[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:22]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:33]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:44]Chúng con thành kính cung thỉnh Thượng toạ bình toạ và mời các phật tử chúng ta ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng toạ, thưa toàn thể đạo tràng. Chúng con đã từ năm ngoái cho đến năm nay, thời gian cũng đã tính năm là được 2 năm, tính tháng chưa được, chúng con rất là khát ngưỡng để được Thượng toạ về tại chốn trụ xứ chùa Phúc Long con đây để chia sẻ Phật pháp và giáo lý để cho các phật tử chúng con được nương theo và tu hành. Ngày hôm nay chúng con cũng được nhân duyên lớn được đón Thượng toạ Thích Chân Quang về tại chốn trụ xứ chùa Phúc Long để chia sẻ Phật pháp cùng với các phật tử.
[1:26]Giờ đây đạo tràng của chúng con đã được thanh tịnh, chúng con thành kính cung thỉnh Thượng toạ từ bi hoan hỷ trao truyền những lời kim ngân pháp nhũ để cho các phật tử chúng con được ân triêm công đức. Nam Mô A Di Đà Phật.
[1:44]Cảm ơn Ni sư. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa Ni sư trụ trì, kính thưa đại chúng. Ta thường nghe nói rằng là trong đạo Phật có 8 vạn 4 ngàn pháp môn tu hành, phải không ạ? Đã tu cái gì mà nhiều pháp môn dữ vậy? Sự thật là bởi vì nói là 8 vạn 4 ngàn pháp môn, tức là cái sự tu hành nó phải nằm trong cuộc sống của ta. Cái gì cũng là cái tu cả. Ngồi cũng là có cái phép để tu, đi cũng có cái phép để tu, ăn cũng có phép để tu, nói có phép để tu, nằm ngủ cũng có phép để tu, tư duy cũng có cái phép để tu, đối xử với con người cũng có cái phép để tu, là vô số điều, vô số chuyện trong cuộc sống.
[2:36]Và bất cứ điều gì trong cuộc sống này thì đạo Phật đều có thể lý giải, phân tích và tu hành được cả.
[2:47]Mà cái đặc biệt là 8 vạn 4 ngàn pháp môn đó, tất cả đều quy về, hướng về, đưa về điều gì? Đưa về điều gì? Vô ngã, giỏi, đúng như vậy. Tức là ta tu làm sao đó mà rồi tất cả đưa về vô ngã là ta ta đi đúng với đạo Phật. Còn nếu thấy ai đưa ra một pháp môn cũng nói rằng là Phật dạy 8 vạn 4 ngàn pháp môn, thế nên tôi tu như vậy cũng là tu, nhưng mà nếu không đưa về vô ngã thì không phải đạo Phật ạ. Nhớ như vậy. Nên hôm nay chúng ta nói lên một pháp tu rất đặc biệt là ăn, ăn.
[3:28]Nhưng mà để mà nói ăn không thì nó kỳ, cho nên mình phải để cái tựa nó dài dài: Triết lý về ăn uống. Hôm nay là bài nói về triết lý về ăn uống.
[3:40]Thật ra thì mỗi ngày chúng ta đều phải phải ăn, nhờ vậy được phải ăn.
[3:48]Trong trường hợp nào thì chúng ta không ăn?
[3:53]Không có gì để ăn hoặc là ta bị vào một cái tai nạn nào đó lọt vào một nơi mà không có gì để ăn, hoặc là có người do là bụ bẫm quá thì nhịn ăn ha để cho giảm cân, gọi là những người ăn kiêng. Ăn kiêng cũng có hai cái chữ kiêng: một chữ kiêng có chữ g tức là kiêng, kiêng cữ; còn một chữ kiên không có g tức là kiên nhẫn, tức là ngồi ăn hoài, hai chữ kiêng, nên nhớ hai kiêng. Thì bây giờ là mỗi ngày ta đều ăn và để sống, và chúng ta cứ xem là mình phải có ăn, đời phải cho mình ăn, và sống là phải ăn, và xem như việc ăn là việc hết sức bình thường. Nhưng ta không ngờ rằng trong cái miếng ăn đó nó chứa đựng biết bao nhiêu là
[4:45]triết lý, bao nhiêu là tội phúc, bao nhiêu là công lao, bao nhiêu là điều ẩn chứa ở phía sau của từng miếng ăn mà ta đưa vào miệng của mình, nhiều lắm. Và qua cái bài hôm nay và chúng ta biết tư duy, chúng ta bắt đầu mới thấy sợ ở cái miếng ăn của mình. Từ nhỏ tới lớn khi vừa lọt lòng bú miếng sữa của mẹ cho đến cái ngày mà ăn cái miếng ăn cuối cùng để rồi nằm xuôi tay nhắm mắt, miếng ăn đối với ta là vô cùng hết sức là bình thường mà cũng hết sức là quan trọng, hết sức là ý nghĩa, nhưng mà ta bỏ quên. Ta không ngờ trong đó chứa đựng quá nhiều điều kỳ lạ. Hiểu được điều này rồi ta sẽ giật mình.
[5:41]Ta giật mình rồi từ đây về sau đúng ăn là một pháp tu. Mỗi khi gắp một cái đũa xuống, trong đó ta đầy đủ cái trí tuệ, cái ý thức, cái đạo đức của mình trong đó, chứ không còn mà cứ gắp bỏ vào bát lùa vào miệng một cách vô tư, vô tư là vô ý thức nữa, hết rồi, từ đây hết rồi. Bắt đầu là mỗi một miếng ăn đưa vào miệng đầy đủ cả cái tư duy, cả cái đạo đức, cả cái triết lý trong đó, cả cái sự sống trong đó. Và chúng ta mới thấy Phật dạy đúng, tu trong từng từng giờ từng phút, đúng là 8 vạn 4 ngàn pháp môn. Cái gì cũng là tu, cái gì cũng phải đưa đến thiện pháp, cái gì cũng phải đưa đến vô ngã, hay như vậy.
[6:29]Nên rồi bắt đầu một lúc nào đó thở khi hiểu được ăn rồi bắt đầu ta sẽ tư duy về cái thở, bắt đầu ta mới thấy sợ cái thở. Hít vô hít ra mà không hay, đến lúc nào đó bắt đầu hít ra hít vào là cả một cái ý thức. Rồi lúc nào ta cũng phải đi, phải đứng, phải ngồi, rồi cứ vô tư, nhưng lúc nào đó bắt đầu thấy vấn đề nó lớn rồi, không phải nhỏ nữa. Cho nên vì vậy mà một người khi biết tu rồi thì cái đưa tay, cái duỗi chân của người đó đều tràn trề đạo lý. Trong đó có cái tĩnh lặng, cái tịch tịnh, cái chánh niệm, cái sáng suốt, triết lý, trí tuệ trong đó, không còn làm cái gì vô tư nữa. Và cái nhân quả nó là gì?
[7:15]Nhân quả nói một ngày nào đó ta thành bậc thánh, ta thành Phật thì được diễn tả như thế này: Đức Thế Tôn dáng đi
[7:30]trầm hùng như con voi chúa, tức là đi nhẹ mà hùng dũng. Còn bây giờ ta đi nhẹ thì làm sao? Thì yểu điệu, lả lướt. Còn nếu mà nặng thì sao? Thì thô kệch như con trâu. Nhưng mà khi mà ta gieo cái nhân tu trong từng giây phút của cuộc sống, trong từng mọi điều của mọi cử chỉ thì sau này khi mình thành thánh rồi, dáng đi mình như con voi chúa, bình an, tự tại. Đứng một cái nơi đó hay ngồi một cái nơi đó như cả một toà núi châu báu. Vì sao vậy? Vì từ nhiều kiếp, mỗi một hành động của ta đều ẩn chứa trong đó biết bao nhiêu là trí tuệ, tĩnh lặng, đạo lý, mầu nhiệm, chứ không phải là vô ý thức, vô tư mà sống, mà ăn, mà nói, mà thở, mà mà gây bao nhiêu nghiệp.
[8:27]Hôm nay ta nói về cái bài Triết lý về ăn uống để ta thấy rằng bất cứ điều gì nhỏ không còn là nhỏ nữa. Tất cả mọi điều trong cuộc sống này đều kỳ lạ, đều mầu nhiệm. Một giọt nước rơi, một ánh sương sa, một cơn gió thoảng tất cả đều là đều mầu nhiệm cả.
[8:50]Bây giờ ta nói về cái ăn uống.
[8:57]Ta ăn để làm gì? Sống, phải không ạ? Ăn để sống. Ăn nghĩa là gì? Nghĩa là đưa dưỡng chất vào vào cơ thể.
[9:11]Ta đưa cái gì vào cơ thể?
[9:18]Có mấy chất mà ngoài mấy cái biển báo của y tế hay nói đó? Chất gì? Bột đúng không ạ? Đạm phải không? Gì nữa? Chất béo, đường phải không? Gì nữa? Chất xơ, gì nữa? Nước, gì nữa? Khoáng chất nữa hả? Cả không khí để thở nữa. Ừ. Nên là nếu mà không có cái sự vay mượn, dung nạp từ bên ngoài, ta chết. Nên vì vậy, con người sống là hoàn toàn lệ thuộc vào cái môi trường bên ngoài. Không ai sống một mình được, không ai tự mình sống được. Thì nội cái cái triết lý đầu tiên rằng ta gắp miếng cơm này ta đã đụng đến cái gì? Ân nghĩa của gì? Tới cánh đồng ruộng luôn, phải không ạ? Một miếng cơm ta cầm lên nó đụng tới cả đất trời, miếng đồng ruộng.
[10:13]Mà đồng ruộng đó là gì? Là người nông dân, mồ hôi của người nông dân, là không khí, là đất, là trời, là nước, là giống, đủ ôi đủ thứ chuyện. Nhà máy xay, máy xát rồi tới cái bếp mình nấu rồi tới miếng cơm. Gắp lên miếng cơm là đằng sau nó là biết bao nhiêu điều. Gắp một miếng cá, ở
[10:35]đây ai còn ăn cá nhỉ?
[10:38]Có mình con bé can đảm giơ tay lên, còn bao nhiêu người đưa tay xuống chỉ dưới đất hết. Ta gắp một miếng cá, ta động đến cái gì? Đến mạng sống của một con vật, phải không ạ? Ta động đến cái tự do, cái sự vùng vẫy sông nước. Ta động đến cả thủy thần ở dưới nước đó. Đụng đến cái người chài lưới, người câu cá, rồi người bán chợ. Tức là mỗi một món ăn mà ta đưa vào, nó đụng đến cả đất trời, đụng đến hết. Có phải không ạ? Nhưng mà ta chỉ nghĩ rằng ta bỏ ra vài trăm nghìn, vài chục nghìn ta mua, rồi ta xong trách nhiệm. Nhưng mà sự thực không xong đâu. Vì giá thì có lên, có xuống. Bữa nay giá rẻ, nay giá mắc, hoặc thậm chí ta được cho, được tặng, được biếu.
[11:26]Có người cho ta vài cân thịt để ta ăn hôm nay, ta không phải bỏ tiền mua. Nhưng mà bất cứ cái gì ta đưa vào miệng ta rồi, ta đụng đến cả trời đất ở phía sau đó hết. Thành một món nợ, thành ân nghĩa hết. Và cái mà động đến đất trời đó có cái là nó không phải vay mượn sinh mạng của ai, và có cái là thực sự nó là sinh mạng, là mạng sống của một một loài vật nào đó. Đụng đến cả sự sống rồi ta lấy mất sự sống của một chúng sinh nào đó, không phải đơn giản chút nào. Nên đưa một miếng ăn vào miệng, nhiều thứ để ta suy ngẫm. Để rồi ta mới thấy rằng là thực sự miếng ăn là
[12:10]chuyện lớn lắm á. Và mọi người hiểu một điều này nữa. Như ví dụ như thầy, đố ai biết thầy mơ ước điều gì lớn nhất trên đời này?
[12:26]Ai nói được khen hay. Ai nói được, thầy cho xuất gia ngay bữa nay.
[12:35]Cái điều mà thầy mơ ước nhất trên đời này là thầy đi về một nơi vắng vẻ, không ai tìm thấy được, thầy ẩn tu. Thật sự là như vậy. Trong đầu thầy chỉ có nhiêu đó à. Nhưng mà bây giờ cái duyên chưa phải, còn trách nhiệm. Ừ. Cứ thầy cứ vậy, từ nhỏ tới lớn cứ ước mơ điều đó. Mỗi khi thầy đi đây đi kia đi giảng, đi đến cái vùng nào đó vắng vẻ mà nghe nói khí hậu tốt, dễ kiếm được gạo, cái đầu thầy nghĩ, "À, về đây mình cất một cái cái nhà nho nhỏ mình ẩn tu chắc được à, không ai tìm thấy mình được nữa." Chắc vậy. Nhưng mà ngồi thì nghĩ: cũng phải đăng ký tạm trú, rồi thế là công an, hộ tịch biết hết trơn.
[13:14]Chứ làm sao mà giấu được? Rồi thôi rồi mọi người rồi cũng biết. Cứ nghĩ như vậy, nhưng trong đầu lúc nào cũng ước mơ. Và cái ước mơ đó đúng không ạ? Ước mơ đó đẹp không? Đối với một người tu hành, ta nghe một người mà thích đi ẩn tu, thấy đẹp không?
[13:36]Đẹp. Đẹp. Nhưng mà dễ mắc lỗi lầm. Vì sao vậy? Bởi vì khi một người muốn ẩn tu như vậy là người đó muốn tách mình ra khỏi cái duyên với với cuộc đời, với chúng sinh để đi ẩn tu mà, phải không ạ? Tách mình ra. Nhưng mà miếng ăn mình ăn thì sao? Nó đụng đến cả trời đất. Mỗi ngày vẫn phải ăn, vẫn phải đụng đến cả trời đất, nhưng mà sống thì muốn đừng ai đụng tới mình. Nó ngược nhau. Cái nhân quả nó không phù hợp. Cho nên cái ước mơ thì thấy đẹp, ừ thấy một ẩn sĩ lên non cao, về trong rừng sâu, ở bên bờ suối vắng, trên cánh đồng hoang, cất một cái cốc ở tĩnh tại, thấy thì đẹp nhưng ẩn chứa trong đó một
[14:25]nhân quả nguy hiểm là vẫn phải mượn, vay mượn của cuộc đời này rất nhiều, nhưng mà không biết có trả không à. Tại cứ thích ẩn tu mà, thích độc cư mà, thích ẩn tu. Nên đấy là một điều chưa hẳn là đúng đâu. Đó là một cái sai thứ nhất. Rồi còn một người bây giờ không ẩn tu, thích sống với cuộc đời vui vẻ và thích sống với đời để tìm vui, bao nhiêu lạc thú trên cuộc đời này muốn tận hưởng, đây cũng lại một cái gì? Một cái sai khác nữa. Một cái sai khác nữa, tức là sống để hưởng thụ. Trong khi mỗi ngày mình phải ăn, và cái ăn đó động đến cả trời đất. Nói, "Ờ, tôi rất là giàu, tôi là tiền muôn bạc vạn.
[15:13]Món ăn này chẳng đáng gì với tôi. Cái tiền tôi mà khi tôi chết rồi tới năm đời con cháu tôi vẫn còn ăn đủ, cho nên tôi thấy tôi không có mắc nợ vì tôi tiền tôi vung vẫy ra tôi mua." Không. Tiền thì kệ tiền. Nhưng mà cái gì đưa vào miệng rồi, động đến cả trời đất, vay mượn của trời đất cả, bình đẳng. Cho nên phước thì có thể chênh lệch. Có người thì rất ít tiền, khó mua được một miếng ăn. Có người thì rất nhiều tiền, rất dễ mua được một miếng ăn. Nhưng khi miếng ăn đưa vào miệng rồi, bình đẳng trên ý nghĩa của nó, đều phải gì? Là vay mượn cuộc sống cả, vay mượn của muôn vạn loài, vay mượn của chúng sinh,
[15:54]thậm chí vay mượn cả cuộc sống, mạng sống của chúng sinh luôn. Ngay đó bình đẳng nhau, đừng ai nói là là người hơn kẻ kém trong miếng ăn này. Giống như Đức Phật nói vậy, không có giai cấp khi mà nước mắt cùng mặn, không có giai cấp khi mà máu cùng cùng đỏ. Nỗi đau con người là bình đẳng. Đừng nói vì tôi giàu nên tôi không đau khổ, nói vì cái người kia nghèo họ phải đau khổ. Không. Nỗi đau khổ là bình đẳng nơi người giàu và và người nghèo. Đừng có nói rằng là tôi giàu nên mạng sống tôi quý hơn, còn cái thằng kia nó nghèo nên mạng sống nó không quý. Không được nói điều đó. Mạng sống con người là bình đẳng.
[16:37]Và luật pháp cũng công nhận như vậy, đúng không ạ? Khi luật pháp mà đưa ra xét xử một tên giết người thì không có nói chuyện là, "Ồ, anh này anh giết cái cái người này nghèo quá nên thôi cho 3 năm tù. Còn kia ông giết cái người giàu, thôi cho nó 30 năm tù." Không, luật pháp không nói điều đó ạ. Mạng sống con người là bình đẳng. Máu đỏ là mạng sống bình đẳng, nước mắt là đau khổ là bình đẳng. Thì cũng như vậy, có thể là ta giàu hơn, ta mua được nhiều thức ăn hơn, ta nghèo hơn ta mua ít thức ăn hơn, nhưng mà đưa vào miệng rồi thì ý nghĩa của cái sự vay mượn sự sống đó là là bình đẳng.
[17:16]Bây giờ ta có hai vấn đề để đặt ra là khi ta ăn như vậy, thứ nhất, cái thực phẩm này từ đâu tới? Cái thứ hai, ăn xong rồi làm gì?
[17:34]Bây giờ cái thứ nhất này là thực phẩm này từ đâu tới, nãy giờ ta đã nói vấn đề này sơ sơ. Và thứ hai, ta ăn rồi làm gì? Thường thường như mấy đứa nhỏ tụi con ăn rồi làm gì? Đi ngủ phải không? Xong chuyện. Ăn rồi đi ngủ là vậy.
[17:54]Ta ăn rồi, ta no rồi, ta có năng lực rồi, ta sống như thế nào? Ta sống như thế nào để xứng đáng với cái sự vay mượn của ta đối với cuộc đời này? Vậy mà nhiều người quên điều này, ăn no rồi nghĩ no bụng rồi xong, lúc đói thì lo kiếm ăn, ăn no rồi, xong rồi. Nên ai nghĩ ăn no rồi, xong rồi là người kém cái gì? Kém trí tuệ, kém đạo đức, kém tư duy.
[18:27]Còn cái người nào mà biết ăn no rồi, đây mới là bắt đầu, mới là bắt đầu của cuộc sống, thì người này xứng đáng được miếng ăn.
[18:39]Chúng ta có nghĩ như vậy chưa? Hỏi câu này đơn giản mà rất nhiều người mắc, phải không ạ? Nhiều người đói bụng quá chạy đi xôn xao kiếm gì nấu ăn, ăn xong rồi ờ vậy là xong rồi. Cái chữ xong đó là tượng trưng cho cái trí tuệ rất thấp, đạo đức rất thấp. Còn người nào ăn xong rồi, no rồi mới biết không phải xong, đây mới là khởi đầu của cuộc sống, đây mới là bắt đầu của trách nhiệm, thì người này là người có đạo đức, có trí tuệ. Hai vấn đề ta phải tư duy như vậy: thực phẩm này từ đâu tới, và thứ hai, ăn xong rồi làm gì? Đừng quên điều này. Nói tu theo đạo Phật thì sao thầy bắt suy nghĩ nhiều quá à?
[19:24]Nói đạo Phật là thanh tịnh, không suy nghĩ mà sao thầy bắt suy nghĩ nhiều quá? Nói đúng như vậy, ta phải suy nghĩ cho đúng mọi điều, tạo thành một cái bản chất thuần thiện trong tâm ta, rồi ta mới được quyền ngưng suy nghĩ.
[19:44]Còn cái người nào mà nói rằng là tu theo đạo Phật là ngay đó ngưng suy nghĩ liền, người này tu sai, tu lầm rồi không tới đâu, không kết quả. Cũng giống như vậy, khi ta thấy một cái người mà ngồi trước nhà, ngồi trên ghế bố cầm cái quạt phe phẩy,
[20:04]thanh thản nhìn cái người đi qua đi lại, rồi ta nghĩ cái người này là đúng hay sai?
[20:13]Ta sẽ nghĩ người này là sai nếu người này chưa từng cống hiến gì cho cuộc đời này cả, mà cứ thích hưởng nhàn, hễ sinh ra là để hưởng nhàn, ăn no rồi ngồi phe phẩy quạt chẳng làm gì. Người đó sẽ là đúng nếu người đó đã đi qua một cuộc đời làm sao? Tràn đầy sự cống hiến, người này không sai. Đó, hai giống nhau, nhưng mà người sai, người đúng, cũng vậy, không suy nghĩ, nhưng mà một người sai, một người đúng. Một người sai là gì? Là chưa từng bao giờ có những suy nghĩ sâu sắc, chân chính, đúng đắn mà đã vội ngưng suy nghĩ, thì cái bản chất của người này chưa phải là một người thiện, thì người này nói không suy nghĩ mà đạt được
[20:59]thiền, thì đó là tà thiền, không có đi tới đâu hết. Còn một người đã đi qua những cái suy tư sâu sắc của cuộc sống, thấy được đạo lý của mọi điều trong cuộc sống, thì khi người này ngưng cái suy nghĩ, thì đó là thiền chân chính, đó là chánh niệm, đó là chánh định. Ha, ta suy nghĩ. Nên vì vậy, nói: "Thầy sao thầy bắt con suy nghĩ hoài?" là thầy muốn cho Phật tử vậy, trở thành một cái tâm hồn thuần thiện. Nên khi cầm miếng ăn lên, nhớ thức ăn này từ đâu tới, rồi ăn rồi làm cái gì? Thức ăn này từ đâu tới
[21:38]để ta hiểu một điều là đừng nghĩ rằng nói là: "Tôi mua ở chợ, tức là từ đồng tiền", phải nghĩ xa hơn điều đó. Cứ nghĩ rằng à tôi có tiền, tôi mua, và thức ăn này từ tiền của tôi, từ cái cửa hàng thực phẩm tôi mua, cái người này nông cạn, kiêu căng
[22:01]và dễ trở thành ích kỷ, ác độc. Cái chữ kiêu căng là vì sao? Vì nghĩ tiền của tôi, phải không ạ? Tiền của tôi. Còn cái người nào không nghĩ như vậy, không nghĩ là hễ ăn món ăn này là tiền của tôi, mà cứ nghĩ đến để có được miếng ăn này biết bao nhiêu người đã đổ mồ hôi, thì người nào nghĩ như vậy, thì đây là người khiêm hạ, người sâu sắc, có đạo đức và sẽ không bao giờ sống một đời sống ích kỷ, ác độc được.
[22:34]Vì ví dụ như là cầm một miếng dưa, ngoài này kêu là dưa chuột nhỉ, kêu vậy, trồng miếng dưa chuột, cái người nông dân trồng vất vả, nhiều khi đụng chợ một cái bán rẻ rề, bán như cho, và lúc tiền mình thì lại dư, mình bỏ ra vài chục đồng mua miếng dưa về ăn, thấy nó rẻ không đáng với cái cái đồng tiền mình có. Hoặc là nhiều khi vậy, nhiều khi thầy đi về cái vùng miền xa, đi về những miền đèo, miền núi đó, thấy những người dân tộc họ bán cái ít rổ thức ăn bên đường, một cái dưa, một cái măng cái gì đó, ngừng xe lại mua giùm. Thấy người ta ngồi ngoài ngoài rừng trời, nếu mà không mua không biết không biết rồi khi nào người
[23:12]ta có về lại nhà hay không, thôi mình mua hết để người ta đi về nhà, vì trời đã chiều mà đường đèo thì núi xa xôi. Ngừng lại hỏi, người ta nói cái giá thế mình thấy giống như cho vậy, tại trong túi mình tiền nhiều hơn cái đó nhiều quá, vì trong túi mình phải có 2 triệu đồng bỏ theo túi để đi xa, mà người ta bán nguyên một cái rổ như vậy bán có 50.000. 50.000 mà mình nhìn vô nếu mình là người nông dân thì cái rổ đó làm sao? Tốn công nhiều lắm. Bây giờ mình nghĩ tới, đây là mới là suy nghĩ đạo đức nè, mang hết cái rổ rau, rổ dưa của người ta về nhà, gói hết, trả là 50.000, thì bây giờ mình nghĩ rằng nó là
[23:51]50.000 hay mình nghĩ nó là cả bao nhiêu mồ hôi nước mắt? Hai cái suy nghĩ này để đánh giá con người mình là loại người đạo đức hay là kém đạo đức. Nếu mình nghĩ, về mình khoe: "Ha, rổ rau này 50.000" và nghĩ rằng chỉ là 50.000, mình loại người gì? Tàn nhẫn, ác. Còn nếu mà cầm rổ rau này mà hít hà mà nói: "Trời ơi, người ta trồng cực khổ mà bán chỉ có 50.000", mình là con người có đạo đức, biết suy nghĩ sâu xa.
[24:23]Vậy ở đây ai lại suy nghĩ như vậy nói cho thầy mừng? Mua được một món rau rẻ mà nghĩ xót xa giùm cho người trồng, mặc dù biết mình mua rẻ rồi đó mà xót xa cho người trồng, ai nghĩ được như vậy giơ tay lên cho thầy mừng?
[24:40]Rất cũng nhiều người được như vậy. Khoan khoan cho tràng pháo tay, thầy hỏi thêm câu nữa. Khoan khoan, đừng đừng đừng vỗ tay, vì thầy còn hỏi thêm một câu nữa mới đánh giá, thì khi mua rẻ như vậy có cho người ta thêm đồng nào hay là mừng quá lấy đi luôn? Ai cho thêm? Thấy rẻ quá mừng, xót xa: "Tội nghiệp quá ha, trồng cực quá" rồi lấy đi luôn, cho đúng 50.000, người này cũng còn ác, cũng còn ác. Nếu mà so mình thấy như vậy mình ráng móc cho thêm thì mới là mới là người tốt. Thì bây giờ vậy, ví dụ có nhiều người chưa thể ăn chay được, vẫn còn phải ăn thức ăn động vật, thì cái suy nghĩ còn phải sâu xa hơn nữa, đúng không ạ?
[25:24]Nãy giờ thầy chỉ nói dưa, rau thôi, mà thực sự ví dụ mình ăn miếng cá, gắp miếng thịt, phải nghĩ nó từ đâu tới? Nó từ đâu? Từ mạng sống. Và cái mạng sống này là do con vật nó tự nó chết rồi mình xẻ thịt mình lấy về mình ăn, hay là người ta phải giết nó rồi mới bán rồi mình có ăn? Mới thịt mới tươi, mới ngon, phải không ạ? Chứ còn mà nó chết rồi, chê không ăn, không ngon, đúng không ạ? Vậy ác ghê gớm nha, nhiều khi mấy người ác. Vô những cái nhà hàng đặc sản á, cái hồ cá còn sống như vậy đó, chỉ con nào người ta cầm lên người ta đập đầu nó mới ăn, chứ còn mà nó chết rồi không chịu ăn, thấy rõ ràng như vậy.
[26:05]Mình gắp một miếng lên mùi ngon, mùi ngọt, mùi béo, mùi gì đó không biết, nhưng mà rõ ràng từ cái gì? Mạng sống và sự đau đớn của con vật, ta phải nghĩ tới điều đó. Có nghĩ tới không? Không nghĩ. Rất nhiều người không nghĩ, không muốn nghĩ, vì nghĩ thấy mệt, ăn mất ngon. Đừng nghĩ, ăn cho ngon, đúng không ạ? Tất cả chúng ta đều đừng nghĩ để ăn cho ngon, và chính vì đừng nghĩ làm cho ta cứ gì? Cạn cợt và kém đạo đức. Ví dụ như ta vẫn còn phải ăn thức ăn động vật, nhưng phải nghĩ, phải nghĩ nó từ đâu, và thà là nghĩ, ăn bớt ngon, nhưng phải nghĩ để chi? Để ta còn cái trí tuệ, còn cái lương tâm, còn sự sâu sắc. Còn mà cứ nghĩ:
[26:58]"Thôi thôi đừng nghĩ xa xôi, ăn mất ngon", thì đừng nghĩ xa xôi, ta gieo cái nhân đừng nghĩ xa xôi là ta gieo cái nhân gì? Không trí tuệ, phải không ạ? Còn ở đây ta chấp nhận để ăn mất ngon, nhưng mà phải nghĩ cho sâu xa, thức ăn này từ đâu tới, miếng thịt từ đâu tới, miếng cá từ đâu tới. Đúng là khi nghĩ rồi ăn có kém ngon, phải không ạ? Vì nó có cái xót xa ăn kém ngon, nhưng mà ta đã gieo nhân gì? Gieo nhân gì? Trí tuệ. Suy nghĩ cái gì thấu đáo tới cái đó, và từ cái miếng ăn như vậy, thì sau này mọi điều trên cuộc sống đều như thế. Mỗi khi bất cứ có chuyện gì, ta đều nghĩ thấy cái sâu xa, và khi ta nghĩ được sâu xa, ta tìm ra nhiều đạo lý thú vị của cuộc sống
[27:48]này, mà nếu lỡ ta đi xuất gia, ta sẽ trở thành một giảng sư lỗi lạc, sướng không? Đó.
[28:00]Vì vậy ở đây, nếu ai mơ ước sau này mình sẽ nối theo bước Phật, là một vị sứ giả cho Phật đi gieo rắc đạo lý tốt đẹp cho cuộc đời này, thì bây giờ hãy suy nghĩ sao? Sâu xa, phải không ạ? Mà cái suy nghĩ sâu xa là ở đâu? Trong mọi điều của cuộc sống mà bắt đầu từ miếng miếng ăn. Đó, vậy là giỏi đó, mỗi ngày mà cứ suy tư sâu xa miếng ăn là gieo nhân làm giảng sư xuất sắc. Dễ không ạ? Dễ không? Đó là cái mà mình nghĩ về cái nguồn gốc thức ăn, rồi lương tâm mình trỗi dậy, và bắt đầu mình biết chọn miếng ăn. Bây giờ rồi, ăn rồi làm gì?
[28:50]Ăn rồi làm gì?
[28:56]Đứa bé thì ăn rồi ngủ. Còn mình ăn rồi làm gì?
[29:04]Ví dụ như là mình còn phải đi làm, thì mình ăn rồi mình đi đi làm việc thì cũng là cống hiến. Đa phần chúng ta được điều này. Chúng ta ăn có sức khỏe rồi cống hiến. Nhưng rất nhiều người khỏe rồi làm gì? Đi chơi bời. Đi hưởng thụ. Mà thầy nói hoài, nói bây giờ tại sao mà bên châu Âu, bên Mỹ kinh tế khủng hoảng? Cái khủng hoảng kinh tế vừa rồi của châu Âu và Mỹ kéo dài 5 năm chưa thoát ra. Nó vượt ngoài những quy luật của các nhà kinh tế học tính toán hết. Các nhà kinh tế học thì cứ nói thế này: Kinh tế tự nhiên là nó phải lên và xuống. Thầy coi mấy ông nào kinh tế nói đó là nói tào lao. Nó lên nó có nguyên nhân nó lên,
[29:50]nó xuống nó có nguyên nhân nó xuống, vì tất cả đều là nhân quả. Còn mấy ổng tính toán cái kiểu cái gì á, là nó tự nhiên nó lên đến lúc chu kỳ tự nhiên nó xuống. Đến bây giờ nó quất cho một cái chu kỳ 5 năm ngoài tính toán luôn, không biết đường mà tính. Vì không biết được nguyên nhân thực sự. Nguyên nhân thực sự là gì? Là vì rất nhiều con người ở xứ đó ăn no xong rồi đi chơi. Họ có hai cái thú, những người châu Âu và Mỹ châu có hai cái thú: Một là thích đi du lịch. Họ xem rằng làm để dành giụm có tiền đi nơi này nơi kia là ý nghĩa cuộc sống, hạnh phúc cuộc sống. Hai, nếu không đi xa, chạy vô trong vũ trường tối,
[30:29]mà ta thấy những cái bar, người chen chật như thế này mà đứng nhảy nhót theo từng điệu nhạc. Chúng ta xem phim có thấy cái đó không ạ? Nhất là con trai, cái tuổi đang sức khỏe con trai con gái tuổi sức khỏe mà cứ nhảy uốn éo.
[30:45]Cứ nhảy mà uốn éo, uốn éo đốt hết cái năng lượng, cái cơm mình đã ăn để chơi cho vui. Và chính vì họ đã sống sai lầm: Ăn không phải sau đó để xây dựng cái điều tốt đẹp cho thế giới này, mà ăn rồi để chơi, để hưởng thụ, để tìm cảm giác, cho nên cái phước nó hết sạch. Vì vậy, những cái trung tâm du lịch là cái nơi mà đốt hết phước của con người. Những cái bar, vũ trường nhảy nhót, những nơi mà đốt hết phước của cả một quốc gia. Nên họ cứ mở nhiều những cái bar, những cái vũ trường thế nào là là cái phước của dân tộc đó từ từ cạn sạch. Và khi phước hết rồi thì sao? Kinh tế suy thoái, sụp đổ luôn. Không có đường gỡ.
[31:34]Và các nước, tới bây giờ các nước loay hoay loay hoay tìm cái đường để giải quyết tài chánh, ngân sách, món nợ gì đó, cân bằng đời sống gì đó, giải quyết không ra. Bởi vì họ quên một cái yếu tố: Phước của chúng sinh, phước của cả một dân tộc đó, phước của từng con người sống trong cái dân tộc đó, mà họ không biết cái đó. Và họ không biết rằng là hễ vừa có tiền cái chạy vô quán bar nhảy cho hết cái cơm đó. Còn cái người có ý thức rồi, cơm rồi đi tìm việc thiện để làm, thì cái phước người đó tăng lên, và phước của cả dân tộc đó tăng lên. Hồi xưa, cách đây gần hai chục năm, lúc đó thầy giảng, thầy cũng nói câu này.
[32:13]Lúc đó là vũ trường bắt đầu cứ mọc lên. Trong một bài giảng thầy mới nói thế này: "Cứ mỗi một vũ trường mọc lên, ta mất dần quê hương của mình."
[32:24]Thầy nói câu đó rồi, không biết là bên vô tình hay không, là sau đó thầy thấy Nhà nước ra lệnh ngưng, không cho xây vũ trường, không cho mở vũ trường, không cấp phép nữa. Thầy rất là mừng. Nhờ vậy mà đến khi mà thế giới bị khủng hoảng kinh tế, Việt Nam ta lách qua, không bị không bị quá trầm trọng như các nước. Bên Thái Lan á, khởi điểm là từ Thái Lan đánh vào một cái, rung rinh, nhưng mà Việt Nam ta lách đi qua được. Còn bây giờ bên Âu, Mỹ, vũ trường, bar đầy, sập xuống một cái giờ ngóc không lên nổi. Là vì ăn rồi sao? Ăn rồi chơi. Còn ta ăn rồi đi làm những điều thiện, ăn rồi ta cống hiến, và phước ta tăng lên.
[33:05]Và ta có vay mượn cái cuộc đời này, thậm chí có khi ta phải vay mượn mạng sống của chúng sinh, nhưng mà ta đã đền trả lại. Hồi đó, thầy có cái thắc mắc này hoài. Hồi đó thầy có thắc mắc là vì thầy biết rằng là rất nhiều cái giống loài, loài súc sinh đó, đã đầu thai lên làm người. Thầy thấy là cái dân số ban đầu con người rất là ít, phải không ạ? Nhưng ngày hôm nay tới bảy tỷ mấy, ai có hỏi thầy thì thầy nói là súc sinh lên làm người. Cái câu nói đó không sai. Nhưng vì sao đủ phước lên làm người? Ví dụ, trong rừng rậm người ta đi bắn đi săn con nai, con hoẵng, con cọp, con voi, mấy con đó bị săn bắn chết rồi thành người.
[33:46]Những con heo, con chó được bị người ta giết chết ăn thịt rồi lên làm người, nên loài người rất là đông. Nhưng phước ở đâu lên làm người?
[34:01]Mấy con vật đó có biết làm phước để làm người không? Không. Mấy con vật đó không bao giờ biết đạo lý, không bao giờ biết nhân quả để có thể tự mình tạo phước mà lên làm người, nhưng rất nhiều con vật đã lên làm người. Cá, tôm dưới biển, dưới sông cũng đã lên làm người. Vậy phước ở đâu mà chúng lên làm người?
[34:26]Ai mà trả lời đúng thầy cho xuất gia ngay bây giờ, lên đây thầy cho cạo tóc ngay.
[34:35]Thật ra đó, khi một con vật mà đọa làm thú á, thì thường là không đọa một đời làm thú. Nó phải đi qua là mười kiếp làm heo, một trăm kiếp làm chó, cả mấy chục kiếp làm gà, chứ không phải là đọa thú một lần là là là là hết làm người lại, không có. Thí dụ làm con cá dưới biển thì thường thường là mất vài ngàn kiếp. Một con cá khác táp mình một cái, mình lại đầu thai vào bụng một con cá khác, đầu thai làm cá. Đang bơi lăng quăng vừa lớn lớn lên được vài ký có con cá khác nó hé nó xớt cái nó ăn mất cái, rồi lại đầu thai lại làm cá. Như vậy, sống như vậy tại sao lại lên làm người, có lúc lại được lên làm người?
[35:15]Phước ở đâu? Cái phước nằm ở chỗ này: Khi cái con cá đó vậy, cứ sinh ra sống được thời gian bị con cá khác nó đớp, cái đầu thai làm cá lại. Thời gian bị cá khác nó đớp làm cá lại, nhưng một ngày đẹp trời bỗng nhiên nó bị mắc vào cái lưới của con người. Con người đem lên, giãy đành đạch, cái người ta xẻ ra, cái người ta bỏ vô thùng đá trên tàu, rồi người ta chở về bến, cái người ta bán, bán cho cho Phật tử đi nghe pháp ở chùa Phúc Long ăn.
[35:52]Phật tử nghe pháp chùa Phúc Long ăn xong, Phật tử ăn rồi làm gì? Phật tử có đi vũ trường không? Không. Phật tử mới sau khi ăn con cá no bụng rồi mới đi chùa tụng kinh, ngồi thiền, đắp đường, bắc cầu, bố thí ha. Như vậy con cá đó có phước không? Nhân quả nằm chỗ đó. Nên khi ta ăn cái món ăn ta mắc nợ cuộc đời. Mà nếu ta ăn rồi chơi, thì ta kéo cả cuộc đời đi xuống, thứ mà ta ăn được nó tụt xuống theo ta luôn, vì ta hết phước. Nhưng mà khi nếu ta ăn, ta lỡ có khi ta vay mượn cả mạng sống con vật, nhưng ta ăn rồi ta làm điều thiện, ta nâng con vật đó lên luôn. Ta giúp con vật đi lên theo ta luôn.
[36:35]Mặc dù ta mắc nợ nó, nhưng ta tạo cho nó cơ hội nó làm làm người. Qua vài kiếp nó được người ta ăn (lần này mới được chứ không phải bị nha), và may mắn là cái người đó ăn xong lại cống hiến cho cuộc đời, đi làm việc có lợi, nó đầu thai làm người liền. Đó là cái quá trình nhân quả mà loài súc sinh được đầu thai lên làm người. Đồng ý với thầy điều này không? Sau khi đồng ý rồi thì mới phát nguyện: "Dạ thưa, thầy nói như vậy rồi về con sẽ ráng ăn rất nhiều súc sinh để cho chúng có cơ hội làm người." Đúng không ạ?
[37:15]Rồi như thầy là dở lắm, thầy không ăn súc sinh cho nên nên không nhiều súc sinh không được làm người, có phải vậy không ạ? Vậy làm sao? Thôi thôi, cái chuyện đó thầy không nói, lúc khác thầy sẽ nói. Bây giờ đó: Ăn rồi ta làm gì? Rồi ta thấy làm gì đó, nếu mà ta ăn rồi, ta vay mượn mọi thứ trên cuộc đời này rồi, ta vay mượn công lao, mồ hôi, nước mắt của bao con người, kể cả mạng sống của chúng sinh, nhưng mà nếu ta sống tốt, ta làm cái điều thiện, ta nâng cuộc đời lên, phải không nè? Nên quan trọng là cái sống của ta. Ta xứng đáng với cái miếng ăn đó nhưng mà ta nâng cả những cái người mà ta mắc nợ đi lên theo hết.
[37:55]Vì ta biết tu, ta lễ Phật một lễ, ta niệm Phật một câu, ta nói đạo lý cho một người nghe, mọi cái thật ra là ta đã nâng cả cái bụng của ta lên, những cái thứ gì ở trong bụng mà ta mắc nợ ta lên theo ta hết. Cho nên vì vậy là đúng là sống trên đời phải ăn. Và khi ăn ta vay mượn quá nhiều của cuộc đời này. Và vì vậy ta phải làm rất nhiều điều điều thiện để ta trả nợ cuộc đời, và nâng những người, những vật mà mình đã mắc nợ đi lên theo. Mà lên theo tới mức độ nào? Nếu ta chỉ làm những điều thiện bình thường thì những người mà ta mắc nợ họ bước lên được một cấp. Nhưng mà nếu ta biết đi theo con đường của Phật pháp,
[38:44]tu hành vô ngã, cao siêu trong cái tâm linh, thì ta đã gieo cái nhân giúp đỡ cho những cái loài mà ta mắc nợ họ bước lên những cái cấp, sau này họ có cơ hội bước lên rất cao, bước lên rất cao. Như vậy mọi người mới trách thầy: "Trời ơi, vừa rồi thầy mới phóng sanh mấy tấn cá ở sông Hồng mọi người góp tiền ha, phải mà cho tụi con ăn hết thì mai mốt nó làm người không?"
[39:09]Hồi nãy tôi nói ăn xong làm gì, bây giờ bắt đầu ta đưa vào tính toán nè, bắt đầu cộng trừ nhân chia rồi nha, phức tạp hơn. Đừng nói giàu, đừng nói nghèo, miếng ăn đưa vào miệng là bình đẳng. Ta đã đồng ý điều này với nhau rồi phải không? Nói anh tiền nhiều tiền ít kệ, miếng ăn vào rồi là bình đẳng, là món nợ với đời hết. Món nợ với đời. Còn anh mua được rẻ hay mua được mắc hay mua mắc hay anh nhiều tiền hay không nhiều tiền, đó là thuộc về phước. Nhưng mà cái món nợ đối với đời bình đẳng khi anh nuốt miếng thức ăn vào trong miệng, nợ. Và bây giờ sau khi ta sống ta làm á, bắt đầu bây giờ tính toán nè.
[39:49]Nếu mà ta cái công của mình bỏ ra đối với cuộc đời, cống hiến cuộc đời tính ra trong cái mơ hồ đó nó bằng với cái mình ăn vào, thì kết quả là gì? Kết quả là gì? Ta không nợ cuộc đời, phải không ạ? Coi như mình trả được nợ với cuộc đời. Ví dụ nay mình ăn ba chén cơm thì mình làm được ra một cái điều gì cho đời đó, tính ra nó tương đối là ngẫm đi ngẫm lại thôi cũng bằng được ba chén cơm. Rồi như vậy cũng yên tâm rồi, mình trả nợ đời. Như vậy ta không mắc nợ đời. Trường hợp thứ hai là trường hợp mà ta ăn ba chén cơm, ba bát cơm, nhưng mà hôm đó không có chuyện gì để làm, tính ra cái sự cống hiến của mình đối
[40:36]với cuộc đời nó ít, không xứng với ba bát cơm, thì như vậy ta làm sao? Ta mắc nợ đời, đúng không nè? Mắc nợ đời. Còn tiền ta nhiều thì kệ, không có tính rồi nha. Còn nếu ta cũng ăn ba bát cơm, nhưng mà cái sự cống hiến hôm đó nó vượt hơn gấp mấy chục lần ba bát cơm thì ta là gì? Ta sao? Ta dư được một số phước, phải không ạ? Ta dư được một số phước để dành, là như vậy. Cho nên hiểu được cái bài toán tội phước trong miếng ăn này, thì từ đây bắt đầu mọi người làm sao? Phải tính toán lại, không vô tư được nữa. Khi ăn rồi đừng vô tư. Ăn xong bát cơm, sống qua ngày đó rồi mà ngẫm lại mình nợ đời thì thua đó, phước bắt đầu tụt xuống.
[41:29]Mắc nợ tức là giảm cái phước xuống từ từ. Bằng bằng thì vô nghĩa quá nha, bằng huề thì chẳng có gì. Nên phải làm sao, làm sao? Phải phải dư ạ, phải có dư. Tức là sự cống hiến ta với đời phải dư thì ta mới có phước để dành cho cuối đời lúc tuổi già và có phước để dành cho ở những kiếp sau chứ không phải một kiếp sau. Phước phải dư bởi vậy là ta dư gấp mấy lần món ăn của ta, bữa ăn của ta? Cái sự cống hiến với đời phải dư gấp mấy lần? Nhiều lần, đúng như vậy. Ví dụ gấp một lần thì chỉ vừa đủ để dành tuổi già sống thôi. Gấp hai lần thêm qua một chút kiếp sau thôi. Ta phải gấp 10 lần, 100 lần thì mới dư được cho nhiều kiếp sau.
[42:16]Cũng ba bát cơm, ai cũng ăn ba bát cơm, ha, người giàu cũng ba bát cơm, người nghèo cũng ba bát cơm, bình đẳng giống nhau vì cơ thể chỉ nhiêu đó thôi. Nhưng mà quan trọng cái sự cống hiến của ta đối với đời. Hiểu điều này rồi ta mới bắt đầu thấy sợ, sợ cho mình và sợ cho rất nhiều người chung quanh mình mà mình thấy nhan nhản trong cuộc đời này. Mỗi ngày ai cũng đều phải ăn, phải uống, phải thở. Nhưng mà ta nhìn qua một cái người hàng xóm, ta nhìn ta để ý thôi, bây giờ nói chuyện mình hơi nhiều chuyện á, hơi đa sự, hơi tò mò, hơi thọc mạch á, đo thử cái ông hàng xóm bên cạnh ta, cái ngày hôm qua ổng làm gì?
[42:58]Nhiều khi ta thấy làm sao? Không làm gì cả. Đúng không ạ? Không làm gì cả. Nói: "Vì sao không làm?" Nói: "Vì ổng thấy ổng đủ tiền ổng sống rồi, ổng không cần. Ổng ngồi ổng đi chơi với mấy cây kiểng lặt vặt lặt vặt một chút." Chết. Thấy cuộc đời ổng đang đi xuống mà ổng không hay, ổng đang mắc nợ đời. Mỗi ngày đều bao nhiêu bát cơm mà sự cống hiến với đời không có. Còn mình thì vẫn đang mải mê đi làm nên mình vẫn đang cống hiến. Hiểu như vậy ta thấy bài toán cuộc đời, bài toán về cái nợ với cái phúc với cuộc đời này nó xảy ra từng ngày từng giờ trong cuộc sống này, từng mỗi bát cơm ta cầm lên. Cầm cái bát cơm lên là nợ đời rồi.
[43:41]Nợ mạng rồi, nợ mạng sống chúng sinh rồi, nợ đời rồi, nợ mồ hôi nước mắt của bao nhiêu người rồi. Đó, tức là khi ăn miếng cơm vào để sống, ta nuốt vào trong lòng mình biết bao nhiêu là là trách nhiệm, là món nợ, ân nghĩa. Vậy mà sau đó không lẹ lẹ đi tìm cái việc gì để làm cho tốt thì đó là một ngày bất hạnh, một ngày bất hạnh. Bởi vậy, thất nghiệp là cái gì? Là một điều bất hạnh.
[44:14]Thất nghiệp nó có nhiều ý nghĩa là một điều bất hạnh. Đừng nghĩ là bởi vì không có việc làm là không có lương để sống, đừng nghĩ như vậy. Thất nghiệp có nghĩa là không có cơ hội để để cống hiến. Và nói: "Thưa thầy, bây giờ tụi con thất nghiệp rồi tụi con cống hiến bằng cách nào?" Phải đi làm không công. Kiếm bất cứ việc gì để làm, làm không công cho đời. Nói: "Thưa thầy, bây giờ tụi con già rồi, tuổi hưu rồi làm cái gì?" Cứ kiếm chuyện gì đi làm không công. Đừng để tuổi già trôi qua uổng phí, vì rất nhiều người tuy nghỉ hưu mà sức khỏe còn rất là rất là tốt. Ví dụ ông cụ đây, đây, phải không ạ?
[44:51]Cụ đây coi vậy chứ vẫn còn đi làm ngon lành, đúng không ạ? Đúng. "Làm cái gì?" Nói: "Bây giờ nghĩ không ra." Cứ nghĩ cho ra. Mà nếu tệ nhất nữa làm gì? Đi nhặt rác cho thầy. Mặc bộ đồ đẹp đi nhặt rác. Thì khi nhặt rác á mình cống hiến là làm sạch cái môi trường, đồng thời khi mình mặc đồ đẹp rồi mình giáo dục cho bao nhiêu người. Giáo dục, chứ không phải mình là người ăn mặc tồi tàn mới đi lượm rác mà lát mình đi bán đồ phế liệu, không phải. Để người ta biết rằng mình không phải là dân đi đi nhặt đi bán phế liệu nha, mà là người đi làm sạch môi trường. Đó là việc công đức mà đó là bài giáo dục.
[45:30]Người già làm điều này rất là tốt, phải không ạ? Đó, vẫn là một cống hiến cho xứng đáng với cái miếng ăn của mình. Lúc trẻ có thể mình đã cống hiến nhiều rồi, nhưng mà những ngày sức khỏe còn mà không có việc gì làm vẫn là một bất hạnh lớn nha. Cho nên hãy cống hiến cho tới ngày ta không còn có thể nhúc nhích tay chân được nữa và đi vào hòm. Phải cống hiến đến mức độ như vậy. Nói: "Thưa thầy, bây giờ nó không nhúc nhích được tay chân nữa mà nó không chịu vào hòm thì làm sao?" Phải mà không nhúc nhích được rồi nó vào hòm luôn cho khỏe. Bây giờ đúng nằm xuôi lơ hết nhúc nhích nhưng mà vẫn phải thở,
[46:05]con cháu phải đút cháo thì cống hiến bằng cách nào ạ?
[46:12]Thì nằm đó mà rải tâm từ bi cho chúng sinh. Nằm đó mà nguyện cầu cho thế giới này con người yêu thương nhau. Nằm đó mà nguyện rằng muôn loài chúng sinh này thương yêu nhau. Nguyện cầu cho cả cái pháp giới chúng sinh này, tất cả chúng sinh này đều biết tìm về với với Phật pháp. Cứ rải cái tư tưởng. Mới nói rải tư tưởng vậy đâu có cống hiến gì? Không. Con người thì không đọc thấy, nhưng mà vô số những cái vong linh họ đọc thấy hết, chư thiên đọc thấy hết. Và khi mình nằm một chỗ không làm gì được nữa nhưng mà tâm cứ rải cái từ bi và rải những ước nguyện cao đẹp, thì các loài trong cõi vô hình họ đọc được cái tâm đó
[46:58]và họ học được cái tâm đó, họ nương theo cái tâm đó để họ thăng tiến lên. Và đó là sự cống hiến rất là lớn, lớn lắm chứ không phải là không, và vẫn xứng đáng với từng muỗng cháo mà con cháu mình nó đút vào miệng mình. Đó, và cho tới khi nào mà không ước nguyện được nữa, nằm ngây đơ trừng mắt luôn đưa vào hòm luôn là đẹp vô cùng. Hết chưa? Đúng, chưa hết. Vì sau khi ta vào hòm rồi thì đã chưa hề chấm dứt, lúc đó hồn ta thoát ra. Hồn ta thoát ra rồi ta làm gì? Ta có khoảng một triệu việc ở phía sau đó phải làm, phải nhận nhiệm vụ mới. Ủa, nói: "Ủa, chết rồi mà mà chưa được nghỉ ngơi?" Không, chết rồi mới nhiều việc để làm hơn nữa. Nói:
[47:44]"Ủa sao kỳ vậy?" Vì nhà ngươi là người biết tu tập, có suy nghĩ tốt, biết cống hiến, cho nên ơn trên Thần Thánh Bồ Tát cho ngươi cơ hội để cống hiến nhiều việc lớn lao hơn. Và lúc sống thì ngươi chỉ làm thế này thôi, nhưng nhờ công đức tu tập, biết hy sinh, biết cống hiến, biết có những ước nguyện cao đẹp, cho nên ta cho ngươi lên cõi Trời, ngươi cai quản những điều này, làm những điều này cho ta. Sướng không? Sướng vô cùng. Đừng tưởng chết rồi thất nghiệp, vì mình không chịu thất nghiệp, lúc sống không chịu thất nghiệp, lúc sống lúc nào cũng cống hiến thì sau khi chết rồi lại gánh những trách nhiệm nặng hơn nữa nhưng vinh quang hơn.
[48:31]Ủa, nói như vậy là cứ phải làm hoài hả thầy? Đến chừng nào mới hết làm? Đố ai biết chừng nào mới hết làm? Ai nói đúng khen hay. Nói: "Nhập Niết bàn phải không ạ?" Hả? Chứ làm sao? "Chứng đạo thành A La Hán nhập Niết bàn là tịch tĩnh hoàn toàn là hết làm, đúng không ạ?" Chứng chưa mà sao biết không?
[49:00]Câu trả lời rất đúng, nhưng mà sao không chứng mà biết? À, hay là đoán mò? Thầy dạy hả? Ủa, thầy dạy hồi nào?
[49:14]Vậy hả? Thôi thôi thôi, bể mánh hết rồi, thầy nói rồi. Thầy tưởng là bí mật nên thầy còn hù, hỏi đồ chứ, biết hết trơn. Thôi, không nói cái đó nữa. Ừ, nói qua cái nào. Thiệt.
[49:29]Trong những cái thức ăn mà ta đưa vào,
[49:34]có những cái là của chung và thừa thãi như không khí, nha. Thí dụ bây giờ ai hít thở thì không khí này có của riêng ai không? Không, phải không ạ? Của chung. Ta thấy thừa, cho nên mình nghĩ như là miễn phí. Nhưng xin thưa, có cái giá của không khí lớn lắm á.
[50:00]Không khí này có cái giá, chớ không có miễn phí đâu. Giá bao nhiêu? Hít vào một hơi bao nhiêu tiền? Đố ai biết. Hít vào một hơi về ta phải trả bao nhiêu? Nói nào giờ miễn phí đâu có tính tiền đâu, bữa nay tự nhiên thầy nói trả tiền làm sao mình tính được, phải không ạ? Thực ra đều có cái giá cả, phải không anh Dũng? Có cái giá cả. Có cái giá cả. Và cái giá đó như thế nào, hôm nay thầy không nói. À! Hôm nay nói cái bể mánh nữa, mai mốt hỏi có người biết hết. Nha, hôm nay không miễn phí đâu, đều có cái giá của nó. Như nước, sao? Nước có giá không? Mình nước thủy cục mà mình lấy trong ống ra thì đúng là trong vòi ra có giá, phải không ạ?
[50:47]Nhưng mà nước mình bơm dưới nước ngầm lên có giá không? Mình không thấy, mình chỉ bơm rồi mình xài hoài. Hoặc nước dưới sông múc lên có giá không? Giống như là không có giá vậy. Nhiều người nói là Tây người ta gọi là cái gì đó, à "nước sông, công của lính", hai cái mà vô hạn, không có miễn phí. Không, tất cả đều có giá hết. Và cái giá đó mà ta không trả mà ta tưởng là vô hạn, ta tưởng là miễn phí nên kết quả ngày hôm nay là con sông nó giận. Những con sông bắt đầu nổi giận vì người ta xài mà người ta không chịu trả phí. Người ta không có xứng đáng. Cho nên con sông nó giận, con sông nó giận nó nói điều gì?
[51:32]Nó đen lên, nó thối lên, đó là con sông đã nổi giận vì con người là không xứng đáng xài nước sông. Con người cứ ăn, cứ uống, cứ xài mà xài xong rồi, ăn uống xong rồi vui chơi hưởng thụ tầm bậy, không biết phụng sự, không biết cống hiến nên con sông đã nổi giận và nó đen lên, nó thối lên, ô nhiễm lên. Không khí này cũng vậy. Ta thở ta tưởng là miễn phí nhưng mà ta thở xong ta sống rồi, khỏe rồi, ta đi làm bậy, hưởng thụ, không biết làm cái điều thiện, không khí nó giận lên. Không khí nó giận lên nó làm sao? Bắt đầu nó ô nhiễm rồi. Và chẳng những không khí giận, con sông giận, hôm nay mặt trời đã bắt đầu nổi giận rồi.
[52:20]Ta nghe chuyện mặt trời nổi giận, thầy đã nói chuyện mặt trời nổi giận chưa cà? Chưa hả? Vậy là trong Nam, thầy nói cái này trong Nam. Mặt trời đã bắt đầu nổi giận.
[52:32]Có một lần thầy đi trên xe sao thầy thấy lúc này khí hậu nóng lên quá, tại miền Nam không bao giờ nóng tới mức độ này. Bỗng nhiên nóng quá, khi thầy đi trên xe đi về chùa thầy thấy ánh nắng nó nó chói sáng lên. Mà khi ánh nắng mà nó chói mà nó trắng á tức là cái độ sáng nó quá cao. Còn khi mà cái độ sáng nó nó ít á thì ánh sáng của mặt trời nó vàng. Còn đây nó sáng trắng lên, thầy biết là mặt trời đã chói lên. Thì thầy mới đi tìm thì mới phát hiện là các nhà khoa học đã thấy là mặt trời bỗng nhiên đốt cháy mạnh hơn lúc trước. Và đến ngày hôm nay mặt trời đang nổi giận, cháy rất là mạnh, tỏa ánh sáng, tỏa bức xạ rất nhiều vào trong
[53:13]không gian làm Trái Đất nóng lên là mặt trời cũng đang nổi giận. Nổi giận vì sao? Vì người ta ăn rồi, sống dưới ánh mặt trời này, tất cả sự sống đều nhờ ánh sáng mặt trời không? Cây mọc lên, rau mọc lên, ngọn bí mọc lên, lúa mọc lên đều nhờ ánh sáng mặt trời. Muôn loài vạn vật đều nhờ ánh sáng mặt trời, nhưng mà ăn xong không biết tu, ăn xong không biết cống hiến cho đời, ăn xong đi chơi hưởng thụ tầm bậy, nên mặt trời giận, con sông giận, không khí giận. Mặt trời nóng gắt lên, tăng lên rất nhiều mấy độ như vậy và ta sống rất là khốn khổ. Cho nên chỉ có những người nào mà ăn xong biết tu tập, ăn xong biết làm việc thiện,
[53:54]ăn xong biết đi chùa Phúc Long nghe Ni sư trụ trì hát cái bài, cái bài gì đó? Thầy dìu dắt con tu hành,
[54:04]mà sao con hay lẩn khẩn, không chịu tu. Ni sư hát cái đó hay ghê vậy đó. Cứ mỗi lần thầy về đây là thầy nhớ cái bài đó Ni sư, cứ bắt Ni sư hát không à. Nên đều có cái giá phải trả chứ không phải miễn phí. Ta cứ tưởng ta hít thở miễn phí rồi mình vô trách nhiệm với không khí. Ta uống ngụm nước dưới dòng suối lên, tưởng là miễn phí và ta sống vô trách nhiệm với dòng suối. Ta sống dưới ánh nắng mặt trời, ánh ban mai với vầng dương này và ta nghĩ nó miễn phí vì cứ ngày nào mặt trời cũng phải lên cho ta và ta sống vô trách nhiệm với mặt trời, với ánh nắng, nên ta đã chọc giận hết tất cả. Không có đơn giản như vậy đâu, nên mọi thứ khan hiếm dần, ô nhiễm dần và hết dần.
[54:54]Bây giờ như thực vật ta ăn,
[54:58]thí dụ như bây giờ ta ra cánh đồng ta hái rau, rau dại hay ta vào rừng ta hái những loại lá, hay ta vào rừng ta cưa cái cây để đem về làm gỗ xài, ta hái củi đem về ta đun, vân vân. Thì cái đó là của ai?
[55:16]Cái đó là của ai? Ta cứ nghĩ là không phải của ai, không của ai. Mà sự thật có phải là không của ai không? Nó là của ai? Của chung. Vừa rồi cái thầy đi từ Nghệ An ra đây, cái thầy ghé vào nghỉ ở một trạm xăng thì có cái ông chủ trạm xăng đó ổng cũng bày bán những cái phản gỗ. Thì thấy tiếc quá thì nói nó cưa ra như thế này. Thầy hỏi giá bao nhiêu thì thầy thấy giá hời. Thì mọi người cứ mừng vì giá hời, nhưng mà lòng thầy đau. Bởi vì thầy nghĩ sở dĩ cái phiến gỗ này giá nó hời vì ông này khi mà ổng lấy được trong rừng thì ổng nghĩ là của ai? Của ổng. Hễ ổng cưa được là của ổng, nên ổng muốn bán giá nhiêu đó ổng bán.
[56:08]Nhưng sự thật rằng ông đã đánh cắp của bảy tỷ người trên Trái Đất này. Vì nó là của chung chứ không phải của riêng, không phải riêng của mình ta. Và con người cứ như vậy, cứ vào trong thiên nhiên và cứ nghĩ là không của ai. Rồi ta cứ lấy, lấy và trở thành của mình. Sự thật ta đều mắc cái tội ăn cắp cả hay ăn cướp cả.
[56:34]Nó là của chung mà sau khi đem về mình bán rồi cái tiền đó mình xài một mình mình cho cá nhân mình, thực sự ta mắc tội ăn cướp, ăn cắp nhiều lắm. Tính ra cái gì cũng thành tội. Thầy nói có có quá đáng không ạ? Thầy nói có sai không? Như vậy là đúng không ạ? Và nếu thầy nói đúng, đúng là con người chúng ta ta phạm tội ăn cắp vô tình hay vô tư vô ý thức, không suy nghĩ tới rất là nhiều chứ không phải là không. Và như vậy khi ta đi mua một phiến gỗ đem về ta xài vì mình không mua thì người ta cũng bán người khác và cả thế giới như vậy. Sự thật ta đã là mua đồ ăn cắp á. Mua đồ ăn cắp. Còn nếu mà bây giờ nói nói thưa thầy,
[57:19]thôi bây giờ tôi tôi trồng rau rồi tôi hái, tôi bán, tôi ăn. Như vậy là có phải ăn cắp của chung không? Không. Phải không ạ? Vì ta ta trồng lên. Trồng lên rồi ta ăn, cho nên cái người mà tự trồng, tự nuôi, ví dụ nuôi con vật cũng vậy rồi ta ăn thì ta không mắc cái tội là ăn cắp của chung. Ví dụ như bây giờ con thú nó ở dưới biển, con cá nó dưới biển, con thú nó ở trong rừng, ta vào ta săn, ta bắt, thì đó là của ai? Thì thường ta nghĩ không của ai hết, hễ ta bắt được là của của ta. Nhưng sự thật nó là của chung của nhân loại. Cho nên ta ăn miếng cá mà bắt ngoài sông, xin thưa, ta mua của ăn cắp ạ.
[58:04]Ta ăn con thú bắt trong rừng, xin thưa, ta đã mua lại của ăn cắp. Nó không có của riêng chứ không phải là là hễ bắt được là của mình. Thực sự là mọi giống mọi loài trên đời này đều là của chung, trừ cái người nuôi cá, họ nuôi xong họ bán thì thì đúng là của riêng họ. Hoặc là cái rau, cái gạo họ trồng lên họ bán thì đó là của riêng họ. Cho nên thường ta ăn cơm thì ta không bị phạm cái tội là mua của ăn cắp, vì tất cả ruộng lúa đều là do trồng mà hái mà có. Như vậy, bây giờ nói thế này: Được rồi, thôi bây giờ như vậy có nghĩa là khuyến khích chúng ta cố gắng là sử dụng thức ăn mà nuôi trồng, phải không ạ?
[58:43]Chớ còn của thiên nhiên hãy để yên của thiên nhiên. Mà nếu sử dụng cái gì của thiên nhiên thì ta mắc nợ lớn và phải sống cho xứng đáng. Giờ hỏi câu này: Nói bây giờ thầy nói rằng à thôi con cá dưới biển bắt lên ăn thì ngoài cái việc mà ta vay nợ mạng sống của nó, còn có cái lỗi là mua của ăn cắp ạ. Con thú trong rừng bắt về ăn thì ngoài cái tội là ngoài cái nợ là ta mượn mạng sống của nó rồi ta còn cái tội là mua đồ ăn cắp. Bây giờ con cá mình nuôi mình ăn có tội không? Con heo mình nuôi mình ăn có tội không? Mình nuôi mình bán, mình mua lại cái người mà nuôi heo bán ăn có tội không? Tội gì? Chính xác. Chính xác.
[59:31]Mình nuôi con heo, nó thương mình lắm, phải không ạ? Mỗi ngày mình vào mình vỗ về, mình tắm rửa, mình cho nó ăn và trong lòng nó nó cứ nghĩ mình là ai? Lúc đó con heo nó nghĩ mình là ai? Nó nghĩ mình là bố nó, là mẹ nó, là người ân nhân nó, là người yêu thương nó, phải không ạ? Cho đến một ngày sao? Một ngày nó mới té ngửa ra: Mình là kẻ sát nhân, mình là kẻ sát thủ, nên nó làm hụt hẫng. Tội chỗ đó đó. Tức là sao? Tức là nó là của mình, nó là của mình nhưng mà sự thật không phải của mình. Vì một mạng chúng sinh không phải của mình. Đây là cái điều tế nhị ta phải xem lại. Một chúng sinh xuất hiện trên đời này,
[1:00:14]tuy là ta nuôi ra đó nhưng cho tận cùng nó không phải của mình hoàn toàn. Mặc dù mình nuôi. Ví dụ có những cái giống như của mình hoàn toàn, ví dụ cái khăn mình dệt, mình mua ha, mình may, đúng là cái này của mình vì nó không phải là chúng sinh. Đó. Nó là vật thôi thì đúng là của mình hoàn toàn, mình muốn xé, mình cấu, mình nướng, mình đốt gì đó, tùy mình, đó, có thể là phạm tội phung phí thôi, nhưng mà không có tội kia. Còn một con vật là một chúng sinh có tình thức, mình nuôi lên,
[1:00:46]nó không phải hoàn toàn 100% là của mình, bao nhiêu phần trăm nó vẫn là của nó. Nên đây là bố mẹ đối với con cái, chỗ này phải suy nghĩ một chút là vậy đó. Con mình đẻ ra, mình nuôi, cái gen của mình, công lao mình nuôi nó lớn lên, mà nghĩ nó hoàn toàn của mình cũng sai nữa. Nó vẫn là một thế giới riêng một phần của nó. Mặc dù trên tình nghĩa là con mình, trên ân nghĩa là con mình mình phải nuôi phải dạy, nhưng mà sự thật nó vẫn có bao nhiêu phần trăm của sự độc lập của nó, của thế giới của nó. Phải hiểu như vậy để đừng có ngạc nhiên, đừng thất vọng khi con mình nó không hoàn toàn đi theo ý mình.
[1:01:27]Có khi nó sai lầm, nó không đi theo ý mình nên nó phạm sai lầm và nó đau khổ. Có khi nó không đi theo ý mình, nó xuất sắc hơn mình thì cũng đừng ngạc nhiên, vì nó vẫn có một thế giới riêng của nó. Cũng vậy, cái con vật, con gà, con heo mình nuôi, nói là nè con heo này của tui, tui đem vô cắt cổ. Coi vậy, mình đã lấy mất bao nhiêu phần trăm của riêng của nó, của thế giới riêng của nó. Cái riêng đó chỗ nào? Thôi thầy không nói nữa vì đi sâu vào nhiều quá, mỗi người phải tự tư duy để thấy cái điều sâu xa trong tại sao nói là con vật tôi nuôi mà không phải hoàn toàn của tôi. Nó vẫn có riêng của nó một thế giới,
[1:02:07]một phần, nên khi mình giết nó, vẫn cướp đoạt hết bao nhiêu phần trăm cái riêng tư của nó, chưa nói cái tội sát sinh làm đau. Vẫn là mình lấy đi bao nhiêu phần trăm của riêng nó mà mình không thọc tay vào được. Là chỗ nào? Thôi ai thông minh suy nghĩ nha, cái gì thầy cũng trả lời hết cũng không hay. Đó, đây nè. Đây nó còn một cái điều này nữa đây. Ở đây có ai ăn thịt người chưa?
[1:02:38]Vậy là chưa phải không ạ? Bảo đảm nha. Ờ, nếu có cho thầy biết để thầy tránh xa. Vì sao vậy? Vì nếu cái người nào mà ăn thịt người thì ta gọi người đó là gì? Ác quỷ. Đúng không ạ? Chỉ có ác quỷ mới ăn thịt người, ăn thịt đồng loại. Còn con người có lương tri, có đạo đức, không ai ăn thịt người á, không ai ăn thịt đồng loại. Vì sao mà ta gọi là sói ác? Bởi vì con sói nó làm sao? Nó đói nó ăn thịt đồng loại nó được á. Nha, còn các giống loài khác hầu như không loài nào ăn thịt đồng loại. Hầu như như vậy. Ví dụ như ờ thường ví dụ ngay con cá, đạo đức nó kém quá có thể nó ăn những con cá khác. Nhưng con người chỉ có những người mà sơ khai không có
[1:03:26]đạo đức, không lương tri, không suy nghĩ mới đón đường người ta, giết người ta mà lấy ăn thịt thôi. Còn ở đến thời đại mà văn minh như thế này rồi, không ai có thể ăn thịt người được. Vậy ta định nghĩa tại sao khi con người ăn thịt người thì bị coi là ác? Tại sao? Phải có định nghĩa. Còn bây giờ ta chỉ nói theo thói quen phải không ạ? Nói theo cảm nhận mơ hồ là khi một người mà ăn thịt người thì là ác độc thì ta nói theo cảm nhận mơ hồ.
[1:03:58]Cảm nhận nhưng mà bây giờ phải cho một định nghĩa thuộc về khoa học, thuộc về toán học. Tại sao ta ăn thịt người là ác?
[1:04:07]Chứ còn bây giờ ta định nghĩa ngang: Ồ, cái người đó ăn thịt người nó ác quá. Cái bộ tộc đó ăn thịt người ác quá. Phải cho định nghĩa tại sao ác ạ?
[1:04:19]Khi ta nói một người ăn thịt người là ác, bởi vì ta nói theo bản năng thẳm sâu trong cái lương tâm của con người.
[1:04:31]Nhưng mà bây giờ phải vạch cái đó ra, phải biến thành toán học, biến thành công thức, biến thành sự chứng minh của khoa học. Chứ không có nói là ờ cứ ăn thịt người là ác. Là vì thế này: Một ngày nào đó khoa học sẽ chứng minh được, thầy nói câu này là một sự tiên tri mà hôm nay khoa học chưa có tìm tới nhưng thầy nói trước. Khoa học sẽ chứng minh được một điều thế này: Khi con người ăn một cái giống loài mà cùng gen với mình, bắt đầu nó sẽ phát sinh ra cái hiệu ứng hai hai hiệu ứng: Một là hiệu ứng phá tan cái bộ não người đó, trở thành điên loạn. Hai là một hiệu ứng là gây cho người đó một cái
[1:05:15]bệnh không thể chữa được trong cơ thể của họ. Đó là cái kết quả xấu do cái việc mà ăn một cái giống loài đồng gen với mình. Nó bất lợi về về tinh thần và về sức khỏe thể chất. Một ngày nào đó khoa học sẽ chứng minh tới điều đó. Thầy nói coi rồi sẽ coi đúng hay không. Cách đây mười mấy năm thầy đã nói một câu thế này, thầy đã tiên tri rằng con người ta sẽ chế được thịt nhân tạo trong phòng thí nghiệm. Vừa rồi đã chế xong. Mười mấy năm qua thầy nói, Dũng có nhớ không? Thầy đã nói và đã thành công. Đã thành công rồi. Thì hôm nay thầy nói một điều tiên tri nữa: Khoa học sẽ chứng minh được hễ mà con người mà ăn thịt cái
[1:05:57]loại đồng gen với mình thì sẽ phát sinh ra cái hiệu ứng phá hư hỏng cái bộ não, hư hỏng cái hệ tâm lý luôn. Hư não là hư tâm lý luôn và phát sinh một loại bệnh kỳ lạ không thể chữa trị được trong cơ thể người đó. Nên vì cái hiệu ứng bất lợi đó nên con người tự nhiên tránh xa thức ăn mà có cái gen giống với mình là thịt người. Nha. Đó. Đó là ác mà ta cho là ác độc, nói về đạo đức là ác độc, nhưng mà về hiệu quả thì chính cái loại thịt, loại đạm mà cùng gen với mình phá tiêu cuộc đời của mình, phá tiêu cái tâm hồn và bộ não của mình. Đồng ý với thầy điều này không? Nếu ai đồng ý với sự tiên tri này,
[1:06:41]báo trước này thì là người có đạo đức, có trí tuệ. Bây giờ thầy hỏi thêm một câu: Nói bây giờ thưa thầy, con không ăn cái loại thịt mà cùng gen với con là con người, nhưng mà nó hơi gần gần một chút được không? Có ác không? Gần gần một chút gen với con người là loài gì? Khỉ, gì nữa? Chó. Gì nữa? Trâu, bò, heo. Những cái loại động vật có vú này có cái gen gần với con người lắm. Nhất là con chó. Vì sao vậy? Vì con chó nó có tình cảm rất gần với con người. Ví dụ bây giờ nói con khỉ thông minh, coi vậy chứ cái tình của con khỉ với con người nó vẫn có cái xa, vì con khỉ nó ranh ma, nó không có cái trung thành.
[1:07:34]Cái con mèo nó thích vuốt ve, nó không có trung thành, có tình cảm không? Con gà, á con heo bây giờ, nhưng mà con trâu, con bò nó có tình ạ. Con ngựa nó có cái tình trung thành ạ. Con chó rất trung thành, rất tình cảm với con người ạ. Và khi ta ăn cái giống loài về cái gen nó gần với con người, về cái tình cảm nó gần với con người thì ta cũng thuộc loại là là...
[1:08:02]Ai nói ác không? Ai nói ác giơ tay lên. Những người đó có lương tâm. Hai ba người giơ tay lên, đó là những người có lương tâm. Đúng như vậy, người đó ác. Mà mấy người đó nói chứ sư phụ không nói nha. Mai mốt ai hỏi thì nói có mấy người nói ác. Người ta rất đúng. Còn bao nhiêu người không dám giơ tay thì những người này là làm sao? Ác thiệt.
[1:08:30]Bây giờ thầy định nghĩa lại cái thức ăn ăn đạm lấy từ động vật phải không? Nếu ta lấy ta ăn thức ăn đạm từ động vật mà đồng gen với con người, ta là loại gì? Rất ác. Và bây giờ ta ăn cái đạm động vật của loài vật mà cái gen nó gần với con người, cái tâm tư tình cảm nó gần với con người, ta thuộc loại là ác. Ăn người là cực ác, nhưng ăn gần người vẫn là ác. Cho nên ta phải lựa, nếu lỡ còn phải ăn thức ăn động vật thì hãy lựa cái loại gen nào cái tình cảm với tâm tư của nó xa, xa với con người thì ta ít ác. Ít ác thôi, chứ vẫn còn một chút ác. Phải không ni sư? Ừm, chứ như vậy. Cho nên từ đây, mỗi miếng ăn mà đưa vào miệng, ta thấy nhiều vấn đề không ạ?
[1:09:25]Nãy giờ nói chưa xong. Hơn một tiếng đồng hồ rồi vẫn chưa nói hết về vấn đề chuyện ăn uống. Sợ chưa? Cho nên mà ta cứ vô tư mà cái gì cũng gắp bỏ miệng lùa lùa lùa, không suy nghĩ gì hết, ta làm sao? Rất là không phải, cạn cợt. Không có biết tu. Phật dạy tu tám vạn bốn ngàn pháp môn là như vậy. Ta tu tinh vi trong từng điều của cuộc sống này, không một điều gì mà không bị ta suy xét. Tất cả mọi điều đều phải được suy xét thấu đáo thì như vậy ta mới là gì? Mới đi trên con đường giác ngộ được. Còn cứ vô tư, miễn sao sung sướng, miễn sao no đủ thôi thì ta không khác gì loại là cầm thú. Nhưng ta là người, ta phải biết suy xét.
[1:10:09]Và nhất là ta là đệ tử Phật thì không một điều gì được qua khỏi cái mắt của ta, không được điều gì mà đi qua khỏi cái tâm trí của ta, ta xét cả nha, trên cái đánh giá.
[1:10:21]Vâng, hồi nãy ta vừa nói về cái đạm động vật mà gần gen với xa gen con người, đây là một vấn đề rất là lớn nha. Từ đây về sau mà khi ta gặp mọi người hãy trao đổi vấn đề này, để khuyến khích mọi người sao? Nếu còn ăn thức ăn động vật hãy ăn những loài mà gen và cái tâm hồn nó xa với con người nha, để bớt ác một chút. Nhớ như vậy. Cái mấu chốt của bài này nằm nhiều ở chỗ này đây. Ai hiểu được cái chỗ này thật kỹ là có thể đem trao đổi, truyền bá với mọi người để làm cho cuộc đời này tốt lên nha, bớt ác. Mỗi người phải là sứ giả giùm thầy trong cái việc mà truyền bá cái triết lý về ăn uống này nha.
[1:11:01]Hôm nay như vậy. Tại sao chúng ta tổ chức tiệc tùng?
[1:11:08]Tiệc nghĩa là gì? Đông người đến cùng ăn, phải không ạ? Tại sao? Và tiệc là một cái loại văn hóa đặc trưng của cả nhân loại này. Từ thời cổ đại cho tới cái thời văn minh này, lúc nào con người ta cũng cũng thích tổ chức tiệc. Vì sao? Trong buổi tiệc thức ăn thường là dở hay ngon?
[1:11:35]Vậy tại sao hễ ăn ngon thì ta muốn đông?
[1:11:40]Tại sao? Tại vì cái ngon của thức ăn á nó kích thích ta cái cảm giác hạnh phúc, đúng không ạ? Nhớ như vậy nha, hễ ngon cũng là một yếu tố để kích thích cái cảm giác vui vẻ, hạnh phúc. Mà con người trong những cái mà hạnh phúc, vui vẻ nó còn có cái nữa là gì? Bạn bè đông vui, sự kết bầy kết bầy đàn nó cũng làm cho con người vui.
[1:12:16]Cho nên vì vậy, khi con người có miếng ăn ngon lại thích có nhiều người cùng ăn. Và đây là điều tốt hay xấu? Tốt. Tốt. Chính vì cái mà hay tổ chức tiệc tùng này nó là một khuynh hướng thiện của con người. Ta thấy con chó mỗi khi mà nó được miếng ăn ngon thì nó làm sao? Nó làm sao? Nó cắp một cái nó đi. Nó chạy trốn vào trong xó phải không? Nó sợ giành ăn. Nhưng con người thấy có miếng ăn ngon thì sao? Mời mọi người tới ăn. Đó là khuynh hướng tổ chức tiệc. Và đây là chỗ khác nhau giữa con người và con thú. Và đây là khuynh hướng thiện tiềm tàng trong trong lòng con người. Nhờ vậy mà con người có phước, mới tồn tại và phát triển.
[1:12:59]Chứ nếu mà trên thế giới này từ cổ đại đến nay không bao giờ có tiệc tùng, hễ ngon là ta giấu trốn mất trong hang thì thế giới không được như ngày nay. Ta không có ngôi chùa đẹp như thế này, ta không có sự tiến bộ kỹ thuật của những cái micro âm thanh thế này, ta không có một ni sư mà hát hay live show như thế này, ta không có lại không có nhiều thứ lắm. Đúng vậy. Chính vì có cái tiệc, cái khuynh hướng thiện của con người nằm tiềm tàng ở trong đó mà con người có cái phúc. Nên thế giới mới phát triển. Nên tiệc cũng là một dấu hiệu của cái phúc. Nhưng chỉ sợ là cái cái tiệc rồi người ta biến tướng ha,
[1:13:34]thành nhậu nhẹt này, đập phá rồi cái cái sa đọa, đồi trụy hơn thì đó thôi cái phần sau, đó là phần xấu. Còn bình thường cái tiệc ăn ngon muốn có nhiều người cùng ăn, bỗng nhiên nó là một khuynh hướng thiện của con người rất là hay, khác xa với con chó, đúng không ạ? Thấy không? Ừ. Rượu tốt hay xấu?
[1:13:59]Có mấy cái người mà dân tộc người dân tộc ít người á, họ rất thích uống rượu.
[1:14:07]Hễ mà nấu trồng được bắp, trồng được lúa vừa đủ ăn chút xíu họ đem phần còn lại làm sao? Đi nấu rượu hết. Và hớp một ly rượu thì thật sự này là bao nhiêu gạo trong đây nè, phải không ạ? Đó, cái tội chính là chỗ đó đó. Nếu để là gạo thì nó biến thành sức khỏe, thành sức lao động để người ta phụng sự, cống hiến. Nhưng mà nó biến nguyên một cái thúng gạo thành một ly rượu thì nó biến thành cái gì? Biến thành sự say sưa, sự mê muội. Như vậy gạo biến thành rượu nghĩa là cái sự sức khỏe cống hiến biến thành sự mê muội say sưa và mất sức khỏe, nên nó chính là sự phí phạm. Cho nên vì vậy, khi cầm cái ly rượu lên ta hãy hiểu nó là cái gì?
[1:14:57]Tội lỗi nha, là sự phí phạm. Và thôi trả nó lại, đừng uống nữa. Đúng không ni sư ạ? Vâng ha, ni sư đồng ý nha, rồi.
[1:15:18]Có một câu chuyện thế này nè, hình như thầy có kể đâu rồi á. Một câu chuyện vào đời xưa, tức là ông vua đó khi mà ổng có được cái món thịt dê ngon, ổng mời các quan lại ổng đãi, ổng ổng cắt cho mỗi người một miếng, chính đích thân ổng đãi. Chỉ một ông quan ổng không đãi vì ổng ghét. Chỉ vì ông kia không được ăn, ổng bỏ xứ đi qua xứ khác, ổng xúi ông vua khác đem quân về đánh ông này chạy có cờ luôn. Chỉ vì một miếng ăn không được ăn. Vậy cái miếng ăn đó nó quan trọng không? Nó quan trọng chỗ này có phải chỉ bởi vì nó là một ký thịt không? Không, mà nó là cái gì? Danh dự và phẩm giá. Nhớ như vậy nha.
[1:16:01]Miếng ăn là danh dự, là phẩm giá, là quyền của con người, chứ không phải miếng ăn chỉ là một ít đạm, một ít thịt, không phải đâu. Nó là danh dự và phẩm giá. Và đó là lý do tại sao người miền Bắc của ta, ví dụ ta đang ăn cơm mà có người bước vào, ta nói câu gì? "Mời bác ăn ạ!" Vì nó là phẩm giá, mặc dù là làm sao? Có khi thức ăn mình không đủ để đãi. Và người kia họ nhìn vào mâm cơm họ biết mình mời là vì danh dự của cách mà mình mời. Cho nên người Bắc ta có cái hay là cứ gặp là mời, gặp là mời, là cái người đó ta phải hiểu là gì? Là danh dự, là phẩm giá.
[1:16:44]Trúng tim đen quá. Còn người miền Nam thì sao? Hễ mời là thật bụng.
[1:16:53]Người miền Nam thì lại không có như vậy, họ thật bụng á. Bước vào: "Anh ăn cơm chưa?" Cái người kia nói: "Chưa ăn." "Vậy ngồi chờ nha, tui ăn chút xong cái đã rồi tui dọn cho anh." Chứ không có vô là mời. Còn nói: "Anh ăn chưa?" Nói: "Tui ăn rồi." "Ờ thôi ngồi chơi nói chuyện với tui." Bình thường. Còn nếu mà nói ăn thì: "Thôi thôi vô ngồi luôn, đây sẵn cũng còn cái chén đây ngồi ăn." Tức là họ rất là thực. Còn người Bắc mình mời thì chưa chắc là thực bụng muốn cho ăn, nhưng mình mời vì phẩm giá, vì danh dự. Vì cái người kia ăn mà không mời mình, đó là một sự sỉ nhục lớn, lớn lắm á. Cho nên người Bắc mình có cái là hiểu cái điều đó.
[1:17:28]Còn người miền Nam thì ôi thức ăn tràn trề nó không quan trọng, nhưng đối với người Bắc mình coi cái phẩm giá là quan trọng, vô là mời liền. Và dù là không ăn, nhưng mà một câu mời đã làm đẹp lòng nhau, đã là sự tôn trọng đối với nhau, đúng không ạ? Cho nên cái văn hóa mà ăn mà mời người Bắc là cái văn hóa rất là đẹp, tuyệt vời.
[1:17:52]Ở đây cái mà gọi là phẩm giá và danh dự, bởi vì sao? Bởi vì quyền được ăn là quyền của con người. Thế giới này hay nói về cái nhân quyền, nhưng mà trong cái nhân quyền nó có một cái quyền cơ bản ít ai nói là quyền được ăn. Ta phải hiểu điều này. Ví dụ bây giờ ừm có nhiều người khách đến nhà ta, lúc đó nhà mình không sẵn thức ăn. Nhưng mà phải nhớ điều này: Quyền được ăn là quyền của con người. Mà lúc đó trách nhiệm cung cấp cho người ta thức ăn là trách nhiệm của chủ nhà. Cho nên lúc đó làm gì làm cũng phải ráng chạy vạy để lo cho người khác ăn. Và phải quan tâm tới việc ăn của người khác. Người ta vừa đến với mình thì trong đầu phải nghĩ ngay là:
[1:18:38]Cái đoạn đường người ta đi đã xa như vậy, người ta đã ăn chưa? Nhớ giùm thầy đó, vì đó là gì? Đó là đạo đức căn bản nhất của con người. Là cho nhau miếng ăn, giúp đừng để cho nhau đói, đó là đạo đức căn bản nhất, đừng nói gì cao xa khác. Đừng nói gì Phật pháp cao siêu hay nói gì nhà cao cửa rộng, không có, miếng ăn trước vì đó là quyền căn bản của con người, mà cũng là phẩm giá căn bản của con người. Nhớ như vậy nha. Trong đạo Phật có năm phép quán
[1:19:14]Mỗi khi buổi cơm ăn buổi trưa có một vị thầy Tỳ Kheo, người xuất gia là phải có năm cái phép quán. Ghê mới thấy là những vị tổ hay. Thứ nhất là: Kế công đa thiểu lượng bỉ lai xứ. Đây nói chữ Nho, tại vì từ nhỏ thầy học chữ Nho. Kế công đa thiểu, lượng bỉ lai xứ là hãy tính xem cái công mình ngày hôm đó nhiều ít và xem cái thức ăn đến như vậy mình đã xứng đáng công mình hay chưa. Thứ hai là: Thổn kỷ đức hạnh toàn khuyết ứng cúng. Xem lại cái đức hạnh của mình có xứng đáng để nhận cái sự cúng dường vật thực của đàn na tín thí hay chưa. Cái thứ ba là: Phòng tâm ly quá, tham đẳng vi tông.
[1:20:01]Giữ tâm mình rời khỏi những tội lỗi mà trong những cái tội lỗi đó cái gốc nó là tham sân si. Tham sân si là tội gốc, mà khi ăn miếng ăn này phải giữ cái tâm tránh khỏi những cái tội lỗi, nhiều cái tội lỗi trên đời rồi hãy ăn miếng ăn này. Cái điều thứ tư là: Chánh sự lương dược, vị liệu hình khô. Hãy xem miếng ăn này như là thuốc để đừng có bị bệnh khô gầy, để đừng để mà chết đói, xem nó như thuốc chứ đừng xem như nó là sự hưởng thụ. Và cái thứ năm: Vị thành đạo nghiệp, ưng thọ thử thực. Bởi vì để thành được cái sự nghiệp ở trong đạo, tức là để đắc quả đó, chứng quả Thánh nên mới ăn miếng ăn này.
[1:20:52]Đó là cái người xuất gia mà cầm miếng ăn lên là phải quán năm điều này: Kế công đa thiểu, lượng bỉ lai xứ. Thổn kỷ đức hạnh, toàn khuyết ứng cúng. Phòng tâm ly quá, tham đẳng vi tông. Chánh sự lương dược, vị liệu hình khô. Vị thành đạo nghiệp, ưng thọ thử thực. Từ mới đi tu là phải thuộc năm điều này vanh vách mà suy ngẫm nên trong đạo Phật cái miếng ăn nó nặng như vậy. Mà ai cũng phải suy ngẫm, cho nên từ cái năm phép quán này, hôm nay ta nói chuyện với nhau về triết lý về ăn uống. Và ta thấy miếng ăn nặng chưa ạ? À nặng. Nặng để làm chi? Nặng để làm cho ta nặng lòng hay để làm gì? Để ta sống cao thượng hơn, sống có trách nhiệm với đời hơn và tinh tấn tu hành hơn.
[1:21:42]Bởi vì miếng ăn vẫn là món nợ. Ta phải giải thoát để về nơi một cõi mà chỉ còn cái gì? Thiền duyệt vi thực. Cái niềm vui trong thiền là món ăn. Và cái đó nó là gì? Nó là cái sự nội tại của tâm hồn, không còn lệ thuộc vào nợ đời, không còn nợ vào cả cái sinh mạng của chúng sinh nữa. Nên mọi người chúng ta cố gắng mà tu tập thiền định để sau này ta về một cái cõi mà thức ăn là gì? Chính là thiền định là thức ăn, thiền duyệt vi thực. Hôm nay ta kết thúc cái bài triết lý về ăn uống này. Như vậy mà thật ra còn một cái mảng phía sau lớn là về nhân quả của việc đói hay no, được ăn ngon hay được dở nhiều lắm.
[1:22:33]Nhưng thôi, cái đó là mỗi mỗi người ở đây giỏi quá rồi nha, tự suy luận, thầy không nói nữa. Và thì giờ thì cũng đã hết. Thầy chúc cho đại chúng, chứ còn Ni sư thì ngon lành rồi, khỏi chúc. Thầy chúc cho đại chúng đây lúc nào cũng cũng làm sao? Đừng nghĩ rằng thầy chúc cho ai cũng no đủ, mà thầy chúc cho tất cả chúng ta ở đây sẽ là những người mà làm cho mọi người chung quanh mình no đủ nha.
[1:23:06]Và mình là những người sẽ đem cái triết lý về ăn uống này đem ban rải cho mọi người để cho tất cả chúng ta sau khi mà ăn được miếng ăn ngon, miếng ăn no rồi sẽ sống xứng đáng nha, cống hiến tận tình để xây dựng cõi đời này thành một cõi an vui, thánh thiện. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.