[0:15]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:25]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:53]Kính mời quý thầy, quý cô, quý Phật tử ngồi xuống. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay chúng ta lại gặp nhau để nghe tiếp loạt bài Pháp Cú khi mà cơn bão Sầu Riêng vừa mới đi vào thăm đất nước mình.
[1:13]Ở ngoài ở những cái tỉnh ven biển đều bị tàn phá nặng nề, từ Bình Thuận về tới Bà Rịa - Vũng Tàu, Bến Tre bị rất là nặng. Do ở miền Nam lâu quá không có bão nên mọi người rất là chủ quan, cả bên chính quyền cũng chủ quan.
[1:35]Nên người ta cất nhà sơ sài. Thường như cái người ở vì... ở ngư dân ở cái vùng Phước Hải, Phước Tỉnh, Long Hải, những người ngư dân nghèo, họ chỉ cất cái nhà xơ xơ để che nắng che mưa, bằng lá, bằng cây sơ sài. Chủ yếu là đi kiếm ăn, gió thổi qua cái sập hết trơn. Nếu mà tính về cái giá trị tài sản mà thiệt hại không bao nhiêu. Vì mấy cái nhà tạm tạm nó sập cái cũng không có tính không bao nhiêu tiền. Nhưng chỉ có cái người dân thì đói, người dân họ đói. Tài sản thiệt hại nặng là những công trình công cộng á, ví dụ những hàng cột điện bị gãy hết, gió nó quật gãy hết. Còn những cái cây cây rừng, những cánh rừng thì bị phạt ngang
[2:22]giữa thân giữa thân, giống như là bị một cái cái bom gì nó đánh á, gãy ngang ngang ngang, gục gục gục xuống hết, lạ vậy. Thì hiện nay thì chùa Phật Quang ở trên núi thì chúng ta nhờ là núp xuống cái thung lũng nên không có bị gì. Tuy nhiên là các chùa bạn, những cái nhà Phật tử cũng bị thiệt hại nhiều, chúng ta cũng phải đang tiếp giúp, đang cứu trợ. Ngày hôm nay cũng vậy, cái đoàn từ thiện của chùa ta cũng đi về cái vùng Bà Rịa - Vũng Tàu, cũng đang làm việc cứu giúp ở dưới. Thì cả Bến Tre, Bình Thuận đều bị. Như ở cái đảo Phú Quý á, 7, 8 trăm chiếc thuyền qua một cơn mưa, tới chừng nhìn thấy rõ thì biến mất không còn chiếc nào trên biển hết.
[3:08]Mới đầu là neo vô người ta đậu san sát san sát lại để tránh bão, qua một cơn mưa ngước mắt nhìn ra, biến mất không còn chiếc nào. Nó đập lẫn nhau, nó vỡ vụn ra hết, chìm hết luôn, gãy hết cái nền kinh tế ở đó.
[3:24]Mà năm nay lại bão nhiều, cơn bão số 10 cũng chuẩn bị đi vào Biển Đông nữa, ta không biết nó sẽ như thế nào. Nhưng mà tại sao năm nay bão nhiều mà bão muộn như vậy? Nguyên nhân là bởi vì cái nóng nắng nóng kéo dài. Hôm nay là mùa đông rồi mà ta vẫn nghe khí hậu nó vẫn nóng bức á. Thì cái đặc tính là như vậy đó, khi mặt biển mà cái nhiệt độ cao thì nó cung cấp năng lượng để cho gió thổi, và có lượng mây, lượng mưa và gió nó cuộn, nó xoáy nó tràn đi, đó là nguyên tắc á. Nên cái đến những cái mùa này mà cứ còn nóng là ta biết bão sẽ dồn dập dồn dập á. Thế còn tại sao khí hậu lại bị nóng lên? Tại sao khí hậu bị nóng lên?
[4:09]Chỉ bởi vì là ánh nắng mặt trời khi chiếu xuống đất không được hấp thu hết, mà cứ tồn tại lẩn quẩn trong không khí nên nó tạo thành năng lượng cho bão tố tàn phá. Lúc đó là nhiệt năng đã chuyển thành động năng, tạo thành năng lượng cho bão tố. Nhưng mà tại sao cái ánh nắng mặt trời không được hấp thu hết? Chỉ bởi vì không có lá cây. Cái lá cây á nó có công năng là hấp thu ánh nắng, làm giảm cái nhiệt độ mặt trời. Nên khi mà không có lá cây thì cái nhiệt độ tỏa xuống nó cứ tồn tại trong không khí. Cho nên vì vậy có nhiều yếu tố làm cho nắng nóng kéo dài, nhưng trong đó có một nguyên nhân rất rõ là rừng hết dần, hết dần.
[4:57]Cho nên vì vậy chúng ta thương yêu trái đất này, chúng ta hãy tạo lại nhiều cái rừng cây, nhiều cái thảm thực vật màu xanh để hạn chế bão tố. Nhưng mà chúng ta làm sao làm được? Thì mỗi một người làm một chút thôi. Cứ nơi cái căn nhà của mình á, làm sao trồng những cái dây leo, những cái bóng cây che gần hết á, thế là chỉ còn chừa cái cửa đi và cửa sổ thôi. Có ai muốn đi vô, vén vén lá cây chui vô, đó là căn nhà lý tưởng của thời đại ngày hôm nay. Máy bay mà nhìn xuống là không thấy nhà, không thấy mái nhà, chỉ thấy những cái giàn dây leo thôi. Ở trên mái nhà ta, ta làm những cái giàn dây leo ở trển á cho dây leo nó bò.
[5:38]Nhà mát, chúng ta đỡ tốn tiền điện, tiền quạt, tiền điều hòa không khí, mà hạn chế được bão tố nữa. Những cái bức tường bê tông, những bức tường gạch nó hấp thu nhiệt độ cũng góp phần làm nên bão tố. Cho nên vì vậy, ta trồng nhiều cái dây leo, ta trồng ở trên á, dây nó rũ xuống. Nó có cái loại dây leo như vậy, trồng ở trên nó rũ xuống dưới, chứ không phải trồng ở dưới nó bò lên. Có những loại trồng ở dưới nó bò lên, có loại trồng ở trên nó rũ xuống thì ta kết hợp như vậy. Nên ngày nào đó mà chúng ta đi trên đường phố không còn nhìn thấy cửa nẻo gì nữa là đúng. Muốn vô nhà là phải vén vén cái vạch lá đó, chui vào.
[6:15]Đó là cái thành phố lý tưởng, những người Phật tử rất là dễ thương, chúng ta sẽ làm điều đó. Ai mà là kiến trúc sư á, chúng ta sẽ thiết kế nhiều cái giàn dây leo đẹp mắt để trang trí cho những ngôi nhà, tức là những ngôi nhà màu xanh. Khi chúng ta thiết kế nhà, ta thiết kế luôn những cái giàn dây leo để che ánh nắng mặt trời mà cái giàn nó nhiều kiểu, đẹp mắt. Cho nên một căn nhà mẫu được xây lên rồi là vô số những căn nhà khác người ta bắt chước, người ta làm theo, chứ không phải là những cái giàn dây leo vuông vắn. Nó có kiểu cọ, cong tròn, uốn lượn, nhổm lên nhổm xuống là nhìn rất là vui mắt như vậy.
[6:56]Con nít nó khoái cái nó đòi ba mẹ nó cứ phải làm những cái giàn dây leo trong nhà như vậy là chúng ta cũng góp phần hạn chế bão tố.
[7:06]Hôm nay chúng ta nghe cái bài kệ này là: Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc mà không hương, Cũng vậy, lời khéo nói, Không làm, không ích gì. Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc lại có hương, Cũng vậy, lời khéo nói, Có làm, có an vui. Cái bài kệ là như vậy, mà nguyên nhân Đức Phật nói cái bài kệ này là bởi vì lần đó vua Pasenadi, là vua Ba Tư Nặc á, mời Phật và các Tỳ-kheo vào cung để giảng cho các vị vương phi, à cung nữ, những lính cung cấm ở trong triều đình được nghe. Trong đó có hai vị vương phi nổi tiếng là bà Mallika, ta hay gọi là hoàng hậu Mạt Lợi đó, và Vāsabhakhattiyā là mẹ của vua Lưu Ly mà sau này nổi lên giết hết dòng họ Thích, đó.
[8:03]Vua có hai bà vương phi chính chính thất, chủ yếu là để dạy cho hai bà này. Thì Đức Phật giảng vào giảng một vài lần, rồi sau đó Ngài không vào nữa và Ngài giao cho các Tỳ-kheo, trong đó tiêu biểu là ngài A-nan thay Phật để vào thuyết pháp. Thì ngài A-nan có cái đặc tính là tuy ngài chưa chứng A-la-hán nhưng mà ngài thuyết rất là hay. Thuyết có khi là nhờ cái bài thuyết pháp của ngài mà người khác chứng đạo, mà ngài vẫn chưa chứng. Cái duyên của ngài phải đợi sau khi Phật nhập Niết-bàn rồi, ngài mới được quyền chứng đạo. Cái này nó có cái lạ, mai mốt rồi từ từ ta sẽ biết. Ta sẽ thấy là cái việc mà khai mở tâm linh,
[8:47]cái chứng đạo của mình nó không phải do ý mình muốn. Mình chỉ cứ tinh tấn tu mà thôi, còn lúc nào chứng, chuyện đó của Phật duyệt, chuyện đó Phật ký. Chừng nào Phật ký duyệt mình chứng, Phật chưa ký duyệt, ba đầu sáu tay mình không chứng đạo nổi. Còn bổn phận mình chỉ là tinh tấn từng giờ từng phút, làm những công đức, đối xử tốt đẹp với con người, tạo nên những cái điều lợi ích cho thế giới này, vậy thôi. Còn chừng nào đắc đạo, để Phật tính. Nhớ như vậy. Thì ngài A-nan cũng vậy, ngài đủ tố chất của một vị A-la-hán siêu việt vì ngài thông minh, đức hạnh, tinh tấn, gây tạo nhiều công đức. Nhưng mà Phật chưa duyệt thì cứ là một vị tức là Tu-đà-hoàn bình thường.
[9:34]Cho đến khi mà Phật nhập Niết-bàn rồi, ngài mới có thể chứng đạo được. Thì khi vào cung giảng như vậy á, hai bà vương phi cũng có hai cái cách học, hai cái thái độ học khác nhau. Hoàng hậu Mallika thì...
[9:52]học rất chăm chú, mỗi khi mà ngài A Nan khảo bài, bà trả lời đầy đủ, suôn sẻ và bà áp dụng được cái đạo lý đó trong đời sống. Nghĩa là đối với những cái cung nữ chung quanh mình, đối với thần dân, bà thay đổi rất là nhiều, luôn luôn khuyến khích vua Ba Tư Nặc làm được những điều lợi ích cho cho dân cho nước. Nghĩa là nhờ bà à trực tiếp một bên cố vấn góp ý mà những năm cuối đời, vua Ba Tư Nặc đã thành một vị vua rất là lý tưởng, rất là lý tưởng. Tuy nhiên, vua cũng đã phạm sai lầm khi mà nghi ngờ cái vị tướng quân thân thiết của mình, như hôm trước chúng ta đã đã nghe kể. Bên cạnh đó thì Vương phi là Vasabha Khattiya,
[10:41]là mẹ của hoàng tử Lưu Ly á, thì bà này thì vì vua bắt học, cho nên cứ ráng ngồi học mà thôi, chứ trong lòng không có thích, cũng không chăm chú, mỗi khi trả bài thì cũng ráng nói cho qua, chứ không có thực hành. Nên chính vì vậy cho nên là cái công đức của bà không nhiều và bà đã không có có biết được con mình mang cái mối hận thù, mà bà đã không xóa cái hận thù của con mình, khiến cho con mình gây một cái tội rất là kinh khủng. Thì khi mà ngài A Nan về nói lại với Phật về cái hai hạng người học mà tiêu biểu là theo phe của hai bà Vương phi. Cái người nào theo Hoàng hậu Mạt Lợi thì học đàng hoàng,
[11:28]chăm chú, trả bài, ứng dụng, còn người nào theo bà Hoàng hậu kia thì ngược lại, nên Đức Phật có nói cái bài kệ đó: "Như bông hoa tươi đẹp, có sắc mà không hương, cũng vậy, lời khéo nói, chẳng làm, chẳng ích gì." Nghĩa là cũng nói được đạo lý để cho vua đẹp lòng, nhưng mà bà không thực hành nên không có ích lợi gì hết. Còn cái bài phần sau thì để khen Hoàng hậu Mạt Lợi. Nhưng mà tại sao à cái nhân duyên để khiến mà vua Ba Tư Nặc mời Phật và Tỳ kheo vào trong cung cấm để giảng cho các Vương phi, cung nữ lại là do một người cư sĩ, người cư sĩ?
[12:12]Có một người cư sĩ tên là Chatapani.
[12:17]Người này là đệ tử của Phật, mà chứng được Nhị quả Tư Đà Hàm, ừm. Vì ông chứng được Nhị quả, cho nên sống cái đời tại gia cư sĩ rất là đạo đức, rất là thánh thiện, rất là tiết độ. Ăn một ngày một bữa, sống đơn giản, sống tử tế với con người và sâu sắc, tinh tế trong từng công việc. Lúc nào cũng cân nhắc tội phước, làm việc gì cũng vừa chừng, điềm đạm, đúng mực. Nên Phật cũng rất là thương, ừm. Có một lần khi ông đến thăm Phật, đang ngồi hầu chuyện với Phật thì lúc đó bất ngờ vua Ba Tư Nặc cũng đến thăm Phật. Thì khi ông đang hầu Phật như vậy thì vua bước vào, ông không có
[13:12]lễ vua, làm cái nghi lễ chào vua một cách long trọng như là quy định của truyền thống. Thường là khi một người thần dân gặp vua thì phải quỳ xuống, cúi đầu, cung kính. Có khi là phải tung hô là: "Hoàng thượng vạn tuế!" Rồi rồi cái vua nói: "Thôi hãy hãy bình thân." Thì nói: "Tạ ơn hoàng thượng." Ta coi phim á, ha ha. Đó, nghĩa là thảo dân mà gặp hoàng thượng thì phải vậy. Thì ở đây lúc đó vua bước vào thì ông lại không có chào vua một cách long trọng, kỹ lưỡng như là cái nghi thức, mà ông chỉ khẽ cúi đầu. Thì vua hơi bực, tại bình thường cái như vậy là sai, vi phạm, vua hơi bực. Lúc đó Phật mới biết, mới biết tại sao là Chatapani không chào vua
[14:07]và biết tâm của vua Ba Tư Nặc đang bực, nên Đức Phật vội nói liền. Lúc đó vua Ba Tư Nặc vừa chào Phật xong ngồi xuống, Đức Phật khen ngợi cái người cư sĩ này. Đức Phật nói: "Đây là cư sĩ tại gia Chatapani, là một người đức hạnh, thánh thiện, sống một đời điều độ, tiết dục, sống lợi ích, sống an vui, có trí tuệ sâu sắc." Đức Phật khen, thì thôi vua nghe Phật khen người cư sĩ như vậy, nên vua thôi dịu xuống, để đó, bắt đầu hỏi chuyện Phật. Thì có chuyện gì đó, thăm hỏi đạo lý gì đó, nhờ Phật góp ý một số điều gì đó, rồi cái vua lại ra về.
[14:50]Một lần khác à là vô tình là cái ông Chatapani này lại gặp vua Ba Tư Nặc lại lần nữa. Thì lần này khi gặp vua đó, ông lại bỏ giày, bỏ mũ, quỳ xuống, cúi rạp, chào đúng cái nghi thức rất là đàng hoàng, rất là long trọng. Thì vua Ba Tư Nặc mới kêu lại hỏi, nói: "Tại sao lần trước, ngươi gặp ta ở chỗ Thế Tôn, ngươi không chịu chào, chỉ khẽ cúi đầu, mà hôm nay gặp ta thì ngươi lại chào đúng cái nghi lễ?" Thì ông Chatapani mới nói là: "Thưa Đại vương, bởi vì khi chúng ta gặp nhau ở trước Đức Phật, mà đối với tôi, Phật là Tối tôn Tối thắng. Tuy Phật không phải là vua, nhưng mà là cái Đấng Chí Tôn vượt ngoài
[15:43]ba cõi này, là một Đấng mà không ai có thể so sánh được. Cho nên vì vậy, trước một Đấng Tối tôn Tối thắng đó, tôi không còn có thể bày cái sự cung kính, chia sẻ cái sự cung kính với một người khác nữa. Cho nên vì vậy, xin Đại vương hãy thông cảm và đừng buồn. Còn hôm nay ở đây chỉ có Đại vương, vì vậy với bổn phận của người thần dân, tôi phải chào Đại vương với tất cả cái sự kính trọng mà của một người thần dân dành cho cái vị vua của mình." Là ông nói rất là hay, nên là vua Ba Tư Nặc rất là vui lòng. Nói rất là hay phải không? Cái câu đó, nên ta cũng bắt chước ông như vậy, ta bắt chước. Trước Đức Phật là tôi không còn có thể chia sẻ cái sự cung
[16:34]kính đối với một người khác nữa, câu đó rất là hay. Thì ừm thì sau đó vua mới hỏi ông về đạo lý, tại nghe Phật khen là ông này rất là sâu sắc, trí tuệ. Thì ông hỏi ông về đạo lý thì ông nói rất là rành rẽ. Phật họ à vua hỏi về nhân quả luân hồi, thì ông nói rất là rõ nhân nào sinh ra quả nào, con người ta luân hồi ra sao, rồi kiếp này là sao, kiếp sau là sao, vân vân. Ông giải thích rất là hợp lý, vua quá đẹp lòng. Vua mới thấy cái người mà một người dân bình thường trong nước mình mà có trí tuệ như vậy thì thật là hay. Thôi thì hãy mời ông vào trong cung vua để giảng cho các cung tần, vương phi rồi vân vân.
[17:20]Thì khi vua mới ngỏ ý, nói: "À, ta rất là đẹp lòng là ngươi đã có trí tuệ hiểu về đạo lý như vậy, thì ta thấy rằng là những cái vương phi, cung tần của ta trong cung cấm cũng cần phải được biết những đạo lý này. Thì thôi, ngươi hãy vào cung theo thường lệ, và một tháng mấy lần như vậy để giảng cho các vương phi, cung tần." Thì Chatapani mới khéo léo từ chối, nói rằng: "Thưa Đại vương, là hiện nay, kinh đô Xá Vệ của ta, đất nước Kosala của ta được một cái ân huệ không gì so sánh được là có Phật Thế Tôn và chư Thánh Tăng đang cư ngụ tại đây. Đó là ân huệ tối thượng, là ơn phúc tối thượng cho Đại vương, cho thủ đô này và cho đất nước này.
[18:15]Không ai có thể so sánh được về trí tuệ, về đạo đức đối với Đức Phật Thế Tôn và các vị Thánh Tăng A La Hán. Là những điều mà chúng mà tôi nói, tôi trình bày so với cái trí tuệ của Phật chỉ như là một hạt cát giữa sa mạc, chỉ như là một giọt nước giữa đại dương. Cho nên thật là không có xứng khi mà Đại vương bảo tôi phải giảng giải đạo lý trong cung cấm. Việc đó Đại vương hãy mời Thế Tôn và các vị Thánh Tăng A La Hán thích hợp hơn rất là nhiều." Cái vua ngẫm nghĩ thấy cũng có lý, thôi. Rồi sau đó chào nhau thì vua mới đích thân đến mời Phật và các vị A La Hán vào cung giảng đều đặn như vậy. Đó là cái cái nhân duyên.
[19:06]Và khi mà ngài A Nan vào giảng mà có hai hạng người học mà không hành, nói mà không hành, nên khiến Phật đã nói lên cái bài kệ Pháp Cú: "Mà như bông hoa tươi đẹp, có sắc mà không hương, cũng vậy, lời khéo nói, không làm, không ích gì", như vậy. Giờ chúng ta phân tích một chút. Ở đây là cái câu kệ Pháp Cú á nhấn mạnh cái bệnh là nói đạo lý hay mà không chịu thực hành. Đây là cái bệnh chung của rất nhiều người học theo Phật. Hễ khi ta nghe đạo lý hay, ta hiểu, ta thích thú, ta phấn khích, và ta lập tức ta đem qua ta nói lại với người khác. Và cái cách ta nói y như là ta là người đã tạo ra cái đạo lý đó,
[20:03]Đây là nhiều người bị lắm. Ví dụ như chúng ta nghe nhân quả, chúng ta nghe thiền định, ta gặp người khác ta cũng giải thích rành mạch, giống y như mình là tác giả đầu tiên mà nói về nhân quả và nói về thiền định, hoặc là nói về Bát Nhã, nói về 12 Nhân Duyên, về Tứ Diệu Đế, vân vân như vậy. Nhưng mà sự thực là ta đang mượn bản quyền của ai? Ta mượn bản quyền của Phật, ừ nhưng mà ta không có trả tiền tác quyền, dù là đã Việt Nam đã vào WTO, như vậy. Thì ở đây, cái mà ta vội vàng nói lại mà ta chưa có cái nền tảng thực hành sâu dày, nó sẽ tạo nên một cái hệ quả khó chịu. Hệ quả khó chịu mà Đức Phật rầy nhẹ nhẹ đó là không làm, không ích gì.
[21:01]Không làm thì cuộc đời mình không có lợi ích, là Phật rầy nhẹ nhẹ thôi, chứ cái sự thực cái hệ quả nó nặng nề hơn rất là nhiều. Cái hệ quả rất là lớn là nếu ta nói mà ta chưa thực hành thì ta sẽ không bao giờ thực hành được nữa. Đây là cái khủng khiếp nhất á. Đây là cái rất khủng khiếp chứ không phải là không ích gì. Thế nào là là không thực hành được nữa? Ví dụ như ta vừa nghe ta đọc trong kinh hay ta nghe giảng, ta nói rằng là: "Sống phải tự tại, không tham lam, không thù hận, sống bình an, dù người ta khen, người ta chê, lòng mình vẫn phải bất động." Cái đạo lý đó nghe hay không? Hay không? Quá hay.
[21:55]Tuy nhiên ta mới nghe, ta đi qua ta nói người khác liền. Ta thấy cái người khác đang buồn, ta nói: "Anh sống ở đời anh phải bất động. Ai khen ai chê anh phải bình thản, dù nghèo dù giàu là tâm anh tự tại, không không có lay động cái gì hết. Anh đây là lời Phật dạy, đây là đạo Phật." Nói xong thì mình ra khỏi cửa mình bị con chó nó cắn một cái là lúc đó mình điên 7 ngày lên mình chưa mình chửi tan nát hết: "Tại sao thiên hạ nó thả chó như vậy nó để nó cắn tui? Người nào mà ác độc như thế?", vân vân liền. Ta không thực hành được liền. Sự tình nó ngược lại với những gì ta nói, chỉ bởi vì ta chưa thực hành mà đã nói.
[22:36]Nếu ta nói trước khi thực hành thì ta không thực hành được nữa, nhân cách ta tuột xuống rất là nhanh. Đó là nói người bình thường, còn đối với một người giảng sư Phật pháp, cái hệ quả cũng khốc liệt vô cùng. Tức là người nào đó leo lên bục giảng, giảng về Phật pháp mà chưa có cái thời gian, chưa có bề dày để thực hành thì cuộc đời giảng sư của người đó rất là bấp bênh. Rất là bấp bênh. Ta chỉ nói nhẹ nhàng là bấp bênh thôi, còn bấp bênh như thế nào rồi thì chúng ta hãy hãy tự hiểu, tự suy luận, chứ ta không muốn nói nhiều. Cái hệ quả nó thật là là khó lường.
[23:19]Vì vậy mà khi chúng ta nghe một cái đạo lý, ta hãy chịu khó thực hành trước cái đã, chứ đừng bao giờ vội vàng đi làm thầy đời dạy cho người khác. Tại sao dùng chữ thầy đời? Tiếng Việt Nam mình có cái chữ thầy đời có nghĩa là mình khuyên người khác với cái giọng trịch thượng như mình giỏi hơn người ta rất nhiều. Nó gọi là thầy đời. Ở đây có ai làm thầy đời không? Chúng ta giơ tay lên coi. Là khi ta khuyên người khác, khi người khác có một cái sai lầm, khi người khác ở trong cái nghịch cảnh, trong cái khó khăn đau khổ, thì ta đến ta khuyên để cho người khác đừng đau khổ nữa, đừng buồn nữa, đừng sai lầm nữa.
[24:08]Nhưng mà ta nói cái giọng trịch thượng thì người kia đó có thể là hết cái đau khổ nhưng rồi sẽ tức, tức vì lợi dụng lúc người ta đang sai lầm, lợi dụng lúc người ta đang khó khăn, mình làm ông nội người ta.
[24:25]Là không có cơ hội đợi lúc người ta bị cái gì đó mình mới lên mặt, nó gọi là làm thầy đời, thì những trường hợp như vậy cái hậu quả rất là lớn là sau này ta sẽ bị phạm trở lại và ta sẽ tự mắc cỡ với những điều mình đã nói. Cho nên do vậy là luôn luôn khi ta nghe đạo lý là chúng ta hãy cố gắng thực hành cho chu đáo, cho kỹ lưỡng. Đừng có vội vàng mà đi làm thầy đời. Nếu lỡ ta chưa có cái bề dày thực hành mà phải nói cái đạo lý đó lại với người khác thì chúng ta phải nói như thế nào? Hử? Ta phải nói như thế nào?
[25:08]Ví dụ như ta chưa thực hành được nhiều về cái sự bình an, tự tại, không tham, không sân, tức là ta biết mình đụng chuyện vẫn còn buồn khổ, thấy cái gì à tốt vẫn còn tham, ai chọc mình vẫn còn sân. Ta biết mình vẫn còn lỗi đó. Nhưng mà lúc đó ta chưa có bị khởi phiền não lên, ta gặp người khác đang đau buồn vì chuyện này chuyện kia, vì chuyện thất tình, tương tư, chuyện thất bại, à thất nghiệp, thất học, thất chí, à nói chung là đủ thứ thất, thì ta muốn đem cái điều ta biết được ta khuyên, nhưng mà ta chưa thực hành. Mà nếu không khuyên á thì mình hơi ác, hơi tàn nhẫn, hơi ích kỷ, biết mà không nói.
[25:53]Nhưng mà nói theo kiểu thầy đời thì lại sai, thì bây giờ ta phải nói làm sao? Ai biết? Trong cái trường hợp mà ta chưa thực hành được nhiều mà buộc phải lấy cái đạo lý của Phật để khuyên cái người bạn của mình thì xin hãy nói theo cái tinh thần của WTO. V-T-O á. Nghĩa là nói mà phải có cái bản quyền đàng hoàng. Nói có bản quyền đàng hoàng nói thế này: "Này anh à, trong kinh Phật có dạy rằng...", đó, chúng ta phải nhắc Phật ra, tức là tinh thần của WTO, công ước Berne đàng hoàng. "Phật đã dạy rằng: Thế gian là vô thường, là đau khổ, mọi cái điều chúng ta gặp hôm nay đều là quả báo của nhiều kiếp trước, có lẽ trước đây chúng ta cũng
[26:48]đã có phạm sai lầm gì, đã làm cho ai đau khổ, cho nên hôm nay có nghịch cảnh đến, thôi thì anh hãy ráng mà chịu đựng vui vẻ. Vậy à chúng ta sống trên đời là như thế, hãy nhớ đến Phật, kính Phật, vâng lời Phật mà mà hãy vượt qua đau buồn này để đứng lên, để bước tới làm lại những điều tốt đẹp." Đó, mình nói như vậy, nói theo tinh thần WTO thì không có mắc cái bệnh thầy đời rồi người ta nghe người ta cũng sẽ vui vẻ. Ha, được không? Được nha.
[27:25]Giữa cái nghe, hiểu và thực hành có cái khoảng cách rất là lớn. Ví dụ như bây giờ quý Phật tử, quý thầy, quý cô đang ngồi đây nghe, hiểu không? Hiểu không? Hiểu liền phải không? Tại ai cũng trí tuệ đầy mình hết. Nghe, hiểu, nhưng mà sự thật là vì ta có trí tuệ, ta có duyên, mà đôi khi cũng nhờ giảng sư giảng hay nữa nha, mới hiểu.
[27:56]Nghĩa là ta nghe rồi ta ta hiểu, nhưng mà từ cái hiểu này tới cái thực hành á, khoảng cách làm sao? Cũng rất là lớn, chứ không phải là dễ. À cho nên vì vậy, ta phải biết cách á thì từ cái nghe, hiểu ngày hôm nay, ta mới thực hành được. Còn nếu không là ta sẽ bị một cái trường hợp khác nữa, ta sẽ bị trường hợp khác nữa. Cái trường hợp như thế này là chúng tôi gặp rất nhiều người đến gặp, nghĩa là thiếu điều đang nói chuyện vừa nói vừa rớm nước mắt, nói: "Thưa thầy, thầy đã tạo lại một cuộc sống khác cho con. Trước đây con là người sai lầm, à tội lỗi. Khi nghe thầy giảng con xúc động và con thấy cuộc đời mình bước qua
[28:44]một khúc quanh khác." Nhưng cũng chính con người đó, 6 tháng sau quay lại công kích thầy tùm lum và không thực hành giáo lý. Mới ngồi mới ngồi nghiệm lại chỉ có thế này, thật ra là bị cái hội chứng thế này thôi, là khi ta nghe một đạo lý ta xúc động á, ta cứ tưởng mình đã được liền ngay lúc đó. Chính cái tâm lý đó đó tạo thành cái quả báo ngược lại. Nên ta ta nghe nói về từ bi của Phật, về trí tuệ của Phật, về cái sự giải thoát cao siêu của giáo lý, ta xúc động. Có không? Có phải không? Đã nhiều người nghe xúc động. Giây phút mà ta xúc động, ta tưởng cuộc đời ta đã sang trang. Nhưng không, chưa sang, chưa lật cái gì hết trơn á, nó còn trang cũ à.
[29:33]Nhưng mà cái sự xúc động tạo cho ta cái ảo tưởng là ta đã vừa tốt lên liền, ta đã thành con người mới. Nên ta gặp giảng sư ta bày tỏ cái sự biết ơn và cảm xúc, nhưng mà sự thật chưa hề thực hành ngày nào hết. Cái sự xúc động nó chỉ là động cơ thôi, chứ còn động cơ đó ta rồ ga nó chạy hay không là chuyện khác nữa, chưa. Nên ta vẫn biết rằng từ cái nghe, hiểu, có thiện căn rồi, còn phải cái thực hành rất là khó. Vậy bây giờ ta phải làm sao để khi hiểu đạo lý rồi, ta có thể có cái sự thực hành vững chắc, tạo thành cái bề dày công đức cho cuộc đời của mình? Phải làm sao? Thì có cái tiến trình chứ không phải không, có cái tiến trình.
[30:16]Mà nếu ta không thực hành đúng cái tiến trình này thì ta chỉ mãi mãi là cái người nghe, đọc mà thôi. Kể cả quý thầy, quý cô mình cũng vậy nữa. Quý thầy, quý cô mình nếu không đi đúng cái tiến trình này cũng chỉ là cái người học suông hết trường Phật học này sang trường Phật học khác, mà không có được cái bề dày do cái công đức tu hành mang lại. Giờ ta làm thế nào? Thì có những cái tiến trình như thế này, là khi ta hiểu đạo lý rồi thì cái bước thứ nhất là ta phải lễ Phật, phát nguyện thực hành cái đạo lý đó. Nha, nên cái lễ Phật thường xuyên mỗi ngày với cái lòng tôn kính để phát nguyện thực hành cái đạo lý
[31:05]đó nhiều ngày, nhiều tháng, nhiều năm như vậy. Cái lời nguyện rất quan trọng. Ví dụ như là ta thấy mình là người không rộng rãi. Ta thấy rõ ràng là sau khi nghe lời Phật dạy, ta mới phát hiện ra một điều là ta vẫn còn cái ích kỷ. Trước cái nỗi đau khổ của người khác, ta hơi dửng dưng. Ta có cảm thấy cái điều đó, ta ta nhận ra nơi chính mình điều đó. Mà cái điều nhận ra này rất là khó nha, không phải dễ đâu. Ai mà tự thấy mình có cái ích kỷ, ai tự thấy mình hơi dửng dưng trước nỗi đau của người khác là cái người đã tiến một bước rất xa, chứ còn bình thường cái bệnh ích kỷ này không thấy, không thấy.
[31:48]Giờ mà ai lại chỉ mặt mình nói: "Anh ích kỷ nha! Anh người kẹo kéo nha! Không bố thí ai đồng nào nha!" mình khó chịu liền, phải không? Mình không chịu, không thấy. Mình nói: "Thì tôi cũng sống tử tế, tôi không hại ai, lương tôi làm tôi ăn, mắc mớ gì người nói tôi ích kỷ?" Mình không bao giờ thấy lỗi. Còn cái người nào mà đã thấy được cái sự ích kỷ của mình, phải nói rằng cái trí tuệ đó bước một bước rất là xa. Bây giờ ví dụ như mình đã thấy được và mình mỗi ngày mình lạy Phật, mình phát nguyện nói: "Xin Phật gia hộ cho con, dù con chưa phải là giàu có lắm, nhưng xin cho tấm lòng con biết thương yêu mọi người,
[32:30]xin cho con biết chia sẻ được những cái gì con có, dù đó là cái giá trị tinh thần hay đó là giá trị vật chất để bớt đi cái nỗi đau khổ của mọi người chung quanh mình." Cứ là cứ ngồi lẩm thẳm lẩm thẳm tâm sự với Phật á, ai mà văn hay chữ tốt thì nói nghe cảm động, còn ai mà văn chương quê mùa thì cũng nói theo cái quê mùa của mình. Tôi hứa Phật nha, con hứa Phật nha, mốt có ai khổ con cho tiền à! Mình nói một câu vậy cũng được, cũng cứ hứa, cứ vậy, đại khái. Còn ai văn hay chữ tốt thì mình nói nghe cảm động hơn. Nhưng cứ lễ Phật và cứ nói, cứ phát nguyện. Bắt đầu chính nhờ công đức lễ Phật và phát nguyện đó,
[33:12]chúng ta gieo trồng thẳm sâu trong cái tiềm thức của mình, trong tâm thức mình một cái khuynh hướng mới, là cái khuynh hướng thương người và giúp người mạnh mẽ, khác hẳn với trước đây ta là con người dửng dưng, ích kỷ, khác hẳn. Rồi bắt đầu ta bắt đầu làm những việc nho nhỏ, chứ chưa làm được việc lớn đâu. Chưa làm việc lớn bởi vì phước của ta cũng chưa nhiều. Ví dụ bây giờ ta gặp cái người đó, một người quen của ta ở trong cái cơn bão bị sập nhà, người quen, chứ còn mà giúp hết thì giúp không nổi rồi. Giúp hết thì phải toàn xã hội, toàn quốc gia giúp rồi. Nhưng ta ví dụ như trong cơn bão đó, có một người quen của mình bị sập nhà,
[33:52]và chi phí để dựng lại căn nhà đó ví dụ khoảng là 15 triệu, 20 triệu thì đúng ra khả năng ta là giúp được hết đó, nhưng mà vì ta vừa mới tu, mới phát nguyện, ta không đủ sức giúp hết, tâm ta cũng không đủ sức giúp hết nên ta giúp được 3 triệu, 5 triệu thôi, nghĩa là một phần để phụ họ dựng cái nhà họ lại để họ sống thôi, chứ không đủ sức. Thì thực hành nho nhỏ vậy là ta đã tiến bộ hơn là trước đây là nếu có ai đó nói ta: "Ồ, nhà cái thằng Tư quen với anh nó sập hết trơn trong cơn bão!" Cái mình nói: "Tội nghiệp quá ha! Thôi, tôi với anh đi ăn phở!" rồi quên luôn. Quên liền. Nhưng bây giờ là bắt đầu mình đã suy nghĩ mình
[34:37]sẽ gửi vài triệu, chứ không gửi hết nổi. Thì đã gọi là thực hành nho nhỏ. Thì đó là bước tiến như vậy, mà cũng nhờ những cái thực hành nho nhỏ như vậy, cái phước của ta tăng dần, tăng dần lên. Rồi đến khi mà ta dần dần ta làm được những chuyện lớn hơn, khó hơn nhiều, khó hơn nhiều. Nhưng mà nhớ là luôn luôn kín đáo nha. Khi làm được những việc tốt, ta phải kín đáo, vì nếu ta khoe, lần sau ta không làm được nữa, thế là công đức ta không tăng trưởng. Cái hay của ta là khi làm được những điều phước lành như vậy, ta kín đáo, không khoe khoang thì sẽ làm được tiếp tục. Dần dần ta sẽ làm được những chuyện khó làm hơn nữa.
[35:20]Ví dụ như có một cái cô Phật tử, cô kể rằng lần đó trong nhà của cô cũng không có tiền nhiều, nhưng mà gặp một bà đó cũng không quen lắm, cõng đứa con bị hở van tim, mà nếu không mổ thì nó chết liền trong vòng một tháng. Thì cô đã vét tiền của mình và mượn thêm tiền để giúp bà đó hai, ba chục triệu mổ cái van tim, và em bé sống khỏe luôn tới ngày hôm nay. Thì có lẽ là nhờ cái phút đó mà cô nói cô cảm thấy rằng từ sau cái đợt mà giúp người một cách bạo tay đó, là vượt hơn số tiền mình có luôn, cô thấy cuộc đời cô gặp nhiều may mắn, cái việc làm ăn kinh tế rồi có nhiều cái thuận lợi khiến cho mình phát triển hơn.
[36:02]Thì cô nói như vậy. Nhưng mà lần đó đúng là làm rất là bạo, thay vì phải kêu gọi nhiều người, lúc sợ không kịp, cô vét hết tiền mượn thêm tiền giúp cho em bé, cứu sống một mạng người. Đó gọi là cái chuyện khó làm hơn, nó vượt hơn rất là nhiều. Thì đó là chúng ta tiến được một bước là tới chỗ làm rồi đó. Nghĩa là từ cái không làm được, ta lễ Phật phát nguyện, ta làm những chuyện nhỏ, rồi ta kín đáo giữ gìn để cuối cùng làm được những chuyện khó làm hơn, lớn lao hơn là ta đã thực hành được một bước tiến rất xa. Như vậy là ta đã nghe, hiểu và thực hành được rồi. Tốt chưa? Tốt chưa?
[36:41]Nghe hỏi là biết có cái gì phía sau rồi. Không không không có ngu gì nói liền, trả lời liền. Đúng là chưa tốt. Vì sao vậy? Vì ta vẫn còn có thể bị lui sụt lại. Khi nào ta mới không bị lui sụt nữa? Nghĩa là khi ta nghe rồi, ta hiểu rồi, ta thực hành chuyện nhỏ rồi, ta kín đáo giữ gìn để tiếp tục làm được chuyện lớn rồi, vẫn chưa chắc. Còn phải thêm cái nữa, bắt đầu mới chắc. Chắc là gì? Là bắt đầu khuyến khích người khác cũng sống được như vậy. Nhớ như vậy. Tâm ta có đạo lý, nhưng mà đạo lý đó chỉ được củng cố vững chắc khi mà ta đã đi qua thực hành và ta thúc đẩy được, ta khuyên được người khác cùng thực hành.
[37:26]Lúc đó là gọi là cái công đức của ta, cái nhân lành của ta, cái chủng
[37:34]tử tốt của ta nó mới nằm yên trong tâm ta vĩnh viễn từ kiếp này sang những
[38:07]kiếp khác.
[38:20]Còn nếu ta biết, ta thực hành một mình mình, chưa khuyên, chưa giúp ai thì đạo tâm đó coi vậy không phải là một ngọn núi đá kiên cường, vẫn còn có thể bị lay động, có thể bị bão tố, bị sóng xô đánh sạt mất, chứ không phải là dễ. Nên vì vậy, tất cả những người đệ tử Phật của chúng ta hãy nhớ cái bước như vậy đó. Nói như Phật nói: "Như bông hoa tươi đẹp có sắc mà không hương, cũng vậy, lời khéo nói không làm không ích gì." Nghe Phật cảnh cáo như thế nên ta phải cố gắng thực hành. Nhưng mà thực hành rồi, cái thẳm sâu, cái đạo tâm của mình cũng chưa phải là bảo đảm nếu ta chưa khuyên dạy được người khác.
[39:05]Mà khi ta đã có cái bề dày thực hành rồi, cái lời ta nói ra nó ôn tồn, nó nói cái giọng của bề trên. Lúc đó ta không muốn làm thầy đời đâu, mà tự nhiên mình giống như thầy người khác. Tự nhiên mình hơi rầy một chút, hơi quở một chút người khác vẫn nghe lời. Còn trước đây, khi mình chưa có thực hành, mình rầy mình quở người ta, người ta nói: "Bộ làm thầy đời tôi hả?" Người ta thấy khó chịu vì lúc đó mình chưa có đức. Còn ở đây, khi mình đi qua cái bề dày thực hành rồi, rồi gặp người ta sai lầm mình nghiêm mặt mình rầy, người ta nể phục, người ta vâng lời chứ không có ghét như lúc trước. Đó là như vậy. Và khi mình đã khuyên được người khác thực hành rồi thì đạo
[39:47]tâm trong lòng mình cực kỳ là kiên cố đời này qua đời kia. Nên do đó, người đệ tử Phật của chúng ta không bao giờ giữ đạo lý cho một mình mình. Hãy cố gắng thực hành và giúp cho mọi người cùng biết đạo lý, cùng thực hành đạo lý. Phải như vậy thôi thì ta mới có thể tu được bền vững mà Phật pháp mới phát triển được là rộng rãi khắp nơi. Nên mỗi người hãy hứa hãy đi theo đúng cái tiến trình đó. Khi ta biết đạo lý ngày hôm nay rồi, ta phải về nhà lễ Phật phát nguyện, bắt đầu làm những việc nho nhỏ, giữ gìn kín đáo làm những việc lớn hơn và khuyến khích, chia sẻ cho mọi người cùng hiểu, cùng làm. Được không? Được không?
[40:37]Ráng.
[40:40]Cố gắng lên nha, ráng lên. Sống phải như vậy thôi, không còn cách nào khác. Bà hoàng hậu Mallikā thỉnh thoảng có xuất hiện trong một số bài kinh của Phật, tại vì bà là sau này bà rất là đạo đức, rất là trí tuệ, làm được nhiều công đức lành và là một người bạn đạo lý tưởng với vua Ba Tư Nặc, thường chia sẻ đạo lý với vua và khuyến khích vua trị dân giúp nước một cách tốt đẹp. Bà sống cũng rất là là lâu. Còn người cư sĩ Chattapāni mà vai chính trong cái câu chuyện này là một người tuyệt vời, một người tuyệt vời. Thì ta biết người đã chứng nhị quả rồi thì người đó đã là thánh, khác thường, không có giống như chúng ta.
[41:30]Người điềm đạm, tinh tế, sâu sắc, có một ít thần thông, có thể biết một vài kiếp quá khứ gần, có thể nhìn người khác biết được một số chuyện vị lai của họ, vân vân. Đời sống thì thánh thiện, tiết độ, còn đối với vô số việc trong trong trong đời sống hằng ngày thì cực kỳ tinh tế. Việc gì cũng vậy hết, rất là tinh tế. Có những việc mà ta thấy khó xử thì những vị này họ xử rất là khéo léo, rất là tinh tế. Nên ở đây ta thấy khi mà ta hỏi: "Thế nào là một người có trí tuệ?" thì ta đừng nói rằng người đó có thể nói đạo lý vanh vách, mà hãy trả lời là cái người có trí tuệ là người mà xử khéo léo những việc rất khó xử trong cuộc đời.
[42:27]Đó là câu trả lời thích đáng nhất của đạo lý. Thế còn ta thấy ví dụ một người leo lên pháp tòa nói thao thao bất tuyệt đạo lý, chưa chắc đó là người thực sự có trí tuệ. Hoặc là ta gặp những người cư sĩ bạn đạo với ta, trong lúc mà đàm luận đạo lý với nhau mà người này nói rất là hay, nói rất khéo, cũng khoan cho người đó là có trí tuệ. Chỉ khi nào mà ta thấy rằng gặp những việc cực kỳ khó xử mà người này vẫn xử sự một cách thích đáng, hợp lý, trọn vẹn được thì ta mới tin rằng đây là người có trí tuệ, nhớ như vậy. Cũng vậy, chúng tôi nhớ tới bác Hai Như Sanh là một ông già của đạo Hòa Hảo, nhưng bác tu đúng với đạo Phật,
[43:21]rất là đúng, và có kiến giải rất là hay, con người rất tinh tế. Thì có người cũng hỏi bác Hai là: "Thế nào là người đại tinh tấn?" Thì thường ta cứ tưởng cái câu trả lời là cái người đại tinh tấn là người từng giây, từng phút lúc nào cũng nhiếp tâm hoặc là trong cái công phu thiền của mình, hoặc là trong cái câu niệm Phật của mình. Nhưng bác Hai ông trả lời câu cực kỳ hay. Ông nói người đại tinh tấn là người lúc nào cũng xử sự hợp lý, khéo léo trong bất cứ mọi việc của đời sống.
[43:57]Từng giờ, từng phút. Thì ở đây cái câu trả lời của ta nó cũng giống như vậy, nhưng mà ta nói rằng cái người như vậy là người chân thật trí tuệ. Mà chân thật trí tuệ như vậy cũng gọi là người chân thật tinh tấn. Thì như vậy cái việc này nó có liên quan gì tới thiền định không? Xin thưa liên quan rất nhiều. Cái người nào mà trong đời sống của mình khi gặp mọi công việc đều xử sự rất hợp lý, đúng mực, phù hợp với đạo lý hết thì khi người đó nhiếp tâm trong cái thời khóa tu thiền sẽ nhiếp tâm rất tốt. Đó là cái hệ quả như vậy. Thì ông Chattapāni này là con người như thế, có nhập được một số tầng bậc thiền định nào đó,
[44:46]có thần thông trong chừng mực nào đó và quan trọng là đời sống rất đạo đức, rất thánh thiện, rất tinh tế. Nên cái việc mà ông từ chối không vào trong cái cung cấm để giảng dạy vì lúc đó trong thành Xá Vệ, gần thành Xá Vệ có Phật và chúng Tăng A La Hán đang cư ngụ nên ông không thể qua mặt được. Cái điều mà ông từ chối là một điều hết sức là hợp lý và vẫn không có mất đi ích lợi của các của cung vua, bởi vì ông yêu cầu vua phải mời Phật chứ không phải là mất cái lợi ích, vẹn được đôi điều. Hay như vậy. Thì ta sẽ thấy thế này, nếu ta sống gần một cái người mà cực kỳ tinh tế, sâu sắc như vậy thì ta phải làm sao?
[45:39]Ta có sợ không? Sợ không? Nghĩa là mình nhúc nhích một cái họ biết mình sao à. Mình vươn vai mình ngáp một cái họ biết mình thuộc loại người nào. Mình gắp rau mình ăn cái, họ nhìn cái cách mình gắp rau ăn cái họ biết mình thuộc loại cỡ nào, tu hành tới đâu, đạo đức, đức hạnh hay không, chuẩn mực hay không. Thấy mình nhuộm tóc mà một sợi này đỏ, hai ba sợi xanh cái mình biết mình là thuộc loại người nào. Thấy mình mê mấy diễn viên Hàn Quốc mà yêu song dong ăn song thôi cái là biết mình thuộc loại nào rồi, biết rồi. Khi mà mình ở gần những người như vậy mình có sợ không? Sợ không? Gần mặt trời quá người ta nói rằng sẽ bị chói rát, phải không?
[46:25]Chói rát. Khi mà mình ở gần những người như vậy mình có sợ không? Sợ không? Gần mặt trời quá người ta nói rằng sẽ bị chói rát, phải không? Chói rát.
[46:41]Nhưng thật ra không phải, thật ra không phải. Những cái người thánh như vậy đó, họ sâu sắc cực kỳ nhưng mà cũng độ lượng vô biên. Cho nên không phải lúc nào họ cũng rình rình cái kẽ hở mình để họ phê bình. Họ biết hết về mình đấy, nhưng họ không phê bình, không phải đụng đâu cũng nhắc, cũng rầy, cũng la, không có, làm mình khó chịu, không có đâu. Chuyện đáng nói mới nói và lúc nào họ cũng thương mình. Cái quan trọng là ở gần những cái bậc thánh như vậy, ta lúc nào cũng cảm nhận được cái tình thương yêu tỏa ra. Nên khi ta biết rằng ta còn lỗi lầm và ta cũng biết rằng cái vị đó biết hết lỗi lầm của ta, nhưng ta không hề khó chịu, vì ta biết rằng vị đó đang thương yêu ta.
[47:29]Nên đây là cái hay như vậy, cái hay mà ta được sống gần những bậc thánh. Thế còn nếu mà cái người tinh tế, sâu sắc mà không độ lượng, ta sống gần không nổi. Mà ông bà mình nói câu này nè: "Nước trong leo lẻo thì không có không có cá, mà người xét nét quá thì không có không có bạn." như vậy. Nên cá chỉ ở trong cái vùng nước đục thôi. Mà tại sao vậy? Tại vì trong cái vùng nước đục nó mới có cái tác nhân để tạo thành rong rêu, tạo thành những vi sinh vật, cá mới có thực phẩm để ăn. Còn mà nước trong vắt rồi, không có những vi sinh vật, không có rong rêu thì không có nguồn thực phẩm, cá chẳng bao giờ tới đó ở hết.
[48:14]Cho nên nước phải đục đục một chút thì mới có thực phẩm. Giống giống như vậy, một cái người mà xét nét đâu đó rõ quá, cái gì cũng thấy lỗi thấy phải người ta, không ai dám lại gần, không ai dám kết bạn. Nhưng mà ngược lại bậc thánh thì khác, bậc thánh thì có cái hay là nước cực kỳ trong mà cá cực kỳ thích ở. Bởi vì tuy trong nhưng mà có cho thức ăn. Tuy nước trong nhưng mà thả thức ăn ở trỏng nuôi cá. Cũng vậy, tức là cái trí tuệ của vị đó, đôi mắt của vị đó nhìn sâu thẳm vào trong tâm hồn của mình, thấy từng chút của mình, nhưng mà luôn luôn thương yêu mình. Cho nên vì vậy ta đứng trước một vị thánh,
[48:54]ta bị phơi bày hết những lỗi lầm của mình nhưng ta không sợ, vì ta biết đó là cái người thương yêu ta, che chở ta, dạy dỗ ta, nâng đỡ ta, chẳng bao giờ ghét ta.
[49:08]Chỉ tiếc rằng là trong đời ta ít khi nào có dịp để ta sống gần một bậc thánh như vậy để hưởng được cái cái hạnh phúc đó. Ở đây vậy, khi mà nhận xét về Chattapāni thì ta cũng có thể tự nhận xét chính mình. Vì có đôi khi ta tu được một chút gì đó rồi ta bị một số cái lý thuyết ảo tưởng gây cho ta cái cảm giác rằng ta cũng chứng thánh, thì học cái bài Pháp Cú này ta sẽ biết cách tự đánh giá mình là mình có chứng thật hay chưa là qua những điểm thế này: là ta đã ngồi thiền nhập định được chưa, thứ nhất; cái thứ hai là mình có phần nào thần thông hay không; rồi mình có hiểu đạo lý sâu sắc không, mình hiểu nhân quả nhiều kiếp hay không;
[49:57]đời sống mình có thánh thiện hay không; mình có tinh tế trong từng việc nhỏ hay không; và cuối cùng là mình có độ lượng, từ bi hay không. Đó là những tiêu chuẩn để ta tự biết mình có có chứng được phần thánh nào hay chưa. Bây giờ ta qua một cái bài Pháp Cú kế tiếp, cũng vẫn liên quan tới hoa vì đang toàn ở trong cái phẩm Hoa: "Như từ một đống hoa kết thành nhiều tràng hoa, cũng vậy thân sinh tử làm được nhiều thiện sự." Cái bài Pháp Cú bốn câu này Đức Phật dành riêng để tặng cho một nữ tín chủ vĩ đại nhất trong mọi thời đại. Đó là nữ tín chủ Visākhā, mà ta hay phiên âm qua là Tỳ Xá Khư, nhưng bà là Visākhā.
[50:47]Đây là một nữ tín chủ vĩ đại nhất trong mọi thời đại, chưa từng có.
[50:54]Visakha sinh ra ở đất nước Anga, trong cái kinh chữ nho gọi là Ương Già, đất nước Anga. Nước Anga này cũng là một cái tiểu quốc và lệ thuộc vào cái đất nước Ma Kiệt Đà. Vào cái thời đó Ấn Độ có hai cái vương quốc lớn, ở phía bắc là vương quốc Kosala mà vua Ba Tư Nặc trị vì.
[51:18]Ở phía nam là vương quốc Ma Kiệt Đà mà vua Bimbisara hay ta gọi là Bình Sa hay ta gọi là Tần Bà Sa La cũng là một vị trị vì. Mà sau này ta biết là vua Bimbisara bị con ruột của mình là A Xà Thế giết để cướp ngôi. Lúc đó ta cũng biết ở phía nam, lúc đó vua Bình Sa là vua Bimbisara với vua ở phía nam với vua Pasenadi ở phía bắc, hai người đó lại là anh em rể của nhau, tức là người này lấy em gái của người kia, nên hai cái vương quốc đó sống rất là hòa bình, như là một quốc gia. Tức là người ở nước này đi qua người nước kia không cần phải có visa. Nghĩa là không, không passport, không visa gì hết.
[52:06]Cứ là cứ có tiền, cứ vượt biên mà đi, tại hai quốc gia như là một quốc gia. Mà mỗi quốc gia như vậy có những nhiều một số tiểu quốc chung quanh lệ thuộc mình, phải thuần phục mình. Thì bà Visakha bà sinh ở trong cái nước Anga là cái nước phía đông của nước Ma Kiệt Đà, cũng giống như cái nước Thích Ca cũng ở phía đông của cái nước Kosala. Thì vào năm bà lên bảy tuổi thì Đức Phật đi du hành về cái nước Anga đó và đã thuyết pháp cho gia đình của bà nghe. Thì bà lúc đó mới bảy tuổi, nghe pháp xong chứng quả Tu-đà-hoàn liền. Mà chưa từng có, chưa từng có cái người mà cư sĩ trẻ tuổi mà chứng quả như vậy.
[52:53]Thì cái quả Tu-đà-hoàn nó chưa có phải là cao siêu lắm, vì vậy lớn lên bà vẫn còn bị cái đời sống hôn nhân gia đình. Nhưng mà với cái quả vị Tu-đà-hoàn, bà đã rất là sâu sắc, rất là đạo đức.
[53:09]Cha của bà cũng là một chủ ngân hàng. Ta thường hay nghe chủ ngân hàng vào cái thời đó vì bất cứ một quốc gia nào cũng vậy, từ ngàn xưa cho tới ngày hôm nay cũng đều có những cái ngành gọi là ngành ngân hàng, chứ không phải là ngành ngân hàng là mới đây đâu. Chỉ có điều là thời đại ngày hôm nay những cái dịch vụ của ngân hàng phong phú hơn, quản lý kỹ lưỡng hơn bằng nhiều cái kỹ thuật mới. Còn ngày xưa họ cũng có sổ sách, có kế toán, có ghi chép, ai đến mượn, ai đến vay, ai đến trả, như thế nào thì cũng đều có những hoạt động đó rất là sôi nổi. Những người giàu có họ sẽ mở ngân hàng. Thì cha của bà Visakha là một chủ ngân hàng,
[53:54]ông nội của bà cũng là một chủ ngân hàng để lại tài sản cho cha bà, thì cha của bà cũng có nhiều vợ nhưng mà mẹ của bà là vợ chính hay là chính thất đầu tiên. Lúc đó đất nước Ma Kiệt Đà có nhiều người đại phú mà người Trung Hoa hay gọi cái chữ là "phú xưng địch quốc", tức là giàu có thể ngang ngửa với cả cả nước của mình. Thì đất nước Ma Kiệt Đà có bảy cái nhân vật đại phú như vậy. Lúc đó có một lần vua Ba Tư Nặc về miền nam thăm cái người anh em rể của mình là vua Bimbisara. Thì khi mà cùng với vua nói chuyện hoặc là xem việc triều chính, thì vua Pasenadi mới biết rằng là ở cái đất nước Ma Kiệt Đà này có những
[54:46]những đại phú gia khủng khiếp quá, mà những đại phú gia này lại là cái nguồn động lực để thúc đẩy cái kinh tế của cái đất nước đó. Là do họ rất giàu, họ làm việc hiệu quả, thúc đẩy mọi cái nền kinh tế và họ đạo đức, chứ họ không có biến thành mafia. Những cái người mà đại phú, họ có thể trở làm khuynh loát cả quốc gia, có thể tạo thành lực lượng mafia, nhưng cũng có thể trở thành cái động lực để phát triển cho kinh tế của quốc gia. Thì bảy cái người đại phú trong cái đất nước Ma Kiệt Đà lại là động lực để phát triển kinh tế, chứ không có trở thành những bảy tên tội phạm, bảy tổ chức tội phạm, bởi vì vua Bimbisara cũng cực kỳ
[55:30]giỏi về chính trị, cho nên không ai dám nhúc nhích làm phản. Làm giàu cứ làm, làm kinh tế cứ làm, nhưng mà lén phén tổ chức tội phạm chết liền. Tại vì vua Ba Tư Nặc cũng như vua Bimbisara đều là những người cực kỳ giỏi về chính trị, giỏi về quản lý quốc gia. Thì khi mà biết như vậy, thì vua Ba Tư Nặc mới nói thế này,
[55:56]"Đất nước của anh rất là phồn thịnh bởi vì có bảy đại phú gia này. Bây giờ anh chia tôi bớt một người. Anh đem một người nào đó, đem hết tài sản của họ qua bên đất nước Kosala để họ cũng giúp thúc đẩy kinh tế của Kosala lên." Cái vua Bimbisara sau khi bàn qua tính lại cái chỉ ngay đúng cái gia đình của bà Visakha, cha của bà Visakha. Thế là cả gia đình phải theo lệnh vua, lệnh vua mà dám cãi, dời hết toàn bộ người mình đi qua bên Kosala ở. Thì ta không biết là đất đai xử lý làm sao, chứ là vàng bạc châu báu là chở theo từng xe từng xe, từng những bầy đàn gia súc kéo đi nghĩa là ngợp trên đường,
[56:37]cả những cái người mà dân, người làm công và những người mà mà mà mà những gia đình mà lệ thuộc vào cái gia đình đó kéo đi từng đoàn từng đoàn, rời bỏ cái đất nước Ma Kiệt Đà, nước Anga của mình để đi về Kosala sinh sống. Là từ ở một cái nước Anga là một nước tiểu quốc thì về với vua Ba Tư Nặc, về tới gần thành phố Savatthi luôn, là Xá Vệ luôn, gần tới kinh thành Savatthi. Lúc đó ông nhìn thấy đi ngang một khoảng đất, nói gần tới kinh thành, cái khoảng đất rất là đẹp, có dòng suối, có đồi, có những đồng cỏ lớn, có những cây trái đẹp quá, ông mới xin vua Ba Tư Nặc thôi cho cho hạ thần coi là dựng lập cơ nghiệp ở đây.
[57:19]Thế là vua Ba Tư Nặc cho, ông đứng lại ông dựng thành một cái thành quách, lâu đài, cung điện, đó là những cái gia trang trại của ông. Thì bà Visakha cũng theo cha mình về đó ở như vậy. Đó chính là cái duyên mà trong suốt thời gian về sau này bà rất là gần với Đức Phật là vậy. Lúc đó bà cũng còn trẻ lắm, lúc đó Đức Phật cũng đã già rồi. Đức Phật cũng khoảng bảy mươi mấy thì bà mới là một cô một cô thiếu nữ vừa lớn. Thì cũng vậy, thì lúc đó tại cái kinh đô Xá Vệ cũng có một cái người con trai của chủ ngân hàng giàu có lớn tuổi rồi không chịu lấy vợ, thì cha mẹ ép lấy vợ. Thì cái anh này ảnh mới ra một điều kiện khó
[58:02]để cho mà đừng bao giờ mà mà mà có vợ, không biết tại sao. Không biết tại sao lại không thích có vợ, mới nói bây giờ, "Ba mẹ muốn con có vợ phải lựa một người có cái thù thắng về những điều như thế này: về da, về thịt, về máu, về xương," đủ thứ hết, nghĩa là những cái điều thù thắng như vậy về đạo đức rồi công dung ngôn hạnh, về gia thế phải xứng đáng thì mới chịu lấy. Tới cái người cha của anh chàng đó mới nhờ năm vị Bà-la-môn đi khắp thiên hạ để tìm cái người con gái trong mơ. Thì một lần năm người Bà-la-môn này đi về phía nam của kinh thành Xá Vệ thì gặp một cái đoàn người đi chơi, đi tắm sông.
[58:45]Thì lúc đó trời mưa bỗng đổ xuống thì người ta mới lật đật chạy vào trú trong những cái mái nhà. Thì năm người Bà-la-môn cứ thấy một cái người con gái vẫn thong thả đi trong mưa, chứ không có chạy ào ào ào vào núp mưa. Một người con gái mà đi thướt tha, dịu dàng dù mưa đổ ầm ầm xuống, mà khi ổng nhìn, mấy ổng mới chợt thấy đây là cái người con gái mà gần như đủ cái điều kiện mà cậu chủ đề ra, về mọi điều kiện, về cái dung mạo, về đức hạnh, về mọi thứ: tóc, mà nếu mà thời nay thì mấy cái hãng mà gội tóc phải mời lại để làm quảng cáo, tóc rậm, đẹp, tung bay luôn luôn vào nếp dù cả ngày như thế nào đó.
[59:30]Luôn luôn vào nếp, đen nhánh, mượt mà.
[59:34]Răng thì để biểu lộ cho cái xương rất là tốt, cái môi luôn luôn đỏ là chứng tỏ máu tốt và cái da luôn luôn láng mịn là tướng sang, là da tốt, đủ thứ trơn, nghĩa là đủ tiêu chuẩn người xưa, tiêu chuẩn. Thì cái năm người Bà-la-môn mới đến gặp cô gái hỏi, nói là, "Thưa cô, tại sao trời mưa mọi người chạy hết thì cô lại đi thong thả?" Thì cái cô mới nói rằng, "Có những à không phải lúc nào ta cũng nên chạy.
[1:00:06]Là ví dụ như là một con voi trong khi đang làm lễ thì không nên chạy bừa bãi. Một vị vua thì không bao giờ nên chạy bừa bãi mất oai nghi. Một vị sa-môn không bao giờ được chạy bừa bãi mất oai nghi. Và một cái người con gái đoan trang cũng không bao giờ chạy bừa bãi mất oai nghi. Với lại là cái thân thể của tôi do cha mẹ tôi sinh ra, cha mẹ tôi thương tôi, nên nếu tôi chạy trong lúc vội vàng như vậy, lỡ tôi vấp té, tôi có thương tật gì thì có thể tôi không buồn, nhưng cha mẹ tôi sẽ rất là buồn. Thì mưa ướt thì có thể khô, nhưng nếu bị thương tật rồi rất là khó lành." Cái lời đối đáp, ông này thấy, "Chà, chắc đây là người trong mơ của cậu
[1:00:56]chủ." Thế là về hỏi gia thế gia đình ai, cái chạy về báo tin. Thì cái gia đình bên kia mới sắm sửa lễ vật cho người sang cầu hôn. Thì cô Visakha lúc đó là theo cái truyền thống lớn lên là buộc phải phải lấy chồng, chứ nếu không lấy chồng thì sợ mang tiếng là là ế, ê sắc ế, khổ vậy.
[1:01:18]Thời nay thì người ta không quan trọng điều đó nữa, người ta sống tới 40 tuổi chẳng thèm lấy chồng cũng chẳng sao. Nhưng mà thời đó cái đó nó còn khắt khe, họ sợ nhất là ê mà sắc, dạ. Cho nên bây giờ buồn cha mẹ, vì sợ cha mẹ, người đời đàm tiếu nói: "Trời ông bà đó ăn ở sao mà con không ai chịu lấy hết". Rất là sợ. Sợ là đàm tiếu cho cha mẹ mình thôi, chứ còn bản thân mình thì không sợ nên cô đồng ý lấy chồng. Mặc dù là cái tài sản của cái gia đình bên kia không đáng để so sánh với gia đình của cô. Vì gia đình cô quá giàu, còn cái người bên kia chỉ bằng một góc nhỏ. Nhưng mà thôi vậy cũng được, môn đăng hộ đối,
[1:01:53]nghe nói cái anh chàng bên kia cũng đàng hoàng, thôi, cưới. Thì đám cưới diễn ra cực kỳ linh đình. Mà những ai như vậy, lúc đó là cha của cô mới cho theo tám cái gia đình gọi là cũng thuộc loại đại gia theo ở gần với cô để giám hộ, bảo vệ cho cô, để cho gia đình chồng đừng ăn hiếp. Khủng khiếp chưa? Đi đi làm dâu mà có tám gia đình đại gia đi theo bảo vệ. Mà lúc đó hỏi rằng ai muốn đi theo Visakha về ở ngay trong thành phố kinh đô Xá-vệ không thì hơn gần cả ngàn gia đình đòi đi theo bả luôn, đến nỗi gia đình chồng sợ nuôi không nổi đuổi hết, không cho đi theo. Lúc đó tài sản đem theo rất là nhiều.
[1:02:33]Rồi cô về cô cô về gia đình chồng cô ở thì cô phát hiện là gia đình chồng theo ngoại đạo loã thể nên cô rất là không bằng lòng. Tức là gia đình chồng không có chánh kiến, mà cô thì một lòng tin Phật. Cô đôi khi có những cái lời cô phê bình, cô nhắc, cô trách, cô khuyên nhưng mà bên người cha chồng rất tên là Migāra á, người cha chồng cũng rất là khó chịu, rất là khó chịu. Thì một lần đó ông đang ngồi ăn cháo, mà cháo của ông thì ta phải biết là làm sao? Rất là ngon, vừa mới nấu đầy đủ sơn hào hải vị. Thì cô đứng cô hầu gần đó, lúc đó có một vị Tỳ-kheo đi ngang cửa đứng lại, theo cái nghi thức là đến từng cửa đứng lại yên để chờ
[1:03:18]người gia chủ mang ra sớt thức ăn vào rồi mới đi tiếp. Thì vì gia chủ không sớt thức ăn, vị Tỳ-kheo cứ đứng hoài. Thì ông kia ổng cứ giả lơ, ổng không để ý, ổng cứ làm lơ giống như không thấy người á. Thì cái cô Visakha mới lên tiếng nói lớn thế này, nói: "Thưa tôn giả, à người cha chồng của con ăn cháo cũ nên không tiện để mà cúng dường, à sớt bát, thôi xin ngài hãy đi sang căn nhà khác". Thì vị Tỳ-kheo lặng lẽ bước đi. Thì lúc này ông nổi xung lên liền. Ông nói: "Ông giàu như vậy mà dám nói ổng ăn cháo cũ à?" Bắt đầu ổng ngồi ổng kể tội, ổng đuổi ra khỏi nhà. Thì cô mới nói thế này: "Xin mời tám đại gia đình đó tới nói chuyện,
[1:04:03]phân xử lỗi phải cái đã rồi hãy đi". Thế tám gia đình kia tới liền. Bắt đầu ổng bắt đầu ổng mới kết tội cô từng điểm nhỏ, từng điểm nhỏ, thì ra là một người đạo đức đến cỡ đó đó mà đến khi mà cha chồng kết tội cũng kể ra gần trăm tội. Lạ lùng như vậy, ta thấy cuộc đời rất là, nên cái mâu thuẫn mà giữa mẹ chồng với con dâu đó là muôn đời. Nhúc nhích cái gì cũng thành tội cũng vậy. Mà đời xưa thì con dâu rất sợ mẹ chồng, đời này thì mẹ chồng rất sợ con dâu. Ngược lại, hoàn toàn. Hồi xưa á là khi cần mẹ chồng kể ra 100 tội con dâu để giống như thiếu điều bắt con mình phải bỏ vợ. Đời nay thì con dâu có thể kết 100 tội mẹ chồng và buộc chồng mình phải từ mẹ.
[1:04:49]Đời nó nó ngược lại, không biết sao kỳ cái thời. Nhiều người cũng đau khổ lắm, nói câu này vỗ tay quá chừng là biết nhiều người cũng đau khổ.
[1:05:00]Khi mà tám đại gia đình đó tới thì cái câu đầu tiên ông nói thế này: "Nó là đứa con dâu hỗn láo, dám gọi là xúc phạm tới danh dự của tôi. Tôi là một người giàu có như thế này mà dám nói tôi ăn cháo cũ, nghĩa là sao?" Thì cái tám đại gia đình đó: "Bây giờ xin mời cô tiểu chủ Visakha hãy trình bày coi tại sao cô nói như thế?" Thì cô nói như thế này: "Vì tôi thấy cha chồng không chịu cúng dường mà vị Tỳ-kheo cứ đứng chờ nên tôi phải có một cái lời nói nào đó không sai sự thật mà vẫn để cho vị Tỳ-kheo đó vui lòng đi qua nơi khác, không có buồn. Nên tôi nói là: "Cháo cũ không tiện cúng dường" để cho vị đó:
[1:05:42]"À, có lý do chính đáng nên đi". Và cái ẩn ý cháo cũ nghĩa là cha chồng của tôi đang hưởng cái phước quá khứ của mình chứ không có tạo thêm được phước mới. Nên cái cháo cũ là ẩn ý rằng cái phước cũ của quá khứ mà thôi, chẳng có phước gì mới hết". Rất là sâu sắc. Xong khi thấy rằng thôi hết hết nói rồi, mới hỏi chứ: "Tại sao có một lần nửa đêm cô bỏ đi ra ngoài chuồng ngựa hẹn với ai ngoài đó?" Dễ sợ chưa, ổng có người gọi là báo cáo hết. Thì nói thế này: "Bởi vì lúc đó cái con ngựa cái mà ngựa giống rất là quý, mang đi từ Ma-kiệt-đà về đây, đêm đó nó đẻ mà những người ở đây có thể không biết chăm sóc, nên cô đích thân cô quan sát những người gia
[1:06:24]nhân đã chăm sóc cái con ngựa giống nó nó đẻ như thế nào. Nên mặc dù là nửa đêm nhưng mà không yên tâm vì đây là tài sản mà là giá trị tinh thần nữa, cái con ngựa giống mang đi từ kia nên phải đích thân xuống". Rồi cứ nói chứ là, nói là: "Tại sao mà cô nói là không mang lửa bên ngoài vào, không mang lửa trong nhà đi ra ngoài là sao?" Là vậy là, trong khi là người ta vẫn hay chia lửa trong hàng xóm vì lúc đó là đâu có hột quẹt như bây giờ. Lửa là lúc nào cũng phải đốt hoài, nếu tắt lửa một cái là rất là khó chịu, phải đi sang nhà hàng xóm xin lửa thì cứ phải có một cái bếp mà để củi châm hoài, châm hoài, chứ không giống như ta ngày nay là cứ bật cái hột quẹt là có.
[1:07:01]Cái thời đó là lúc nào cũng phải giữ lửa. Nhưng mà tại sao nói không đem lửa trong nhà ra ngoài, không đem lửa ngoài vô?" Nói rằng: "Thưa cha, cái câu nói đó ẩn ý rằng con dặn mọi người là đừng bao giờ đem chuyện trong nhà ra nói bên ngoài, cũng đừng đem chuyện bên ngoài vào nói trong gia đình mình, nó sẽ gây bất hòa và xáo trộn, vân vân". Nghĩa là lúc đó là ông cha chồng kết tội bao nhiêu thì cô trả lời rành mạch hết. Cho nên tám đại gia chủ mới nói với ông cha chồng, ông Migāra, là: "Như vậy tính tiểu chủ Visakha của chúng tôi hoàn toàn vô tội, đã sống rất là xứng đáng. Ông có công nhận hay không?" Cái ông cha chồng
[1:07:38]im lặng, phải công nhận là cô không có lỗi. Thì cô Visakha mới nói: "Bây giờ trước cha và trước tám đại gia chủ này, rõ ràng con không có tội, bây giờ con ra đi". Lúc đó mới đi, chứ còn mà chưa nói xong không đi. Không có ra đi trong nhục nhã, phải ra đi trong danh dự. Ông kia giờ ổng tá hỏa, tức là đuổi một người con dâu không có tội ra thì không phải là mắc tội với cái gia đình, cái gia thế bên kia vì gia thế kia lớn khiếp lắm, mà đụng tới vua Ba-tư-nặc. Tại gia đình đó là gia đình mà vua Ba-tư-nặc mời về từ cái nước Ma-kiệt-đà. Sợ, ổng mới năn nỉ, nói: "Thôi con ở lại, cha xin lỗi. Bây giờ từ đây con được tự do cúng dường sa-môn Gotama và chúng Tăng bên đó.
[1:08:20]Cha sẽ không nói gì nữa". Chứ lúc trước là ổng khó chịu lắm. À sau khi mà cha chồng đã nói như vậy rồi, thế là cô nói: "Dạ, vậy con xin phép ngày mai con sẽ thỉnh Phật và chúng Tăng về cúng dường". Là bà cho mời đi liền, lúc mà còn trẻ. Thì lúc đó Đức Phật mới đến, đến để thọ trai. Sau khi thọ trai xong, Đức Phật thuyết pháp thì ông mới ngồi sau bức màn để ông nghe. Ông nghe xong, ông chứng quả Dự lưu luôn. Ông bước ra, ông quỳ xuống đảnh lễ Phật, xin quy y Phật và tuyên bố trước mọi người: "Cái người con dâu của tôi mới thật sự là mẹ của tôi. Cái người mà đã sinh ra tôi một lần nữa, đã làm cho tôi biết được niềm tin đối với Tam Bảo.
[1:09:03]Nếu không có người con dâu này, tôi không bao giờ được cái pháp lạc đối với giáo lý của Thế Tôn như thế này. Nên ngày hôm nay, trước tất cả đông đảo mọi người, tôi xin nhận Visakha là người mẹ tinh thần của tôi". Cho nên từ đó mà ta đọc trong kinh Nikāya, ta sẽ thấy một cái đoạn rất là khó hiểu. Trong đó luôn luôn ghi câu này: "Có tín nữ Visakha, mẹ của Migāra, lúc đó đang đi đến thăm Thế Tôn". Ta cứ tưởng là bà có người con tên là Migāra. Không phải, Migāra là tên của người cha chồng. Mà vì ổng tuyên bố trước mọi người, thế là dân Ấn Độ cứ từ đó: "À, cô Visakha, mẹ của Migāra".
[1:09:43]Rồi cái nằm trong kinh luôn, cái nguyên văn nó cứ ghi tới bây giờ vẫn còn. Mà nếu ta không đọc cái đoạn này, ta không đọc cái truyện Pháp Cú này, ta sẽ không biết cái nguyên uỷ tại sao có chuyện kỳ cục như vậy. Ừm. Cái điều đặc biệt là thế này, là
[1:10:01]Bà Visakha, suốt cuộc đời của bà, bà chăm sóc cúng dường chúng Tăng vô cùng chu đáo. Nó từng li từng tí một. Nên sau này vậy, nhiều khi có những cái tín nữ nào mà hay chăm sóc cho quý thầy quý cô đàng hoàng, người ta cũng hay nói: "Cái bà này, cái cô này giống Visakha", hay nói như vậy. Đó, đó là một tấm gương như vậy. Thì có nhiều người mới hỏi Phật, mà lúc đó Phật cũng già, cũng gần nhập Niết-bàn, mới hỏi Phật là: "Bạch Thế Tôn, tại sao có thể có một cái người phụ nữ mà tuyệt vời như vậy? Cái là đem hết cả cái tâm hồn của mình, cả cái cuộc đời, cả công lao, sức lực, trái tim của mình chỉ để phụng sự Tam Bảo như thế?" Đức Phật mới nói rằng:
[1:10:48]"Thật ra, không phải là Visakha mới làm công việc này đời này mà đã làm từ những đời trước. Mà thực sự, từ Đức Phật rất xưa, Visakha đã phát nguyện như vậy, đã phát nguyện được sinh ra vào đời gặp chúng Tăng và để hầu hạ, phụng sự, cúng dường chúng Tăng chu đáo. Vì cái lời nguyện đó, cho nên cứ Visakha cứ sinh lên trời, xuống cõi người, lên sinh trời, xuống cõi người, nhưng mà đời nào cũng đều làm được những công đức lớn." Và Đức Phật mới buột miệng nói một bài kệ: "Như từ một đống hoa kết thành nhiều tràng hoa, cũng vậy thân sinh tử làm được nhiều thiện sự", là để ca ngợi dành riêng cho cho bà Visakha này.
[1:11:30]Đức Phật cũng rất là thương bà Visakha, vì có nhiều lần vậy, nhiều khi Đức Phật đi khất thực cùng với chúng Tăng mà Đức Phật thấy có thể còn thì giờ hơi sớm, Phật cùng với chúng Tăng lại ghé thăm bà, ghé thăm Visakha, nói một vài câu đạo lý rồi Đức Phật lại đứng lên đi tiếp. Nên đây là một nữ tín chủ rất là đặc biệt vào cái thời đó. Ngày nay chắc bả lên trời rồi. Thì chúng ta phân tích chuyện này. Visakha có hai cái đặc tính là đức hạnh trong hiện tại rất lớn và cái phước đức của quá khứ rất là lớn. Hồi bảy tuổi đã chứng được quả Dự lưu, mà người đã vào dòng Thánh rồi thì cái trí tuệ nó cứ sáng dần lên, sáng dần lên.
[1:12:15]Nhưng cái quả Dự lưu á thì vẫn còn bị hôn nhân chi phối, nhưng mà tâm thì rất là rộng rãi, tuyệt đối tin Phật và không có cố chấp. Bà sống rất thọ, bà sống tới hơn 100 tuổi á, nghĩa là Đức Phật nhập Niết-bàn rồi bà sống tới gần khoảng 70 năm sau bà mới mất, bà rất là thọ. Cái câu mà bà trả lời cho ông cha chồng á là cái ăn cháo cũ á, cũng là một cái cảnh báo cho tất cả chúng ta, cảnh báo cho tất cả chúng ta. Nghĩa là nếu ta chỉ hưởng mà ta không làm thêm cái phước lành mới là mình cũng đang ăn cháo cũ. Hoặc là ta cũng có làm thêm điều mới mà làm điều đó ít quá, nó không xứng với cái phước của quá khứ của ta thì đời sau ta
[1:13:01]cũng còn phước vậy, nhưng nó lại giảm bớt, giảm bớt từ từ. Tức là đời này ví dụ ta ta giàu 100, nhưng ta làm cũng làm phước chứ không phải không, thì đời sau mình còn 90, 80, đời sau nữa sụt xuống còn 60, 70, đời sau sụt xuống còn 40, 30. Là phước quá khứ rất lớn nhưng mà công đức gây tạo trong hiện tại thì không có xứng theo kịp thì ta cũng ăn cháo mà không mới lắm. Còn cái người nào mà hoàn toàn không làm gì hết thì đúng ăn cho hết cháo cũ rồi thôi, kiếp sau nghèo luôn. Thì đây là cái điều mà cảnh báo chúng ta như vậy. Trong cái câu chuyện này và nhiều cái câu chuyện khác, hoặc là nhiều bài kinh khác, là ta sẽ thường nghe rằng bà là một người có
[1:13:45]cái hạnh đặc biệt là phụng sự chúng Tăng, phụng sự Tam Bảo rất là chu đáo, đầy đủ. Chính vì cái điều này nó phát sinh ra một cái khuynh hướng của Phật giáo Nam tông, là trong Phật giáo Nam tông đó, ít có dạy người cư sĩ những điều gì trong cuộc sống, hay những điều thiện trong cuộc sống mà các sư Nam tông thường chỉ dạy cho Phật tử một điều duy nhất quan trọng nhất là gì? Là cúng dường chúng Tăng. Hễ nói tới cứ cúng dường chúng Tăng là công đức chứ không còn cần làm gì nữa hết. Khi mà chư Tăng mà được cúng dường nhiều như vậy, tập trung như vậy thì ta nghĩ rằng Tam Bảo sẽ mạnh lên không? Mạnh không?
[1:14:29]Ngược lại sẽ suy tàn. Đây là điều rất là lạ. Ta cứ tưởng rằng nếu mà toàn dân lúc nào cũng lo cho đạo Phật thì đạo Phật sẽ nó mạnh lên? Không phải. Khi toàn dân lo cho đạo Phật, đạo Phật sẽ suy tàn, biến mất luôn.
[1:14:48]Vừa rồi chúng tôi có gặp mấy vị sư Thái Lan, thì cái vị sư đó là bên Nam tông thì thường đáng lẽ là ăn mặn, phải không? Nhưng vị sư này ăn chay. Cái phái này ăn chay, phái này là phái họ tách ra, họ tách ra khỏi cái Giáo hội chính của Thái Lan, họ lập một cái Giáo hội riêng mà lại được vua Thái Lan ủng hộ, bởi vì những người này họ chân tu hơn, họ tu đàng hoàng hơn và ăn chay chứ không ăn mặn. Và họ mặc cái y không có y màu đỏ tía mà y màu nâu, giống như là cái áo tràng của ta vậy, quấn cái y nâu. Khi gặp vậy, chúng tôi mới nói thế này, chúng tôi nói rằng: "Phật giáo Thái Lan của quý sư đang rất là suy yếu".
[1:15:30]Thì nghe họ tự ái, vì sao? Tại Thái Lan Phật giáo là là quốc giáo. Mà chúng tôi dám phê bình là Phật giáo của các sư đang suy yếu, "Nếu các sư không thay đổi, Phật giáo biến mất á." Nói vì sao? Vì bao nhiêu năm các sư, Phật giáo là quốc giáo mà để cho Hồi giáo phát triển ở miền Nam. Rõ ràng là các sư không chịu giáo hóa cho những người miền Nam. Rồi quân đội đều là Phật tử đi nghe lời một cái ông tướng Hồi giáo lật đổ mất chính quyền. Như vậy Phật giáo đâu có mạnh, người dân không hiểu gì về đạo Phật hết nên họ nghe lời bất cứ ai, họ không có cái nhìn rộng rãi. Nên quý sư phải thay đổi. Ông đồng ý.
[1:16:12]Lúc đó phân tích thêm thì ổng mới xin dịch cái bài giảng của chùa mình để ổng về phổ biến bên Thái Lan, dịch qua tiếng Thái Lan là bài Nhân Quả Công Bằng đó, cái bài Sống Thật, ổng dịch qua bằng tiếng Thái Lan, chính ổng đọc, thu vào đĩa rồi đem qua bển phổ biến ở bên. Thì cũng như vào thời Trần của ta cũng vậy. Vào thời Trần là vua sùng mộ đạo Phật, các quan hầu hết theo đạo Phật, dân chúng thấy vậy cũng đổ xô theo, cất chùa, cúng dường chúng Tăng rồi sau đó đạo Phật suy luôn. Cũng vậy. Cho nên ta đừng tưởng là khi mà mọi người tập trung lo cho đạo Phật thì đạo Phật sẽ mạnh. Không ngờ đạo Phật sẽ tiêu. Bởi vì sao?
[1:16:56]Bởi vì điều đó làm ngược lại với ý của Phật. Ta hãy nhớ điều này: Đạo Phật có mặt là để gì?
[1:17:06]Để đem lại an vui, lợi ích, hạnh phúc cho đời. Chứ đạo Phật không phải có mặt để cho đời lo cho cho cho đạo Phật. Nên khi ta tạo ra một cái khuynh hướng là mọi người cứ tập trung lo cho đạo Phật thì ta đi ngược lại ý Phật, đạo Phật hư luôn. Nên vì vậy, thấy một người đệ tử Phật chân chính, dù là xuất gia hay tại gia thì luôn luôn là khuyến khích mọi người phải xây dựng cái thế giới này, cái xã hội này thành một nơi tốt đẹp. Đó là xóa đi những mảnh đời đau khổ, giúp mọi người vượt qua những lầm lỗi, góp sức lại mọi người để cùng làm nên những điều tốt đẹp chứ không phải chỉ cứ bo bo kêu người ta:
[1:17:53]"Lo cúng dường chùa đi", không phải. Còn nếu lúc nào cũng tập trung lo cúng chùa, cúng chúng Tăng, ta sẽ thấy đạo Phật suy liền. Cho nên vì vậy, người của đạo Phật phải là người luôn luôn biết làm hai điều: một là từ thiện xã hội về vật chất, hai là những người luôn luôn giáo dục cho xã hội những điều tốt đẹp. Hễ là đệ tử Phật, cái việc đó mới là việc chính. Còn quý thầy coi vậy chớ có dư thì cúng cũng được, không sao. Nhưng mà chính là mang cái tinh thần của Phật, mang cái tinh thần của quý thầy mà đem tỏa vào cuộc đời, đó mới là đúng cái bản ý của Phật. Nên khi thấy người khổ, ta giúp, điều đó quan trọng.
[1:18:40]Thấy quý thầy chưa khổ, quý thầy chưa đói, cơn bão đổ ra nhiều người đói chứ quý thầy vẫn đang có ăn. Chừng nào chùa sập thì đúng là ta cũng cần phải xây lại, giúp lại. Nên bà Visakha cũng vậy, tuy trong kinh lúc nào cũng ca ngợi bà là một người mà phụng sự chúng Tăng chu đáo, nhưng ta hãy xem một cái đoạn là khi mà cha ruột của bà mới hỏi những người gia nhân á: "Ai theo cô chủ về nhà chồng?", 1000 gia đình bỏ đi theo. Tại sao? Tại sao?
[1:19:17]Tại sao? Tại vì từ trước đến giờ cô đã làm sao? Đối xử rất là tốt với tất cả mọi người. Như vậy, nếu ta hiểu về hình ảnh của bà Visaka chỉ là một người mà tận tụy, ân cần, chu đáo đối với chúng tăng, là ta đã nói thiếu về bà. Mà bà bên cạnh cái chu đáo với chúng tăng, bà đã thương yêu, đối xử rất tốt với tất cả mọi người. Chính vì vậy bà mới được Phật thương yêu. Chứ còn nếu bà không quan tâm đến mọi người trong cuộc đời mà chỉ lo cho chúng tăng, coi chừng bị Phật quở. Nên ngày hôm nay ta đọc lại kinh mà ta không để ý, nên ta cứ kêu mọi người cứ phải lo cho chư tăng là ta đã hiểu sai vấn đề. Ta cũng không hiểu hết bà Visakha là như vậy.
[1:20:11]Muốn cho đạo Phật mạnh thì tất cả đệ tử Phật phải lo cho mọi điều trong xã hội, nhất là vấn đề giáo dục. Nhất là vấn đề giáo dục. Giáo dục nghĩa là sao? Nghĩa là thế này, các Phật tử của ta ai có tài tổ chức đứng ra mở trường tư thục. Nếu ta không đủ vốn, ta kêu gọi cổ phần thì nhiều người Phật tử cứ góp cổ phần vào để ta xây những cái trường tư thục, ta không cần lãi nhiều, nhưng mà ta cần là trường dạy tốt, dạy được nhiều điều đạo đức cho học sinh, và mở rất nhiều trường ở khắp nơi trên cả nước như vậy, mở các trường tư thục. Phật tử phải chung vốn lại với nhau làm, ta vốn cổ phần, mà cái vốn cổ phần đó ta không cần chia lãi,
[1:20:56]tại vì nếu buộc phải có lãi thì ta phải lấy học phí học sinh cao. Cho nên ta góp vốn với nhau để mở trường, cũng lấy học phí học sinh vậy để trả lương cho giáo viên và điều hành cái trường, nhưng có thể là không cần lấy lãi cổ đông luôn, để cho học sinh không đóng học phí cao, mở nhiều trường như vậy. Cái ý tưởng này ta phải bàn với nhau và mọi người cùng làm, được không? Được không? Ráng làm.
[1:21:27]Đó là ta mang cái tinh thần đạo Phật đi vào cuộc đời đó, nha. Người ta sẽ hỏi câu này là nếu mà làm việc từ thiện nhiều như vậy thì làm sao còn cái gia sản lớn như thế? Làm sao mà giàu khiếp đảm vậy? Vì nếu làm thì hết đi chứ. Người ta nhớ thế này nè. Trong cái làm ăn á, trong cái việc giàu có, khi mình giàu tức là tiền của nơi khác chạy vô túi mình. Phải không? Khi mình giàu tức là cái quy luật như vậy, tiền nơi khác chạy vô túi mình. Mà tiền chạy vô túi mình á, là bên chỗ khác người ta mất cái tiền đó thì mình mới có chứ. Vàng trong nhà người ta chạy vô nhà mình thì mới thành cái đống vàng trong nhà mình.
[1:22:11]Tiền của người ta qua mình rồi mới thành tiền mình. Ruộng đất của người ta thành ruộng đất của mình mới thành tài sản của mình. Tức là khi một người giàu lên thì nhiều người khác cũng bị mất tài sản đi. Đó là quy luật. Nhưng mà trong cái việc mất tài sản, giảm bớt tài sản này nào đó thì nó có mấy trường hợp lận. Ví dụ như là trong cái làm ăn hai bên cùng có lợi, ta giàu lên thêm, người kia cũng giàu lên thêm. Còn cái trường hợp mà ta giàu lên thêm, người kia bị thua lỗ, bị chèn ép, đó là cái trường hợp khác á. Nên đa số những người mà đại phú giàu là do họ cái cách làm ăn chân chính của họ, đôi bên cùng có lợi.
[1:22:47]Ai đến làm ăn với họ đều cùng có lợi theo họ, họ có lợi, mình cũng có lợi. Vì vậy họ cứ giàu một cách chân chính, giàu hoài, chứ không phải là chèn ép đâu, không phải. Ừm. Rồi một trường hợp là cái sự kiện mà cha chồng đòi đuổi đi và liên tiếp kết tội, đó là một điều rất bình thường của con người. Khi ta giận ai rồi thì ta muốn người đó phải phải xấu, ta bới móc đủ thứ để kết tội. Tuy nhiên, nếu ta bình tâm xét lại thì sự tình không phải luôn luôn là như vậy. Như vừa rồi vậy, trên email của thầy nhận được một cái bức thư, một bức thư email không có tên tuổi nặc danh, yêu cầu thầy là đi mua xăng, đi mua xăng về chế vô cái chai,
[1:23:31]rồi bỏ cái tim cột ra bên ngoài, rồi khi kêu thầy chạy xe Honda trên đường á, gặp công an mình chích vô cho nó cháy quăng vô trong xe công an để khủng bố công an chơi. Và nói lý do là bởi vì công an là mấy người ác độc cái đó, rồi ăn hiếp dân đồ, thì đọc bức thư thì cũng hơi là lạ, mà chỉ kỹ lắm. Nói thì gặp mục tiêu phải tấn công sao, tấn công rồi phải chạy trốn làm sao, thiệt là hay vậy á, không biết làm sao. Lý do, lý do là tại mấy người công an ác, cái chế độ cộng sản á á, phải làm như vậy. Mà quý Phật tử thấy công an có ác không? Thấy cộng sản có ác không?
[1:24:15]Có không? Ờ, không biết sao. Mà hết chuyện gửi ai, gửi đúng ngay thầy á. Kêu thầy mua xăng về chế mấy chai á, bỏ tim vô mà quăng ra xe công an, khủng bố trời. Cười thấy mồ. Mà cứ kết tội, cứ kết tội vậy. Như... mấy cái chuyện chính trị thì nhiều khi ta cũng không có tiện để mà bàn. Nhưng chỉ có cái điều thế này, là ví dụ khi một cái người nào đó họ có tư tưởng là họ ghét nhà nước Cộng sản thì họ cũng có thể nói ra 100, 1 triệu điều xấu. Đó cái điều rất bình thường. Nhưng mà nếu là một người dân, chúng ta sống mà ta bình tâm, ta khách quan thì ta thấy nhà nước có hoàn toàn là đúng không? Cũng không đâu, bởi vì có những người quan chức
[1:25:02]họ cũng tham nhũng, chúng ta thấy không? Phải không? Nhưng mà mình phải nhận cái thiện chí là nhà nước nào họ cũng cố gắng lo cho dân. Ví dụ trong cái cơn bão vậy là bao nhiêu bộ đội khi nọ đổ vào để mà lo cho dân. Như ở Phước Hải vậy, hiện nay là bộ đội đang tràn xuống để mà dựng lại nhà, sắp xếp cho dân. Mà những đoàn cứu trợ của ta xuống á, ta đem mì gói, đem gạo ta cho dân. Ta thấy bộ đội cũng làm cực khổ đói quá, ta cho. Không có người nào nhận hết á. Họ nói là cứ lo cho dân thôi, còn họ có nhà nước nấu cơm cho ăn không sợ. Có những cái chút chút như vậy ta cũng rất là cảm động. Nhưng mà nếu người muốn nói xấu họ cũng moi ra nói
[1:25:37]xấu được, nên chuyện nó rất là bình thường. Còn ta thì ta phải hiểu rằng trong cái tinh thần của đạo Phật, lúc nào ta cũng mong muốn mọi điều thanh bình, tốt đẹp cho đất nước của mình, chứ ta không có muốn làm những điều, điều xáo trộn như vậy. Cái trường hợp mà bà Visakha vậy, khi bị cha chồng kết tội, bà mời 8 đại gia tới đứng làm chứng kiến để phân xử tội phước. Thì ta thấy rằng vì bà có phước nên có 8 người đại gia đứng ra bảo vệ. Nhưng nếu lúc đó mình là một người con dâu bình thường, mình chống đỡ nổi không? Mình không có 8 đại gia bị cha chồng kết tội đuổi ra khỏi nhà thì sao? Phải ra đi trong nước mắt liền.
[1:26:18]Nên ta nhớ điều này. Ví dụ như ta không có tội mà ta không có phước để bảo vệ, bị người ta kết tội, ta vẫn sao? Vẫn phải đi chịu thua liền. Còn một người nhiều khi có tội nhưng mà nhiều khi thế lực mạnh quá, chẳng ai dám đụng tới luôn. Có không? Có. Nhớ có một lần ngày xưa vậy, hồi đó lúc đó cách đây cũng gần 10 năm á. Chẳng biết chuyện gì của ông Năm Cam, thật ra cũng chẳng biết gì hết tại đi tu không để ý. Thì mới thấy là có cái ông tên là Năm Cam bị bắt vô tù vì cái tội gì liên quan tới xã hội đen thì không để ý. Đâu chừng mấy tháng sau, thấy tờ báo đăng bài viết ca ngợi ổng rồi thả ổng ra tù, nói ổng là người chân chính, yêu lẽ phải, thả ổng ra tù.
[1:27:05]Rồi 10 năm sau, chụp ổng bắt ổng đem tử hình luôn. Thì ta thấy là trước đó thế lực cũng còn, còn mạnh nên được bảo vệ. Cho nên vì vậy, ta thấy trên đời này á, cái đúng sai, cái tội phước con người rất là khó phân xử, mà thường ta bị cái phước nó che. Nhiều khi cái người đó họ xấu nhưng mà phước họ che bên ngoài mạnh quá, ta không thấy cái xấu của họ. Mà nhiều khi cái người đó rất là tốt, nhưng mà lúc đó họ không có phước để bảo vệ họ, họ bị đánh, bị tấn công, rồi ta vẫn thấy giống như là họ xấu thiệt á, chứ sự thật họ không xấu. Cho nên vì vậy, ta hiểu một điều, ta không bao giờ dám làm điều sai, ta không dám làm điều xấu vì ta là đệ tử của Phật.
[1:27:51]Nhưng ta phải luôn luôn cần phước để bảo vệ cho mình. Nhớ như vậy, lúc nào cũng phải cần có phước để bảo vệ chính mình. Chứ dù mình đúng mà mình không có phước thì mình cũng không được bảo vệ. Mình phải nhớ như vậy, nên sống trên đời làm gì làm, cứ phải làm phước cho nhiều. Khi làm phước cho nhiều rồi thì ta có phẩm giá, ta có may mắn và ta có một cái hào quang bí mật để bảo vệ cho ta. Như vậy ha. Trường hợp bà Visaka cũng cho ta một bài học như vậy. Rồi cái chuyện mà ổng trước mặt mọi người, ổng nhận Visaka làm mẹ nuôi thì ta không biết là cái phong tục hồi đó như thế nào, nhưng mà đối với xã hội Việt Nam mà nghe chuyện hơi kỳ thấy không?
[1:28:34]Cha chồng mà xuống làm con của con dâu thì hơi kỳ. Nhưng mà từ đó tự nhiên cả cái dân làng của cái kinh đô đó cũng kêu cô Visaka này là mẹ của cái ông già Vigara kia luôn, từ đó kêu. Mà trong truyện Kim Dung mấy chuyện này hay có. Như Hoàng Dược Sư hay là lão ngoan đồng Chu Bá Thông á, già thiệt là già mà thấy ai hợp cái là kết bạn, mặc dù cái vai vế của cái người bạn của mình là đáng cháu nội, cháu cố gì của mình á, nhưng mà họ không để ý tuổi tác. Cái đó gọi là phóng khoáng mà cũng gọi là không cố chấp. Vì cái người chứng dự lưu, lúc ông Mikara ổng chứng dự lưu, ổng chứng dự lưu rồi ổng mất cái cố chấp
[1:29:13]và ổng thấy được cái vĩ đại của người con dâu mình nên ổng nhận làm mẹ. Thì cái chuyện này ta thấy hơi lạ, nhưng mà có thể vẫn xảy ra.
[1:29:24]Cái đạo lý cuối cùng mà ta nói với nhau là thế này: là trong nhiều kiếp luân hồi như vậy, thì cái luân hồi sinh tử luôn luôn là đau khổ, luôn luôn là mệt mỏi. Nhưng với cái người có đạo lý, thì cái thân sinh tử đó trở thành cái công cụ để ta làm được những điều tốt đẹp giữa cuộc đời. Còn sinh tử sẽ là đau khổ khi ta không có đạo lý. Khi ta không có đạo lý, thì ta bị những cái trái ngang của cuộc đời đánh vào tâm hồn ta tơi tả, đánh vào cuộc đời ta te tua. Và chính ta vì không có đạo lý, ta cũng gieo rắc thêm đau khổ cho nhiều người chung quanh mình. Còn khi ta đã có đạo lý rồi, thì dù ta có luân hồi sinh tử lên cõi trời xuống
[1:30:10]cõi người như thế nào đó, thì ta sẽ dùng cái thân sinh tử này để mà gieo rắc cái điều tốt đẹp, điều thiện lợi cho cho tất cả chúng sinh. Cho nên Đức Phật đã khen bà Visakha như vậy. Tuy bà chưa giải thoát khi lên cõi trời xuống cõi người như vậy, nhưng kiếp nào cũng luôn luôn là là làm được nhiều cái thiện sự, thiện sự như vậy, thì chúng ta cũng như vậy. Nhưng cái quan trọng là sinh tử luân hồi tuy đau khổ, nhưng mà không quan trọng bằng cái không có đạo lý. Khi ta đã có đạo lý trong tâm rồi, thì kệ, cứ sinh tử, nhưng ta sẽ làm được rất nhiều điều giữa cái cuộc đời này. Thì bài nói chiều hôm nay đến đây là là hết.
[1:30:55]Chúng ta hẹn gặp lại nhau lần sau và xin chúc cho mọi người cũng sẽ sống được giống như là bà Visakha vậy, nghĩa là dùng cái thân sinh tử của mình để đem được những điều tốt đẹp cho cái cuộc sống này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:31:14]Nguyện đem công đức này hướng
[1:31:23]về khắp tất cả,
[1:31:29]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.