[0:10]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch thầy, kính thưa quý vị đạo hữu, hôm nay trong không khí trang nghiêm, thanh tịnh của đạo tràng Bảo Sơn, thầy đã không quản ngại đường xá xa xôi, mưa rét, gió lạnh một lần nữa lại đến chùa Bảo Sơn ban cho chúng con lời vàng, ý ngọc về đạo hạnh từ bi. Hôm nay là mùa an cư kiết hạ của chư tăng và cũng là ngày mà hàng tháng chúng con thọ Bát Quan Trai tại chùa Bảo Sơn. Bạch thầy, chúng con là hàng cư sĩ Phật giáo nguyện một lòng quy kính Tam Bảo, kế thừa truyền thống tốt đẹp của cha ông để lại. Tấc lòng tin tưởng sâu xa ấy, chúng con xin nguyện cướp hồng ân Tam
[1:15]Bảo, hãy nhớ lời thầy giảng để tạo duyên lành gieo rắc từ bi và trí tuệ khắp nơi mong cho đạo pháp trường tồn, chúng sinh an lạc. Nguyện cầu chư Phật, chư Bồ Tát để thầy có sức khỏe dìu dắt chúng con được dõng mãnh, đạo tâm, trang nghiêm giới hạnh. Nguyện cầu cho tất cả pháp giới chúng sanh tề thành Phật đạo. Nam Mô Hoan Hỷ Tạng Bồ Tát Ma Ha Tát. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mời quý Phật tử ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:43]cũng cảm ơn công đức quý Phật tử đã có lòng. Nhất là nghe mà cầu nguyện sức khỏe là tôi biết đúng cái bệnh của tôi. Cũng cám ơn quý Phật tử có cái lòng làm cái bệ cho tôi ngồi giảng dễ, nhưng cao quá ngồi dòm giống a cái gì? Sân khấu thời trang á.
[3:05]Hôm nay a chúng ta nói về đề tài cũng là đề tài về người cư sĩ, nhưng người cư sĩ với vấn đề tu tại gia. Lần đầu tiên thì chúng ta nói gì? Tình đạo phải không? Trong cộng đồng cư sĩ. Lần thứ hai thì nói gì? Quên, mới đây quên. Người cư sĩ nhiệt tâm hộ đạo. Bữa nay thì mình đi vào cái trọng tâm vấn đề tu hành của người cư sĩ tại gia. Sự thật thì những vấn đề này thì chúng tôi cũng nói rải rác ở những cái bài giảng này, bài giảng kia, nhưng hôm nay thì chúng ta đặt hẳn cái vấn đề tu tập của người tại gia. Tu thì có nhiều mức độ, hễ nói tới tu, ai cũng định nghĩa căn bản đầu tiên là sửa, là sửa mình cho đến tốt đẹp hơn,
[4:04]trừ bỏ được những cái xấu cũ thì căn bản là như vậy, ai cũng có thể nói được và tôn giáo nào cũng có thể nói được như vậy. Nhưng hôm nay thì chúng ta không nói về những điều đó nữa, vì những điều đó chúng tôi đã nói rất nhiều lần trong những bài giảng ở các nơi khác cho nên quý Phật tử có thể nghe băng à tham khảo lại. Còn hôm nay thì chúng ta nói đến cái sự tu hành có tính cách là cao siêu hơn một chút. Nghĩa là nói đến sự tu hành là chúng ta nghĩ ngay đến cái gì nó siêu nhiên, linh thiêng, mầu nhiệm, vượt thường tình, không còn giống với thế gian nữa. Ví dụ như một người tu, chúng ta nghe nói một ẩn sĩ vào rừng vào
[4:55]núi là thoát đi cái cõi trần tục này để đi tìm về một cái cõi giới siêu hình mầu nhiệm nào đó, chúng ta hay hiểu như vậy. Mà đúng ra ý nghĩa cao siêu của sự tu hành cũng là như vậy hoặc là một người mà chúng ta nghe nói họ có thể là một người cư sĩ cũng vậy. Lúc nào đó cái họ vào khu vườn vắng họ cất cái thất, họ ẩn tu ở trong thầm kín, trong cái thất vắng đó họ tọa thiền, tụng kinh, lễ Phật gì đó để có thể tìm một sự khai mở tâm linh mà trong cái lối tu bình thường không thể có được. Do đó, à hôm nay chúng ta nói nhiều về khía cạnh đó. Còn cái gọi là tu hành trên căn bản á thì chúng ta đã nói nhiều rồi.
[5:53]Sự thật á thì tôn giáo nào cũng vậy cũng đi tìm đến cái mục tiêu tâm linh chứ không có tôn giáo nào mà dừng lại ở cái mục tiêu thế gian hết, những tôn giáo cổ đó. Ví dụ như chúng ta nói những đạo về thờ thần học như Thiên Chúa giáo đi hay Hồi giáo đi thì cái thế gian này là một cái cõi tạm mà cái mục tiêu phấn đấu của người tín đồ là sống tốt đẹp thế nào để khi chết được về cái cõi trời sống với Chúa. Thì như vậy cái mục tiêu cũng là một cái gì đó mầu nhiệm, huyền bí, thiêng liêng vượt khỏi thế gian này. Hoặc là đạo Hồi hoặc những đạo Ấn Độ thì chúng ta hay nghe nhiều đến những cái khía cạnh thần bí,
[6:43]những phép lạ, những thần thông nhất là những đạo như Yoga Ấn Độ hay đạo Lão của Trung Hoa cũng vậy. Là những người tu tập một thời gian mà họ có thể có cái phép thuật, họ ở trên rừng trên núi rồi họ hô phong hoán vũ, rồi gọi mưa gọi gió, thậm chí có những thầy pháp mà chúng ta có thể nhờ đến họ để trị tà, trị quỷ gì đó. Nghĩa là những cái người đó chúng ta gọi là thầy gọi là người tu hành thì họ có cái khả năng đặc biệt hơn mình. Ví dụ như là giữa người thế gian với nhau thì người này có thể giỏi hơn người kia về nghề nghiệp, à kiến thức nhưng mà chỉ có trong giới tu hành thì họ mới có cái khả năng đặc biệt về tâm linh mà người thường mình không có được.
[7:34]Mà cái tâm linh này nó giống như là một cái căn cơ riêng mà không ai giống ai nên đó là lý do tại sao mà chúng ta mới hỏi à nói thầy coi giùm coi tôi có căn tu hay không? Thí dụ vậy, là như vậy đó. Vì sự thật nó có cái gì từ kiếp trước để lại. Cái người nào mà kiếp trước đã từng dụng công tu tập thì đời này cái tâm linh họ dễ khai mở nên gọi là người có căn tu. Còn người mà từ kiếp trước ít có dụng công tu tập bây giờ có gặp lại cái Phật pháp hay gặp lại tôn giáo để tu hành thì tâm linh cũng chậm khai mở. Đó là gọi là cái duyên như vậy. Nhưng mà làm gì làm mà nói tới tu mà bình thường không có cái khía
[8:19]cạnh tâm linh thì chúng ta thấy cái tu nó chưa đủ nghĩa. Thật ra thì thời đại gần đây cũng vậy, có một số vị hướng dẫn sự tu hành thì không muốn đề cập tới vấn đề tâm linh nữa vì họ xem hễ nói tới cái tâm linh giống như lui trở lại cái mê tín nên họ à muốn cho phù hợp với thời đại, với sự tiến bộ của khoa học cho nên chỉ nói tu là tu sửa đạo đức, tìm sự thanh thản, an lạc trong tâm hồn thì như vậy là đủ, nhưng sự thật thì chưa đủ. Vì hễ nói tới tu là phải đi sâu vào tâm linh và mở ra được những khả năng tâm linh mới, mở ra được những khả năng mầu nhiệm thiêng liêng mới chứ không có dừng lại ở cái đạo đức và cái tâm hồn thanh thản.
[9:13]Chớ đa số nếu mà quý Phật tử có nghiên cứu sẽ thấy có một số vị là giảng tu hành chỉ là sửa đổi bản thân, tâm hồn, sửa đổi đạo đức rồi giữ tâm an lạc, thanh thản cho rằng như vậy là đạo Phật. Nhưng sự thật thì cái đó còn cạn lắm, nó chỉ là một cái mục tiêu gần thôi. Thì đạo Phật cũng vậy, đạo Phật cái mục tiêu chính của đạo Phật là sự giải thoát, đây là điều ai cũng hiểu hết. Nên cái sự tu hành trong đạo Phật còn đòi hỏi gắt gao hơn các tôn giáo khác nữa. Ví dụ như các tôn giáo khác là chỉ cần gì? Chết có thể được sinh về cõi trời, sống với một cái vị Thượng đế thần linh nào đó là đủ rồi. Còn đạo Phật, cái mục tiêu là vượt khỏi ba cõi,
[10:01]sáu đường, vượt hẳn tất cả những cõi người, vượt tất cả những cõi trời tìm đến cái tuyệt đối vô biên trong pháp giới vũ trụ thì cái mục tiêu đó quá lớn lao. Cho nên cái mục tiêu tâm linh của đạo Phật còn gay gắt hơn, còn lớn hơn của những tôn giáo khác nữa. Cho nên chúng ta nói cái sự tu hành là của tâm linh thì riêng cái tâm linh trong đạo Phật thì còn vượt xa hơn, vượt xa hơn không biết bao nhiêu lần so với các tôn giáo khác là vậy. Tuy nhiên là trước khi muốn đi xa thì chúng ta phải có cái nền tảng, có cái gốc, giống như là chúng ta muốn leo lên cao thì cái thang lúc nào cũng phải chạm đất,
[10:45]chứ không thể chúng ta leo lên cao mà cái thang không có dựa vào đâu hết, cái thang lơ lửng giữa không khí là điều không có hợp lý. Vì vậy mà chúng ta muốn siêu thoát khỏi thế gian thì chúng ta cũng phải trả xong cái nợ thế gian này. Chúng ta phải đối xử tốt với mọi người trong cuộc đời này thì chúng ta mới có thể thoát khỏi cuộc đời này được. Đó là cái nguyên tắc bất di bất dịch, không ai có thể đi khác được. Cũng giống như chúng ta muốn leo lên cao thì phải nhờ cái thang, mà cái thang phải đụng dưới đất. Chúng ta muốn tu tìm một sự siêu thoát vượt khỏi thế gian thì cũng phải bắt đầu từ thế gian,
[11:28]chứ không thể mà bắt đầu bằng một cái gì ngoài thế gian được. Đó là nguyên tắc. Cho nên chúng ta thấy đạo Phật có nhiều khía cạnh là vậy đó. Ở một khía cạnh gần gũi thì có những đạo lý dạy chúng ta sống trong cuộc đời này thật là tốt đẹp, thật là bình yên, hạnh phúc. Nhưng ở khía cạnh cao siêu hơn thì đạo Phật cho chúng ta con đường vượt khỏi trần gian luôn. Đó là hai khía cạnh mà người tu Phật thì phải biết cả hai khía cạnh này, phải thực hành tu tập trong cả hai khía cạnh này, chứ không thể chỉ riêng chấp một phía được. Nếu chúng ta quan niệm sự tu hành là chỉ tu sửa bản thân, tìm sự thanh thản,
[12:14]sống tốt với mọi người thì chúng ta cũng chỉ mới biết một khía cạnh của đạo Phật. Còn hoặc một người nào mà đi tìm sự tu hành mà không cần biết tới những người chung quanh mình, chỉ lặng lẽ ở trong chỗ vắng vẻ, rồi tụng kinh niệm Phật gì đó để từ bỏ thế gian này, đi tìm sự siêu thoát cho mình thì cũng không bao giờ đạt được. Đó cũng chỉ là một cái quan niệm sai lầm. Đó, chúng ta phải hiểu cả hai mặt vấn đề đó. Thì vấn đề mà nói rằng: "Muốn vượt khỏi thế gian phải trả xong cái nợ thế gian", thì điều này chúng tôi cũng đã nói trong một số bài giảng, như trong bài Đạo Phật Trong Đời Sống Gia Đình,
[12:56]hoặc bài Sự Phân Biệt Giữa Tại Gia Và Xuất Gia giảng ở nơi khác đó. Thì quý Phật tử có thể tham khảo lại. Vì vậy chúng ta hôm nay không có nói nhiều về vấn đề này. Chúng ta chỉ nhắc lại sơ sơ một chút thôi. Trừ những người làm xiếc, có ông một nhà ảo thuật bậc thầy Houdini. Ông có cái màn trình diễn mà đến bây giờ cũng không ai giải thích được, là ông dựng cái thang lên giữa không khí. Thì chân cái thang nó vẫn đụng dưới cái sàn, cái sàn diễn. Cái đầu thang thì nó không có tựa đâu hết. Dựng nó giống như dựng khơi khơi giữa không khí rồi ông leo lên. Ông leo lên cái thang đó, cái thang mà không có cái tựa đầu mà nó đứng lơ lửng.
[13:37]Chân thì chạm đất, nhưng mà cái đầu thang không có tựa đâu mà cái thang nó không ngã, cũng hay. Ông leo lên từ từ, khi ông leo lên tới cái đầu mút cái bậc thang cuối cùng thì ông biến mất luôn. Không ai thấy ông đâu nữa. Cái màn đó đến bây giờ thì không ai giải thích được, như là một cái phép lạ gì đó. Còn bình thường thì chúng ta phải kê, phải gác đủ thứ thì cái thang mới vững để leo lên. Thì đó là bình thường, thì chúng ta không phải là một người đại căn cơ, một người nhiều phép thuật để trong nháy mắt mà vượt ba cõi ngàn đời, thì chúng ta cũng phải kê, phải gác cái thang mình vững chắc để leo lên dần dần,
[14:19]leo lên trong cái sự tu hành mà cao siêu, bắt đầu bằng cái gần gũi. Chúng ta nhắc lại cái ý nghĩa mà nói rằng muốn vượt khỏi thế gian thì phải trả xong cái nợ thế gian. Chúng ta nhắc lại một chút. Tôi vẫn cho cái ví dụ là như có một người mắc nợ một người chủ. Do mắc nợ nên phải làm công, đi làm thuê cho ông chủ đó để trừ nợ dần dần. Thì ổng nuôi cơm cho ăn, nhưng mà quy định là chừng nào hết nợ mới cho đi. Đó, thì vì mắc nợ nên đã trở thành nô lệ. Thì không bao giờ ông này có thể mà bỏ chủ để ra đi được khi mà chưa trả xong nợ. Vì sao? Vì nếu mình bỏ ra đi một cách bất hợp pháp thì ông chủ đó ổng làm gì?
[15:13]Ổng thưa công an, rồi công an cũng đi truy nã, bắt tìm, thì tuy mình bỏ nhà ông chủ đó nhưng rồi cũng phải trốn chui trốn nhủi, không thể sống cái cuộc đời tự tại được. Đó là vì sao? Vì mọi điều không có hợp lý. Thì cũng vậy, khi chúng ta chưa có hết cái nghiệp, cái nợ với thế gian này, mà chúng ta muốn bứt ngang để đi tìm sự giải thoát thì không bao giờ được. Ví dụ như một người họ sống trong đời thấy khổ quá, rồi họ quyết định tự tử. Hoặc là họ bị người yêu họ phụ bạc nên họ cảm thấy cuộc đời không đáng sống nữa. Ở đây có ai vậy không? Mấy người trẻ trẻ đó.
[15:57]Hoặc là có người bị giật hết nợ, bị giật nợ không trả nợ rồi mình rơi vào cảnh túng thiếu, thấy đau khổ quá vì chấp tiền bạc nặng quá rồi tự tử. Hoặc là có người mà thiếu nợ nhiều quá trả không nổi rồi cũng tự tử, nghĩ rằng với cái việc mà mình chết như vậy thì mình không còn tồn tại nữa, thì nỗi đau khổ nó không đeo bám vào mình nữa. Thì hiểu như vậy hết sức là sai lầm. Tại vì sao? Vì khi mình chết đó, cái linh hồn của mình đó, ở trong cái cõi siêu hình đó, cõi âm á, vẫn tiếp tục bị ràng buộc, bị đòi nợ, bị khổ sở, không có làm sao giải thoát được. Cái cõi âm nó giống như cái cõi dương gian của
[16:42]mình vậy, ở trong đó cũng đủ thành phần hết. Người có phước thì được nơi ăn chốn ở no đủ, người không phước thì vất va vất vưởng, đói khổ. Nên cái người mà đang còn mắc nợ cuộc đời, tự tử chết ngang, không thoát khỏi cái gia đình mà mình mắc nợ. Vẫn cứ phải lẩn quẩn trong cái gia đình đó làm việc này việc kia, trong vô hình, trong bí mật để trả nợ cho người ta. Hoặc là có khi đêm người ta ngủ rồi, mình phải đi canh chừng ăn trộm như con chó. Mặc dù là người cõi âm, mặc dù là ma rồi đó, mà vẫn phải giữ nhà cho người ta. Mà thời gian trả nợ như vậy nó lâu hơn là lúc mình còn sống. Còn sống mình làm bằng cái sức lao động mình trả nợ mau hết.
[17:23]Chết rồi thì làm công việc nó không cụ thể nữa, thì thời gian nó kéo dài hơn cái nợ nó mới hết. Cho nên tới cái người mà tự tử chết rồi đó, lúc đó mới hiểu rằng thì ra là tự tử không có thoát khổ, không thoát khổ. Chết vào cái này cái khổ nó lâu hết hơn, nó kéo dài hơn. Nếu biết như vậy thì mình ráng sống chịu đựng cái đau khổ thế gian, vậy mà mau hết nghiệp. Đó, cho nên trong cái cuộc sống này là như vậy, chúng ta chưa hết nợ, không có thoát được, không có tự tại được. Chỉ có cái là đã lỡ mắc nợ rồi thì hết sức cố gắng để trả cho xong cái nợ đó rồi mới ra đi được. Thì cũng vậy, chúng ta ngồi đây
[18:06]là ai cũng bị mắc nợ đối với cái thế gian này, đối với thế gian này. Ví dụ như là người tại gia cư sĩ thì mắc nợ ai? Mắc nợ ai? Mắc nợ vợ, chồng, con cái, cha mẹ mình, phải không? Đó, ví dụ như là bây giờ mình phải nuôi cha mẹ mình thì đó là mình mắc nợ. Hoặc là ví dụ như mình là người nữ mà mình lấy ông chồng về cứ phải nuôi ổng miết, ổng thì cứ nhậu nhẹt, buồn buồn ổng còn cho vài cái bạt tai nữa, mà cũng không dám bỏ gì hết, đó là cái nợ đời trước quá nặng. Hoặc là mình là người nam, mình lấy nhầm bà vợ tối ngày đi đánh tứ sắc mà không dám bỏ. Bả hăm bả bỏ đi là sợ, buồn năn nỉ ở lại để nuôi tiếp.
[18:49]Nuôi tiếp rồi bả lại đưa đồng nào đi đánh tứ sắc đồng nấy nữa. Thì cái đó gọi là mắc nợ, mà cái nợ nó còn không có bỏ được. Hoặc là con cái cũng vậy, sinh nhằm cái đứa con ngoan không nói gì, nhằm đứa con nó như là mắc nợ nó, phá mà cứ phải nuôi nó, cứ phải thương nó. Đó là cái nợ quá khứ rồi không làm sao thoát được hết. Ví dụ như quý thầy có mắc nợ không? Có không? Nợ ai? Nợ ai? Nợ mấy người này.
[19:28]Thật ra cái người tu là người mắc nợ nhiều nhất. Nợ, nợ khủng khiếp. Nhiều khi tôi nhìn lại cái thân phận mình rồi tôi cảm thấy sợ hãi, sợ hãi, sợ hãi vì mình mắc nợ tất cả thế gian này, sợ.
[19:46]Mà nếu mà mình không có thể trả được thì đúng là cái hậu quả không biết làm sao mà lường được, không biết sao mà lường. Là nếu mà quý thầy không đem được cái gì lợi ích đến cho chúng sinh, nhất là về khía cạnh giáo pháp, tinh thần á, thì cái nợ vật chất, nợ mà người ta cúng dường mình không cách gì đền trả nổi trong suốt cuộc đời, trong suốt cuộc đời. Ví dụ như tôi thấy như bản thân tôi thôi, thì khi quý Phật tử mến mộ, đôi khi lo cho từng chút, tự nhiên rót cho miếng sâm uống cũng thành cái nợ, rồi thấy đi xe đò cái tiễn xe nhét cho mấy chục trong túi đi xe đò cũng thành cái nợ. Rồi đến đâu cái ai ân cần cho ăn cho uống thì cũng thành cái nợ.
[20:30]Thành cái nợ rồi mà nếu không đền trả được thì cái sự ràng buộc trong ba cõi sáu đường không bao giờ dứt ra được hết. Thì đó là quý thầy đó, mà nói về người cư sĩ tại gia như vậy, cái nợ nó làm mình ràng buộc nên không thoát ra được. Bây giờ muốn trả nợ phải làm sao?
[20:51]Như quý
[20:56]Phật tử á, muốn trả nợ phải làm sao? Hả? Ráng cày mà trả.
[21:08]Chứ không còn con đường nào khác hết. Nghĩa là bằng cái sự cực khổ của bản thân mình, bằng mồ hôi, nước mắt mình mà trả nợ chứ không có cách thứ hai, không có cách thứ hai. Nghĩa là mình thấy mà mình nặng tình với ai là biết nợ người đó rồi đó. Thôi ráng mà lo trả, rồi ráng làm phước thật nhiều. Nghĩa là ngoài cái việc mà mình trả cái nợ người mình mắc nợ rồi, ráng nhín nhút ra để làm phước nơi này nơi kia nữa. Thì khi có phước rồi, cái phước nó tăng trưởng lớn lên đó, mình trả nợ nhanh rồi mình được cái tự tại. Người có phước mới là người tự do, còn người thiếu phước sẽ là người bị ràng buộc.
[21:52]Như hôm tôi đi học vậy, cái ông thầy giáo, giáo viên, ổng nói cái ý rất hay. Ổng nói: "Người thiếu nợ là người mất tự do. Hễ mình mắc nợ người ta năm triệu rồi, mình gặp người ta mình nói chuyện không có bình thường được. Tự nhiên mình, mình xuống một mức độ đi. Tự nhiên mình trở thành thấp hơn cái người mình mắc nợ liền." Nói tự nhiên mà đúng không? Đúng. Vậy đây mắc nợ hơi nhiều rồi đó. Nghe trả lời rần rần vậy là mắc nợ hơi nhiều rồi. Dạ, thí dụ như con á mà bây giờ con mắc nợ tiền bạc người ta hai trăm triệu, mà bây giờ con không có một đồng nào thì con làm sao con trả nợ? Thì bây giờ mình ráng làm phước trước.
[22:38]Nghĩa là phải ráng cực khổ, à làm phước từng chút. Như có người hỏi Phật: "Con nghèo quá thì con không thể bố thí làm phước thì sao?". Phật mới nói: "Không ai nghèo đến độ mà không đủ gạo cho con kiến ăn. Không ai nghèo đến độ không đủ cơm cho con chim ăn." Cho nên bây giờ mình nghèo quá, không bố thí nhiều thì một chén cơm mình có ăn được mình múc ra một muỗng mình bố thí cho con chim. Vậy mà từ từ phước cũng tăng lên dần dần, tăng lên dần dần. Khi nào mình đủ được nữa đó, mà mình thiết tha làm phước á, mình có năm lon gạo mình cắt bớt một lon gạo cho người hàng xóm liền. Đó là mình làm lên từ từ.
[23:18]Rồi vậy chứ một thời gian sau bắt đầu mình có được tạ gạo trong nhà đó, thì bỏ ra hai chục ký gạo đem vô chùa liền. Rồi vậy chứ một thời gian sau là bắt đầu có xe chạy rồi đó. Cất nhà ở được. Đó, làm phước là bắt đầu từ con số không, mà làm được từ con số không rồi thì mới lên được. Như tôi nhớ có cái người đó hồi xưa họ nghèo khổ lắm, lúc còn cư sĩ, sau này họ cũng đi tu, nghèo khổ không có một đồng nào, nhưng mà hễ thấy đường hư là vác cuốc đi làm. Thấy đường hư là vác cuốc, nghĩa là bằng cái sức lực mình không tốn tiền, chỉ tốn cơm ăn ở nhà, uống nước thôi. Lấp từng cái hố, cái hố vậy đó, vậy mà từ từ người đó cái phước
[23:59]tăng lên dần dần, phước tăng lên dần dần rất là rõ rệt. Nên quý Phật tử cứ vậy đó, từ con số không rồi làm phước. Rồi khi mình làm phước rồi, tự nhiên mình dễ trả nợ cuộc đời, dễ trả nợ cuộc đời. Đến khi ví dụ như là mình mình tự nghiệm trong tâm mình, mình biết à mình mắc nợ cái ông A đó đời trước, biết là mắc nợ đời trước, nhưng bây giờ mình đi làm phước ở chỗ khác, phước mình tự nhiên tăng lên rồi. Nhưng mình có tiền nhiều, mình cứ về nhà mấy ổng rồi mình tặng quà, biếu này biếu kia một thời gian tự nhiên hết nợ với ổng đi. Đó là cái cách mình nói nhỏ nhỏ. Bây giờ mình nói lớn lên trở lại. Nghĩa là tất cả chúng ta ở đây ai cũng mắc nợ thế gian hết.
[24:40]Và như vậy, chúng ta không được quyền sống một cuộc đời nhàn nhã, vô tư, ích kỷ. Vì nếu chúng ta sống một cuộc đời mà nhàn nhã, vô tư, ích kỷ, không siêng năng, chúng ta không thể trả nợ thế gian được. Mà người không thể trả nợ thế gian được thì không thể giải thoát khỏi thế gian được. Đó là tiêu chuẩn, đó là nguyên tắc. Nên tất cả mọi người Phật tử chúng ta phải xét lại mình. Nếu mà mình nhìn lại trong 24 giờ của cuộc sống mỗi ngày, ngoài những giờ mình phải ngủ, phải ăn mà đừng ngủ nhiều quá nha, ngủ vừa chừng thôi, còn lại cái thời gian mình sống như thế nào? Mình có lo được cho người này, mình có làm được cho người kia hay không?
[25:25]Nếu mà mình nhìn lại thấy mình nhàn rỗi thì coi chừng cái nợ thế gian không trả được. Như hồi nãy, ở trong nhà quán đạo vừa đi ra thì tôi thấy một người thanh niên, nói thanh niên chắc cũng khoảng ba mươi tuổi, anh nhàn rỗi trong buổi sáng ngồi trước cổng nhìn người đi qua lại, tay cầm điếu thuốc hút. Thì tôi mới nói với anh cư sĩ, tôi nói: "Đúng là cái cuộc sống ở đây nhàn rỗi." Nói là nhàn rỗi chứ tôi thật ra tôi nói đó là một điều bất hạnh đó. Bây giờ đó là giờ lao động rồi, thì có thể là công việc anh rảnh rỗi. Nhưng mà anh rảnh rỗi như vậy là người đúng là chưa biết Phật pháp. Vì nếu biết Phật pháp không cho phép mình nhàn rỗi.
[26:08]Giờ nằm ở không là giờ đó là giờ tội lỗi đó. Nên chúng ta phải làm việc này, làm việc kia để làm lợi cho cuộc đời, để tăng được cái phước mình lên rồi mới có thể mà trả hết cái nợ thế gian này được. Không có làm chuyện này phải kiếm chuyện khác làm. Không có chuyện gì làm hết, ra ngoài đường đắp đường cho người ta đi. Đường Long Khánh còn hư nhiều lắm, đúng không? Tôi đi xe về đây còn dằn là biết còn nhiều việc để cho quý Phật tử làm phước. Chừng nào mà tôi đi xe về đây bon bon, nghĩa là không dằn, không xóc là lúc đó quý Phật tử mới không còn gì để làm phước, mới kiếm chuyện khác bày ra nữa. Bây giờ thì còn nhiều chỗ để mình trả nợ thế
[26:49]gian, để tăng cái phước mình nhiều lắm. Nên trước hết, cái căn bản của sự tu hành là sống một cuộc đời siêng năng, bận rộn, cực khổ, tận tụy, vị tha để tạo được rất nhiều phước và để trả được hết cái nợ của cuộc đời. Đó là nguyên tắc căn bản trước. Nên ở đây mà ai lười là người đó là người bất hạnh. Nhưng mà tôi hy vọng rằng quý Phật tử ở đây vì dù sao mình cũng là sống ở cái miền nông thôn, nên ai cũng từng quen cực khổ, vất vả, lao động nên cái việc mà mình siêng năng không có khó khăn lắm. Bây giờ chỉ cần cái biết là mình siêng năng làm cái việc gì tạo thành cái phước thì rất là tốt, rất là có lợi. Giờ chỉ như vậy thôi.
[27:37]Đó là phần đó xong. Thì hôm nay thì chúng ta đi qua nhiều về khía cạnh tâm linh và ý nghĩa giải thoát, đó là cái giai đoạn cao của sự tu hành. Còn trước đây thì tôi vẫn hay nói về đạo đức, về công đức, về việc tạo phước thì đó là cái giai đoạn căn bản. Bây giờ chúng ta mới bắt đầu đi vào khía cạnh khó nha. Quý Phật tử chịu khó nghe. Tại vì những bài trước nói về công đức coi vậy chứ dễ nghe. Bây giờ bắt đầu đi tinh tế dần vào tâm hơi khó, quý Phật tử lắng nghe và để ý. Đây là con đường đi ra khỏi thế gian. Muốn biết cái con đường đi ra khỏi thế gian á thì mình phải biết cái con đường nào đưa mình đi vào thế gian trước. Phải không?
[28:26]Hễ mình biết con đường đó đưa mình đi vào thế gian thì mình đi ngược lại thế nào cũng đi ra, phải không? À chắc chắn là vậy rồi. Bây giờ mình bàn coi con đường nào đã đưa mình đi vào thế gian. Thì cái con đường mà đưa mình đi vào thế gian á nó nằm trong ý nghĩ của mình trước, nằm ở trong tâm. Hễ tâm của mình cứ suy nghĩ về chuyện thế gian thì là mình đi dần vào thế gian, đi mãi đi mãi vào thế gian. Đúng không? Quý Phật tử đồng ý không? Mọi chuyện khởi điểm ở trong tâm mình trước, phải không? Nếu trong tâm mình mà không nghĩ nhiều về chuyện thế gian thì mình không đắm chìm trong thế gian. Đó là cái khẳng định.
[29:10]Cái tâm là nhân rồi cái cuộc sống mình là quả. Ví dụ như một người ở nhà mà cứ nghĩ về chùa thì chắc chắn không biết kiếp này hay kiếp khác phải vô chùa ở. Đó là điều chắc chắn. Hoặc có một người mà đi xem ca nhạc rồi thích quá, tối ngày cứ đứng đâu cũng ca hát, vào trong nhà vệ sinh cũng ngồi trỏng hát, rồi đi làm ruộng cuốc đất cũng hát, rồi cứ mơ mộng mà làm ca sĩ thì có một ngày, có một ngày, không biết kiếp nào, đủ phước thì cũng lên sân khấu làm diễn viên, làm ca sĩ. Cái tâm mình nó dẫn mình đi, nhưng mà không biết kiếp nào thôi. Nghe nói mừng cười mới bắt đầu tập rồi đó. Bắt đầu tập mai mốt làm ca sĩ.
[30:01]Nhưng phải đủ phước rồi mới nổi tiếng được.
[30:06]Đó, nên cái tâm mình nó là khởi điểm để đưa mình đi đến cái chỗ đó. Rồi cũng vậy, ví dụ một người xem cái phim mà hình sự bạo lực của nước ngoài quen, quen mà người này thiện căn không có, người này thiện căn không có cho nên lại thích bắt chước những tay gangster là những tay trộm cướp, những tay du côn, thích bắt chước trong tâm cứ khởi ý niệm như vậy thì sẽ có ngày, sẽ có ngày gia nhập băng đảng mà đi trộm cướp. Cái tâm mình khởi trước rồi cuộc sống mình sẽ đến sau. Hoặc là có cái người mà thấy cái điều bất bình, thấy cái điều sai quấy, thấy điều bất công thì không nhịn được, thấy cái sai lầm của người khác thì không chịu đựng được,
[30:51]lúc nào cũng muốn là trừ gian diệt bạo thì người đó tương lai làm cái gì? Làm cái gì? Công an. Đúng. Đó. Nghĩa là thấy ai sai trái là muốn bắt nhốt thế nọ, muốn cự nự rồi muốn ghét người ta thì người đó thế nào cũng đi làm công an. Nghĩa là cái tâm mình khởi trước rồi mình cái chuyện nó đến sau. Thì cũng vậy, nghĩa là tâm chúng ta mà nghĩ nhiều về thế gian thì chắc chắn là mình cứ đi mãi trong thế gian hết kiếp này đến kiếp khác thôi. Nhưng bây giờ hỏi một điều nữa: "Tại sao tâm mình hay nghĩ về thế gian?".
[31:34]Tại sao tâm mình hay nghĩ về thế gian?
[31:40]Thế gian nhiều việc lắm chứ không phải tiền không. Tại sao mình cứ mang nghĩ ngợi về thế gian? Giờ quý phật tử nhìn lại trong tâm mình, suốt từ sáng đến giờ mình nghĩ về chuyện gì? Nghĩ chuyện gì?
[31:56]Ngày hôm nay là Bát Quan Trai nên cũng có nghĩ về Phật, phải không? Đó là cái nhân để tu đó. Nhưng mà nhằm ngày không phải Bát Quan Trai thì mình thường nghĩ gì? Tiền, chôm chôm, sầu riêng, chợ, gì nữa? Ừm, đủ thứ, phải không? Đó. Thì những điều mình nghĩ trong suốt một ngày toàn là những chuyện của thế gian. Cho nên, phải cứ tin tưởng rằng kiếp sau mình ở trong thế gian nữa, đi trồng chôm chôm nữa, không cách nào. Mà tại sao mà mình cứ nghĩ về thế gian hoài? Bởi vì mắt mình nhìn thấy thế gian mỗi ngày, tai mình nghe chuyện thế gian mỗi ngày, phải không? Nghĩa là năm cái giác quan nè, mắt, tai, mũi, lưỡi và xúc giác nè,
[32:49]là mình tiếp xúc với thế gian hằng ngày, cho nên mình phải nghĩ về thế gian mãi. Mỗi ngày mình mở mắt ra là nhìn thấy gì? Nhìn thấy cuộc đời, thấy cây cỏ, chợ búa, phố xá, thịt cá, phở bò, hủ tiếu, bún riêu, tức là mắt mình nhìn thấy. Rồi tai mình nghe cái gì? Rủ đi ăn, nghe nhạc ca sĩ. Mũi thường ngửi toàn mùi gì đó.
[33:16]Cái mùi mắm, cá chiên gì đại khái. Nghĩa là những cái giác quan mình mỗi ngày nó đều tiếp xúc với thế gian, nên tâm mình cứ mãi nghĩ về thế gian, đúng không? Đúng không? Như vậy, cái con đường mà để đi vào thế gian là con đường của năm cái giác quan. Cộng thêm cái ý nghĩ của mình nữa là sáu. Đó là sáu cái cửa, sáu con đường khiến chúng ta cứ đi mãi vào trong thế gian này. Thấy Phật tử đồng ý không? Chính vì ngày hôm qua à mình à gặp một người bạn, ông bạn đó ổng mới nói chuyện về việc làm ăn, sinh lãi to, thế là ngày hôm sau mình cứ nghĩ về câu chuyện đó hoài, phải không? Vì mắt mình nhìn ổng, tai mình nghe ổng nói chuyện và ý
[34:11]nghĩ của mình đang nghĩ về cái lợi nhuận tương lai. Cho nên là các giác quan và tâm của mình đang nghĩ về cái chuyện của thế gian thì mình sẽ đi về câu chuyện đó tiếp. Thế là trong cuộc sống chúng ta cứ như vậy, cứ năm cái giác quan tiếp xúc với cuộc đời và không bao giờ mình ra khỏi cuộc đời nữa hết á. Vậy bây giờ đi ngược lại là bằng cách nào? Con đường đó đưa mình đi vào thế gian, đi vào trầm luân sinh tử, thì mình đi ngược lại là sẽ đi ra khỏi luân hồi sinh tử. Đồng ý không? Đồng ý không? Đó, bây giờ mà đi ngược lại con đường của năm giác quan và ý nghĩ đó, nghĩa là làm cái gì?
[34:54]Phải đi tu.
[35:03]Giống như là bây giờ mình chạy ra ngoài xa lộ, mình đi về hướng Tây là đi về Sài Gòn, nếu đi ngược về hướng Đông thì trở về Long Khánh, phải không? Như vậy, chính cái năm giác quan này và ý nghĩ đã đưa mình chìm trong luân hồi sinh tử thì bây giờ mình đi ngược lại, mình sẽ đi ra khỏi luân hồi sinh tử. Đi ngược lại nghĩa là làm cái gì?
[35:33]Nói tổng quát thôi, chứ nó như thế này nè. Về ý nghĩ trước phải không? Thì nào giờ mình nghĩ về thế gian, bây giờ sao? Nghĩ ngược lại là nghĩ gì? Nghĩ gì?
[35:48]Nghĩ về Phật pháp phải không? Không nghĩ về thế gian nữa, nghĩ về cái gì ngoài thế gian, nghĩ về sự từ bi, nghĩ về sự thanh tịnh, nghĩ về Phật pháp. Đó là một cái. Rồi năm giác quan, cứ nhìn thấy cuộc đời làm cho mình động cái ý nghĩ lên, bây giờ phải làm sao? Thì nhắm mắt lại, đúng không? Bịt tai lại, đúng không? Đúng không? Đúng là không thể làm được thôi, chứ làm được cũng tốt lắm. Đúng là đừng nhìn thấy cuộc đời, đừng nghe gì về cuộc đời thì tâm mình nó không có động những ý nghĩ về cuộc đời nữa. Nhưng mà chuyện đó là chuyện không thể làm được vì mình còn mắc nợ cuộc đời mà, nên phải sống giữa cuộc đời.
[36:30]Mà sống giữa cuộc đời thì mắt cứ phải nhìn thấy mọi người, thấy cảnh vật, tai vẫn cứ tiếp tục nghe chuyện thế gian. Tai cứ phải nghe chuyện thế gian vậy, và mũi thì cứ mỗi ngày ngửi thấy bún bò Huế tiếp tục. Thì bây giờ phải làm sao? Thì chúng ta biết cái năm giác quan là con đường đưa mình đi vào trầm luân sinh tử, bây giờ làm sao đi ngược lại?
[36:58]Thì bây giờ để đó một chút, quý Phật tử suy tư. Chúng ta nói tiếp về vấn đề năm giác quan. Từ xưa đến nay, đã nhiều ngàn năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vì người ta cái người những cái triết nhân đời xưa đó, những đạo sĩ đời xưa đó, họ biết cái con đường đi ra khỏi thế gian và họ ẩn tu trong rừng, trong núi, họ đi ra, đi mất rồi. Còn lại rất đông rất đông con người không biết con đường đó thì vẫn phải nghĩ về thế gian, vẫn phải nhìn thấy, nghe thấy thế gian. Và khi mà cứ nhìn, nghe thấy thế gian như vậy thì cái sự phát triển của con người nó cứ đi thiên về cái thế gian vật lý này. Cứ đi thiên về thế gian vật lý và càng lúc người ta càng đào sâu,
[37:51]càng đào sâu những cái kiến thức trong cái thế giới vật lý này. Chính vì càng lúc càng đào sâu như vậy và người ta cũng đã đạt được cái trình độ tiến bộ của khoa học kỹ thuật rất là cao. Những cái nhà bác học xưa nay trên thế giới là những người mà họ không có cái con đường đi ra khỏi thế gian. Họ ở trong thế gian nhưng họ suy tư, tìm tòi, nghiên cứu những quy luật của thế gian này và đã để lại một cái sự nghiệp lớn về khoa học kỹ thuật cho con người, cho cuộc đời. Cái thành tựu về khoa học kỹ thuật đó làm cho chúng ta thích thú, ai cũng vui mừng, hâm mộ, ngưỡng mộ hướng về đó. Như ngày hôm nay, vậy chúng ta thấy những cái thành tựu của
[38:41]khoa học kỹ thuật phủ trùm chung quanh chúng ta hết. Như chúng ta nghe giảng ở đây, cái âm thanh này cũng là nhờ thành tựu khoa học kỹ thuật. Quần áo chúng ta đang mặc cũng nhờ thành tựu khoa học kỹ thuật. Những mái che, những cái giàn sắt, mối hàn, những cái viên gạch nung đều là những thành tựu của khoa học kỹ thuật hết. Nên họ cũng đã đem lại cái lợi cho thế gian trên khía cạnh vật lý và cũng khiến cho con người chìm sâu trong thế gian hơn. Cái chữ mà nói rằng khiến cho con người chìm sâu trong thế gian hơn nghĩa là gì? Nghĩa là với một người mà họ không có cái niềm tin tôn giáo, họ không có cái lý tưởng giải thoát vượt khỏi thế gian,
[39:27]gọi là người duy vật á, thì họ chỉ nhìn cái thành tựu khoa học kỹ thuật và họ cho rằng đó là cái thành quả tốt đẹp của loài người, của trí tuệ loài người mà những điều khác chỉ là huyền hoặc, mơ hồ hay là mê tín thôi. Vì nhìn thấy một người đi vào chùa hoặc là hướng về tôn giáo, họ cho rằng mê tín, đi tìm cái không có thực. Còn họ, họ tin vào họ đi vào cái khoa học kỹ thuật là điều có thật. Đó và như vậy một cái người như vậy, chúng ta thấy họ có khó có thể dứt bỏ thế gian, phải không? Nên chính cái thành tựu khoa học kỹ thuật tuy có đem lại tiện nghi, lợi ích cho con người, nhưng cũng lại là thêm một cái sự ràng buộc vì nó làm
[40:16]cho người ta khẳng định cái sức mạnh của thế gian và người ta cảm thấy là cái trí tuệ của loài người như vậy là quá tốt, không cần phải tìm một cái thế giới nào khác nữa. Đó đó cũng là một cái trở ngại vì người ta cứ đi sâu vào, đi sâu vào cái thế giới vật lý mãi, nó cũng là một cái trở ngại. Bây giờ thì chúng ta biết rằng năm cái giác quan là cái con đường đưa mình đi vào thế gian. Thì bây giờ mình phải cũng ngay năm giác quan và cái ý nghĩ đó, mình đi ngược lại sẽ đi tìm một con đường đi ra khỏi thế gian. Nào giờ chúng ta biết á là bằng cái hoạt động của năm giác quan. Thấy là mình thấy thì mình mới biết, à mình nhìn thấy như vậy mình biết rằng
[41:03]à người đó là mập hay ốm, căn nhà đó to hay nhỏ, cái màu sắc đỏ hay xanh. Nhờ mắt mình nhìn thấy nên mình đã biết, hoặc mình nghe nên mình đã biết. Mình nghe người ta nói cái điều hợp lý là mình biết. Hai với hai, à thì ra cộng lại là thành bốn. À mình biết là khi mà ừm hơi nước tụ lại thành mây và gặp lạnh rớt xuống thành mưa, mình nghe như vậy à và mình biết được điều đó. Như vậy nhờ nghe mà mình đã biết, hoặc là mình rờ mình biết à vật này là cứng, vật này là mềm, này là lạnh là nóng. Nhờ rờ, từ sự xúc chạm của xúc giác mình đã biết. Nên nào giờ cái biết chúng ta có được là nhờ năm giác quan, nhờ năm giác quan.
[41:49]Và cái biết đó làm cho chúng ta thích thú. Chúng ta nên nhớ thế này: cái tâm chúng ta nó khát khao hiểu biết giống như cái bụng chúng ta khát khao được ăn uống. Đó là một cái nhu cầu rất là bức bách, rất là bức bách. Tôi nói lại điều này chút nữa: cơ thể chúng ta thì thèm ăn, thèm uống, đó là nhu cầu không thể thiếu được, không thể thiếu được. Tâm chúng ta thì thèm sự hiểu biết, nên ai mà không có đem thêm những cái kiến thức mới thì mình coi rằng cái người đó là người chỉ có thân mà không có tâm, chỉ có vật chất mà không có tinh thần. Cái người đó là người tuy sống ở đời mà không khác gì là gỗ đá.
[42:47]Nên ngày xưa có một văn nhân ở bên Trung Hoa ổng nói thế này: ba ngày mà không được đọc sách thì ổng nhìn vào gương ổng thấy mặt ổng khó ưa, không chịu được. Tức là cái nhu cầu mà hiểu biết là một cái gì rất là cần thiết của con người. Loài vật thì mình không hiểu, nhưng riêng con người, đó là một nhu cầu. Nên chúng ta hiểu tại sao mà sách báo cứ bán được hoài là vậy đó, là vì ai cũng thích rót thêm hiểu biết vào lòng mình. Chỉ có những người mà lâu ngày lâu tháng quá ít đọc sách đọc báo, tâm không còn khát khao hiểu biết nữa thì đó là một điều rất là đáng tiếc, rất là đáng tiếc. Con người ăn thì rất nhiều mà đọc sách báo thì ít thì người đó là sao?
[43:33]Người đó là vật chất nhiều mà tinh thần ít. Con người thì ăn ít mà đọc sách báo nhiều thì người đó hướng về tinh thần nhiều. Có người vừa vừa, nhưng mà chúng ta nên nhớ rằng cái hiểu biết mình là một nhu cầu quan trọng của cơ thể, của tâm hồn. Và năm giác quan là con đường làm cho chúng ta có được hiểu biết. Nhưng mà cái hiểu biết đó là hiểu biết của thế gian. Hiểu biết đó làm cho chúng ta khởi động nên nhiều ý nghĩ về thế gian, và chính vì cái ý nghĩ về thế gian cứ tồn tại mãi nên chúng ta chìm trong luân hồi sinh tử luôn. Đó, đó là cái con đường bây giờ mình đi ngược ra lại. Nãy giờ cứ nói đi ngược hoài mà chưa nói ngược làm sao hết.
[44:21]Mà nói để gợi ý thôi, không biết đến đây có ai đã hiểu ra chưa? Quý Phật tử đã phát minh ra chưa? Đi ngược lại con đường chưa? Đi ngược lại con đường bằng cách là mình kềm hãm bớt lại hoạt động của năm giác quan. Nói như vậy giống như là mình phải bịt mắt, bịt tai, nhưng mà không phải vậy, không phải vậy. Nghĩa là chúng ta đừng có đắm vào cái cảnh sắc bên ngoài, tức là tự nhiên mắt mình bớt nhìn lại. Ví dụ bây giờ thế này, à ví dụ như tôi, khi tôi nhìn quý Phật tử là con mắt đang hoạt động, nhưng mà bắt đầu tôi phân biệt, tôi nhìn tôi nói: "À, cái cô nọ đẹp trai, cái bà nọ đẹp lão, cái người nọ gầy quá, ốm quá.
[45:08]Này, cái tướng này chắc ăn hơi nhiều. Cái tướng kia có bộ đi qua hàng xóm nói chuyện hơi nhiều." Nghĩa là khi mà tôi nhìn, tôi cứ phân tích, tôi chăm chú, tôi soi mói thì cái đó là gì? Đó là mình tăng cái hoạt động của con mắt lên, là làm động cái tâm mình lên, là do cái nhìn mà chấp vào cái mình nhìn, bị chú vào cái mình nhìn. À bây giờ ngược lại, ngược lại bây giờ mắt tôi cũng mở tôi nhìn các Phật tử nè, mà tôi không soi mói điều gì hết, không cần biết ai là ai hết. Tôi chỉ biết rằng tôi cố gắng tôi thương được mọi người, tôi kính trọng được mọi người thôi. Chỉ vậy thôi, chứ tôi không còn phân biệt,
[45:45]không còn phân ai ốm, mập, đẹp, xấu gì nữa hết trơn á. Chỉ cần đây là những người mà tôi thương yêu, kính trọng thôi. Chỉ vậy thôi. Thì như vậy tôi nhìn mà cái nhìn nó đã bớt rồi, bớt cái nhìn rồi. Quý Phật tử đồng ý không?
[46:02]Thì bây giờ tôi nghe cũng vậy. Như trước đây, ví dụ bây giờ tôi đi, à tôi nghe bản nhạc thì ví dụ đi ngang một cái quán, quán cà phê gì đó, cái họ mở nhạc, cái tôi lắng nghe. Tôi lắng nghe thì tôi nghe cái bài đại khái cái gì cũng yêu đương anh em gì đó. Bây giờ thì cứ nhiêu đó thôi chứ không gì lạ. Đi đâu cũng nghe nhiêu đó chuyện à. Thì tôi chú ý, à tôi nghe tôi phân tích: "À, câu này hay, bài đó dở" này kia nọ, thì đó là tôi nghe mà tôi chú ý theo cái nghe, chạy theo cái điều mình nghe nhiều quá. Còn bây giờ, ví dụ tôi biết tu đi, thì tôi nghe tiếng nhạc tôi biết rằng à ở quán đó có mở nhạc, tôi không có chú ý thêm nữa.
[46:43]Thì đó là mình bớt đi cái hoạt động của tai, của mắt, là tâm mình bắt đầu thanh thản rồi. Quý Phật tử đồng ý không? Quý Phật tử đã từng tiếp xúc với những người mù chưa? Có gặp chưa? Những người mù họ lạ lắm. Mắt họ không thấy nhưng mà tự nhiên họ biết được nhiều cái lạ lắm, phải không? Ví dụ như họ không thấy nhưng mà họ nghe tiếng, họ phân biệt từng người rất là rõ. Mình á thì nghe tiếng nhiều khi không phân biệt rõ, nhưng mình nhìn mặt thì mình mới thấy rõ, còn nghe tiếng nhiều khi nó giống giống nhau. Ví dụ như chị em trong nhà nói tiếng giống giống nhau cái mình nghe mình không phân biệt được là ai, mình phải nhìn mặt mới biết rằng à người này là A, B gì đó.
[47:25]Còn người mù thì cái tai họ nhạy lắm, nên họ nghe thoáng cái họ biết, mặc dù tiếng nói rất giống, họ vẫn phân biệt ra hai người khác nhau. Hoặc có khi là đi xa 30 năm gặp lại, họ nghe tiếng họ nhận ra liền, mà mình thì 30 năm cái tiếng nói mình không nghe ra được nữa, không nhận ra được nữa. Rồi hoặc là họ có những cái linh cảm lạ lắm, người mù á. Khi mà họ bị không thấy được cảnh sắc nữa, nhiều khi họ cảm nhận được. Ví dụ họ bước vào cái nhà đó họ cảm nhận trong nhà này có ma. Không, đó là thật á. Tự nhiên họ cảm nhận được mà mình mắt tỏ mình không thấy. Mình chỉ thấy là ánh sáng, bóng tối vậy thôi, còn họ nhắm mắt rồi cái họ thấy
[48:01]trong nhà dường như có cái vong nào lẩn quất, lẩn quất, họ cảm nhận được. Nên cái tâm họ linh mẫn hơn lúc trước. Thì cũng vậy, cũng vậy, cách tu chúng ta cũng giống như vậy. Khi mà chúng ta nhìn cuộc đời, nhìn mà không nhìn nữa, nghe mà bớt nghe thì tự nhiên trong tâm mình nó phát ra một cái biết mới. Từ từ một cái biết mới của tâm nó phát triển ra. Nó giống như người mù á. Nên tôi ví dụ câu chuyện mù để dẫn chứng rằng khi mà chúng ta đối với thế gian này, chúng ta bớt chú ý vào nó, bớt đắm đuối vào nó, thấy mà như không thấy gì hết, nghe mà như không nghe gì hết thì tự nhiên tâm mình bỗng nhiên sáng lên, một cái biết mới mở ra, một cái biết mới mở ra.
[48:48]Cái biết mới đó như thế nào? Cái biết mới đó như thế nào thì chúng ta không dùng lời để diễn tả được. Tại vì sao? Vì ngôn ngữ nào giờ chỉ diễn tả cái điều mà người ta đã biết là biết qua năm giác quan thôi, biết qua tai, qua mắt. Còn cái biết mới là hồi nào giờ chưa có ngôn từ để sử dụng để diễn tả nên không biết. Chỉ có người nào đã tu, đã chứng cái điều đó thì mới biết, rồi cái người khác cũng tu, cũng chứng cái điều đó thì mới hiểu lẫn nhau thôi. Chỉ có người chứng với chứng mới biết nhau thôi, còn cái người chưa chứng không biết. Nhưng ở đây, chúng ta nói như vậy để chúng ta có cái niềm tin,
[49:29]mình biết con đường tu của mình là đi về hướng đó đó. Bây giờ từ đây quý Phật tử giảm bớt cái nghe, cái thấy thì tự nhiên tâm mình sẽ từ từ sáng lên. Giảm bớt cái nghe, cái thấy, bớt hướng vào cuộc đời thì tâm mình sẽ từ từ sáng lên, tâm linh từ từ mở ra. Đó là con đường để tu. Nhưng mà chúng ta giảm bớt cái nghe nhìn vào cuộc đời bằng cách nào? Bằng cách nào? Chúng ta biết cái nguyên tắc chúng ta biết rồi đó, là nếu chúng ta cứ chú ý vào cái cuộc đời, tâm mình động về cuộc đời thì mình chìm trong luân hồi sinh tử. Bây giờ ngược lại, mình bớt chú ý vào cuộc đời, tâm bớt nghĩ vào cuộc đời thì đó là con đường đi ngược lại để giải thoát.
[50:14]Nhưng bằng cách nào? Bằng cách nào mà chúng ta giảm bớt sự chú ý vào cuộc đời? Ai biết? - Bạch Thầy là giảm bớt là... thí dụ Phật tử mà hay làm những cái chuyện không đúng hay là mắng chồng con, còn bây giờ Phật tử trở lại... - Hay mắng chồng con giờ không mắng nữa hả? Giờ thôi già rồi đừng mắng nữa. Già, thôi già nha, mình không mắng nữa. Không, cái đó là cái đạo đức căn bản thôi, còn đây là chúng ta đang nói tới cái thiền định, triết lý cao siêu lắm. Mấy cụ nghe từ từ coi có giống mình không nha. Điều thứ nhất á là bây giờ mắt mình vẫn đang còn nhìn thấy thế gian nè, tai mình vẫn đang nghe thế gian nè thì mình khởi cái ý nghĩ rằng:
[50:59]thế gian này là vô thường, là hư ảo thì tự nhiên tâm mình bớt dính vào thế gian liền. Quý Phật tử đồng ý điều này không? Đồng ý không? Đó, thì bây giờ, từ đây về sau, đây là cái cách đầu tiên. Mình vẫn đi trong cuộc đời, sáng mình vẫn ra ngoài tiệm uống cà phê, đừng hút thuốc nữa thôi bỏ thuốc đi, đi ăn sáng rồi vác cuốc đi vào vườn mình làm rẫy, làm vườn. Nhưng mà dù như thế nào thì mình vẫn lặng lẽ nhìn cuộc đời chỉ là vô thường, chỉ là hư ảo thôi. Người ngoài họ nhìn không thấy mình tu đâu, họ không biết mình tu, mà đừng có khoe nha, tu khoe là hết tu á. Mọi người họ vẫn thấy mình sống hết sức bình thường,
[51:43]chỉ có cái là không hút thuốc lá nữa. Quý Phật tử nhớ đừng hút thuốc nữa. Thì chỉ thấy mình sống bình thường lắm, nhưng mà sự thật trong tâm mình đang từ bỏ thế gian dần dần đó. Bằng cái ý nghĩ là mình quan sát thế gian này chỉ là vô thường, hư ảo thôi, như một giấc mộng mà thôi. Cứ tự nhủ trong tâm mình mãi như vậy thì bỗng nhiên tâm mình từ từ tách ra khỏi cuộc đời dần dần, mình đang quay ngược con đường lại từ từ. Nó thay vì đang đi về Sài Gòn, mình đang quay xe lại dần dần á. Là bằng cái ý nghĩ, mắt mở nhìn thấy hết á, nhưng mà khởi luôn trong tâm mình: tất cả chỉ là vô thường, hư ảo. Điều này dễ làm không? Làm được không?
[52:24]- Khó quá Thầy ơi! - Khó gì? Trời ơi đơn giản thấy mồ! Bây giờ nè, quý Phật tử mở mắt nhìn nè, tự nói trong tâm: "Ồ, tất cả điều này chỉ là vô thường, hư ảo." Nói thầm trong bụng có được không? Có gì đâu không được? - Không được. - Không, cứ nói thôi là thực hành rồi. Nói tức là thực hành. Cái sự tu hành không đòi hỏi mình gì khó khăn hết, chỉ khởi ý nghĩ đó thôi tức là tu đó. Nghĩa là bây giờ quý Phật tử không cần phải làm gì rắc rối hết á, nghĩa là không cần phải tốn kém gì tiền bạc hết á. Bây giờ mình đang đứng lặng lẽ nè, như quý Phật tử đang ngồi thôi, khởi trong tâm mình: thế gian này là vô thường, hư ảo.
[53:03]Có tốn đồng nào không? Không tốn đồng nào. Làm được không? Và đó chính là tu đó. Không cần phải làm cái gì cực khổ hơn nữa. Làm được không? Được chứ gì? Không? Đây là cái điểm mà ông Vương Dương Minh ngày xưa bên Trung Hoa ông nói đó: "Tri hành hợp nhất", "tri tức là hành". Biết điều đó tức là tu rồi đó, chứ không còn phải một cái gì khác hơn nữa. Ở đây chỉ cần quý Phật tử bây giờ một cứ nhìn tôi nè, nói: "Cái ông Chân Quang này hư ảo, không có thật." Cứ vậy, cứ vậy thôi. Rồi ở bên cái người mà ngồi bên cạnh mình họ nhéo nhéo ngắt ngắt mình kệ họ, hư ảo không thật. Lát lát thì mình tới giờ quả đường mình ăn cơm, mình ăn luôn ba tô, mình nói:
[53:49]"Hai tô ba tô cũng không thật, làm luôn tô thứ tư nữa cũng không thật." Thì chỉ cần nghĩ như vậy thôi, tức là tu rồi đó thì tự nhiên mình tách dần tách dần ra khỏi thế gian rồi. Đó, đây là điểm thứ nhất. Phật tử làm được không? Được. Đó. Rồi thứ hai là chúng ta biết mỗi cái sự suy nghĩ của mình khởi lên á là toàn nghĩ chuyện gì? Nghĩ chuyện gì? Chuyện tào lao. Chuyện thế gian mà. Nên bây giờ dừng sự suy nghĩ đó lại. Dừng sự suy nghĩ đó lại thì một thế giới mới sẽ mở ra. Khi mà chúng ta không còn động tâm suy nghĩ nữa thì một thế giới mới sẽ mở ra, thế giới mới của tâm linh, của cái sự giải thoát, của cái an lạc, của hạnh phúc sẽ mở ra.
[54:42]Dừng sự suy nghĩ lại. Cái thứ nhất hồi nãy nói là mình nhìn thế gian mình thấy tất cả là hư ảo, đó là cái thứ nhất, dễ làm rồi phải không? Đó, ai cũng làm được. Quý Phật tử cố gắng làm, vì ngày xưa tôi cũng bắt đầu từ như vậy thôi à, tôi cũng bắt đầu từ cái dễ mà tôi tu thôi. Chớ tôi là một người căn cơ rất là kém. Quý Phật tử nhìn tôi là biết: gầy gò, ốm yếu, xấu xí, con người không có thiện căn tu hành. Rồi đến khi gặp Phật pháp thì tôi ham thích quá tôi tu, thì tôi cũng vất vả lắm. Thì nhờ cái tu cực khổ, nhờ mình căn cơ kém cho nên tôi mới tìm được cái con đường mà từ cái thấp nhất mà đi. Những người khác họ căn cơ cao, họ tìm cái con đường cao đó.
[55:26]Nhưng mà may rằng căn cơ tôi thấp nên tôi tìm được con đường thấp, là cứ bắt đầu nhìn cuộc đời mà thấy tất cả chỉ là hư ảo thôi, tự nói trong tâm mình như vậy, không tốn sức, không đổ một giọt mồ hôi. Vậy mà tâm mình đang từ từ tách khỏi thế gian. Dễ làm không? Đó, đó là bước thứ nhất. Vậy là ai cũng nói là dễ làm rồi phải không? Đồng ý không? Đồng ý. Đúng rồi. Dễ nói, thì nói trong tâm thôi. - Thưa thầy, con chưa hiểu á, hư ảo là sao? - Hư ảo là sao? Hư ảo là nó không có thật. Tuy có mà như không, như cái bóng hiện, ảo ảnh thôi, như một cái ảo ảnh hiện ra. Ví dụ như thế này: Ví dụ bây giờ là một cái ánh trăng mà nó hiện ở dưới đáy nước.
[56:15]Ánh trăng đâu có thật phải không? Tuy nhìn thấy đó, nhưng mà nó không có thật. Thì cũng vậy, ví dụ như là cái màn hình ở trong máy truyền hình vậy đó. Mình nhìn thấy người ta đánh nhau vậy, chứ mình mở ở trong ra coi không có gì trong hết á. Như có cái chuyện vui á, cái người ở nhà quê lên tỉnh lần đầu tiên mới thấy cái truyền hình. Trong đó nhà đứa trẻ nó chiếu cái phim mà hai người đang đánh nhau, ổng mới nói: "Vô can họ con! Vô can họ con!" Ổng mới chạy tới chạy lui quanh cái ti vi ổng lật qua lật lại coi ở trong mà không thấy. Thật ra nó chỉ là ảo ảnh thôi, không có thật. Thì như vậy cuộc đời này như vậy, tuy mình nhìn thấy đó,
[56:51]nhưng mà nó không có thật, mình phải tin chắc cái điều đó. Cuộc đời này nó vô thường. Vô thường là thay đổi mãi. Vô thường này quý Phật tử nghe giảng chưa? Nghe quý thầy giảng chưa? - Chưa, chưa. Nghe rồi. - Hầu hết là nghe rồi chứ. - Thưa thầy nhiều người chưa biết á. Thôi để nói sơ sơ một chút ha. Vô thường nghĩa là mọi việc trên thế gian này đều thay đổi, không có gì tồn tại mãi hết. Như ngày xưa đó, 50 năm trước thì O là sao? Là một cô gái trẻ đẹp, phải không? Thì đó, ổng mới ưng. Nhưng bây giờ thì sao? Thì ổng đã bỏ đi chỗ khác rồi, ví dụ ổng đi về một nơi khác, cõi khác rồi, ví dụ vậy. Thì đó là mọi cái đều thay đổi.
[57:37]Như cái lá xanh rồi úa vàng và rơi rụng rồi tàn mục, nên mình nhìn thấy tất cả thế gian không có gì tồn tại mãi hết. Cả tình thương yêu con người với nhau vậy, bữa trước thì nói đậm thắm nhưng bữa sau nhiều khi giận bỏ nhau mất à. Có không? Có. Cái đó là nhiều nữa, cái này ai cũng thấm thía hết. Mọi chuyện trên đời nó như vậy đó. Thấy giàu đó rồi nghèo đó, nghèo đó rồi giàu đó, mọi chuyện nó thay đổi, đó là vô thường. Không có gì tồn tại chắc chắn. Vậy O hiểu chưa? Rồi, phải không? Mọi người đồng ý phải không? Nghĩa là chúng ta như vậy, cứ nhìn cuộc đời và cứ nói trong tâm: Thế gian này là vô thường, tất cả đều thay đổi, không tồn tại, không bền bỉ.
[58:19]Chỉ tự nhắc, tự nhủ trong tâm mình như vậy mãi thôi, đó là tu đó, đó là tu. Bây giờ đầu tiên á à có thể là một tháng sau chúng ta gặp lại, phải không? Bốn tuần nữa nếu mà tôi chưa có chết thì chúng ta sẽ gặp lại. Thì à thì mong rằng từ đây tới một tháng quý Phật tử thực hành thử, thực hành thử cái đạo lý này. Bây giờ là cứ đi đứng nằm ngồi là lúc nào cũng nghĩ: Thế gian này vô thường, cái thân ta đây cũng là vô thường, hư ảo. Được không? Nhà cửa chúng ta đang ở đây cũng là vô thường, hư ảo, tuy ở trong nhà mà không còn đắm quý cái nhà như trước nữa. Trước đây mình quý cái nhà mình lắm, mình nói nữa mình có chết thì mình để
[59:03]dành cho đứa nào đứa nào này nọ, bây giờ không bận tâm chuyện đó nữa. Rồi con cái nó thương nó ghét mình không bận tâm nữa, tất cả là vô thường, hư ảo. Rồi sau đó bữa nào buồn buồn nói luôn với bả: "Bây giờ mọi chuyện vô thường, hư ảo, giờ bà bỏ tôi tôi cũng không buồn nữa." Coi chừng bả bỏ thiệt cái khóc á. Vì mới nói được thôi chứ chưa thấm lắm. Thì bây giờ từ đây tới một tháng cho tới cái ngày mà chúng ta gặp nhau lại, để thử coi quý Phật tử tu như thế nào, rồi nói lại cho tôi nghe nha. Coi coi mình đã thấm thế nào. Cứ sáng, trưa, chiều, tối, lúc nào mình đi đứng nằm ngồi cứ nghĩ: Thế gian là vô thường, hư ảo.
[59:43]Quý Phật tử mà có thiện căn mà nói như vậy, có khi trong giấc mơ thấy mình đang tu điều đó luôn. Thì người đó là thiện căn sâu dày đó. Còn ví dụ ban ngày thì nhắc thế gian là vô thường, hư ảo, nhưng ban đêm thì thấy giành của người khác một cái tô phở bò chẳng hạn, thì đó là biết rằng cái thiện căn tu hành chưa có nhiều. Giấc mơ tức là nó báo cái vô thức cho mình, báo cái tiềm thức sâu xa cho mình. Đó, cứ nhắc như vậy, đó là cái cách thứ nhất. Là bây giờ quý Phật tử về thực hành một tháng liền cái công phu này, ha, không tốn mồ hôi nào hết, mà chỉ làm mình nhẹ nhàng thôi. Khi mình nhìn một người mình biết à, mình nhìn ví dụ bữa trước
[1:00:21]mình thấy người này cái gì cũng bàn luận, sôi nổi, nói năng, cái gì cũng nhúng tay vào, cũng chen vào, cũng bàn luận hết. Qua vài bữa sau đi chùa bữa nay về tự nhiên thấy ổng ngồi ổng lặng lẽ phớt đời, ai nói gì nói ổng ngồi tỉnh bơ à, không chen vô nói góp ý nữa, thì bắt đầu biết trong bụng ổng đang nói là: "Thế gian là vô thường, hư ảo." Thôi để yên ổng đừng có phá để cho ổng tu chút. Như vậy, rồi phần mình cũng lo tu luôn ha. Vậy. Rồi cách thứ hai để mình dừng cái sự suy nghĩ lại. Vì sao? Hễ mình khởi động cái là mình nghĩ chuyện thế gian, mà khi mình động tâm mình nghĩ chuyện thế gian thì năm giác quan hoạt động mạnh là cứ hướng ra ngoài tiếp.
[1:01:04]Hễ mình mà suy nghĩ là mắt mình cứ phải nhìn, tai cứ phải lắng nghe. Hễ suy nghĩ là năm giác quan hoạt động lại. Nên bây giờ chúng ta dừng cái sự suy nghĩ lại để năm giác quan nó cũng bớt hoạt động lại, chúng ta bớt chú ý ra bên ngoài cuộc đời. Giờ cách nào để dừng sự suy nghĩ lại? Cách nào? Cách nào? Không, quý Phật tử biết rồi đó. Quý Phật tử biết rồi. Mấy cụ bà cũng biết rồi luôn.
[1:01:41]Niệm Phật đúng. Nào giờ quý Phật tử niệm Phật chưa? Có ai chưa niệm Phật không? Có. Thường xuyên phải không? Đó, đó là cách để dừng sự suy nghĩ lại. Đó là con đường đi ra khỏi thế gian. Có gì lạ đâu phải không? Đó mình lặng lẽ niệm Phật cũng không tốn giọt mồ hôi nào. Thế mình thấy cái chuyện tu hành coi vậy không có cực, nhưng mà nó đòi hỏi phải kiên trì và khéo léo kia. Đó bây giờ thứ nhất chúng ta biết cứ nhìn thế gian này mà nói nó vô thường, hư ảo. Rồi còn lại sau khi tâm mình đã bớt dính vào thế gian rồi thì cứ lặng lẽ niệm Phật thôi. Còn người nào mà có căn cơ hơn thì bắt chân ngồi thiền,
[1:02:22]theo dõi hơi thở, chấm dứt hết những vọng tưởng, những người đó căn cơ cao hơn. Còn bây giờ chúng ta là cùng căn cơ mình cứ coi như là mình thấp hết đi, phải không? Đừng ai tự cho mình là căn cơ cao hết. Kể cả tôi, tôi còn thấp hơn quý Phật tử nữa, cho nên mình cứ bắt đầu bằng câu niệm Phật đi, phải không? Cứ Nam mô A Di Đà Phật. Người nào có duyên với Bồ Tát Quan Âm thì Nam mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát. Cứ như vậy lặng lẽ thôi, không suy nghĩ chuyện gì trong cuộc đời nữa. Cứ lặng lẽ niệm Phật thôi, giữ câu niệm Phật, thì đó là cách mà làm cho tâm mình không có suy nghĩ về thế gian nữa. Năm giác quan nó giảm bớt cái hoạt động lại và đó là mình đang
[1:03:00]đi ngược đường để ra khỏi thế gian, hướng về sự giải thoát. Nói như vậy thì nghe đơn giản, chứ thật sự mà tâm dừng suy nghĩ rồi, một thế giới mới mở ra. Những cái trí tuệ mới xuất hiện, quan điểm mới xuất hiện, chúng ta nhìn cuộc đời khác liền, khác liền. Bây giờ đó, chúng ta chưa có định đó thì mình nói gượng với nhau cho vui. Chứ nếu quý Phật tử mà cứ siêng năng niệm Phật, tọa thiền tâm mà định một cái rồi, nhìn cuộc đời khác liền. Tự nhiên không còn giống như trước đây mình nghĩ nữa. Nhìn khác làm sao? Khác làm sao? Cái khác này nó lạ lắm, nó không cần phải do ai nhắc nhở hay dạy dỗ mình nữa mà tự mình ứng xử một cách nhẹ nhàng, giải thoát lắm.
[1:03:49]Ví dụ như trước đây một người họ đến họ nói với mình thế này: "Tôi thấy anh tu hành được á. Tôi thấy anh tu hành, anh chịu khó đi chùa bữa nào cũng thấy thắp nhang, lạy Phật. Thấy anh được lắm, nhưng anh còn cái dở. Còn cái dở là anh hơi chấp. À anh hơi chấp quá, chấp hình thức quá." Thì họ nói mình câu vậy thì mình sao? Khi mà mình chưa có định á thì bắt đầu mình suy nghĩ à. Mình nghĩ coi là mình chấp cái gì ta? Mình lạy Phật, bàn thờ gì ổng nói mình chấp cái gì ta? Cái mình mới nói: "Không, anh nói anh phải nói cho ra chứ tôi không hiểu điều này tôi không đồng ý à. Anh nói cho rõ chấp cái gì?" Cái ông kia bắt đầu cứ cãi qua cãi lại.
[1:04:29]Thì tuy cũng siêng tu đó đúng mà họ nói mình chấp mình chấp thiệt. Hoặc họ nói: "Anh tu hay đó nhưng mà anh còn nóng lắm." Cái mình tưng lên mình nói: "Tôi nóng nóng ở chỗ nào?" Rồi đó là mình chưa có cái định. Còn khi mình có cái định rồi á họ nói ha: "Tôi thấy anh chấp lắm đấy nha." Cái mình cười cười. Cái mình chắc chấp thiệt quá à. Đi vào tâm mình thì mình tự biết à, không có chấp nhiều nữa vì mình tự biết mình hết bảy chục phần trăm rồi. Nhưng mình thấy mình cũng nhẹ nhàng, dĩ nhiên nó cũng còn tiềm ẩn điều mình chưa tự biết, nhưng mà tổng quát mình tự biết. Mà ổng nói mình chấp hay ổng chê mình nóng cứ cười cười:
[1:05:02]"Ờ tôi cũng nóng lắm anh." Không cãi. Có ai hỏi mình nói: "Ủa sao anh không cãi?" Thì mình sẽ trả lời, mình nói cái lời nói như gió bay. Ông đó cái lời nói ổng như gió bay mà tôi nói lại cũng là lời nói như gió thoảng, có giá trị đâu mà ngồi đó cãi nhau. Cái câu mình nói đó nó xuất phát từ cái tâm định mà có. Tâm chưa định không nói được điều đó. Tâm mà chưa định cứ hỏi là anh mình cứ bắt người ta phải cãi lý cái lẽ cho ra, ai sai ai đúng ai hơn ai thua. Còn tâm có định rồi tự nhiên bỏ phớt hết. Nên nó là cái sự sống thực của mình. Nên quý Phật tử cố gắng là chúng ta đã lỡ là đệ tử Phật. Đã lỡ là đệ tử Phật thì ai cũng thầm khát khao cái sự
[1:05:48]giải thoát, sự an định thì chúng ta cố gắng tu hành. Cái việc tu hành nó không có vất vả như là lên rừng mà chặt cây đốn củi gì hết. Nhưng mà nó chỉ là một cái sự khéo léo, nhẹ nhàng ở trong tâm thôi. Và chúng ta cố gắng. Nếu mà nó dễ như vậy mà mình không chịu tu thì thật là uổng phí. Mà chúng ta nhớ như vậy, khi định rồi nó là một cái thế giới mới mở ra. Mà chúng ta nói đi nói lại với nhau là cái này: Tâm an định là tiêu chuẩn quan trọng của sự tu hành. Chúng ta nhớ điều đó. Tâm an định là tiêu chuẩn quan trọng của sự tu hành. Bây giờ người đó tu sao không cần biết, có thể đó là một người xuất
[1:06:30]gia lên tới hòa thượng không cần biết, có thể đó là một người tại gia tu năm chục năm rồi không cần biết, chỉ cần biết một điều: Tâm hồn người đó có an định hay không. Có thể người đó mới đến với đạo, có thể người đó đã đến với đạo lâu rồi, nhưng để được gọi là một người tu hành đúng nghĩa thì cái tiêu chuẩn quan trọng vẫn ở chỗ là gì? Tâm tâm an định. Cho nên chúng ta dù tu rất nhiều, có thể dù đến chùa rất nhiều mà chúng ta không hướng về cái sự an định của nội tâm có nghĩa là chúng ta chưa đi đúng cái tiêu chuẩn của sự tu hành. Nói gì thì nói mà ở cả các tôn giáo khác cũng chú trọng điều này không riêng đạo Phật.
[1:07:16]Mà ngay trong đạo Phật thì điều này nó là một tiêu chuẩn hết sức gay gắt, hết sức gay gắt. Cho nên quý Phật tử mình đã đến chùa thực tập tu hành thì làm gì làm vẫn phải giữ tâm mình an định. Vì đó là tiêu chuẩn cực kỳ quan trọng, phải làm sao thực hiện được tâm hồn mình vào được an định. Đó là điều quan trọng. Tuy nhiên đây là điểm chúng ta cần phân biệt một chút vì chúng ta có thể lầm. Tâm được định á thì chưa chắc là đúng chánh đạo vì mấy ông thầy bùa, thầy pháp tâm cũng rất định. Mấy cái người bác sĩ tâm thần thôi miên tâm cũng rất định. Những cái người mà luyện khí công, yoga tâm cũng rất định.
[1:07:59]Nên tâm định chưa chắc là đã chánh đạo. Nhưng mà phải có phước mới định tâm được. Dĩ nhiên cái người đó chứ họ có phước đời trước rồi đó, đời này tâm họ mới định. Nhưng mà cái tâm định đó để họ có những quyền năng kỳ lạ chưa chắc là họ đã đi đúng chánh đạo. Còn cái người đi đúng chánh đạo thì bắt buộc tâm phải định. Hai câu này nó ngược nhau. Cái người đúng chánh đạo á chắc chắn là tâm có định, còn cái người có định thì chưa chắc đúng chánh đạo. Cái này nó không có định lý nghịch, không có định lý đảo, nó chỉ có định lý thuận, không có định lý đảo. Định lý thuận là gì? Nghĩa là người mà tu đúng chánh đạo thì chắc chắn tâm có định.
[1:08:41]Nhưng không có cái ngược lại, nghĩa là người tâm có định thì chưa chắc là người đúng chánh đạo. Vì vậy quý Phật tử, khi chúng ta mà nhận định cái sự tu hành của người khác, nói mà nhận định tu hành của người khác thì cũng hơi vô lý, cũng hơi sai á, nhưng phạm nói như vậy. Chứ đúng là tu cứ lo lỗi của mình thôi đừng có nhìn người khác. Nhưng mà trong tạm thời gọi là nhận định cái sự tu hành của người khác á thì nếu mà mình biết cái người đó có định rồi đó là mình biết người này có phước, có công phu, nhưng phải coi lại coi đã đúng chánh đạo chưa? Chứ đừng có nói là người đó định, ngồi thiền được lâu giờ
[1:09:19]hoặc là có thần thông mà tưởng rằng họ đúng chánh đạo nha, chưa chắc. Mình phải tìm thêm một số tiêu chuẩn khác thì mới biết rằng người này đúng chánh đạo hay chưa. Đó là có thể mình coi cái đạo đức của họ, cái mức độ họ hiểu về nhân quả cỡ nào, trong đời sống họ có từ bi hay không, vân vân, phải xét thêm nhiều tiêu chuẩn nữa thì mới được đánh giá là người này đúng chánh đạo. Chứ còn mới có cái định thì chưa được coi là đúng chánh đạo. Còn riêng chúng ta thì ngoài cái việc mình đi chùa, lạy Phật, học hỏi giáo lý, tin sâu nhân quả, làm việc phước, sửa đạo đức, phải ráng tìm cho được cái định trong tâm mình, vì đó là tiêu chuẩn quan trọng.
[1:09:58]Làm gì làm, nói gì nói mà tâm không lắng định được thì chưa phải, chưa đúng. Cái này là cái quan trọng. Cái tâm định nó giúp cho người tu là an lạc, hạnh phúc trong hiện tại dù mình chưa thật sự giải thoát. Bây giờ cuộc đời chúng ta nó đầy đau khổ, đầy cái vướng bận, đầy những điều phải lo toan, nhưng mà nếu bây giờ mình định một cái thì hạnh phúc ngay đây liền, hạnh phúc tràn ngập liền. Nên đó là cái lời của cái định, nên mình nói cái lợi ích của đạo Phật trong hiện tại là như vậy đó. Nghĩa là chúng ta chưa sinh lên cõi trời, chưa vượt ra khỏi tam giới và vừa mới định thôi thì thế gian này đã trở thành thiên đường rồi, hạnh phúc liền.
[1:10:42]Đó là cái mà chúng ta phải đi tìm. Thứ hai là hồi nãy chúng ta nói đó, chúng ta bớt đắm luyến thế gian thì chúng ta được định. Bây giờ ngược lại, chúng ta định tự nhiên mình bớt đắm luyến thế gian. Đó cái sức mạnh của định, khi mà mình đã hưởng được cái hạnh phúc của định rồi thì tự nhiên đối với thế gian này mình nhạt nhòa, không quan trọng. Rồi một điều nữa cái định đem lại cho chúng ta là ở trong cái định chúng ta tăng trưởng được trí tuệ, tăng trưởng được từ bi, tăng trưởng được đạo đức. Cái trí tuệ thì thôi khoan nói, chúng ta nói cái từ bi, nghĩa là trước đây đó mình ít có thương ai lắm, mình chỉ thương những người thân của mình thôi.
[1:11:26]Rồi khi mình tu theo đạo Phật thì mình cảm thấy rằng bớt ghét mọi người, không còn phải ghét ai nữa. Rồi gặp việc gì mình dễ giúp đỡ mọi người thì đó là mình biết làm phước, mình đối xử tốt với mọi người được. Nhưng cái đó là chưa có định, cái đó chỉ là do hiểu đạo lý mà làm thôi. Nhưng mà khi có định một cái rồi, tự nhiên mình nhìn mọi người mình chỉ thấy thương yêu, tự trong tâm thương yêu liền. Đây là cái tự nhiên của cái định nó đem lại. Ví dụ như nếu tôi không có cái định thì tôi nhìn quý Phật tử tôi nhìn thờ ơ lắm. Tôi nhìn chỉ là à những người Phật tử đến chùa nghe thuyết pháp. Nhưng mà nếu tâm tôi có định thì tôi nhìn các
[1:12:03]Phật tử là những người mà tôi thương yêu. Còn Phật tử nhìn tôi sao? Phật tử, có định thì mới thương, ai mà thương là đang có định. Còn hầu hết thì đang nhìn tôi mà đang ghét không à. Đó là cái định nó đem đến tăng trưởng về đạo đức cho mình. Mà chính cái định này vào sâu chừng nào thì cái sự giải thoát nó hiện ra chừng nấy. Đó là con đường chính để đi đến giải thoát, đó là cái định. Người cư sĩ thực hiện sự tu hành khó hơn người tu sĩ, vì sao? Vì người ta đã nói: "Nhất tu thị" là ở chợ, phải không? "Nhị tu gia, ba mới tu chùa". Tức là cái mức độ khó đó, khó nhất là tu ở chợ, khó thứ nhì tu ở nhà, vô chùa tu là khỏe nhất.
[1:12:51]Thì ở đây, cái lời đó nói là chúng ta thấy như vậy, người Phật tử do bị cái nghiệp ràng buộc nên thường phải sống trong cảnh động nên mới phải tu trong cái cái khó tu. Ở chợ là sao? Tiếng ồn náo, phải không? Mua bán hơn thua, tranh chấp, trả giá, cự lộn cãi lộn, cho nên ồn náo lắm. Nên cái người nào đi ra chợ để một cái thúng đồ ngồi bán mà niệm Phật được thì người này nhất, là chư Phật đều khen ngợi, là trong cảnh động mà giữ được tâm tu hành của mình. Ở đây quý Phật tử có được như vậy không? Có không? Cũng có, phải không? Cũng có người chúng ta thực hiện được. Cũng có, chứ không phải không. Nhưng cũng có người ra ngồi niệm Phật được vài câu lát quên, lát quên.
[1:13:38]Người ta cự mình mới cự lại, cự lại một lát thôi xin lỗi niệm Phật cái đã. Thưa thầy con thắc mắc một câu hỏi đó là có tiền cho người ta vay mà người ta không trả, thì bây giờ cái đó là con nghĩ rằng là con mắc nợ, phải không? Tốt, tốt, cứ nghĩ vậy đừng cãi nữa là tốt, vậy đó. Nghĩ làm sao đó để cho tâm mình đừng có phiền là đúng, là cứ vậy. Nên cái nghiệp đã khiến người cư sĩ phải tu trong cái cảnh động, mà muốn tu được trong cảnh động thì đòi hỏi gì? Đòi hỏi gì? Đòi hỏi cái ý chí, cái tâm nguyện phải rất là lớn. Chứ nếu mà ý chí, tâm nguyện thấp thấp thì cảnh động cuốn mình trôi luôn, cuốn mình trôi luôn.
[1:14:21]Nghĩa là đi bước vào chợ mà mùi cá, mùi tôm tanh tưởi, tiếng chửi thề, chửi tục. Tại vì ngoài chợ thì người ta ít có nói cái ngôn ngữ mà nó đẹp đẽ, thường thường cái ngôn ngữ là khó nghe, không có trong từ điển. Cho nên là trước những cái cảnh mà ồn náo đủ thứ chuyện như vậy đó mà mình giữ được cái câu niệm Phật thì phải biết rằng mình cái ý chí, tâm nguyện vững. Người đó công đức lớn lắm. Ở trong chợ chứ có chư thiên đang theo hộ á. Mà chúng ta phải hiểu vậy nè, cái chợ búa đó nó không phải là con người sống không, mà rất nhiều con người chết lẫn trong đó. Những cái vong linh vô hình nó cũng lẩn lẩn trong
[1:14:56]đó để nó ăn những cái mùi tanh, mùi tưởi. Mà khi nó thấy một người ở trong đó lặng lẽ niệm Phật thì nó theo nó hộ luôn, nó theo tu theo luôn. Cho nên mình niệm Phật, người sống không biết, chứ người chết đang được lợi ích. Các cái vong họ biết được tâm mình, họ từ từ họ theo mình họ tu. Nên cũng làm lợi cho cái người âm. Và vì vậy là cái tâm nguyện phải lớn. Đây là chúng ta kể ra vài cái khó khăn của người cư sĩ nè. Thứ nhất là bận sinh kế, phải làm ăn, phải không? Ở đây đâu có được rảnh rỗi. Quý thầy coi vậy chứ mà sướng. Quý thầy không có làm gì hết trơn á, Phật tử cho ăn vì cái phước đã tạo rồi.
[1:15:34]Đời trước cũng đã từng biết bố thí cúng dường rồi, nên bây giờ thường thường quý thầy, quý cô lại trong chùa ít có bận sinh kế, được Phật tử giúp đỡ mà lo tu thôi. Chừng nào mà tu không được là bắt đầu mới chết mới tính sổ sau. Chứ còn tương đối là đã có phước đời trước. Nhưng mà còn Phật tử nè, Phật tử là phải bận sinh kế, phải lo làm ăn nên rất khó tu. Gặp cái người có phước thì đỡ. Có phước là mình làm dễ ra tiền, dễ được cha mẹ để lại cái gia tài hoặc là làm sơ sơ có tiền, làm sơ sơ có tiền, ít có khổ tâm vì tiền bạc thì còn đỡ. Gặp cái người ít phước, chạy bữa trước thiếu bữa sau, chạy bữa sau lo bữa kế thì
[1:16:12]đầu óc không được thanh thản thì phải lo làm phước rất nhiều. Vừa niệm Phật chứ mà vừa phải lo làm phước rồi vừa lo làm ăn. Nghĩa là vừa gánh cái quang gánh ra chợ bán mà vừa đi niệm Phật, mà vừa giữa đường, nghĩa là thấy cái cục đá nằm chình ình giữa đường là phải dừng lại, đem cục đá qua một bên đường sợ lát người ta đi người ta vấp té, rồi lại quẩy gánh chạy tiếp, niệm Phật tiếp ra chợ bán, rồi nói giá mua bán thối tiền rồi phải niệm Phật. Nghĩa là cứ làm ba bốn việc một lúc. Nếu mình là người thiếu phước, người thiếu phước thì phải rất cố gắng. Vừa làm ăn nè, vừa làm phước, vừa giữ câu niệm Phật để mà giữ cái sự tu hành.
[1:16:47]Đó là phải tu trong cảnh động đó. Rồi trường hợp cái người mà biết đủ thì còn đỡ, gặp cái người tham lam thì thôi quần quật làm đủ mọi cách để kiếm thêm tiền, kiếm thêm tiền không dừng lại thì cái tâm tham như vậy không tu được. Cho nên người Phật tử chỉ tham làm phước thôi, chứ không tham tiền. Ở đây ai tham làm phước? Giơ tay lên. Thì được năm sáu người, còn ai tham tiền? Không ai dám giơ hết, nhưng mà mình biết rồi, tuy không giơ lên chứ mà nhìn nhau là đủ hiểu, phải không?
[1:17:21]Cho nên mình thấy, khi mà mình biết đủ không tham á, dễ tu, đỡ bận tâm. Còn mà tham thì thôi không biết gì. Nếu bây giờ lỡ mình mắc cái bệnh tham, lỡ mình mắc cái bệnh tham, nói lỡ chứ sự thật là mình bị nhiều á, hầu hết chúng ta đều bị bệnh tham tiền á. Nói một câu như vậy, quý Phật tử không biết có buồn không? Không, tôi nói thật đó. Quý Phật tử có bị không? Trong thâm sâu mình có bị đó. Ai cũng có mà ngay cả người xuất gia coi chừng cũng bị luôn, chứ đừng có nói. Nên cái tham tiền là cái bệnh rất nặng của tất cả mọi người, không ai được tránh né mà nói rằng mình không có. Ai cũng phải nói rằng mình bị tham tiền. Phải nhớ điều đó.
[1:18:03]Thì bây giờ, chúng ta phải làm sao để trị cái bệnh đó? Thì mình phải nghĩ rằng: "Chết rồi có đem theo được đồng nào không?"
[1:18:14]Không, cái mục tiêu không phải, mình sống thì vẫn để sống. Nói tham tiền tức là tham quá cái điều nhu cầu mình cần. Tham quá cái nhu cầu mình cần gọi là tham á, muốn có, có thêm, có thêm, có thêm hoài, đó là quá nhu cầu mình cần. Thì bây giờ mình phải nghĩ thế này, chết không đem theo được cái gì. Chết đem theo được cái gì? Quý Phật tử biết không? Cái gì mình đem theo khi mình chết? Đúng, cái phước với cái tội, phải không? Đó là cái mình đem theo. Tiền không đem theo được, mình suy nghĩ như vậy nên mình bớt tham tiền. Bây giờ chỉ lo làm phước thôi, làm sống vừa đủ ăn rồi làm phước thôi. Nhưng mà cái người mà cứ lo làm phước là tiền nó
[1:18:52]cứ chạy vô hoài, ờ nó cứ tự động nó tới hoài. Đó là điều sự thật á, tôi nói thật á. Quý Phật tử thử đi, thử làm phước trong ba năm, siêng năng giúp người này giúp người kia làm tất cả trong ba năm rồi biết kết quả trong hiện đời liền. Qua ba năm mà mình siêng làm phước á, quý Phật tử muốn cái điều gì đó, khởi ý niệm lên thôi là nó tới liền. Quý Phật tử thử làm đi coi đúng hay không. Rồi một điều nữa mà làm người Phật tử bận tâm nữa là cái tình cảm gắn liền với trách nhiệm. Thứ nhất là tình cảm gia đình vợ chồng, nó gắn trong cái trách nhiệm bắt buộc là đã có gia đình, có vợ có chồng rồi không thể
[1:19:28]bỏ nhau được, phải lo cho nhau, phải bận tâm săn sóc nhau nên đó cũng là một cái làm mình bận tâm. Rồi ví dụ như cha mẹ phải lo cho con cái thì đó là một cái vừa là tình thương yêu, vừa là bổn phận bắt buộc không thể bỏ được, nên mình cũng phải hết sức là bận tâm vì con cái, đúng không? Vô cùng khổ tâm, vô cùng khổ tâm. Thấy tôi nhăn mặt chứ đừng tưởng tôi có, tôi không có, nhưng mà nhìn mọi người là tôi hiểu, tôi thông cảm nhiều điều đó. Rồi anh chị em, rồi cha mẹ, con cái phải lo lại cha mẹ nên đó là những cái gì? Những cái nỗi khổ tâm, bận tâm, ràng buộc làm cho mình khó tu. Đó là cái hoàn cảnh của người cư sĩ tại gia đó.
[1:20:10]Tình cảm là cái nghiệp không thể dứt bỏ ngang được. Đừng có nói rằng à, bây giờ vô chùa nghe quý thầy nói giải thoát hay quá, về bỏ vợ bỏ con cái rụp vô chùa tu. Không bao giờ có chuyện đó. Vì sao vậy? Vì tất cả điều đó nó là nghiệp đời trước, mà nghiệp là phải trả. Phải trả và tìm cách nào mình giải được cái nghiệp đó rồi đó thì mới nhẹ lòng, mới tu được thôi, chứ không có ai mà tài thánh nói: "À, tôi ngộ đạo rồi tôi bỏ cắt ngang gia đình tôi đi tu liền", không bao giờ có chuyện đó, không bao giờ, vì nó là nghiệp. Tình cảm là một loại nghiệp, cho nên mình phải biết làm phước, tu hành, lễ Phật, hóa giải rồi mới có thể tu được,
[1:20:51]phải độ cho cái người đó rồi mình mới tu được chứ không phải dễ đâu. Cho nên đó là lý do mà phải chuyển hóa lâu dài. Bây giờ ví dụ như người cư sĩ nè, đang bận cái tình thương yêu với vợ con mình, với con nè, với anh em, với cha mẹ, giờ làm sao mà thoát được tình cảm? Cái thoát ở đây là không phải là bỏ trốn, cái người nói bỏ trốn là trật, bỏ trốn ba ngày quay về liền. Nghiệp nó thúc đẩy trong tâm. Chỉ có vẫn sống trong gia đình, lo cho mọi người một cách chu đáo và tốt hơn lúc trước mình chưa biết đạo. Ví dụ bây giờ mình đối xử với vợ con mình là tốt là hai ba, hiểu đạo rồi phải đối xử tốt lên chín mười.
[1:21:29]Đó là cái cách để mà hết nghiệp. Đồng thời là siêng năng lạy Phật, siêng năng làm phước, ba bốn năm sau tự nhiên lòng mình nhẹ đi. Ví dụ bây giờ muốn vô chùa cũng được, ví dụ như không vào chùa đi, ở lại gia đình đi, bên ngoài còn hình thức cư sĩ chứ bên trong đã là người tu sĩ rồi đó. Là vì sao? Vì cái nghiệp tình cảm đã hóa giải xong rồi. Tuy còn sống với gia đình nhưng không còn nặng tình với vợ con, bên ngoài vẫn đối xử tốt, nhìn vô không biết, vợ con cũng không biết, nhưng mà thực sự bên trong lòng mình đã giải thoát, rất nhẹ nhàng. Đó là nhờ cái gì? Nhờ mình đối xử rất tốt với vợ con. Mấy cô cũng vậy, muốn giải thoát phải đối xử rất tốt với chồng mình, với con mình.
[1:22:10]Đồng thời siêng lạy Phật, siêng làm phước, những điều đó cộng lại là mình thoát khỏi tình cảm liền. Lòng mình rất là thanh thản, nhẹ nhàng. Lúc đó vô chùa cũng được, ở lại cũng được, hình tướng còn cư sĩ mà nội dung đã là người tu sĩ rồi. Đó là nhờ mình hóa giải, chuyển nghiệp, chứ không phải là trốn, trốn không được đâu. Một cái trở ngại của người tại gia nữa là gì? Là cái nhà ở mình ở nơi đông đúc, ồn náo. Trừ vài nhà ở miền quê thì vắng vẻ, chứ nhà ở thành phố san sát nhau, sát nhau họ mở nhạc này kia nọ, ồn náo không được làm mình phân tâm. Ngay cả mấy chùa mà ở thành phố cũng bị cái tình trạng này nữa.
[1:22:49]Nhiều khi mình thấy cái ngôi chùa rộng đẹp, mình đi lên phòng quý thầy ở sát phía sau thì phòng ở quý thầy sát phía sau, sát những nhà dân liền. Bên kia họ mở nhạc là phòng quý thầy nghe đầy đủ hết, thưởng thức trọn vẹn, không thiếu tiếng tép, tiếng bass nào hết. Nhưng vì vậy, trong cái khuynh hướng mới này, nếu người nào mà ở thành phố nên dãn ra ngoại ô mà ở. Dù là ở miền quê, ngoại ô đời sống nó không tiện nghi, nhưng mà chúng ta tìm được cái sự thanh thản, vì chúng ta đã hướng về sự giải thoát rồi, chúng ta đâu cần cái tiện nghi của thế gian nữa. Cho nên người cư sĩ mình lỡ ở thành phố nên nghĩ về cái chuyện dãn ra ngoại ô.
[1:23:28]Đồng thời, mình tham gia vận động đấu tranh chống tiếng ồn. Nhất là mấy cái xe mà nổ máy lớn đó, mình phải thưa công an kêu. Đó là cái lợi cho mọi người, không phải ác đâu, sự thật là vậy. Cái người mà họ để cái tiếng xe họ nổ máy quá lớn, họ mang tội dữ lắm, mà mình nói họ không nghe, mình đâu quen biết họ, kêu công an trị họ. Đồng thời là mình phải tinh tấn thiền định, niệm Phật để bớt bị âm thanh chi phối. Tuy mình ở nhà nhưng mình tạo cái khung cảnh trang nghiêm, vắng lặng để mình lễ Phật, toạ thiền. Cố gắng mình dành ra một cái phòng thờ Phật yên lắng để mình tới giờ đó lên lạy Phật, ngồi thiền yên tĩnh.
[1:24:04]Tuy là tại gia vẫn cố gắng làm như vậy. Một cái làm chướng ngại cho đời sống của người tại gia nữa là gì? Là những cái trò giải trí. Vì cái kỹ thuật càng lúc càng cao nên cái sự lôi cuốn của những trò vui thế gian nó nhiều quá đi, ngày một hấp dẫn hơn. Mấy cái video phim truyện, ca nhạc, game. Mấy cái ca nhạc là hầu hết ai cũng bị, còn cái trò chơi game là trò chơi điện tử đó, mấy đứa trẻ trẻ tụi con biết không? Chắc cũng rành sáu câu. Thấy nhiều người ghiền lắm, trong đó cứ bắn giết, bắn giết không, không hay. Có một lần, tôi đi vào cái tiệm bán đồ điện tử thì trong đó họ cũng có bán những cái đĩa trò chơi game nữa.
[1:24:42]Chợt có hai người nước ngoài họ vào để họ hỏi tìm các trò chơi game mà tôi liếc qua tôi thấy là toàn trò chơi bạo lực không. Tôi mới vừa cười vừa chê. Tôi cười tôi nói là: "Các bạn đi tìm trò chơi game phải không?". Mà tôi chỉ nói là: "Violence games", tôi lắc đầu, tức là toàn những trò chơi bạo lực. Chẳng biết là phải vì tôi nói với cái giọng chê bai sao cái họ mắc cỡ họ đứng lên họ bỏ đi. Rồi một cái nữa là ma túy. Ma túy thật là cái đáng sợ. Ai vướng vào rồi dường như không ai thoát ra được, rất đáng sợ. Cho nên các cư sĩ, nhất là những người trẻ tuổi, phải giữ lòng mình cho thật kỹ, cương quyết không bao giờ để dính vào ma túy.
[1:25:20]Dính vào rồi tàn cuộc đời luôn, không có ngày ra khỏi. Những cái khoái cảm của cuộc đời nó làm tăng thêm sự ích kỷ. Cái điều này sau này chúng ta sẽ nói, nhớ điều này, khoái cảm làm tăng ích kỷ. Mục tiêu của người cư sĩ là gì? Là tự tại giữa cuộc đời. Hôm nay chúng ta nói về sự tu hành của người tại gia cư sĩ thì mục tiêu chính của chúng ta là gì? Là tự tại được giữa cuộc đời phiền động này. Thường thì người cư sĩ chúng ta ít duyên tu hơn cái người tu sĩ, nhưng nếu mà trong cái cảnh khó khăn mà vẫn tu được thì công đức rất là lớn. Như nãy chúng tôi nói vậy, giữa cái chợ ồn ào mà tu được, công đức lớn lắm.
[1:26:02]Còn người tu sĩ đi vào chùa yên tĩnh rồi mà lười biếng tu, coi chừng tội rất là nặng. Còn người cư sĩ giữa cảnh động mà tu được thì phước rất là lớn. Nên cũng có rất nhiều người cư sĩ tu tập rất là tốt, đến khi chết có một cái chết rất là an lành, tự tại. Nhiều người cư sĩ chết báo trước giờ chết. Như có bà cụ bên Trung Hoa, bà chết bà để lại nhục thân luôn, bà kêu con bà không chôn. Nằm đó, bất động, tới bây giờ vẫn không hôi, không rữa, không thối. Đó là một bà già, chỉ lặng lẽ niệm Phật, vậy mà đắc đạo hồi nào không ai hay hết. Nhiều người cư sĩ cũng vậy, niệm Phật chết an lành, báo trước ngày chết, rất là tốt.
[1:26:41]Cho nên, dù là quý Phật tử chưa có cái duyên xuất gia trong đời này, phải cố gắng tu hành, ráng niệm Phật, ráng đạt được sự an định của nội tâm để sống giữa cuộc đời này mà lúc nào mình cũng tự tại, không bị ràng buộc, vướng mắc. Đó, mình tu được nghĩa là mình ở giữa thế gian mà mình đối xử tốt với thế gian và tâm mình không vướng mắc thế gian. Đó, cái tiêu chuẩn tu của người tại gia là như vậy. Tóm lại là như vậy, hai điều: là sống giữa thế gian mà đối xử tốt với thế gian và không vướng mắc thế gian. Đó là hai điều mà chúng ta phải cố gắng thực hiện. Riêng cái người nào mà có phước á thì nên thỉnh
[1:27:22]thoảng tổ chức nhập thất, kín đáo nhập thất. Giả bộ mình nói: "Giờ tôi đi về quê, thăm quê ba tháng", nói đừng cho ai biết. Nhưng mà mình chui vào trong rẫy mình, ở trong chòi đó mình nhập thất luôn, ngồi thiền suốt ngày. Người cư sĩ vẫn có thể tổ chức nhập thất được thì nếu mình có phước, không phải bận rộn sinh kế, gia đình thí dụ như vợ con họ lo được công việc hết, thì thôi, mình mới nói là: "Thôi em ráng lo cho anh yên ổn để anh nhập thất ba tháng, đừng nói cho ai biết." Tại bên ngoài mà bà xã bả đi khoe là rồi, nói: "Ông xã tôi ổng nhập thất ba tháng, ổng tinh tấn hơn mấy người", thì ở trong kia là hết tu luôn, ngồi trong thất là hết tu.
[1:28:00]Cho nên tu hành phải kín đáo, lộ ra là hết á. Thì hôm nay chúng ta gặp nhau chúng ta nói về khái niệm tu hành của người tại gia cư sĩ là như vậy. Quý Phật tử cố gắng tinh tấn, lần sau gặp lại thì mỗi người cũng đã có một cái sự tiến bộ trong tâm linh là đã thường nhắc được thế gian này là hư ảo, tâm đã bớt dính vào thế gian, phải không? Và đối xử tốt với nhau hơn, đối xử tốt với nhau hơn. Có ai hỏi gì không? Thầy, những người ngồi thiền mà họ thấy tất cả trời rồi thế này thế kia họ khoe với con thì họ...
[1:28:37]À, cái người mà ngồi thiền mà thấy cảnh này cảnh kia thì có nhiều loại thấy lắm. Có khi cái thấy đó chỉ là ảo ảnh không có thật, họ bị lừa gạt thôi. Nhưng mà có trường hợp họ thấy thật. Mà thấy thật là cái người công đức lớn mới thấy được, ngồi thiền họ thấy. Mà kín đáo họ không có khoe. Nhưng mà thường tu đừng có thấy gì hết là tốt nhất. Bởi vì sao? Vì tâm mình vốn không tướng, rỗng không, không có hình tướng. Nếu ngồi mà hay thấy này thấy kia là nguy hiểm. Cho nên tốt nhất là ngồi thiền, niệm Phật đừng thấy gì hết, mà chỉ thấy tâm mình từ bi hơn, an định hơn thì đó là tốt. Một hôm chị ở nhà thì tự nhiên thấy
[1:29:16]thật hào quang sáng ngời từ nhà chiếu thẳng xuống... Thì có thể đó là điềm lành, cũng hy vọng rằng người đó tu đã tốt. Người đó tu tinh tấn không? Hai là ở nhà chị ấy thì ngồi thiền thì thấy Phật, thấy Bồ Tát, thấy tất cả.
[1:29:35]Vậy thì có mất phước không? Nó cũng bị tổn bớt rồi. Thấy những điều tốt mình kể ra như vậy cũng bị giảm bớt. Nhưng mà nói chung nếu được như vậy người đó tu cũng tốt lắm á, cũng là có công phu, công lao, công đức lắm. Gia đình chúng con từ thời ông cố chỉ biết thờ tổ tiên và mẹ con thích đi hội đền, hội đình hơn là đến chùa Phật. Giờ đây chúng con đã quy y Phật thì có được tiếp tục đi hội đình hay hội đền nữa hay không? Vì hôm quy y có lập thề là khi chúng con đã quy y Phật rồi thì không còn quy y một quỷ thần nào khác. Dĩ nhiên là cái đình và đền đó là những cái vị mà họ cũng có cái phước, họ giống như ông quan vậy đó, họ giống như ông quan ở giữa cuộc đời này.
[1:30:09]Thì mình có cái lòng quý trọng họ nhưng mình không là đệ tử của họ. Chữ "quy y" có nghĩa là đệ tử, nghĩa là khi mình đến với Phật, mình là đệ tử Phật rồi thì dứt khoát không làm đệ tử quỷ thần nữa.