẫn không quá cách xa văn viết. Nhờ như vậy, còn nếu ta không có đọc thường, khi ta đứng lên bục giảng ta nói thì nó ra văn nói rặt, văn nói rặt mà nghe rất là quê mùa, như vậy. Tụi con có xem phim Việt Nam, xem kịch Việt Nam chưa? Thầy cũng không có xem nhưng mà lâu lâu vô tình thầy có xem một đoạn thì thầy mới phát hiện điều này: là hầu hết tất cả diễn viên Việt Nam ta
[1:13:40]trên phim nói rất là gượng gạo, không tự nhiên. Quý Phật tử thấy có đúng không? Đúng không? Tại sao? Tại sao? Tại vì là cái người mà đạo diễn mà viết kịch bản á là họ viết quy định từng câu từng chữ, người diễn viên phải thuộc để nói theo, nên còn tự nhiên không? Hết rồi. Cho nên chúng ta nên góp ý với các ông đạo diễn thế này: là đừng bao giờ bắt diễn viên phải nói từng chữ y như trong kịch bản, mà người đạo diễn phải dặn trước diễn viên cái ý đó thôi, rồi tự hai người đối đáp với nhau. Nên tự họ phải tạo ra câu nói, họ nắm cái ý rồi, họ tạo ra câu nói thì họ sẽ nói rất tự nhiên. Còn bắt cái người diễn viên phải nói thuộc lòng y như kịch bản thì
[1:14:28]họ gượng liền, cho nên coi phim Việt Nam rất là gượng về lời nói. Quý Phật tử thấy có đúng không? Ủa toàn người không coi phim hay không hay sao mà thấy cái ngơ ngơ như trên cung trăng xuống vậy trời? Cho nên nếu thầy là đạo diễn thì thầy sẽ không cho phép cái người diễn viên học thuộc lòng, mà chỉ nói cái ý thôi. Nghĩa là hai người đó tự họ nói với nhau, rồi nói dặn họ nói ngắn gọn sau đó họ nói tự họ tạo ra. Khi tự họ tạo ra câu nói thì câu nói đó nó sẽ thành văn nói lai văn viết, nó sẽ tự nhiên hơn, nghe hết gượng liền. Nhưng mà tiếc rằng thầy không ai cho thầy làm đạo diễn thì thôi. Đó là thứ nhất là cái phương pháp đọc,
[1:15:10]cái thứ hai là bắt đầu ứng khẩu từng câu nói một. Giờ bắt đầu đi vào cái ứng khẩu thật sự, ứng khẩu từng câu, từng câu mà nói cho hay, từng năm câu nói cho hay là bắt đầu thành công dần dần, nhưng ứng khẩu một lần năm câu thôi. Ví dụ mình có một cái ý là bây giờ mình mình đố nhau, bạn bè mình đố nhau: "Nè, bây giờ em đưa ra cái ý này, thì chị ứng khẩu năm câu giùm." Đó, rồi mình thi đua lẫn nhau, trong lớp học mình tổ chức mình thi đua với nhau. Một người này đưa ra cái ý và buộc người kia phải nói thành năm câu. Không được viết, nói năm câu cho nghe để rồi mình nhận xét, rồi bắt đầu người kia đố lại.
[1:15:53]Cứ đố qua đố lại, cứ đưa ra một ý, bắt người kia nói năm câu, đưa ra một ý, bắt người kia nói năm câu, tụi con tập với nhau như vậy. Tập với nhau như vậy bắt đầu sẽ ứng khẩu, mà năm câu không được nhiều, ai nhiều đánh đòn. Ai mà ỷ giỏi cái nói le te nói luôn mười câu, hai chục câu là không được. Tụi con nói năm câu cho chắc, rồi sau này tụi con nói 5.000 câu vẫn hay. Còn năm câu ban đầu mà nói chưa hay thì sau này 5.000 câu nói dở ẹc à. Ví dụ bây giờ mình nói thế này, mình có cái ý thế này, là bây giờ thầy nói cái ý theo kiểu nôm na, thường á người ta mới gặp nhau á, người ta đánh giá nhau ở chỗ nào?
[1:16:31]Cái diện mạo bên ngoài phải không? Trang phục, diện mạo. Nhưng mà ở với nhau lâu ngày thì ta đánh giá vào cái gì? Đánh giá bằng cái gì? Đánh giá cái nội tâm, phải không? Cái đạo đức, cái tài năng, hoặc là tài sản. Đó, bây giờ tụi con nắm cái ý rồi phải không? Rồi, bây giờ cầm micro ứng khẩu với thầy coi. Câu thứ nhất.
[1:17:00]Nhanh lên, nhanh lên, tụi con không có thời gian. Phải ứng khẩu cho lẹ mới làm giảng sư được chớ, nói ý ra mà ngồi suy nghĩ chết rồi. Ha.
[1:17:16]Mô Phật thưa thầy, như gặp nhau mà mình không có thể nào mà nhìn cái cách ứng xử của người ta những lời nói, mình còn phải sống với nhau lâu ngày thì mới biết hành động của người đó làm, đối xử với huynh đệ, bạn bè. Nghe hay không? Nghe hay không? Hay! Chưa hay, nói lại, phải không? Tại giai đoạn đầu tụi con tập ứng khẩu nó sẽ không hay, cái câu đầu tiên con nói không hay là đương nhiên, nói lại. Nói lại cho thầy, hoặc là người khác nói lại, hoặc là chính mình nói lại. Nhưng mà câu đầu bảo đảm không hay. Nói hay tức là mình nói câu nịnh á chớ không phải là khả ái đẹp lòng người. Ha, ờ. Mô Phật thưa thầy, một người á mà chúng ta mới gặp
[1:18:08]á thì ta đánh giá diện mạo ở bên ngoài, còn ở...
[1:18:18]ở lâu ngày á thì
[1:18:22]ta biết được tâm tánh của người đó qua hành vi và lời nói. Có một câu đầu ấy con làm hết cái ý của người ta rồi, thầy kêu con chia ra năm câu. Một câu cái nói hết cái ý rồi mà thầy nói cô đọng quá, thầy muốn tụi con chẻ thành năm câu. Ý đó rải ra thành năm câu, ha. Dạ Mô Phật bạch thầy, như lần đầu tiên mình gặp cái người đó, mình có thể đánh giá người ta, mình nhìn cái hành động, nhìn cử cử chỉ, lời nói của người đó đang tiếp xúc với một người khác và mình có thể nhìn thấy cái trang phục của họ mặc, mình có thể đánh giá được cái tính cách của cái người đó như thế nào. Câu nghe hay không? Lùm thụm quá phải không?
[1:19:05]Cái văn này văn nói quá, lùm thụm quá. Thôi bây giờ cái ý này đầu tiên là thầy sẽ đọc trong giáo trình ra, cái ý thứ hai là thầy sẽ hỏi tụi con lại, ha. Bây giờ câu thứ nhất nè: "Vì chưa biết gì về nhau, nên diện mạo là chỗ căn cứ để con người đánh giá nhau trong lần gặp gỡ đầu tiên." Câu này nghe hay không? Dở ẹc hả? Đừng, bây giờ thầy sẽ sửa lại nè: "Diện mạo của ta là sự giới thiệu về ta, trước khi ta bày tỏ cho mọi người biết nhiều hơn về con người toàn diện của ta." Câu này hay không? Rất nặng nề, nghe rất khó hiểu. Nhưng mà thôi, thôi đi qua câu khác đi, nhưng mà đại khái là mình rút kinh nghiệm, phải không? Phải không nè.
[1:19:48]Bây giờ câu kế tiếp nè: "Nhưng khi phải tiếp xúc hoặc làm việc chung với nhau lâu ngày, điều ta cần ở nhau chính là sự cư xử, sự thân ái, sự tử tế." Được không? Bắt đầu câu này là mới nghe nó ra ý tứ nè, câu văn nó cũng đỡ nặng nề. Câu kế tiếp nè: "Ta cần ở nhau những lời nói có tôn trọng, có khôn ngoan để ta học hỏi." Một câu là câu đơn như vậy là chấm là hết rồi. Câu kế tiếp nè: "Ta cần ở nhau những sự chia sẻ, nhường nhịn và giúp đỡ." Câu cuối cùng, câu thứ năm: "Và đó mới là giá trị thực của con người để ta đánh giá hơn là diện mạo mà ngày xưa đã cho ta một cảm nghĩ khác về nhau." Nghe có lý không?
[1:20:30]Đó, nó như vậy đó. Tụi con tập từng câu ngắn câu ngắn vậy giùm thầy, ha. Một cái ý, chẻ ra năm câu, mỗi câu ngă ngắn như vậy, câu nào nó mạch lạc ra cái ý đó. Được không? Nha, tụi con tập như vậy nha, phải tập, phải luyện tập, tập đọc xong bắt đầu tập ứng khẩu. Khi tập đọc á là một mình mình tập, tự mình lựa áng văn. Khi ứng khẩu thì hai ba người chơi với nhau, một người này đưa ra cái ý đố, rồi người kia ứng khẩu, rồi mình phê bình cái câu, mà câu ráng cho cho hay, chứ đừng nói lắp ba lắp bắp nó rườm rà. Bây giờ thầy đưa ra một cái ý khác, thầy đố tụi con thế này: là ở trên cuộc đời này á bây giờ thầy nói cái ý nha,
[1:21:04]có những điều mình thấy mà nó không phải thật như vậy, thấy vậy mà không phải vậy, đúng không? Trên đời có nhiều cái thấy vậy mà không phải vậy. Ví dụ như là ta thấy cái ánh mặt trời mọc ở hướng Đông và lặn hướng Tây, phải không? Bay qua bầu trời lặn. Thấy vậy người ta tưởng là mặt trời quay quanh Trái Đất, nhưng mà sự thật thì sao? Ngược lại. Đó, những điều ta thấy mới là thật. Bây giờ tụi con ứng khẩu nói cho thầy năm câu để diễn tả ý đó đi. Ai giơ tay lên?
[1:21:33]Cái người mà khi đưa micro tới mình hay từ chối thì sau này mắc quả báo gì? Thì sau này không ai đưa micrô cho mình nói nữa. Cho nên phải biết yêu quý cái micrô. Dạ Mô
[1:21:49]Phật thưa thầy, cái sự thật á bao giờ là mình cũng phải có một cái sự đánh giá rất là sâu sắc. Khi mà mình nhìn nhận một vấn đề nào đó mình không thể là đánh giá... Hình như con đang nói hai ba câu á. Phải không? Con đang nói hai ba câu một lúc, con nói từng câu giùm thầy, ha. Cái khó của tập ứng khẩu mà năm câu á là tụi con nói từng câu ngắn và đủ rồi, đừng thèm nói dài nữa. Tụi con nói dài qua câu thứ hai. Thầy muốn tụi con tập ứng khẩu từng câu một cho hay, đừng nói hai câu. Con vừa nói hai câu, nói lại đi. Phải nói lại! Nói ra có lỗi nói lại, nói lại lần nữa. Rồi, nói đi con. Mô Phật bạch thầy, ở trong cuộc sống hằng ngày chúng ta thường gặp phải một sai
[1:22:33]lầm á là đánh giá một sự thật, một cái gì đó qua cái nhìn thấy của mình. Đúng, một câu dừng lại liền, không nói câu nữa. Very good, một điểm. Đó, tụi con phải ứng khẩu một câu thôi nha. Rồi, ai nói tiếp câu thứ hai giùm thầy? Đúng, một câu thôi, một câu cho hay giùm thầy thôi. Ứng khẩu một câu cho hay thôi. Người này đưa ra cái ý, người kia ứng khẩu, từng câu một ngắn ngắn ngắn và hay như vậy. Tụi con từ chối micrô là mai mốt không ai đưa đó nha. Nên bảo phải yêu quý.
[1:23:09]Ghét của nào trời trao của đó, nhưng mà chê của nào thì trời cũng lấy. Mô Phật bạch thầy, con xin nói thế tiếp câu của chị Hải. Vì vậy ta phải cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi xác định một điều đó. Cũng được, cũng được, đó là câu thứ hai. Câu thứ hai. Rồi. Nhưng mà thật ra á cái ý này nó hơi khó vầy nè: là phải có ví dụ, phải không? Nên hồi nãy khi mà thầy đưa ra cái ý cái thầy cũng đưa ra cái ví dụ mặt trời quay quanh Trái Đất liền. Cái câu này là phải có ví dụ, chứ nói lý luận không lát nó khô queo à, nó không ra cái ý. Cái ý mà nói rằng có những điều ta thấy mà không phải là sự thật á, cần rất cần ví dụ, nên cái này tụi con phải nghĩ ra những ví dụ.
[1:23:48]Có ai có nghĩ ra ví dụ nào không? Mắt thấy vậy mà không phải vậy.
[1:24:09]Ví dụ thầy đưa ra những ví dụ thế này: có khi ta thấy hai người gây gổ nhau, nhưng thật ra là họ chung một phe với nhau, có không? Trong cái bộ phim The Last Samurai á, cái anh chàng đó ảnh thấy một ông kia ổng chặt đầu ông nọ, nên ổng kết tội ông này là người ác, ổng kêu: "Không phải đâu, ông kia ổng rạch bụng tự tử, mà nguyên tắc rạch bụng tự tử nó chết lâu lắm, nên họ luôn luôn nhờ một cái người mà họ kính trọng á chặt cái đầu họ để họ chết cho lẹ. Và tôi là người được ổng kính trọng nên tôi phải đứng đó chờ cho đúng nghi thức, ổng quỳ xuống ổng rạch bụng, vào cái khâu quyết định rồi là tôi phải chém cho ổng chết cho lẹ."
[1:24:39]Cho nên mắt mình nhìn thấy nhưng mà sự thật không phải vậy, thấy không? Nó có nhiều trường hợp, mấy đó tụi con phải có ví dụ. Rồi sau khi mà ứng khẩu từng câu từng câu hay rồi á, bắt đầu tụi con mới ứng khẩu một đoạn dài. Và khi ứng khẩu đoạn dài thì tụi con đứng trước cái gương á, hoặc là tụi con ra cái rừng, ra cái vườn á, tụi con đứng nói một đoạn một mình thôi. Ờ, người ta dòm người ta tưởng mình khùng, nhưng mà kệ người ta, thấy không phải là sự thật. Và cuối cùng là ứng khẩu trước thính chúng, ha. Cuối cùng là ứng khẩu trước thính chúng. Ứng khẩu trước thính chúng. Mà ứng khẩu trước thính chúng mình phải nhờ quý thầy quý cô tổ chức cho mình.
[1:25:16]Ở đâu có những cái Bát Quan Trai đó, mình đến đó mình nói chuyện, nói chừng 30 phút, 20 phút thôi. Phải tập ứng khẩu, nó phải tập thôi. Cái bài tập kỳ này là thế này: mỗi người ứng khẩu diễn tả một ý nào đó khoảng 10 phút thu vào băng. Không cần nhập đề, kết luận, ý nào đó mình nói cũng được hết. Và mình thu vào băng 10 phút, ha. Thôi nghỉ tụi con.