[0:00]Có những người đó, thả cần câu xuống là giật lên cá liền. Mà có cái người đứng kế bên cạnh thả cần câu y như vậy, con mồi y như vậy, cá không lại ăn. Có không ạ? Có. Như vậy cho con cá sẽ đói, cho cần câu câu cũng không dính cá. Rồi phải làm sao? Mà thương con mình thật sự, thương có chiều sâu phải làm sao? Sống tốt đẹp, sống xây dựng, đặc biệt là sống tương trợ với mọi người. Đó chính là ta đền ơn cuộc đời.
[0:53]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư tôn đức Tăng Ni, thưa quý Phật tử, trong đạo Phật chúng ta có một cái lễ rất là đặc biệt đó là lễ Vu Lan. Cái lễ Vu Lan này thực sự nó lại không có cái gốc ở bên Ấn Độ, mà nó lại có gốc ở bên Trung Hoa.
[1:17]Cái về cái sự tích ngài Mục Kiền Liên á, bên Ấn Độ tìm không thấy, nhưng mà bên Trung Hoa mới có. Có cái chuyện rằng ngài Mục Kiền Liên đi cứu mẹ đó, chúng ta nghe chưa? Nghe hết rồi, kịch cũng nói rồi cải lương cái gì ha, chuyện tích nghe các thầy kể đầy hết rồi. Nhưng mà sự thực chuyện đó lại không có thật. Đây rất là lạ. Khi người ta nghiên cứu tìm hiểu ra không phải, bởi vì trong cái truyện tích về lịch sử các vị thánh Tăng thời Đức Phật thì mẹ ngài Mục Kiền Liên vô hại, vô can, không làm gì cả. Mà cái người mà khó chịu chính là mẹ ngài Xá Lợi Phất. Bà có bảy người con, rồi đi tu theo ngài Xá Lợi Phất,
[2:03]theo Phật hết, đắc đạo sạch, bỏ bà ở nhà một mình. Nên lòng bà rất là giận Đức Phật. Bà mới là vấn đề chứ không phải mẹ ngài Mục Kiền Liên. Mà cũng không có chuyện bà bị xuống địa ngục, cũng không có. Sau này do đó là ngài La Hầu La mới thường bí mật cho người về để an ủi bà, để cho bà đừng có nói những cái lời xúc phạm, vì bà theo đạo Bà-la-môn mà. Rồi đến khi mà ngài Xá Lợi Phất gần mất á, biết mình sắp mất mới về ở với mẹ mình, về thăm mẹ mình để độ bà một lần cuối cho bà theo Phật. Chứ suốt bao nhiêu năm bà không theo Phật, bà giận. Thì cái cuối cùng ngài mới về thì đêm đó bà mới thấy là ngài Xá Lợi Phất đang lâm bệnh.
[2:56]Về, bà rất là thương. Thì nói mẹ trăm tuổi vẫn thương con 80 mà. Bà rất là thương, chăm sóc nhưng mà ngài giữ một cái thái độ rất là vừa là từ bi mà vừa có cái gì đó nghiêm khắc. Nhưng đêm hôm đó thì bà thấy hào quang sáng rực trong nhà bà, cứ bay lên, bay xuống. Bay lên bay xuống rất là nhiều. Có những cái vầng hào quang cứ ở trên trời bay xuống một chốc rồi lại bay ra khỏi nhà rồi bay lên trời. Bà thấy vậy cái sáng bà mới hỏi. Nói: "Sao mẹ thấy cả đêm những vầng hào quang trên trời xuống chỗ phòng con là sao?" Ngài mới nói: "Đó là các vị Phạm Thiên ở trên trời xuống thăm con vì thấy con bị bệnh."
[3:41]Bà trợn mắt lên, tại Phạm Thiên là người mà bà lạy, bà thờ mỗi ngày. Bà mỗi ngày bà đều lạy, lễ bái, tụng, ca ngợi Phạm Thiên, cho rằng Phạm Thiên là là tột cùng, tuyệt đối cao trong cái vũ trụ này. Nhưng mà lại thấy vầng hào quang rõ ràng là mắt bà thấy vầng hào quang trên trời xuống bay vào quấn quýt bên con bà, quỳ một lát rồi lại bay đi. Thì sáng thì ngài Xá Lợi Phất mà bà biết là từ nhỏ tới lớn ngài Xá Lợi Phất là người cực kỳ đạo đức, từ khi còn ở trong gia đình chưa bao giờ nói dối, cho nên là ngài nói thì bà tin. Ngài nói: "Đó là những vị Phạm Thiên mẹ thờ đó xuống thăm con vì biết con bị bệnh." Bà trợn mắt lên liền.
[4:26]Thì khi mà bà ngạc nhiên như vậy thì ngài mới giải thích. Ngài nói rằng: "Phạm Thiên không phải là cao tột trong vũ trụ, trong trời đất. Phạm Thiên là những vị tu hành có công đức nào đó được sinh về cõi trời. Mặc dù là các vị cũng có quyền năng nhất định nhưng không phải là tối cao tối thắng, mà tối cao tối thắng là một vị giác ngộ, là vị Phật. Đó là thầy của con. Đó là Như Lai Chánh Đẳng Chánh Giác." Thì bà mới giật mình rồi sám hối, rồi ngài thuyết pháp thì lúc đó bà mới chắp tay bà mới xin: "Thưa mẹ xin quy y Thế Tôn Chánh Đẳng Giác. Xin quy y Chánh pháp của Thế Tôn và xin quy y những vị đại đệ tử của Thế
[5:11]Tôn." Rồi lúc đó là ngài độ bà xong rồi ngài mới mới nhập Niết-bàn. Đó, bởi vì đó là cái câu chuyện là như vậy chứ không phải ngài Mục Kiền Liên. Thì cái câu chuyện nó cũng rất là cảm động. Rất là cảm động là cái ân nghĩa đối với người mẹ của mình ngài không quên, nhưng mà chưa tới lúc để độ và cái trách nhiệm của một người thống lĩnh Tăng đoàn không cho phép ngài biểu lộ một cái tình cảm gia đình vội vàng, còn để làm gương cho Tăng chúng nữa. Nên ngài là người cực kỳ có trí tuệ. Mặc dù muộn một chút nhưng ngài biết mẹ ngài sẽ được độ vào cái thời điểm thích hợp. Như vậy đó là cái câu chuyện. Nên cái câu chuyện của ngài Xá Lợi Phất cũng là một câu chuyện của lòng hiếu thảo.
[6:01]Nên cái người xuất gia không phải là người từ bỏ gia đình, bất hiếu đâu. Họ thương cha thương mẹ mà thương một cách khác. Họ thương một một cách khác như vậy rồi vẫn độ được mẹ mình. Rồi cái rồi cái lễ Vu Lan á trong đạo Phật của ta á là thường nói về lòng hiếu đối với bố mẹ. Cái ngày Vu Lan là cái ngày mà mọi Phật tử đến chùa để cầu nguyện cho bố mẹ mình được nhiều phúc lành, đến chùa để nghe dạy bảo về cái đạo đức của sự hiếu kính đối với bố mẹ.
[6:38]Thì trên thế giới này, trong cái thế gian này con người ta sống với nhau ta cần có cái đạo đức. Vì nếu không có đạo đức con người sẽ trở thành ác độc đối với nhau. Nhờ có đạo đức mà con người sống tốt lành được với nhau. Mà đạo đức thì nhiều loại lắm, nhiều loại lắm. Trong đó cái lòng hiếu kính đối với cha mẹ là là căn bản, là là căn bản nhất, là đầu mối của mọi đạo đức khác.
[7:17]Ví dụ bây giờ ta thấy một cái anh chàng, cái ảnh bày tỏ cái tình yêu thương với một cô gái. Lúc cái tuổi vừa lớn lên, cái tình cảm nó dâng trào bồng bột, ảnh chăm sóc, ảnh ảnh ảnh tất cả. Ví dụ như nói là: "Trong đôi mắt anh em là tất cả", cái gì cũng lo lắng hết. Nhưng mà cô gái đó mà muốn khôn á, muốn biết là cái người này có thể ăn đời ở kiếp với mình được hay không á thì phải nhìn xem anh này có hiếu với bố mẹ hay không. Vì cái tình yêu nam nữ coi vậy chứ bồng bột, sôi động nhất thời, còn những cái đạo đức căn bản của con người cần thiết mới là cái lâu bền. Mà trong các đạo đức của con người á, cái sự hiếu kính với bố mẹ là cái quan trọng.
[8:04]Nên mới nghĩa là người ta nói thương mình gì nói kệ người ta, nhưng phải nhìn coi người ta có hiếu với bố mẹ người ta không cái đã. Nếu người ta có hiếu với bố mẹ người ta thì cái việc mà người ta đối xử tốt với mình là có thể tin được. Ví dụ giờ trong bạn bè với nhau cũng vậy. Mình thấy người đó họ chơi với bạn có vẻ tốt nhưng khoan tin, mà phải xem họ có hiếu với bố mẹ họ không cái đã. Họ có hiếu với bố mẹ họ rồi thì họ mới có thể tốt với bạn bè. Rồi họ có hiếu với bố mẹ họ rồi, họ có thể tốt với đồng chí, đồng nghiệp, đồng bào, vân vân. Cái đạo đức hiếu với bố mẹ là căn bản. Mà cái đạo đức hiếu kính với bố mẹ là căn bản này nó không tự nhiên mà có.
[8:47]À lạ như vậy, nó không tự nhiên mà có, mà phải do giáo dục, do lý trí tạo thành. Còn thả con người ra tự nhiên nha, đừng ai nhắc nhở về tới cái lòng hiếu hết thì tất cả chúng ta đều là kẻ bất hiếu. Nhớ giùm thầy điều này, nha. Tất cả chúng ta đều là kẻ bất hiếu nếu không được giáo dục về lòng hiếu. Cái khác giữa con người và con vật là ở chỗ này. Nhớ một điều, tất cả con thú vật đều bất hiếu vì không ai dạy nó về lòng hiếu cả. Chỉ có con người mới nói tới cái lòng hiếu kính đối với bố mẹ. Cái khác nhau như vậy. Nên ta đi qua đất nước này, đi qua đất nước kia, ta thấy một đất nước nào mà con người còn nhắc đến cái lòng hiếu
[9:41]kính đối với bố mẹ thì cái đất nước đó đáng sống vì họ có đạo đức. Còn ta đến với đất nước nào mà họ sống theo bản năng, họ không quan tâm tới cái lòng hiếu kính bố mẹ thì ta biết đất nước đó tuy có giàu, có văn minh, không phải là một đất nước đáng sống, không phải. Vì cái lòng hiếu kính đối bố mẹ là một đạo đức căn bản và phải được giáo dục rất kỹ. Có một lần vậy, cái thầy đi gặp cái hai vợ chồng người nước ngoài. Trong khi nói chuyện trao đổi qua lại về văn hóa thì mới nói tới cái lòng hiếu kính bố mẹ. Cái cái ừm cái ông đó ổng trả lời, ổng nói chuyện đó xưa rồi. Thầy thất vọng liền. Thầy nói là ừm con người ta sống trên đời nó cần có cái
[10:28]là pious, pious là lòng ngoan hiếu đó đối với bố mẹ. Ổng nói là: "Everything change, mọi thứ thay đổi rồi." Tức là ngấm ngầm nói rằng cái lòng hiếu đối với bố mẹ là xưa rồi. Cho nên thầy thất vọng là thôi nói qua loa vài câu không thèm nói chuyện nữa, và biết rằng cái văn hóa của cái xứ đó nó sụp đổ rồi. Đúng vậy. Nói tại sao là nếu không có giáo dục, tất cả chúng ta đều là kẻ bất hiếu. Bởi vì trong đầu chúng ta, trong gen của chúng ta, ta được lập trình là không có thương bố mẹ nhiều. Nhớ như vậy. Hồi nhỏ ta được bố mẹ nuôi nấng nên ta lệ thuộc và vâng lời. Đến khi khoảng mười mấy tuổi, tiếp xúc với thế giới bên ngoài
[11:18]nhiều, gặp bạn bè nhiều, tất cả chúng ta hầu như là vui với bạn bè, nghe lời bạn bè nhiều hơn nghe lời bố mẹ mình. Ở cái tuổi đó, bố mẹ rất khổ tâm vì con cái bỗng nhiên bướng ra. Có đúng không ạ? Có đúng không? Rất đúng. Nên hễ có cơ hội là tất cả chúng ta quay lưng với bố mẹ liền. Trong người chúng ta đều ẩn chứa một con người bất hiếu cả. Đó là bản năng tự nhiên. Cho đến khi ta lập gia đình, có vợ có con, nói ta là ta kia chứ không phải ta này nha, ta này không có gia đình. Cho đến khi ta ta lập gia đình, ta rất thương yêu vợ mình, chồng mình và sinh ra con thì sao? Tình yêu thương dồn hết cho con và bố mẹ là gì?
[12:06]Là dĩ vãng. Nó lại càng thúc đẩy cái sự bất hiếu. Ta rất thương con mình nhưng rồi lớn lên con mình nó làm sao? Nó cũng sẽ quên mình và nó lại yêu thương người dưng và thương con của nó. Cái dòng đời như vậy, nước mắt cứ chảy cứ chảy xuống, nước mắt không bao giờ chảy lên. Đó là ta được lập trình ở trong đầu như vậy. Tuy nhiên, vì chúng ta là con người, chúng ta có trí tuệ, chúng ta có suy nghĩ, chúng ta thiết lập được đạo đức nên con người đã lật ngược lại cái bản năng đó, cưỡng lại cái bản năng đó, buộc mình phải sao? Yêu thương bố mẹ. Cho nên cái việc mà yêu thương, hiếu kính với bố mẹ nó không
[12:53]bao giờ là một điều tự nhiên, mà nó là một cái gì? Một sự giáo dục, một sự cưỡng bách trong nội tâm của mình. Tức là chính mình phải bắt buộc mình thương bố mẹ mình. Mà những người nào buộc mình phải thương bố mình, mẹ mình, đó là người có hiếu, đó là người có đạo đức. Cái cái mốc là ở chỗ này. Đó là lý do mà cái đạo hiếu phải được truyền đời, phải được nhắc nhở mãi. Ngày xưa đó, bên đạo Nho người ta đặt cái đạo hiếu lớn lắm, quan trọng lắm. Khổng Tử dạy về cái đạo hiếu là tới cực đoan, tới triệt để luôn đó. Bố mẹ chết rồi là cứ quanh quẩn bên cái mộ của bố mẹ ba năm rồi sau đó mới đi đâu mà đi.
[13:38]Thì bây giờ ta làm điều đó không được, ở cái thời đại này thì không thể như vậy được, nhưng mà phải hiểu rằng có những cái thời đại mà cái lòng hiếu kính đối với bố mẹ được đặt lên hàng đầu. Đó. Rồi một cái thứ hai nữa là gì? Trung với vua. Đó, trung quân ái quốc cũng là một đạo đức, cho nên những cái đó phải giáo dục cao lắm. Bây giờ ta trở lại vấn đề nói về cái đạo đức với bố mẹ. Cho nên trong chùa Phật Quang ta, cứ mỗi năm mà cho các em học cái đạo đức mùa hè thì cái đạo đức căn bản các em được học vẫn là gì? Hiếu kính với bố mẹ. Nhờ như vậy, khi các em nó vừa vào cái tuổi mới lớn là mười mấy tuổi á,
[14:17]nó bị bạn bè lôi kéo hướng ra bên ngoài, nhưng mà nhờ chùa dạy về cái lòng hiếu, nó ý thức ra và nó quay lại về với với bố mẹ, yêu thương bố mẹ, vâng lời bố mẹ. Nhờ vậy mà gia đình bớt mâu thuẫn, bớt xung đột, bớt xáo trộn mà xã hội cũng ổn định hơn. Còn chúng ta lớn rồi, ở đây có những người còn bố còn mẹ, nhưng cũng rất nhiều người đã không không còn bố còn mẹ, nhưng mà dù bố mẹ còn hay không còn thì ta phải nhớ cái đạo đức căn bản của con người vẫn là hiếu kính với bố mẹ. Nhớ như vậy nha, nói đạo Phật là như vậy.
[14:58]Tuy nhiên cái lòng hiếu nó chỉ là căn bản chứ không phải là tất cả đạo đức. Đạo đức thì nhiều lắm, nhưng mà từ cái căn bản này ta mới phát triển thêm thành vô số những đạo đức khác để ta sống trên cuộc đời. Đạo Phật là đạo giải thoát, là đạo vượt khỏi thế gian, nhưng ai không hiểu là cứ quay lưng với cuộc đời,
[15:28]lạnh nhạt với mọi người để nói rằng mình là người tu hành giải thoát thì người đó đã sai đường, cũng không bao giờ giải thoát được. Muốn giải thoát ta phải làm sao? Cái này thầy nói hoài, phải sống rất tốt với với cuộc đời rồi ta mới thoát khỏi cuộc đời. Cái nguyên tắc là như vậy. Chứ còn không thể mà nói rằng là tôi vô trách nhiệm với cuộc đời mà tôi có thể giải thoát được. Vì sao vậy? Vì tất cả chúng ta đều mắc nợ cuộc đời này. Nhớ vậy. Từ nhiều kiếp và ở kiếp này, mở mắt ra là mình đã mắc nợ cuộc đời rồi. Không biết mình có đóng góp xây dựng cuộc đời được nhiều hay ít, nhưng mà tất cả chúng ta đều mắc nợ cuộc đời.
[16:15]Và trách nhiệm của chúng ta là xây dựng, vun đắp cho cuộc đời này tốt đẹp hơn. Sau đó mới nói tới cái chuyện cao siêu hơn là tâm linh giải thoát. Cái nguyên tắc tu tập trong đạo Phật là như vậy. Nên cái người tu tập trong đạo Phật cực khổ là như vậy đó. Cực là ta phải sống rất có trách nhiệm với cuộc đời. Cực cái thứ hai là gì? Là tinh tấn tu tập tâm linh, thiền định giải thoát. Ta phải làm hai công việc đó. Còn cái người mà không theo đạo Phật, họ không cần cả hai, không cần phải có đạo đức, trách nhiệm với cuộc đời. Cứ kiếm tiền sống rồi qua ngày, chừng nào chết chết, chừng nào bệnh thì bệnh, không cần biết.
[16:56]Nhưng mà người đệ tử Phật thì phải sống rất có trách nhiệm với cuộc đời, sống rất biết ơn với cuộc đời. Mà khi ta sống rất biết ơn, rất có trách nhiệm với cuộc đời thì thì cực hay sướng ạ? Rất là cực, vất vả, tốn công sức, tốn mồ hôi, tốn tiền bạc, tốn tâm trí. Ta phải lo cho cuộc đời, lo cho mọi người. Cho nên cái thứ nhất này rất là cực, rồi cái thứ hai là tinh tấn tu tập tâm linh giải thoát lại còn vất vả bội phần nữa. Nên người đi theo đạo Phật là con người vất vả, nhớ giùm thầy như vậy. Không có cái chuyện mà ai đi theo đạo Phật mà nhàn nhã, sung sướng cả. Nên nếu ai nói với ta: "Tôi tu theo Phật, tôi thành một người thư thái,
[17:47]nhàn nhã, sung sướng", là người đó hiểu sai đạo Phật. Ta đừng tin nha. Mà cái gì mà nhàn nhã, sung sướng rồi thì không có kết quả gì tốt cả. Tất cả mọi cái kết quả tốt đẹp, mọi cái hạnh phúc an lành, bền vững mai sau đều phải bắt đầu từ gì? Từ những cái công lao khó nhọc buổi đầu. Nên khi ta đến với đạo Phật mà ta vất vả là ta đang đi đúng đường. Ta vừa phải gì? Vừa phải xây dựng cuộc đời, vun đắp, bảo vệ gia đình mình, có trách nhiệm với mọi thứ trong cuộc sống này, rồi còn phải đến chùa lễ Phật, nghe Pháp, tụng kinh, ngồi thiền, đủ thứ, nó không còn thời gian rỗi. Thì đó mới là con đường tu hành đúng của chúng ta.
[18:32]Trong cái việc mà chúng ta biết ơn cuộc đời
[18:37]thì chúng ta phải đền ơn cuộc đời. Đó là người có đạo đức.
[18:48]Cái thứ nhất, chúng ta biết ơn cuộc đời.
[18:52]Người nào không biết ơn cuộc đời, người đó là người ngu si. Không thấy mình mắc nợ cuộc đời là người ngu si. Này, nói thẳng câu vậy. Nói: "Dạ, nào giờ con đâu mắc nợ ai đâu? Con toàn đi cho vay lấy lãi không, người ta mắc nợ con thì có, chứ con không có mắc nợ ai cả." Thì nói câu đó cũng là ngu si. Tại vì cái nợ cuộc đời nó không phải tính trên số tiền, mà nó tính trên cái không khí, trên cái cây xanh, à trên cái cái hoa rơi, trên cái làn gió mát, trên con đường ta đi, trên con sông mà ta ngắm. Tất cả đất trời, tất cả cuộc sống, tất cả xã hội này làm thành một cái môi trường để cho ta sống yên lành trong đó là công khó của biết bao nhiêu người.
[19:46]Nhớ như vậy, công khó của biết bao nhiêu người. Nếu bây giờ ta thử tưởng tượng, ta ở trong một cái xã hội mà bước ra là người ta giết nhau để giật đồ, mình sống được không? Không. Còn bây giờ mình bước ra có ai giật mình không? Không. Vì sao vậy? Để có được một cái xã hội yên bình mà ta đi tới đi lui tự do trong nhà, mình đi ra đi vào nơi này nơi kia không có chuyện gì xảy ra hết, lâu lâu có vài thằng ăn cướp vặt, thỉnh thoảng rồi có thằng nó đâm người ta chết thì cũng có lâu lâu một chút vậy, nhưng mà đa phần là ta bình yên thì cái cái này nó là cả một cái hệ thống xã hội vững mạnh, ta mới có một cái xã hội yên bình để ta đi ra đi vào như thế này.
[20:25]Còn nếu một nơi một xã hội mà không có một hệ thống vững mạnh, ta bước ra gặp cướp liền, là con người ta chỉ chực chờ hại nhau, giết nhau, cướp nhau, không còn cái gì hết, tất cả rối loạn. Nên ta sống được trong một xã hội yên bình, ta ngồi đây ta nghe bài pháp, ta đi chùa trong một buổi sáng chủ nhật tinh mơ thế này thì ân nghĩa, công lao của rất nhiều người trong đó. Ta phải hiểu điều này. Hiểu được điều này gọi là biết ơn cuộc đời. Mà con người đủ trí tuệ để thấy rằng mình biết ơn cuộc đời, thì con người đó cũng đủ đạo đức để phải làm gì? Để đền ơn cuộc đời. Ta đền ơn cuộc đời bằng cái gì? Đền ơn cuộc đời bằng cái gì?
[21:09]Bằng cái gì đâu không biết. Tại mỗi người ta có một cái vị trí khác nhau, khả năng khác nhau, nha, nhưng miễn làm sao ta sống làm sao? Sống tốt đẹp, sống xây dựng, đặc biệt là sống tương trợ với mọi người, đó chính là ta đền ơn cuộc đời. Gọi là sống tương trợ, tạo thành một xã hội tương trợ, đó là ta đền ơn cuộc đời. Xã hội tương trợ nghĩa là sao? Người này quan tâm người kia, người kia giúp đỡ người nọ. Trong cuộc sống này lúc nào ta cũng quan sát mọi người chung quanh mình cần cái gì để ta ra tay giúp đỡ. Đó là ta tạo nên một xã hội tương trợ. Ta tạo nên một xã hội tương trợ nghĩa là gì? Nghĩa là ta không sống một mình,
[22:01]không sống cho mình, mà lúc nào cũng sống vì vì người khác. Lúc nào cũng canh cũng rình cũng nhìn cũng ngó những người chung quanh mình, xem ai cần cái gì để ta kịp thời ra tay giúp đỡ. Đó, phải tạo thành một cái bản chất sống, một văn hoá sống, một lối sống như vậy trong tâm mình. Tạo thành một cái bản chất sống nghĩa là khuynh hướng này rất là mạnh, rất là mạnh. Rất là mạnh nghĩa là sao? Suốt ngày quanh năm suốt tháng, mình đang làm cái công việc của mình nhưng vẫn nhìn vẫn ngó chung quanh mọi người. Xem ai cần là lập tức ra tay giúp đỡ. Đó là ta tạo nên một xã hội tương trợ. Bắt đầu bằng cái gì?
[22:48]Bằng cái lối sống, bằng đạo đức của mình nha. Bắt đầu bằng cái lối sống của mình, để làm cho cái lối sống này nó lây lan hết từ thế hệ này sang thế hệ khác, lây lan từ người này sang người khác. Ta tạo thành một cái xã hội tương trợ.
[23:06]Làm được điều này là ta đền ơn cuộc đời. Nhưng mà nói là đền ơn cuộc đời nhưng sự thực ta đang tạo phúc cho cho chính mình. Ta tạo thành cái phúc rất lớn cho chính mình mai sau. Còn cái người mà không biết sống tương trợ, chỉ biết sống cho mình, không góp phần có trách nhiệm xây dựng cuộc đời thì người này không tạo phúc cho mình và cái phúc cuộc đời từ từ giảm dần giảm dần, kém dần kém dần cho đến khi cuộc đời mình rơi vào đau khổ. Còn người nào mà tạo nên một cuộc sống tương trợ từ nơi cái tấm gương của mình, từ nơi cái khuynh hướng rất mạnh của mình, lúc nào cũng nhìn cũng ngó cũng canh cũng xem
[23:49]mọi người để mà kịp thời ra tay giúp đỡ. Thầy nhắc đi nhắc lại cái này rất nhiều lần: Lúc nào cũng gì? Cũng nhìn, cũng ngó, cũng quan sát mọi người chung quanh mình để xem ai có cần thì mình kịp thời ra tay giúp đỡ nha. Thầy nói đi nói lại rất nhiều lần, mọi người phải ghi khắc trong lòng mình điều này nha, tạo thành một cái lối sống mạnh mẽ như vậy, một cái khuynh hướng như vậy và ta truyền cái lối sống này lây lan cho con cháu mình về sau. Ta truyền bá cái lối sống này cho tất cả bạn bè, láng giềng mình ở ở khắp nơi. Ai đến với mình đều phải nhiễm, lây nơi mình một cái lối sống tương trợ. Ta không sống cho mình nữa. Cuộc đời này tạm bợ, ai rồi cũng phải chết.
[24:37]Nhưng cái giá trị là khi ta còn sống trên cuộc đời này, ta đã tạo nên, ta đã góp phần tạo nên một xã hội, một xã hội tương trợ, nhớ nha. Trong cái xã hội đó ai cũng biết yêu thương, giúp đỡ nhau. Cái lý tưởng của ta là như vậy. Ta sống trên cuộc đời này, ta tạo nên một xã hội tương trợ. Ta làm sao cho tất cả mọi người trong cuộc đời này đều phải biết yêu thương, giúp đỡ nhau, được không ạ? Nha, con tim phải cháy lên! Nha, vì tình yêu thương mọi người và quyết tâm sống tương trợ để làm gì? Để kết nối mọi người lại và làm sao cho cả cái đất nước này thành một xã hội tương trợ, ai cũng nhìn nhau,
[25:27]ai cũng quan sát nhau, quan tâm nhau để kịp thời ra tay giúp đỡ nhau nha. Cái này phải ghi khắc trong tâm mình, không có nói tai này qua tai kia, đừng có mà hôm nay thầy nói nghe vui vui rồi đi về quên mất, không, phải ghi khắc điều này trong tâm mình. Không được sống thờ ơ nữa. Mà con người ta có cái kỳ lạ lắm, lúc nghèo thì rất là thân nhau, lúc giàu rồi không thân nhau nữa, phải không? Có. Nhá, ví dụ như là là có ba người đó đi tìm vàng, họ cực khổ ghê gớm lắm, người đem cơm đem nước rồi đi lặn lội lên rừng, họ thương nhau còn hơn cả ruột thịt. Nhưng khi tìm được vàng rồi thì sao? Tìm được vàng rồi thì chuyện gì xảy ra?
[26:15]Tìm được vàng rồi chuyện gì xảy ra? Thì một người mới nói: "Thôi bây giờ có vàng rồi thì chúng ta phải nghỉ ngơi dưỡng sức mới mang vàng về. Tôi sẽ đi đi đi tìm thức ăn về cho chúng ta ăn cho khỏe.", phải không? Bọn kia nói: "Được rồi, anh đi đi, chúng tôi ở đây để gói vàng lại." Đến khi ông kia đem thức ăn về thì ổng bị phục kích giết chết. Hai người kia mới nói bớt được một thằng đỡ chia. Rồi sau đó là hai người mới lấy thức ăn ăn xong rồi một người canh người kia sơ hở cái lấy cái dao chém người kia chết luôn. Còn một mình mình thì mình cũng vì cái thuốc độc trong thức ăn đem về đó ngấm cũng chết luôn.
[26:57]Và ba người chết hết, không ai đem vàng ra được về. Cái tâm lý con người là như vậy. Lúc chưa tìm được vàng thương nhau hơn cả ruột thịt, nhưng có vàng rồi trở thành kẻ thù liền. Ngày xưa chúng ta rất là nghèo, người nhà người này qua nhà người kia rất là thân tình. Bây giờ bữa nay nhà ai cũng to rồi nha, có lầu hết rồi thì sao? Xây tường xây cổng lên, quanh năm suốt tháng không biết hàng xóm mình là ai. Có không ạ? Có. Thấy không, trúng tim đen hết. Đó vậy, đó ta giàu lên rồi ta lại xa cách nhau, chứ đáng lẽ ngày xưa còn nghèo thương nhau thì khi giàu lại thương nhau hơn, nhưng mà giàu rồi thì lại xa cách nhau.
[27:34]Bây giờ ta biết đạo rồi ta phải lật ngược điều này lại nha. Lúc nào cũng tâm mình để đâu? Tâm mình để khắp nơi đất trời mà gần nhất là để nơi hàng xóm mình á, nơi bà con mình á, thân quyến mình á, anh em mình đó, lúc nào cũng quan sát mọi người, có cái việc gì cần để kịp thời ra tay giúp đỡ, nhớ như vậy, tạo thành cái lối sống như vậy, được không ạ? Nha. Bây giờ giúp đỡ là giúp làm sao? Kịp thời ra tay giúp đỡ, giúp đỡ là giúp làm sao? Ta giúp đỡ nhau là giúp làm sao? Ta nhớ lại câu chuyện con cá và cái cần câu. Nhớ không ạ? Tức là ông đó ông đi câu cá. Khi ổng câu cá được giỏ cá về cái ổng thấy có
[28:23]người nghèo ngồi bên đường thì ổng làm sao?
[28:28]Ổng rút con cá ra ổng ổng cho, nói "anh đói quá thôi cho anh con cá anh ăn". Thì sau đó là sao? Ông kia ăn hết con cá rồi đói tiếp. Thế bây giờ ta mới phê bình, ta mới nói là thôi thì bây giờ thay đổi cách giúp, giúp cái gì bằng cách gì? Cho cần câu. Người ta còn ổng tự câu cá ổng có mãi ổng ăn chứ không phải ngồi đó mà chờ người ta ném cho con cá. Nghĩa là cứ đưa cho cái cần để ổng tự sống. Giống như trên đời này mình muốn giúp ai thì mình sao? Không phải cứ cho tiền mãi mà cho người ta một cái nghề, phải không ạ? Ý là như vậy. Như vậy có phải là giúp nhau chưa? Có không? Chưa. Nghĩa là sau khi ông kia ổng được có cái cái cần câu
[29:13]rồi, ổng ra sông ổng câu, câu không được con nào.
[29:19]Câu không được con cá nào. Tại sao? Ở đây có ai biết đi câu cá? Đây ai đã từng đi câu cá? Giơ tay lên đi thầy nói chuyện câu cá cho nghe. Một người, hai người, ba, bốn, năm. Năm, ở ngoài kìa ở đó tuốt ngoài sân người ta còn giơ tay nhiệt tình hưởng ứng kìa, đó vậy đó đúng rồi, đúng rồi. Câu được nhiều cá không? Câu được nhiều không? Không, lắc đầu. Tại sao? Tại không biết sao nghe hơi mình nó không tới nó ăn. Nhưng có những người đó thả cần câu xuống là giật lên cá liền. Nhưng có cái người đứng kế bên cạnh thả cần câu y như vậy, con mồi y như vậy, cá không lại ăn. Có không ạ? Có. Có biết câu đâu mà có.
[30:06]Trả lời trả lời mà mà phấn khởi vậy. Đây là thực tế, ai đi câu đều sẽ biết chuyện này. Người không biết ngoài Bắc có gọi gì không, chứ trong Nam nó gọi là người có tay sát cá. Nghĩa là thả xuống là cá bu ăn, còn người khác đứng bên cạnh thả cần câu nó không lại ăn. Về được một hai con le que, còn cái người bên kia họ giật đầy giỏ cá họ lên. Đó, vậy ta cho cái ông nghèo đó cái cần câu nhưng mà ổng câu vẫn không có cá ăn. Tại sao vậy? Ta cho người đó một cái nghề, thấy người này nghèo quá cái mỗi lần đi qua nó vô đây là chị tôi cho chị miếng bánh mì, tại mình có cái quầy, cái ki ốt bán bánh mì á.
[30:45]Cái mình đi ngang đói quá mình cho, cái mình nghĩ giúp hoài cũng vậy, thôi cho họ cái ki ốt này để họ tự bán bánh mì họ ăn thì mình khỏi phải cho nữa, được không ạ?
[30:59]Giả vờ thôi, chưa nói ví dụ thôi chứ ai mà nỡ cho luôn cái ki ốt phải không ạ? Đúng vậy, nhưng mà thôi ví dụ. Thì cho hết cái người đó cái ki ốt, đứng bán từ sáng tới chiều không bán được ổ nào. Có không? Có, ế luôn. Nhưng mà nếu đổi chủ mình trở lại mình bán thì người ta tới mua trở lại. Còn cái giao cho cái người nghèo mà mình hay cho bánh mì á, đứng đó bán, bánh mì giống hệt, độ ngon y như vậy hết nhưng không ai tới mua. Tại sao vậy? Tại sao? Đó, bí mật là cái gì? Cái phước ở phía sau, đúng không ạ? Cái phước. Nghĩa là cái ông ổng có phước á, ổng thả cần câu xuống cái giật lên ăn, mấy con cá đó là cái gì? Mắc nợ ổng.
[31:46]Tới nạp mạng để trả nợ, nhớ như vậy. Tự nhiên cứ thấy ông đó ổng câu là có cái hơi ổng trên đó là chạy tới ăn, nạp mạng ổng để trả nợ. Tức là ngày xưa mắc nợ ổng nhiều quá, không có cách gì trả, bây giờ ăn lưỡi câu đó để mà nạp mạng trả nợ bằng cái thân của mình. Còn cái ki ốt bánh mì cũng vậy, ông kia ổng bán đắt bởi vì những người khách hàng của ổng đều là mắc nợ ổng một cái gì đó hồi kiếp xưa. Còn cái người mà nghèo khổ này nè, đã nghèo tức là đời trước làm sao? Không bố thí, không làm phước, không giúp ai, chả ai mắc nợ mình cả. Bây giờ cho tặng luôn cái ki ốt đó đứng đó, người ta đi ngang thoảng thấy, cái tâm người ta bị cái gì nó lành
[32:27]lạnh ngang cái chỗ ki ốt người ta đi luôn à, người ta không không thích ăn. Bỗng nhiên nó cản gì trong tâm người ta không thích ăn, mặc dù ki ốt vẫn y như cũ, chỉ đổi chủ thôi, đổi chủ rồi là không bán được nữa. Nên cái bí mật vẫn là cái gì? Phước. Chính xác là như vậy. Nên bây giờ ta nói, ta sống tạo nên một xã hội tương trợ, ta đền ơn cuộc đời. Bắt đầu từ cái đạo đức trong cuộc sống này mà căn bản là cái lòng hiếu kính bố mẹ. Đó, từ hiếu kính bố mẹ tới thành đạo đức trong cuộc đời, thành biết ơn cuộc đời, đền ơn cuộc đời và sống tạo nên một xã hội tương trợ. Thì trong cái xã hội tương trợ này phải giúp nhau,
[33:07]giúp con cá không thành công, đưa cần câu câu không dính cá.
[33:13]Thì bây giờ phải giúp cái gì? Giúp cái gì? Giúp cho người đó phải chính họ tạo phước mà thôi. Họ tự họ không tạo phước thì trời cũng không giúp được. Thầy nhắc lại câu này nhé, nếu mình không tự mình tạo phước, trời cũng không giúp được mình, nhớ như vậy.
[33:38]Có rất nhiều người thờ ông trời. Rất nhiều người thờ ông trời, nhưng khổ quá phải lên trên chùa xin tiền, xin gạo, vì ông trời ổng không cho. Biết cái dân Hồi giáo họ thờ ông trời, nhưng họ nghèo quá chạy lên chùa xin đồ ăn. Nói tại sao ông trời không cho? Tại vì nó rơi đúng vào cái công thức: nếu chính mình không tạo phước thì trời cũng không giúp được mình, nhớ cái câu đó vậy. Và như vậy, khi ta yêu thương cuộc đời, ta yêu thương mọi người, ta muốn giúp đỡ mọi người, ta muốn tạo nên một xã hội tương trợ thì ta phải làm sao? Giúp cho mọi người tự tạo ra phước, cái đó mới là cái quan trọng. Mà thật sự thương nhau là giúp nhau làm
[34:29]phước, công thức nằm cái bí quyết nằm ở chỗ này. Đây mới gọi là thương có chiều sâu. Như cha mẹ mà thương con vậy đó, nó cần gì cho nó cần gì cho là đang giết con mình.
[34:43]Mà thương con mình thật sự, thương có chiều sâu phải làm sao? Bắt con mình tạo phước, nhớ như vậy.
[34:53]Có nhiều ông bố mẹ nói: "Tôi cũng chẳng cần để gia tài gì cho chúng nó, tôi chỉ cho nó cái học và cái nghề", nói như vậy là trách nhiệm rồi, phải không? Giờ bây giờ nó đã xong đại học, nuôi nó tới thạc sĩ, tiến sĩ rồi, rồi bây giờ nó tự sống tôi đã xong trách nhiệm. Thì người đời thường hay nói câu đó là mãn nguyện, là hãnh diện, nói "tôi cũng chẳng cần để tiền bạc cho nó đâu, đó, tôi cho nó được cái bằng cấp tiến sĩ là đã là là coi như đã xong cái trách nhiệm của người người bố, người mẹ". Nhưng sự thực đã xong chưa? Chưa, vì chưa cho nó làm phước. Cái mấu vẫn là cái chỗ này, cái chìa khóa vẫn là cái chỗ này, chữ phước.
[35:35]Ta thương ai, muốn giúp ai, phải giúp họ cho tới cái chỗ chữ phước, nhớ như vậy. Tự họ làm phước rồi thì cuộc đời họ sẽ vươn lên. Còn ta cho cái gì, ta giúp cái gì, tất cả rồi sẽ hết, tất cả rồi sẽ tàn, đều không thành công. Nhớ như vậy, cho con cá sẽ đói, cho cần câu câu cũng không dính cá là phải làm sao? Chỉ có nước mà rủ ông đó đi đắp đắp đường thôi. Đó, này là nói bây giờ: "Anh đang đói phải không? Giờ tôi cho anh con cá, nắm xôi nè. Đây có cái đường hư, anh đi đắp với tôi nha". Thì ông kia ổng miễn cưỡng ổng đi, thì mình mới vừa đi vừa giải thích trong cuộc sống này là có nhân có có quả, ở hiền gặp lành, làm phúc thì được hưởng phúc.
[36:24]Anh làm khó khăn như vậy bởi vì một lúc nào đó anh đã sống sai lầm, ích kỷ, đó anh không giúp ai, bây giờ đời anh như vậy. Bây giờ anh hãy nghe lời tôi theo tôi làm những điều phúc, mà bây giờ phúc căn bản nhất là gì? Đó, cái cuốc tôi cho anh mượn, đất xe tôi mua tới rồi, anh chỉ có cầm cuốc anh sang xuống, anh đổ xuống tự anh sang đi. Bắt họ phải làm, tại mọi cái mình ra hết rồi. Đất mình mua rồi, tiền của mình rồi, họ chỉ bỏ công thôi. Cho nên cứ đứng là à ông đó ổng cứ kéo đất ổng sang đất, lấp mấy cái ổ gà vá từ cái ổ gà này sang ổ gà kia trên đường, đó, để cho xe đi qua lại được an toàn hơn,
[37:03]còn mình cứ đứng bên cạnh mình nói chuyện thôi chứ mình đừng làm gì nữa hết trơn. Trông rất kỳ cục, nói "anh ác quá vậy, sao người bạn bên cạnh anh làm đổ mồ hôi còn anh đứng anh nói chuyện, nói trời nói đất?". Không, đó là tình yêu thương chân thật. Tôi làm nữa cái ông hết phước á. Thế là cứ giúp cho ổng làm, cứ vậy đó ổng đói thì cho miếng gạo ăn, rồi thấy đường hư hay công việc gì, nhà của ai xây bắt ổng tới phụ mà không được lấy tiền công à. Cứ như vậy cứ đày đọa như vậy, đày đọa như vậy hành hạ như vậy, mà làm sao? Vậy chứ sau này bắt đầu vài năm sau cuộc đời thay đổi. Nên có lúc mà thấy như trời đất mà gặp
[37:42]mình thiên tai, lũ lụt thì ai là người mà cứu đồng bào nhiều nhất?
[37:51]Ai? Bộ đội chứ ai, phải không ạ? Lúc đó bộ đội mới đủ lực lượng, đủ sức khỏe, đủ phương tiện để xông vào nơi bão lũ mà cứu dân. Đó là lý do mà nhiều người đi bộ đội xong về rất là có phước, cuộc đời trở lại khá hơn ngày xưa. Lý do là vậy, vì vô tình lọt vào cái đơn vị, ví dụ nhằm năm đó là là là lũ nó lên, phải dân phải cắt lúa chạy lũ mà dân gia đình họ chỉ có vài người, thế là bộ đội tràn xuống, chỉ huy cho bộ đội tràn xuống cắt lúa phụ cho dân, đem lên liền để cho nó lũ tới thì không bị ướt. Rồi cái cái vùng đó cái nhà của dân bị hư hại, thế là cái thủ trưởng cho bộ đội xuống để mà dựng nhà cho dân.
[38:37]Cho nên đi bộ đội về đem theo một một đống phước về, rồi cuối đời sống thanh thản, khỏe luôn, là như vậy. Nên là ta thương ai, thương cho tới tận cùng á là phải giúp cho người đó cơ hội làm làm phước, nhớ như vậy. Như bây giờ một người bình thường ở ngoài đường họ đang đi qua đi lại ngoài kia kìa, chúng ta kêu họ lại: "Anh, anh, vô đây nói chuyện nghe. Anh đi làm phước nha?". Giờ bên đây có hội hiến máu ở chùa Tương Mai. À, ni sư đã hiến ba lần rồi, đang còn thiếu máu. Bây giờ anh vào anh hiến tiếp nha. Họ chịu không? Sao vậy? Tại sao họ không chịu? Tại vì họ không tin nhân nhân quả, không yêu thích việc làm phước. Đúng không ạ?
[39:30]Họ không tin nhân quả, họ đâu thích làm phước đâu. Tự nhiên bây giờ kêu họ vô hiến máu, hay là kêu họ bây giờ, ồ trong kia có cái nhà hôm qua nó mới cháy, giờ ta vào ta giúp đỡ ta dựng lại cho họ nhé? Thì họ sao? Họ mắng mình một cái, rồi họ họ đi luôn, ha? Ta họ không thích làm phước. Nên ta nói là khi giúp một con người ta cho con cá là không đủ, ta phải cho cái cần câu. Cho cần câu không đủ rồi ta phải làm sao? Giúp họ làm phước. Đi đắp đường, nhưng mà họ có chịu đi đắp đường không? Không. Vấn đề là chỗ họ không chịu. Cho con cá thì họ ăn. Bí quá cho cần câu họ ráng cầm cần câu đi câu. Nhưng mà nói tới chuyện đi đắp đường làm phước họ không.
[40:18]Lý do? Lý do? Lý do chỉ bởi vì họ không chịu đi đến chùa Tương Mai nghe pháp. Họ không hiểu nhân quả, không hiểu đạo lý, không hiểu đời trước kiếp sau. À, không tin có cái việc tạo ra phúc đức ảnh hưởng đời này đời kia. Nên chỉ những người mà có quan điểm rồi, có chánh kiến rồi, có hiểu biết đạo đức, đạo lý nhân quả rồi, những người đó mới yêu thích làm phúc. Mà yêu thích làm phúc rồi thì họ mở được cái chìa khóa bí mật của trời đất ra. Nhớ như vậy. Cho nên tất cả chúng ta là những người ngồi đây là những người đã mở được cái chìa khóa của trời đất. Tin được nhân quả, yêu thích việc làm phước. Nhớ như vậy.
[41:07]Chúng ta mới là người đang cầm cái chìa khóa đó, còn những người chạy qua chạy lại ngoài đường kia là không biết gì, rất đáng thương. Nhưng thôi, có còn hơn không. Thì chúng ta cũng vậy, mình là một số ít, nhưng quyết tâm tạo thành một xã hội tương xã hội tương trợ nha, để ta đền ơn cuộc đời, đền ơn bao nhiêu tổ tiên, bao nhiêu vị thánh hiền đã để lại cái chánh pháp, để lại cái đạo đức, để lại đạo lý cho cho ta, cho dân tộc này. Đúng như vậy. Nên là hôm nay trong cái lễ hội Vu Lan vậy là chúng ta cùng nhau mà mà nói về cái đạo hiếu với bố mẹ. Nhưng ta cũng nói là đạo hiếu với bố mẹ là căn bản thôi,
[41:58]ta còn phải phát triển thành những đạo đức rất là lớn khác. Mà trong những cái đạo đức lớn khác, có một cái lý tưởng sống là chúng ta cùng nhau tạo nên một xã hội tương tương trợ. Là gì?
[42:15]Xã hội tương trợ là gì? Là mỗi người lúc nào cũng quan sát nha, chung quanh, nhìn ngó chung quanh, để ý chung quanh, xem ai có cần gì thì ta kịp thời ra tay giúp đỡ bằng tất cả cái trái tim yêu thương của mình. Mà trong cái sự giúp đỡ đó, cái gốc vẫn là gì? Giúp cho người ta biết được đạo lý và rủ rê người ta cùng với mình làm phước, đó mới là cái gốc nha. Còn cái giúp đỡ tạm thời, nó không phải là cái việc bền. Giúp tạm thời thì cứ giúp, nhưng không phải là cái gốc của vấn đề. Hơ!