[0:09]Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Đại Từ Di Lặc Tôn Phật. Nam Mô Đại Bi Quán Thế Âm Bồ Tát.
[0:21]Mỗi năm vào dịp qua hết mùa hạ, khi lễ Vu Lan lại đến, chúng con cùng nhau về dưới Phật đài tu tập hạnh biết ơn và phụng sự. Chúng con biết rằng luân hồi là nỗi đau triền miên, mà những ai muốn thoát ra đều phải gắng công tu theo Bát Chánh Đạo. Trong Bát Chánh Đạo này, chúng con phải làm vô số điều lành để thành tựu chánh nghiệp, phải dấn thân phụng sự để thể hiện từ bi, phải tử tế với muôn loài để xóa đi ân oán cũ. Chính vì ý nghĩa này mà chúng con luôn siêng năng tích cực làm lợi ích cho tha nhân. Nhưng muốn mãi mãi biết thương yêu muôn loài, chúng con phải tinh tấn nhiếp tâm trong thiền định để xa dần ngã chấp.
[1:15]Nhờ ít chấp ngã mà chúng con có thể không chấp công khi thương yêu và phụng sự. Nhờ ít chấp ngã mà chúng con luôn nhớ rằng mình chỉ là cát bụi cỏ rác mà thôi. Gió mùa thu bắt đầu đến, những ngày oi bức mùa hạ sẽ đi qua. Bốn mùa vẫn xoay vần nối tiếp, kiếp người vẫn vô thường đổi thay. Chúng con nhờ đi theo lời Phật dạy mà có được niềm tin giữa cuộc đời khổ đau biến động này. Nhờ đi theo lời Phật dạy mà chúng con biết mình đi về phía ánh sáng, xa dần bóng đêm, về nơi an lạc. Trên hành trình dài lâu này, chúng con buông bỏ dần ganh ghét oán thù, chỉ mang theo từ bi thanh tịnh. Bên ngoài kia, chiến tranh vẫn chưa nguôi,
[2:10]con người vẫn chưa ngừng tay chém giết, bom đạn vẫn vang rền, tiếng khóc vẫn kêu vang. Chúng con hiểu rằng mình còn phải cố gắng rất nhiều để mang theo đạo lý đến với loài người. Thêm một người hiểu được đạo lý là thêm một hy vọng cho sự bình an của thế giới. Thêm một người từ bỏ hận thù là thêm một niềm hạnh phúc cho hành tinh. Ước mong sao cả thế gian này đi theo Phật, để cõi này là Phật quốc thênh thang, con người chỉ biết có thương yêu và hướng về giải thoát. Chúng con cầu nguyện cho tất cả chúng sinh ở địa ngục dừng được hình phạt và phát tâm từ bi. Tất cả chúng sinh vất vưởng ở cõi bên kia được no đủ và tiến tu.
[2:59]Nguyện cho tổ tiên cha mẹ nhiều đời được siêu sinh an lạc. Nguyện cho đất nước và thế giới hòa bình, xin Phật pháp hưng long trải rộng. Nguyện cho tất cả những ai hôm nay về đây sẽ được nhiều may mắn trong cuộc sống, được sức khỏe, thịnh vượng và tinh tấn vô cùng. Nguyện tất cả chúng sinh đều được viên thành Phật đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[3:51]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Giờ xin mời đại chúng nghe cái bài nói chuyện về ý nghĩa của Vu Lan hôm nay.
[4:05]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Mỗi dịp Vu Lan về thì chúng ta là đệ tử của Phật, theo lời Phật dạy, chúng ta tu tập hạnh biết ơn. Những ân nghĩa mà ta phải mang lấy trong cuộc đời của mình là vô hạn. Đôi khi ta cũng có gieo được ân nghĩa với cuộc đời này, với con người, nhưng theo như lời Phật dạy, những điều ta làm được cho cuộc đời thì ta phải quên, và thật ra cũng không nhiều. Còn những điều mà ta nhận lấy cái ân nghĩa của cuộc đời mới thật là lớn lao vô hạn, đáng phải ghi tâm khắc cốt mà làm cái gì đó để đền ơn trở lại cho cuộc đời. Cái vấn đề hôm nay chúng ta muốn nói với nhau là vấn
[5:04]đề đền ơn, còn cái ân nghĩa của cha mẹ, của tổ tiên, ông bà, của đất nước, của chúng sinh thì nhiều năm qua chúng ta cũng đã nhắc với nhau rồi. Và chúng ta cũng hay nói về cái cách đền ơn. Nhưng hôm nay chúng ta có một cái cách đền ơn là trách nhiệm của người đệ tử Phật đối với đạo đức của xã hội. Nghĩa là xem cái việc mà góp tay xây dựng đạo đức của xã hội là một cách để chúng ta đền ơn Phật, đền ơn cha mẹ, đền ơn tổ tiên của mình, đền ơn đất nước, đền ơn chúng sinh vạn loại. Đó là cái trách nhiệm của ta đối với cái nền tảng đạo đức của xã hội. Là vì sao vậy? Bởi vì nếu mà xã hội không còn đạo đức thì xã hội đó sẽ sụp đổ.
[5:58]Thì con người ta sẽ dùng tất cả mọi cái sức mạnh của mình để chiếm đoạt, giết hại nhau. Người có sức mạnh cơ bắp sẽ làm ăn cướp, người có sức mạnh tiền bạc sẽ làm kẻ bóc lột, còn người có sức mạnh về quyền thế thì sẽ trở thành kẻ áp bức. Như vậy, và xã hội này, thế gian này không còn là nơi bình an nữa. Thì xã hội này, thế gian này sẽ là một nơi đầy đau khổ nếu con người không còn đạo đức. Vì vậy, nếu chúng ta muốn tiếp tục giữ cho cái xã hội, cái thế giới này là một nơi bình an, hạnh phúc cho con người được sinh sống chung với nhau, cho muôn loài chúng sinh được vui vầy bên nhau, thì ta bắt buộc phải xây dựng cái đạo đức cho con người trước. Vì sao vậy?
[6:50]Bởi vì nếu con người có đạo đức thì con người sống vui với nhau, thứ nhất. Con người sống vui được với muôn thú, con người ta cũng không tàn sát sinh linh nhiều quá. Con người ta cũng có đạo đức, người ta cũng sẽ sống vui được với cây cỏ, thiên nhiên. Và con người ta nếu có đạo đức thì cái thế giới này thành một cái mái trường mà lúc đó những chúng sinh từ địa ngục đầu thai trở lên, từ ngạ quỷ, súc sinh đầu thai trở lên thì khi họ đến với loài người, họ được nhận cái đạo đức có sẵn của loài người để họ được tu dưỡng và thăng tiến nữa. Còn nếu loài người không có đạo đức thì những chúng sinh nào vô phúc sinh về đây
[7:31]cũng đều bị biến chất, bị ảnh hưởng rồi trở thành ác độc giống như nhau. Cho nên cái trách nhiệm của ta để đền ơn cái thế giới mà ta đã sinh vào trong này, để đền ơn chư Phật đã để lại giáo lý tuyệt vời, đền ơn cha mẹ cho ta hình hài này, thì cái trách nhiệm của ta là phải xây dựng cái thế giới này, cái xã hội này cực kỳ đạo đức. Đó là một cái lời thề nặng nề, một cái lời hứa lớn lao của tất cả những người đệ tử Phật trước Tam Bảo thiêng liêng ngày hôm nay cũng giống như là muôn đời đối với cái thế giới này. Là chúng ta sẽ thề trước Phật rằng chúng ta sẽ là một chiến sĩ giữ gìn đạo đức cho xã hội, sẽ xây dựng và phát triển cái đạo đức của xã hội.
[8:20]Đây là cái sự đền ơn cao cả nhất của ta đối với cha mẹ ta, đối với tổ tiên ta, đối với đất nước, đối với nhân loại và đối với Tam Bảo. Ví dụ như là cha mẹ ta sinh ra ta, rồi ta lớn lên, có thể ta có một chút thành đạt, à ta nuôi dưỡng lại cha mẹ mình, báo hiếu lại cha mẹ mình, cái đền ơn đó nhỏ. Rồi đất nước này sinh ra ta, cưu mang ta, nuôi nấng ta lớn lên, rồi ta cũng có thể trở thành một công dân tốt, rồi ta đi làm ta đóng thuế lại để góp phần xây dựng đất nước, cái đền ơn đó cũng là nhỏ. Cái thế giới này cưu mang ta, che chở ta, rồi lớn lên ta cũng làm một cái công dân tốt cho cái việc xây dựng cái thế giới này, cái đền ơn nó cũng là nhỏ.
[9:09]Rồi ta là đệ tử Phật, rồi ta chăm chỉ à lễ Phật, tọa thiền, tụng kinh, à cái đền ơn đó đối với Phật cũng là nhỏ. Nhưng mà chính cái ta đem cái đạo đức ta gieo rắc khắp nơi trên cái hành tinh này, cái đền ơn đó rất là lớn, cái đền ơn nó rất là lớn mà cái ảnh hưởng nó là vô tận vô tận ở mai sau. Ví dụ, ví dụ như là có một lần đó, cha mẹ ta già yếu có việc phải đi đâu mà ta bận việc ta không đi theo được, giữa đường cái cha mẹ ta bị bị một cơn đột quỵ té giữa đường. Nhưng rồi chợt có mấy người họ chạy lại họ đỡ, họ đưa vào bệnh viện, họ chăm sóc, họ ân cần họ giúp đỡ. Vì sao cha mẹ ta được cái đó?
[10:01]Đâu biết rằng nhiều khi chính là do 5 năm trước ta đã gieo rắc cái đạo đức vào trong cuộc đời rồi cái người mà đỡ cha mẹ ta đứng dậy đưa vào bệnh viện là người đó qua mấy trung gian được ảnh hưởng bởi cái đạo đức mà ta đã gieo rắc trong cuộc đời. Nên chính cái mà ta gieo đạo đức vào cuộc đời, đi qua mấy trung gian gặp cái người đó thì cái người đó cái ngày mà cha mẹ ta bị té giữa đường họ đến họ đỡ cha mẹ ta dậy, mà lúc đó ta không có mặt. Chứ còn nếu mà nếu nói theo cái hiếu bình thường, ta bất hiếu vì ta không có mặt để đỡ cho cha mẹ mình lúc mà cha mẹ bị đột quỵ. Nhưng mà ta đã trả hiếu vì 5 năm trước ta đã gieo rắc đạo đức trong xã hội,
[10:40]nên ngày hôm nay có một người đã thương yêu đỡ đần cho một cái người già cả mà họ không quen biết, mà không ngờ đó cũng chính là ta đã làm được cho cha mẹ mình. Cái đền ơn như vậy. Rồi với cái đất nước cũng vậy, ta muốn cho đất nước của ta được hưng thịnh, được phát triển, được hòa bình, được thịnh vượng, à thì bây giờ ta có đi làm ta đóng thuế bao nhiêu cho đủ để mà xây dựng cái đất nước này? Nhưng mà không, chỉ bởi vì 5 năm trước, 10 năm trước ta đã cùng với nhau gieo rắc được cái đạo đức cho xã hội, rồi con người bắt đầu biết thương yêu nhau, con người biết giúp đỡ nhau, mỗi người cứ nói giúp nhau một tiếng,
[11:18]mỗi người đưa bàn tay ra giúp nhau lên một bước, tự nhiên cả đất nước phát triển mạnh lên liền. Tức là người thầy dạy cho học trò tận tụy, ở trong cơ quan thì cái người lãnh đạo thương yêu cái người thuộc cấp của mình, những người đồng nghiệp đỡ đần với nhau, dìu dắt nhau trong công việc, rồi những người trong kinh doanh họ không tàn sát, tiêu diệt nhau một cách thủ đoạn, dã man, mà biết nhường chỗ để cho mỗi người có cái đất sống. Tức là cứ mỗi người nâng đỡ nhau một chút, giúp nhau một chút như vậy là kinh tế của cả đất nước phát triển lên luôn. Thì đó không ngờ là chính cái mà 5 năm trước, 10 năm trước ta gieo rắc được cái đạo đức vào trong xã
[11:54]hội thì cái đó là cái đền ơn rất là lớn cho cho đất nước này. Rồi ví dụ đối với thế giới này cũng vậy, cái điều mà khắc khoải cho những nhà lãnh đạo trên thế giới, những người có lương tri trên thế giới là làm sao cho thế giới được hòa bình, đừng có chiến tranh, đừng có xung đột. Giờ ta nghe báo chí hằng ngày cứ phóng rocket, thả bom tàn sát với nhau, bên đây thù tức quá bắn rocket trở lại, cứ đánh qua giết lại, bên nào cũng cho mình là đúng không có dừng tay lại. Thì đúng là chúng ta rơi vào cái mà Đức Phật đã nói: Lửa nào mà tắt được lửa, thù nào diệt được thù. Bên đây phóng rocket qua một trái, bên kia phóng lại hai trái,
[12:33]thì lửa càng lúc cứ càng bùng cháy lên, hận thù càng lúc càng cao ngất. Chỉ khi nào mà nếu người ta bắn mình quả rocket, mình bắn lại một quả tình thương thì nó tắt hận thù liền. Nhưng mà người ta không có cái một cái hỏa tiễn mà chứa tình thương. Người ta chỉ có cái hỏa tiễn mà trong đó chứa đầy hận thù, mảnh đạn, à thuốc nổ để bắn vào lãnh thổ của nhau, nổ tung ra, nhà sập, người chết, máu đổ, đầu rơi, tiếng khóc vang lên. Ước gì có ai chế được một cái rocket, tức là nhét ở trong đó đầy tình thương, bắn bùm bay qua nước kia rớt xuống một cái tình thương lan tỏa, ai cũng thương nhau hết. Nên ở đây, Phật tử ta ai làm kỹ sư chế giùm cái quả hỏa tiễn tình thương.
[13:17]Sư chế nha sư, sư, mấy sư nhớ chế cái hỏa tiễn tình thương bay qua vèo qua nước kia rớt xuống một cái nó không nổ, mà tự nhiên người ta nghe tình thương ấm áp thương yêu nhau. Ta chế được không? Chế được không? Ta đang chế, chế trong tim mình trước, nhồi nhồi tình thương vô trong tim mình rồi sau đó chúng ta bắn đi, chúng ta bắn đi. Thì cách đó là cách mà ta đền ơn cho thế giới này. Cứ ta gieo rắc cái tình thương yêu như vậy. Rồi ví dụ như là ta nói có một người nào đó họ mang cái hận thù, mà cái người đó là thần chiến tranh, họ sinh ra đầu thai để họ gây chiến tranh cho thế giới, nhưng mà không ngờ 20 năm trước họ gặp phải một người Phật tử.
[14:01]Một người Phật tử này là cái người một chiến sĩ mà đi xây dựng đạo đức cho xã hội, thì cái người Phật tử này cứ nói cho họ nghe về tình thương yêu, cứ nói họ cho nghe về cái lòng, tức là tiêu diệt cái hận thù, hãy nói cho họ nghe về cái lòng hiếu sinh, phải tôn trọng cái đời sống của sinh linh của con người, phải yêu thương con người. Thì nhờ 20 năm trước đã gặp được cái người Phật tử làm chiến sĩ như vậy nên họ tắt cái mầm hận thù, chiến tranh trong lòng họ. Họ chuyển được cái nghiệp, thay vì họ sinh ra để trở thành một thần chiến tranh đi gây gieo rắc cái khủng bố rồi giết chóc, nhưng mà họ đã được cải hóa,
[14:38]họ trở thành một người dừng tay ác độc lại. Đó là cách mà cái người đệ tử Phật đã đền ơn cho thế giới này là bằng cái cách ta gieo rắc đạo đức, gieo rắc tình thương yêu với nhau như vậy. Rồi khi mà ta đi xây dựng cái đạo đức cho con người như vậy khiến cho mọi người thương yêu nhau, mọi người hiểu sâu được đạo lý, biết quý kính Tam Bảo, biết tu tập tinh tấn, đó là cái cách mà ta đền ơn Tam Bảo. Như vậy ta thấy rằng có rất nhiều cách để ta đền ơn cha mẹ, tổ tiên, Tam Bảo, đất nước, thế giới này, rất nhiều cách, nhưng trong đó có một cách rất là quan trọng, rất là cao cả đó là chúng ta xây dựng, phát triển cho đạo đức của xã hội này.
[15:23]Nên ngày hôm nay là nhân ngày Vu Lan, ngày mùa thu bắt đầu đến, ngày chư Tăng giải hạ, chúng ta hứa với nhau một lời hứa quan trọng, chúng ta phát một lời thề thiêng liêng trước Tam Bảo: Mình sẽ là một chiến sĩ. Xin hứa với Phật, xin thề với Phật, chúng con mỗi người sẽ là một chiến sĩ, chung tay góp sức nhau xây dựng đạo đức cho cho cuộc đời. Chúng con sẽ đem yêu thương, đem niềm tin luật nhân quả cấy vào trong tim của từng người mà chúng con gặp ở trên cuộc đời này. Để rồi những cái hoa sen nở lên từ trong cái ánh mắt của con người, từ trong trái tim của con người, để rồi mọi người sống trên đời này ai ai cũng thương nhau như ruột thịt.
[16:12]Chúng ta phải phát cái lời thề đó kể từ ngày ngày hôm nay. Giờ chúng ta nói: Xây dựng đạo đức xã hội. Vậy đạo đức xã hội là cái gì? Chúng ta kể ra một vài điểm thôi, chứ nói thì mênh mông. Chúng ta kể ra một vài điểm: Ví dụ như là trong gia đình thì cha mẹ nuôi dạy con cái tử tế đàng hoàng, và ngược lại con cái cũng hiếu kính cha mẹ. Đó là trong gia đình. Thì cái phần mà cha mẹ phải nuôi dạy con cái cho tử tế đàng hoàng, con cái phải hiếu kính với cha mẹ, ta đã nói nói nhiều. Ừ. Hoặc là trong nhà trường thì thầy giáo dạy cho học trò tận tụy, lúc nào cũng mong cho học trò mình mình giỏi, chứ không phải là chèn ép để mà buộc học trò mình phải
[17:01]đóng tiền thêm, phải quà cáp thêm, mà chỉ lòng hy sinh thôi. Đôi khi cái lương hướng ta còn thấp, nhưng mà ta cứ hy sinh trước, phụng sự trước, tận tụy trước, cái quả báo lành sẽ đến một cái đường khác, đến sau. Cứ như vậy. Và học trò cũng vậy, siêng năng học tập và tôn trọng thầy cô mình, là biết rằng thầy cô đem cả tim, cả máu trong cái đời sống nghèo khổ mà đi dạy cho mình như vậy, mình càng thương yêu biết dường nào. Thật ra trong cái thời buổi mà không có đạo đức á, cái thầy cô giáo nhiều khi nghèo quá phải đi làm thêm. Có thầy cô giáo phải đi bán hàng thêm, thậm chí ngày xưa có người thầy cô giáo phải đi đạp xích lô thêm ngoài giờ.
[17:42]Những hình ảnh đó làm cho thầy cô giáo mặc cảm, mặc cảm là mình không có cái giá trị của thầy cô giáo, sợ học trò coi thường. Nhưng mà nếu người học trò biết suy nghĩ thì phải hiểu rằng là thầy cô giáo mình nghèo như thế đó, thiếu thốn như thế đó, mà vẫn không bao giờ bỏ bục giảng, không bao giờ bỏ học trò, vẫn theo đuổi cái nghề giáo thiêng liêng để ươm cho mình từng cái chữ, từng cái con số, từng cái kiến thức mà sau này mình đứng lên được giữa cuộc đời. Thì càng hiểu thì càng thương thầy cô mình, nên thầy cô giáo cũng vậy, cũng không phải mặc cảm vì điều đó, mà trong nhà trường thầy và trò đều dạy và học tốt.
[18:20]Còn ở trong chính quyền thì người cán bộ, viên chức tận tụy vì dân và người dân thì quý thương yêu và hợp tác với chính quyền. Đó. Rồi trong cái xã hội thì không có các băng đảng tội ác, tức là nếu có một vài tay tội phạm lẻ tẻ thì từ từ bị bắt, chứ chúng không có kết hợp với nhau thành những băng đảng lớn mà gây khó khăn cho mọi người, cho những dân lành vô tội. Rồi một cái tiêu chuẩn nữa là lớp trẻ thì biết kiềm chế, không có hưởng thụ, đua đòi, sa đọa. Đó là cái dấu hiệu của một cái đạo đức xã hội tốt. Rồi một cái dấu hiệu của đạo đức xã hội nữa là ta nhìn vào mọi người, ta thấy ai cũng ăn mặc kín đáo thì ta biết rằng là xã hội này tốt.
[19:15]Rồi dấu hiệu nữa là con người đối xử với nhau lễ độ, không có ăn nói xúc phạm người khác, biết tôn trọng nhau, giúp đỡ, quý mến nhau. Đó. Một cái dấu hiệu nữa để gọi là đạo đức xã hội nữa là con người biết yêu nước và biết yêu nhân loại. Đó. Rồi con người chân thật, không gian dối, vân vân, vân vân. Tức là chúng ta kể ra một số điều để được gọi là đạo đức của xã hội là như vậy. Bây giờ chúng ta phân tích chút xíu chút xíu, ừ. Ví dụ bây giờ ta nói về chính quyền, Là nãy ta nói người chính quyền, người viên chức tận tụy vì dân, còn người dân thì thương yêu và hợp tác với chính quyền ha. Đó là ai là cán bộ thì phải thương dân, mà ai là dân thì phải thương cán bộ.
[20:06]Chịu không? Vậy công bằng không? Công bằng phải không? Nhưng mà tại sao ta không thương cán bộ? Tại vì ta cứ nghĩ ông cán bộ này không, không thương ta. Còn nếu ta biết ông cán bộ đó thương ta thì ta có thương lại không? Thương liền phải không? Cuộc đời là vậy, là công bằng. Nhưng mà ai thương trước, ta thương cán bộ trước hay cán bộ thương ta trước? Thấy dân khôn không? Đòi cán bộ phải thương trước. Thôi, thôi chiều á, thôi được rồi, hễ làm cán bộ thì phải thương dân trước phải không? Rồi dân thương lại sau. Khôn, công nhận.
[20:43]Đó là đạo lý á, mà một xã hội được như vậy là một xã hội hạnh phúc. Cái người làm quan thì thương dân, mà người làm dân thì thương quan. Đó là một xã hội hạnh phúc. Còn xã hội mà không hạnh phúc, không đạo đức thì sao? Cái người làm quan thì chèn ép dân để buộc dân phải hối lộ, còn người dân thì căm thù nhưng mà chưa phản kháng được, chừng nào mà quậy được là quậy, nhưng mà lúc nào cũng căm thù. Thì lúc đó ta thấy là, là đất nước rối loạn. Như có một lần vậy, Khổng Tử đi với một số học trò đến cái vùng đất đó, đi ngang qua cái vùng đất rất là hoang vắng, ông gặp một người đứng cày ruộng, cái Khổng Tử mới hỏi là ông, ông làm gì ở đây mà nơi hoang vắng thế này? Ông nói:
[21:31]"Ở đây khổ lắm ngài, là cha tôi bị cọp bắt, mẹ tôi cọp bắt, con tôi bị cọp bắt." Cái Khổng Tử mới nói: "Nhưng mà tại sao ông đến đây ông ở?" Ông nói: "Nhưng mà ở đây không có bị mấy ông quan ác áp bức." Lúc đó Khổng Tử mới quay qua nói với học trò: "Các trò phải thấy, người dân họ căm thù, họ sợ hãi cái người quan ác độc còn hơn sợ cọp. Người nhà họ bị cọp bắt vậy mà họ vẫn ở, họ vẫn, vẫn cảm thấy cái sợ đó nó ít hơn là cái sợ một người làm quan ác độc. Phải hiểu điều này, để sau này khi làm quan thì phải sao? Phải, phải thương dân, phải thương dân." Đó cái đây, cái bài học đó thật là thấm thía.
[22:15]Tức là người ta ghét, căm thù và sợ cái người quan, quan lại mà xấu xa còn hơn cả sợ cọp. Đây là điều rất là thấm thía. Ai làm cán bộ phải nhớ điều này. Nếu mà cái người cán bộ có đạo đức thì thật là một hạnh phúc cho, cho dân. Tuy nhiên, cán bộ chưa phải là ai cũng đạo đức đều, mặc dù đó là cái mong muốn của nhà nước, nhưng mà không phải ai cũng có đạo đức đều, có người tốt nhưng cũng có người chưa tốt. Đây là một cuộc đấu tranh rất là, là lâu dài mà bổn phận của ta là phải giúp xây dựng cái người cán bộ cho tốt lên. Nhà nước cấp trên họ dạy cán bộ sao mình không biết, nhưng bổn phận làm dân, mình là cử tri,
[22:58]mình cũng được quyền đóng góp xây dựng cán bộ. Có quyền không? Quá có đi chứ. Đất nước dân chủ mà, ta đâu có sợ, phải không? Ta bỏ phiếu, ta bầu cán bộ và ta được quyền đóng góp xây dựng đạo đức của cán bộ để cho cán bộ tốt lên, đó cũng là cái trách nhiệm của người đệ tử Phật. Cho nên ví dụ ta gặp một người cán bộ xấu đòi hối lộ, ta có đưa hối lộ không? Có đưa không? Dứt khoát không, dứt khoát không. Nếu nói: "Tại sao tôi bắt đưa hối lộ mà không đưa?" thì trả lời sao? "Bởi vì tôi là đệ tử chùa Phật Quang, dạy không có được hối lộ." Hả, thế là cái người cán bộ á, ví dụ mình biết lương họ không có cao, ha, đời sống họ cũng khó chứ
[23:47]không phải không đâu, lương thấp lắm, nhưng mà nếu họ tận tụy phục vụ thì mình thưởng, mình thưởng, chấp nhận thưởng, nhưng mà làm khó mình để đòi lấy hối lộ thì một đồng cũng không đưa. Đồng ý thầy không? Đồng ý ha.
[24:04]Thế nên hễ, hễ cán bộ tốt, làm việc tận tụy phục vụ dân mà được cho tiền thì biết cái người đó đệ tử Phật Quang, mà ép dân để lấy không một đồng, không một đồng, không đưa một đồng. Đó là cái cách mà ta góp ý để xây dựng cán bộ, mà mọi người phải cương quyết điều này, không hối lộ một đồng. Nhưng mà hễ làm tốt, chấp nhận thưởng liền, thưởng hai đồng liền cũng thưởng nữa, còn hối lộ một đồng không đưa. Đó là cái quan điểm của ta như vậy, ừ. Rồi dĩ nhiên là nếu có cơ hội ta cũng nên giới thiệu với những người cán bộ nhà nước về giáo lý của đạo Phật. Cái việc mà cái chính quyền dạy theo cái, cái, cái lý luận chính trị để dạy cán bộ thì ta không
[24:45]có rành lắm, thì ta không có biết, nhưng mà chắc là nhà nước cũng có cái chính sách để dạy đạo đức cho cán bộ. Nhưng mà phần ta thì ta là một người công dân, ta là một người Phật tử, ta cũng được quyền góp ý xây dựng cán bộ của ta để cho người cán bộ đó tốt lên, để họ là một cái hình ảnh mà ta thương yêu họ được, phải không, họ tốt thì ta thương họ được. Đó là một cái dấu hiệu. Rồi một cái dấu hiệu nữa của đạo đức xã hội nữa là cái lớp trẻ đó. Ừ. Nếu mà thường thường á cái người trẻ tuổi á thì dễ bị cái gì, dễ bị cái nhược điểm là nông nổi, ham vui, hiếu động và hay bắt chước. Thấy ai làm cái gì là, là bắt chước cái nấy,
[25:26]nên cứ nhìn vô cái lớp trẻ là biết đạo đức của xã hội nó như thế nào, đừng nhìn người lớn, nhìn lớp trẻ đánh giá được đạo đức xã hội liền. Hôm thầy nói chuyện, có một lần thầy nói chuyện với Sỹ Luân, Sỹ Luân là nhạc sĩ Sỹ Luân á hôm hát á, Sỹ Luân mới nói thế này, thì lúc đó thầy mới bàn về âm nhạc, thầy nói tại sao bây giờ có những bài nhạc mà cái lời hời hợt, cái dòng nhạc nghe không có đậm đà, mà cái lời thì hời hợt, mà lại được nhiều người chấp nhận? Thì Sỹ Luân mới nói thế này, nói: "Ở ngoài coi vậy chứ thiếu nhạc thầy ơi, chỉ có một vài bài đặc sắc, những cái nhạc hay vẫn còn thiếu lắm. Với lại cái công chúng có cái giờ là mình cho cái gì thì họ sẽ
[26:04]ăn cái nấy." Cho nên cái người nhạc sĩ soạn những bài nhạc nào mà nghe hay hay, cung cấp là lớp trẻ đón nhận, nó cho đó là hay mà không ngờ là đang bị đi xuống dốc rồi mà không biết. Cho nên cái người quần chúng vậy, cho cái gì ăn cái nấy. Sỹ Luân nói câu đó làm thầy giật mình liền, thầy mới thấy cái trách nhiệm của những người làm văn hóa rất là lớn. Tức là nếu chúng ta cho mọi người những điều cao thượng thì người ta ăn những cái món ăn cao thượng, nếu cho họ ăn những món rẻ tiền, tầm thường thì tâm hồn họ sẽ trở thành tầm thường, rẻ tiền liền. Nghe Sỹ Luân nói câu đó xong thầy sợ liền, làm thầy cứ day dứt, ưu tư mãi.
[26:39]Mà có bao nhiêu người làm công tác văn hóa như là văn sĩ, thi sĩ, nhạc sĩ mà cảm thấy mình có trách nhiệm với đạo đức xã hội không? Không. Nhiều khi chạy theo thị hiếu để mà kiếm tiền. Làm bản nhạc mà thấy lớp trẻ nó quơ quào, nó nhảy, nó thích, nó hát là mình thấy bản nhạc đó bán có tiền, vậy thôi, chứ không nghĩ đến cái trách nhiệm của mình đối với đạo đức của xã hội. Đây là điều mà ta phải, phải, phải, phải ưu tư lại. Hoặc là như bên Tây phương là cái lớp trẻ nó lên lớp sinh viên chút là quan hệ tình dục bừa bãi. Một lần cái thầy đọc cái cuốn Mật mã Da Vinci, quý Phật tử có nghe cuốn đó chưa?
[27:18]Cuốn nổi tiếng. Coi như là họ đã làm phim chiếu rất là, là, là ăn khách, mà cuốn sách đó bên Việt Nam mình đã dịch ra rồi. Thì cái ông giáo sư đó ông dạy về cái môn về khảo cổ, thì cái đoạn này nó, nó nhỏ thôi nó không quan trọng, ờ ổng nói thế này, cái lúc ổng giảng bài có liên quan tới tình dục thì trong cái cuốn sách ghi thế này: ổng biết rằng cái đám sinh viên này nó quá dư về tình dục nên ổng không muốn nói thêm. Nó có một cái câu đi ngang qua cái làm thầy suy nghĩ. Rồi sau đó cái thầy có một cái gia đình cũng là người Phật tử ở bên Mỹ về, thì có cái người con gái ở trong là sinh viên ở trong cái ký túc xá,
[27:57]thì mới than với mẹ mình, than với mẹ mình là cái lớp sinh viên của Tây phương nó quá bừa bãi, nó quá bừa bãi, khủng khiếp luôn, là nó sống thác loạn trong tình dục, mỗi ngày một bạn tình khác nhau. Mà có khi nó dắt vô phòng, một người quan hệ với hai người, tức là y như thú, y như thú. Thì có cái điều này, một cái người mà quen lang chạ như vậy đến khi mà lập gia đình có thể chung thủy được không? Có thể không? Không bao giờ, không bao giờ chung thủy được hết, bị cái thói quen lang chạ. Và nếu mà không chung thủy được thì gia đình có bền vững không? Không bền vững nên ly dị rất nhiều. Đó là lý do tại sao Tây phương ly dị như
[28:42]là, là rơm rạ, chỉ bởi vì trước khi lập gia đình họ không giữ được tiết hạnh, họ không chung thủy, họ lang chạ nên đến khi lập gia đình rồi mong manh dễ vỡ, tan vỡ liền. Và khi mà gia đình tan vỡ rồi thì ai là thiệt thòi nhất? Con cái. Con cái không được nuôi, được dạy đàng hoàng. Sống với cái người cha kế, mẹ kế tâm lúc nào cũng thủ thế, không có thoải mái, nên đứa đó đứa trẻ không hạnh phúc, không được dạy dỗ đàng hoàng. Và cái người cha kế, mẹ kế cũng không có mạnh dạn dạy cái đứa con riêng của cái người bạn đời của mình, tại nó đâu phải con ruột mình đâu mà la nó được, la nó cái nó nó nghĩ là mình là cha kế, mẹ kế ác, nên cũng không dám nói.
[29:22]Cho nên cái đứa trẻ đó là thiệt thòi, bị thiệt thòi về hạnh phúc mà bị thiệt thòi về giáo dục. Mà nguyên nhân là sao? Nguyên nhân là bởi vì gia đình tan vỡ, ly dị, chắp nối. Mà tại sao gia đình tan vỡ, ly dị, chắp nối? Bởi vì người ta trước hôn nhân người ta đã sống đời sống tình dục bừa bãi. Mà cái, cái văn hóa tại sao người ta sống tình dục bừa bãi? Bởi vì cái văn hóa đó nó cho phép. Cho nên khi mà ta nhìn Tây phương như vậy ta nhìn ngược lại Đông phương với cái, cái nền văn hóa của Á Đông buộc cái người trẻ tuổi sống kiềm chế, tiết hạnh, thủy chung, ta thấy đó mới là cái đỉnh cao của văn minh nhân loại.
[30:04]Nhiều người lớp trẻ đây chúng ta mất, ta tưởng là văn minh Tây phương mới là văn minh, đua đòi theo cái cặn bã, cái đen tối, cái đổ vỡ, cái xấu xa. Đâu biết rằng cái vốn quý mình, cái gia tài, cái viên ngọc của mình chính là cái nền văn hóa Á Đông của mình, là con người ta sống đàng hoàng, sống nghiêm túc, nam nữ thọ thọ bất thân á. Sống cái đó mới là đỉnh cao của văn minh, nên có lẽ nhiều khi phải 50 năm sau thế giới mới tỉnh ngộ lại, mới thấy cái của Á Đông mà người ta giữ gìn cẩn thận trong quan hệ, trong giao tiếp đó mới là cái nền văn minh lớn của nhân loại. Đã đến lúc, lúc đó người ta mới biết phục hồi,
[30:39]kêu gào để mà giữ gìn, phát huy trở lại, nhưng mà cũng rất là muộn màng. Nhưng mà ngày hôm nay ta biết trước thì ta giữ gìn điều đó ngay trong gia đình mình, Được không? Quý Phật tử ráng làm điều này nha, ráng làm điều này. Chúng ta đang có cái vốn quý còn sót lại, ta phải giữ gìn. Rồi thầy nói cái vấn đề ăn mặc hở hang á. Cái người ăn mặc hở hang. Cái điều này nói ra thì nó khó nó nghe, nhưng mà không nói không được. Lúc này có cái mốt gì thầy không biết nữa, cái quần thì nó tụt xuống, cái áo thì nó kéo lên, cứ đưa cái bụng ra trước mặt bàn dân thiên hạ. Mà khi mình nhìn một con người cái bụng phơi ra cái mình
[31:21]phải dòm cái, rồi mới quay mặt chỗ khác, phải không? Buộc như vậy, không thể tránh được. Dù quay mặt chỗ khác rồi thì vẫn có cảm giác mình bị xúc phạm, vẫn bị xúc phạm.
[31:34]Mà ví dụ như quý thầy, mình là thầy tu thì mình đi đứng phải đoan trang, nhìn ngó ở đâu cho nó là có nơi có chỗ, chớ đâu con mắt láo liên nhìn tầm bậy. Mà nó cứ phơi cái bụng ra cái buộc vô tình cũng phải dòm cái rồi mới quay đi. Dù quay đi rồi, vẫn cảm giác mình vừa bị xúc phạm vừa bị coi thường. Cảm giác đó rất là rõ. Mà thầy cứ bị, không biết model nó mấy tháng rồi thầy không biết, thầy cứ bị khó chịu. Giống như thầy nói đi ra đường là cứ bị xúc phạm, bị chửi á, nó cứ phơi cái bụng ra. Mà thầy không hiểu nó hay cái gì cái đó. Lạ lùng, tại sao người ta mặc được? Thầy cứ thắc mắc hoài, nó đẹp cái chỗ nào, nó model chỗ nào.
[32:10]Thầy nói thầy bảo đảm là đụng chạm nhiều người ở đây lắm. Nhưng mà đi chùa thì thì biết giữ gìn một chút, nhưng mà vẫn đang bị theo. Vẫn đang bị. Cho nên khi mà cái thời trang cái trang phục nó hở hang là ta biết đạo đức xã hội cũng đang đi xuống chứ không phải là là đang tốt lên đâu. Chừng nào mà đi ra đường, ta thấy mọi người biết kín đáo giữ gìn cơ thể mình đàng hoàng thì đó là đạo đức xã hội đi lên. Nhưng mà không đến nỗi cực đoan như Hồi giáo là bắt người phụ nữ phải làm sao? Che sạch từ đầu cho tới mắt cá chân, chỉ ló hai con mắt ra. Thì cái đó cũng ác quá, ác quá, cực đoan quá. Nhưng mà hở hang như Tây phương thì cũng là một cái sai.
[32:49]Hoặc là ta nói nữa, dấu hiệu của đạo đức của xã hội nữa là ta thấy những cái bức hình mà quảng cáo á, ta thấy không đáng cũng phơi một cái hình ảnh hở hang ra để ôm cái điện thoại, hay là để ngồi trên chiếc xe hơi, vân vân. Tức là những cái hình ảnh quảng cáo rất là hở hang theo kiểu Tây phương mà tràn ngập trong đất nước mình, ta biết xã hội mình đạo đức đang xuống dốc. Nhiều khi đi đường nhìn thấy như vậy thì rất là buồn. Thầy hỏi á, những cái người mà có chức năng kiểm soát cái văn hóa của đất nước này đã đi đâu cả rồi. Cho nên bây giờ á, chỉ Phật tử mà thấy ở đâu mà có cái hình quảng cáo á mà hở hang thì ta phải làm sao?
[33:36]Mà thầy không có xúi nha, ai nói không nói thầy xúi à.
[33:47]Hoặc là đi nghe mà con người ta nói chuyện với nhau mà có nhiều cái tiếng văn tục, chửi thề là ta biết đạo đức xã hội ở đó xuống. Nên đi vào cái khu nào mà đi ngang qua mình nghe tiếng chửi thề là biết ngay cái khu phố đó sống không yên ổn, cái dân tội phạm trong đó nhiều. Mấy cái đó mình phải biết mà ngăn chặn liền. Đó, ai ăn mặc hở hang thì mình góp ý liền. Mà ai ăn nói tục tĩu, mình góp ý liền. Còn đứa trẻ nào vậy mà hiếu động, mình phải khuyên răn liền. Rồi có những lớp trẻ mới lên thì là kiêu ngạo, lúc nào cũng phản kháng. Những cái đó là cái bệnh á. Những lớp trẻ đó sau những đứa trẻ đó sau này dễ điên, dễ bị tâm thần á.
[34:33]Cái người nào mà cứ bướng bỉnh, hay cãi, phản kháng đều là dấu hiệu của bệnh tâm thần tiềm tàng hết. Thầy nói coi để coi có đúng không? Thầy nhớ hôm qua vậy có cái gia đình nọ dắt một cái người nhà lên mà người này bị tâm thần. Bị tâm thần xong rồi bị vong nhập, mới đến hỏi thầy. Thầy mới nói thế này: "Cái chuyện vong nhập là có, người này có bị, nhưng mà trước khi bị vong nhập là do bộ não bị hư. Bộ não bị hư rồi vong nó mới nhập. Mà tại sao bộ não bị hư? Bởi vì người này trước đây rất kiêu ngạo, đúng không?" Gia đình nói: "Dạ đúng, hồi đó nó kiêu ngạo dữ lắm." Đó là nguyên nhân. Cho nên hễ kiêu ngạo là bị điên, mà bị điên là vong nó vô nhập luôn.
[35:13]Cho nên trong cái nhà thương điên ta sẽ thấy nè, cái người đó, ủa sao giống ma nhập? Bác sĩ thì nói: "Không, cái này là điên", mà thật ra cả hai đều đúng. Vừa là bị điên mà vừa bị ma nhập. Cả hai luôn. Mà nguyên nhân là vì kiêu mạn, bướng bỉnh. Nên những đứa trẻ mà nó cứ ngang tàng, cái gì cũng phản kháng là ta biết đứa này tiềm tàng của cái bệnh điên. Như vừa có một lần báo chí rộ lên một cái bài văn là khi cho học về cái "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" của Nguyễn Đình Chiểu thì một đứa học sinh nó dám nó viết nguyên một bài nó phản đối luôn. Nó thay vì nó phân tích cái bài văn đó hay chỗ nào, ha, cảm động ra sao, nó không thèm phân tích,
[35:51]nó viết nguyên một bài nó phản đối luôn, nó không thèm học. Mà báo chí đăng lên ca ngợi, ta nói đúng là cái người lớn mà lúc này bị dại theo con nít á. Những cái xưa cũ là những cái vốn quý ta phải giữ gìn để ta nối cái mạch văn hóa từ ngàn xưa của ta tới bây giờ, để ta mới có được cái lòng yêu nước từ xưa tới giờ. Nếu ta phủ nhận quá khứ là ta mất gốc liền. Tại sao ngày xưa có cái "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc"? Bởi vì có biết bao nhiêu con người gục ngã xuống để cho đất nước này hôm nay đứng lên. Nếu không có những người gục xuống, đất nước này đã không đứng lên. Nhưng mà những lớp trẻ nó vô ơn, sống trong cái cảnh thanh
[36:26]bình, nó không hiểu được cái nỗi đau của người mất nước. Lúc đó mà cái giặc Pháp nó bắt cái người Việt Nam vô nó đánh nó đập, phụ nữ thì nó cưỡng hiếp, thế là nó đày đọa dân ta thì phải có những con người phải đi chiến đấu. Nhưng lúc bây giờ nó sướng quá rồi nó không biết, mà nó còn phê bình tiền nhân, phê bình những cái bài văn học là những cái đền thờ của ta. Đó là những cái, những bài văn đó là những cái ngôi đền thiêng, những cái tượng đài văn hóa của ta, mà ta phải yêu quý, ta giữ gìn. Nhưng mà lớp trẻ vậy, nhiều khi nó hiếu động, phản kháng và bướng bỉnh. Và đó là dấu hiệu của đạo đức xã hội suy kém.
[36:58]Đây là chỗ ta phải vượt lên, phải góp ý, phải ngăn chặn, không được hùa theo cái lớp trẻ. Đừng có tin. Lớp trẻ 21 tuổi vẫn chưa trưởng thành, 25 tuổi vẫn chưa trưởng thành, thậm chí người 30 tuổi vẫn còn khờ. Chứ nói 18 tuổi mà trưởng thành là rất là vội vàng, chưa đâu. Chưa đâu. Rồi cái lớp trẻ mà ham vui, cuồng nhiệt, hễ bóng đá là thiếu điều mà nổ tung nóc nhà lên, ha. Rồi ham chơi chìm trong cái game điện tử. Game điện tử là cái gì? Là những trò chơi ảo ở trong đó mà mình mất cái thời giờ thật của mình, mất cuộc đời thật của mình, mất tiền thật, mất thời gian thật, mất cuộc đời thật, mất tâm hồn thật để chiến thắng trong cái trò chơi ảo.
[37:40]Không có lợi ích gì cả. Vì vậy trong vừa rồi, trên chùa ta có dạy cái khóa hè cho mấy em nhỏ vậy, ta có những cái bài học rõ ràng là lớp trẻ phải biết từ bỏ cái trò chơi game điện tử. Bởi vì đó chính là cái ảo. Ta đừng đánh mất cuộc đời mình vào trong đó. Nhưng mà nó hấp dẫn á, bấm bấm vài cái rồi là bị cuốn vào đó liền. Mà có những trò chơi bạo lực, xây dựng một cái nhân cách tàn bạo. Có những đứa trẻ đã giết người chỉ bởi vì nó quen giết người trong trò chơi game. Đây là điều ta phải cẩn thận, phải ngăn chặn, phải mạnh dạn, chứ không được nhịn. Ha.
[38:22]Rồi ta thấy thế này, là vì sao những cái điều sai được phát triển? Bởi vì thiếu những chiến sĩ góp ý ngăn chặn mạnh mẽ. Ta thấy điều sai ta làm lơ, ta thấy cái người ăn mặc hở cái bụng ra ta không nói, ta thấy cái quảng cáo thời trang lõa lồ ta không lấy đá ta chọi, ta thấy đứa trẻ nó nói tục ta không lại ta góp ý, ta thấy cái đứa trẻ nó bướng bỉnh ta không khuyên, à ta thấy đứa trẻ nó chìm trong game là ta không có dạy dỗ, thì cái mà ta thấy những điều xấu tràn lan trong xã hội mà ta làm ngơ thì chuyện gì xảy ra? Chuyện gì xảy ra? Cái sai nó sẽ tự ý phát triển và sau này ta sẽ bị những quả báo mù lòa, câm điếc.
[39:03]Vì có ta có tai mà ta giả vờ không nghe, ta có mắt ta giả vờ không thấy, ta có miệng mà ta không chịu nói lên những cái lời đạo lý phải trái để khuyên người khác. Nên sau này ta mắc cái quả báo mù, câm, điếc luôn. Rồi một cái hiện tượng mà gọi là báo động xã hội nữa là những băng đảng tội ác. Thường thường á cái người xấu á nó làm việc lẻ tẻ chừng một, hai người, công an dễ bắt á. Ờ có giết người nhiều khi chừng tám tiếng đồng hồ công an lại tới nhà lôi ra liền, bắt liền. Nhưng mà một khi nó đã kết thành một cái băng đảng lớn rồi thì rất là khó bắt. Tại sao vậy? Tại sao?
[39:43]Tại vì nó đã mua được cán bộ cấp nào đó che chở, mà cái băng đảng càng lớn thì được che chở bởi vì cái cấp càng cao, chúng ta nhớ như vậy. Cho nên ở đây là nếu mà ta phát hiện có cái sự xuất hiện của băng đảng thì ta phải làm sao? Phải làm sao? Phải tố cáo lên cấp cao liền. Ta phải tố cáo tới cái cấp nào mà ta bảo đảm là không còn bị mua chuộc, mà đừng có ra mặt. Tại vì nếu mình tố cáo băng đảng mà mình ra mặt thì sao? Coi chừng mình tố ngay đúng cái người bao che nó, nó lại nhà nó giết mình liền. Đây là cuộc đấu tranh rất là phức tạp, phải khôn ngoan và phải quyết tâm. Ta không bao giờ cho phép băng đảng xuất hiện trong đất nước ta.
[40:29]Ở nước Nhật coi văn minh như vậy nhưng vẫn có cái băng khủng khiếp là băng Yakuza. Băng đó nghĩa là thành viên của nó mấy trăm ngàn thành viên, chi phối khắp nơi cả nước Nhật, chi phối vào trong chính trị luôn. Nghĩa là chính trị nhiều khi bị thao túng bởi những băng đảng tội ác vì nó mua được hết. Đất nước như vậy không bình yên, không bình yên. Đất nước ta may mắn hơn, ta không đến nỗi như vậy. Tuy nhiên, từng con người phải cảnh giác, hễ phát hiện mà có băng đảng tội ác là phải tố, phải đấu tranh dẹp cho được, không bao giờ để cho nó lớn mạnh đến nỗi mà nó mua được cả trung ương thì ta tiêu, thì đất nước này trở thành địa ngục.
[41:04]Về vấn đề mà xây dựng đạo đức cho xã hội thì trong nhiều bài giáo lý ta đã từng nói tới cái việc mà ta đem đạo đức, đem giáo lý xây dựng cho con người. Nhưng mà riêng ngày hôm nay, cái bài ta nói chuyện ngày hôm nay ta nhấn mạnh tới cái điểm là cái thái độ ta mạnh mẽ phản kháng đối với điều xấu ác. Vô số những bài trước thì ta chỉ góp ý, chỉ xây dựng nhẹ nhàng, nhưng mà riêng cái bài hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau là ta muốn nhấn mạnh là người đệ tử Phật phải trang bị thêm cho mình một cái thái độ mạnh mẽ trong cái việc phản kháng với điều xấu ác chứ không được hiền lành, im lặng.
[41:44]Ở nhiều nước, nhiều khi họ còn tổ chức biểu tình để mà chống lại một cái điều xấu. Ví dụ như họ kéo đi họ biểu tình là chống việc mà giết hại thú vật lấy da, mấy cái đó họ xin phép nhà nước được phép biểu tình. Bữa nào Phật tử mình xin phép nhà nước biểu tình chống ăn mặc đưa cái bụng ra vì sẽ bị trúng gió đau bụng, mình giăng băng rôn rồi kéo đi đầy đường chơi. Thầy nói đùa nhưng mà có nghĩa là từ đây ta phải biết phản kháng mạnh mẽ chứ không có làm thinh. Thấy nó ăn mặc kỳ quá rồi thôi không thèm nói, kệ nó, đó không phải đệ tử Phật nữa. Mà bây giờ tới lúc ta phải tới vỗ vai góp ý liền: "Đừng ăn mặc như vậy nữa, đừng đưa cái bụng ra mà gió bị đau bụng chết đó."
[42:29]Nghe bài này mình thấy dữ không? Nghe là mình thấy dữ, mà đúng là dữ thiệt. Tức là cái thái độ mà ta phản kháng với điều xấu ác, nó sẽ làm cho ta dữ lên từ từ. Lúc mà ta nhìn nhìn ai có cái gì sai là mình lại mình góp ý, cho nên con người mình phải mạnh lên mới góp ý được. Nhưng mà ta cứ góp ý hoài, ta mạnh lên hoài, cái mình từ từ mình dữ thì nó không hay. Từ từ mình dữ là không hay. Cho nên vì vậy là ta phải cẩn thận là nói là mình ngăn chặn điều xấu, từ từ người ta bớt xấu mà tới phiên mình xấu. Tới phiên mình xấu tại vì mình dữ. Cho nên vì vậy ta phải khéo léo là trong khi mà ta phản kháng với điều xấu thì ta phải mỗi ngày ta phải
[43:14]chiến thắng chính mình, ta phải lễ Phật nè, ta phải phát nguyện từ bi, khiêm hạ, hiền lành, phải phát nguyện trước Phật là: "Nguyện lòng tôn kính Phật tuyệt đối, thương yêu tất cả chúng sinh, lòng lúc nào cũng khiêm hạ, từ bi, hiền lành. Nói mặc dầu là con cự người ta nhưng mà lúc nào con cũng hiền. Xin Phật chứng minh gia hộ cho con là con phản kháng điều xấu nhưng mà con không trở thành người hung dữ." Nếu mà không có phát nguyện điều đó, 10 năm sau thì xã hội tốt hết rồi còn mình mình xấu á. Hồi nãy giờ ta nói là ta phải cương quyết giữ gìn phát triển đạo đức cho xã hội, không thờ ơ với điều xấu ác.
[43:51]Vì nếu ta thờ ơ với điều xấu ác thì ta sẽ bị một cái quả báo là gì? Là mắt mù, tai điếc, miệng câm. Rồi quả báo gì nữa? Là con cháu ta sau này sẽ bị lây nhiễm điều ác. Tại vì điều ác trong cái thời đại, thế hệ của ta ta không ngăn chặn thì nó sẽ kéo dài tới đời con ta, rồi con ta nhiễm điều ác đó. Con ta nó nhiễm điều ác xong nó quay về nó quậy ta, nó về nó hỗn láo với ta, vì nó học cái xấu ngoài đường. Mà cái xấu ngoài đường là do ta thấy mà ta không ngăn chặn, rồi quả báo liền. Rồi sau khi ta chết, ta sẽ sinh về một nơi ác độc, xấu xa, đau khổ. Bởi vì lúc sống ta không có xây dựng cái cuộc đời này cho tốt
[44:29]thì quả báo là ta chết, ta sẽ sinh vào nơi cái xứ ổ chuột, nơi toàn là băng đảng, chửi thề, đánh bậy không, ráng chịu. Còn nếu cái người nào mà góp công xây dựng một cái xã hội tốt đẹp, hiền lương thì sau này mình sinh vào nơi nào bảo đảm nơi đó toàn những con người thánh thiện, thương yêu, giúp đỡ nhau và ta được hưởng cái hạnh phúc từ nơi đó. Nhưng ta nhớ điều này, có lần chúng ta nói là ta ghét điều xấu nhưng ta không ghét người người xấu. Nhớ điều này, tách ra làm hai giùm thầy. Ta ghét cái điều xấu ác nhưng ta không ghét người xấu ác. Là vì sao vậy? Bởi vì hễ ai là con người đều đáng cho ta thương yêu hết.
[45:16]Tâm họ xấu nhưng họ vẫn là chúng sinh để cho ta thương yêu. Vậy ta phải làm gì? Cái điều ta quan trọng là làm sao cho tâm họ đừng đừng xấu nữa thôi, để ta tiếp tục thương yêu họ, chứ không phải vì cái người tâm họ xấu ta ghét họ luôn, rồi ta trở thành ta sai đối với đạo lý của Phật dạy. Ghét điều xấu nhưng không ghét người xấu, nhớ như vậy. Đây là điểm rất là tinh vi, ta phải tách bạch ra. Nhưng mà thường ta bị lầm, hễ ta ghét điều xấu thì người nào xấu ta ta ghét luôn người đó. Mà đây là rất khó tách ra. Mà ai tách ra được điều này, người đó có trí tuệ, có đạo đức, có sự sâu sắc mà đó mới là đệ tử Phật.
[45:57]Cho nên chúng ta cố gắng tinh tế điều này giùm thầy là ghét điều xấu nhưng thương xót cái người người xấu để cải hóa họ. Được không? Cố gắng nha.
[46:13]Trong cái việc mà đấu tranh với cái điều xấu, chúng ta phải giúp cho mọi người tin được nhân quả, tội phước. Khi người ta tin được nhân quả, tội phước rồi thì người ta sẽ bớt làm điều xấu. Có những người thích một cái đạo Phật hiền lành, im lặng, không đụng chạm. Có không? Có nhiều người tu theo đạo Phật rồi cứ nói: "Thôi đạo Phật là hư vô, là không đụng, không chạm với ai hết, sống hiền lành." Cái người hiểu đạo Phật như vậy là hiểu sai á. Lần lần đạo Phật sẽ trở thành an phận, thụ động rồi bị người ta đánh phá mất luôn. Tại sao mà đạo Phật bị tiêu diệt ở Ấn Độ? Bởi vì có một thời gian quý thầy đã hiểu cái đạo Phật theo
[46:55]kiểu đó, hiền lành, an phận, bị nó tiêu diệt hết luôn. Có một cái bài thầy tính giảng là để phân tích cái điều này, là một câu hỏi nhức nhối mà không biết là sắp tới thầy có rảnh để giảng không ở chùa Hưng Long ở Sài Gòn hay không. Vì có một cái người Phật tử ở miền Bắc gọi điện thoại vào họ hỏi, hỏi: "Thưa thầy, tại sao đạo Phật bị tiêu diệt ở Ấn Độ? Vì nếu nói đạo Phật là hay thì đạo Phật phải phát triển. Còn khi tại Ấn Độ là cái quê hương của đạo Phật mà đạo Phật biến mất và các đạo khác phát triển thì phải chăng là đạo Phật dở hơn các đạo khác? Trong khi chúng tôi nghiên cứu đạo Phật thì thấy đạo Phật hay, hay hơn các đạo khác.
[47:40]Nhưng mà trong cái thực tế tồn tại thì đạo khác phát triển mà đạo Phật không phát triển. Tại sao?" Câu hỏi rất là nhức nhối, phải không? Rất là nhức nhối. Và thầy định là giảng nguyên một bài về cái câu hỏi đó, nhưng mà không biết sắp tới có giảng hay không nên hôm nay nói sơ qua một chút xíu vì nhân cái vấn đề này. Tại vì có nhiều người hiểu rằng đạo Phật là hiền lành, im lặng, thụ động, nên đây là một cái hiểu sai. Chúng ta nói thế này: Ví dụ như có một người chế được cái sản phẩm rất là tốt, nhưng mà nếu không quảng cáo, giới thiệu thì mọi người sẽ không biết để mà mua, không biết. Mặc dù cái sản phẩm nó tốt.
[48:18]Ví dụ như là có thể là chế ra một cái loại thuốc gội đầu mà gội một lần rồi nguyên một năm đầu tóc không dơ nữa. Ví dụ như vậy. Thì sản phẩm rất là quý, rất là tốt, nhưng mà không quảng cáo đâu có ai biết, tới giờ này đâu có ai mua, quý Phật tử mua cái đó chưa? Chưa phải không? Thầy cũng chưa mua luôn, tại vì ở đâu chế họ không quảng cáo tới đây nên đâu có biết đâu. Nên cái là sản phẩm hay mà không quảng cáo thì đâu có ai biết. Hoặc là một đất nước hiền lành, nhưng mà nếu không có cái quân đội mạnh để bảo vệ thì sao? Mất nước liền. Một cái nước bên cạnh đem quân nó đánh liền mà mình không có quân đội bảo vệ.
[48:57]Cho nên, dù mình hay, mình phải quảng cáo, dù mình hiền, mình phải có sức mạnh bảo vệ. Đồng ý không? Nhớ giùm thầy. Nhớ, nhớ cái tiêu chuẩn á: Nếu mình hay, mình phải biết giới thiệu vì nó lợi ích cho nhiều người. Gội một lần mà cả năm đầu tóc không dơ nữa thì phải phải quảng cáo. Rồi nếu mình hiền, mình phải biết tự bảo vệ. Nhưng vào cái thời đó, vào cái thời mà Hồi giáo xâm chiếm, đạo Phật ta bị thiếu hai cái. Thứ nhất: Giáo lý đạo Phật hay mà không có nhiều người đi giới thiệu đạo Phật khắp thế giới. Đạo Phật hiền lành nhưng không có một cái lực lượng bảo vệ đạo Phật khi mà Hồi giáo nó đem gươm tới, nó chém giết, nó đập phá.
[49:41]Cho nên ngày hôm nay ta rút kinh nghiệm của cổ nhân, ta không cho phép chuyện đó tái lập lại. Không cho lịch sử coi là lặp lại lần nữa, nghĩa là đạo Phật ta hay, ta phải biết giới thiệu. Từng người Phật tử phải biết đem Phật pháp giới thiệu với khắp nơi, những con người mình gặp trong cuộc đời này. Một năm mình giới thiệu được mấy người? Mấy? Một năm tiêu chuẩn thấp là mười người, ta đem được mười người về chùa quy y ít nhất, kém nhất, được không? Được không? Ráng nha, một năm mười người. Mà nếu mà người nào xịn thì sao? Một năm... 300 người hả? Giỏi. Nghĩa là ta hay ta phải biết giới thiệu, bởi vì đó là điều lợi ích, không được giữ cái hay cho một mình mình.
[50:38]Thứ hai là ta phải biết bảo vệ, ta phải biết bảo vệ cái đạo Phật của mình. Là ta phải có biện pháp, hoặc là hợp tác với chính quyền, hoặc là tự mình có cái sức mạnh để mà bảo vệ, không cho ai tấn công vào đạo Phật. Đó là thầy nói sơ sơ như vậy. Cho nên ai hiểu đạo Phật là hiền lành, là im lặng, là hiểu sai. Nên cái việc mà ta xây dựng cái đạo đức xã hội mà ta lên tiếng ta phản kháng những điều xấu, à thì đó là điều cần thiết. Đó là điều cần thiết, chứ còn thấy điều xấu mà ta để yên là ta ta đang sai đó. Nhưng vì vậy cái ngày nay cái người Phật tử phải đa dạng, phải đa hệ. Là sao? Vừa phải trầm tĩnh, ung dung,
[51:20]đĩnh đạc, thanh thoát nhưng mà vẫn phải dấn thân, tích cực, mạnh mẽ, biết bảo vệ, biết phản kháng. Biết bảo vệ, biết phản kháng nhưng mà lại hiền lành, khiêm hạ, vô ngã. Chịu không? Chịu, ha? Rồi, cảm ơn. Hiện nay đạo đức xã hội đang ở trong tình trạng báo động, cho nên mọi người đệ tử Phật đều phải có trách nhiệm. Ai ở cương vị nào thì ta canh gác ở chỗ đó, không cho cái điều xấu ác nó tồn tại, và ta vun đắp cho cái điều tốt nó lớn thêm. Ví dụ ta là cha mẹ ở trong nhà thì ta giữ gìn gia đình mình cho đạo đức. Ta là người anh chị trong nhà, giữ gìn các em mình đạo đức. Ta là một người bạn ở trong học đường, giữ gìn cái lớp mình đạo đức.
[52:08]Ta là thầy cô giáo, ta là cán bộ, ta là công an, ta là thương gia, ta là giám đốc, vân vân. Ta ở cương vị nào, ta giữ gìn cái môi trường đó cho đạo đức, không để cho cái xấu cái ác nó phát triển trong cái môi trường mà mình có mặt. Như vậy cái đó là cái trách nhiệm rất là lớn lao, rất là thiêng liêng mà ngày hôm nay ta phải hứa trước Phật. Nên hôm nay ta hứa với Phật ta sẽ đền ơn Phật, ta sẽ báo hiếu cho cha mẹ mình, ta báo hiếu cho tổ tiên mình, ta đền ơn đất nước của mình là bằng cái lời thề, một cái lời hứa là ta sẽ phát triển, giữ gìn đạo đức cho cho xã hội. Một lát nữa đây à sau cái bài giảng này, hôm nay cái nghi thức có thay đổi
[52:54]một chút, là sau cái bài giảng này chúng ta đọc cái bài sám Vu Lan, rồi sau đó mọi người sẽ lần lượt được nhận cái hoa hồng, một cái trái tim. Rồi để ra về, nên chúng ta sẽ nhận được trái tim hoa hồng xong thì ai muốn về thì về, không cần phải lễ Phật nữa vì lúc mà nhận là ta đã lễ Phật rồi. Rồi ta còn ai muốn ở lại ăn cơm thì ăn, nên ta thay đổi nghi thức chút xíu. Tuy nhiên, cái trái tim mà hôm nay chúng ta để trên bàn thờ Phật, nè chúng ta nhìn lên bàn thờ Phật ta sẽ thấy là có bông hoa và có trái tim. Cái trái tim này để trên bàn thờ Phật đã mấy ngày, cho nên đã hưởng được Phật lực ở trong đó.
[53:38]Ta đeo vào thì ta sẽ được hai điều và ta sẽ hứa hai điều. Ta được hai điều gì? Là ta sẽ được Phật gia hộ cho ta được cái phúc lành dồi dào, nên ta sẽ được may mắn, khỏe mạnh. Ta sẽ được một điều nữa là việc tu tập của ta sẽ tiến bộ, bởi vì cái trái tim ta sắp đeo là đã được Phật gia hộ. Nhưng cái trái tim mà ta sắp đeo đó, ta cũng mang vào đó hai cái lời hứa. Một cái lời hứa là thứ nhất, như ta vừa nói, là sẽ góp phần xây dựng cho đạo đức xã hội. Cái thứ hai là như tối hôm qua ta nói, là ta sẽ góp phần xây dựng một đạo Phật chung, nhớ như vậy nha. Nên thầy cầu mong cho mọi người, cảm ơn chư Tôn đức đã về đây dự lễ.
[54:31]Mong cho chư Tôn đức thân tâm được thường lạc, bồ đề tâm tăng trưởng, chúng sinh dị độ. Và cũng xin chúc cho quý Phật tử được nhiều phước lành, được nhiều may mắn trong cuộc sống này, tổ tiên nhiều đời được siêu sinh, gia đạo được bình an, tiến bộ, thịnh vượng, và việc tu tập được nhiều thăng tiến. Và cũng xin nhắc nhở mọi người một điều chút xíu là nếu có ai làm phước, quyên tiền
[55:06]mà lấy danh nghĩa của thầy là sai. Tại vì sao vậy? Tại vì việc làm từ thiện á chùa ta có cái hội từ thiện, ta làm rất là nghiêm túc. Tại có một lần thầy thấy có một người nào đó xây một cái cầu rồi không biết quyên bao nhiêu, không biết xây bao nhiêu tại người đó tự làm, rồi để dưới chân cầu: "Cầu của Sư Chân Quang".
[55:33]Thấy không, không phải chủ trương của thầy, mà không tài chánh không minh bạch. Còn cái hội từ thiện của chùa mình tổ chức á là minh bạch tài chánh, một từng đồng không để mất. Nghĩa là ai đóng góp vào rồi chúng ta đem làm những việc từ thiện là thầy trên này kiểm soát từng đồng, không có không có mất. Cho nên có những người nào đó tự làm ra bên ngoài thì tự làm đừng nói danh nghĩa thầy thì thầy không có trách nhiệm, xây cái cầu để "Cầu Sư Chân Quang". Rất là nhiều cái mà không biết tài chánh như thế nào, rồi nhiều khi cứ đi quyên tiếp, đưa cái hình đó ra đi quyên tiếp. Như vậy là không nên, nên thầy dặn trước mọi người,
[56:05]ai lấy danh nghĩa chùa Phật Quang để quyên tiền, ai lấy danh nghĩa thầy để quyên tiền là xin mọi người cảnh giác báo về chùa lại nha, chứ thầy không có chủ trương như vậy. Mặt thầy hiền lành lắm, ai cho nhiêu xài nhiêu, không có xin. Với à
[56:23]sắp sửa sau khi ta tụng bài sám xong thì tới cái nghi thức cài hoa, đeo hoa thì mong quý Phật tử thế này: thứ nhất là ngồi im tại chỗ, ta chờ và niệm Phật nha, niệm Phật và cầu nguyện cho gia đình, cầu nguyện cho đất nước, cầu nguyện cho nhân loại. Khi ban tổ chức á mời cái số người nào, cái luồng nào đứng lên để đi vào trong chánh điện thì ta đứng lên. Cứ để dép và hành lý tại chỗ thì cái luồng kế bên có bổn phận là giữ gìn giùm cho cái huynh đệ của mình, nếu mất thì người ta đền, ráng chịu. Khi đi vào đi ra thì sẽ có ban tổ chức hướng dẫn nha. Xin chúc cho tất cả mọi người đều được an lạc. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.