[0:15]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:21]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:40]Truyện thứ 49: Ông Phật mũi đen. Một ni cô cầu tìm giác ngộ tạo một tượng Phật và bọc tượng bằng vàng lá. Bất cứ đi đâu cô cũng mang tượng Phật này theo. Nhiều năm qua vẫn cứ mang ông Phật vàng theo, ni cô đến sống trong một ngôi đền nhỏ ở vùng đồng quê. Đền có nhiều tượng Phật, mỗi tượng có một bàn thờ đặc biệt. Ni cô muốn đốt hương trước ông Phật vàng của mình, có ý không thích hương thơm bay tạt sang những ông Phật khác, cô tạo một đường hầm nhỏ để khói xiên qua đó chỉ đến ông Phật của mình thôi. Khói xông lên làm đen chiếc mũi của ông Phật vàng khiến nó xấu đi một cách đặc biệt. Chuyện này hiểu?
[1:24]Tức là nhiều khi mình cùng thờ một Đức Phật, cùng theo một đạo Phật, nhưng mà cái tâm ích kỷ vẫn còn. Cùng là một ông Phật nhưng mà cái tượng của mình thì mình thờ cho cái nhang, cái hương thơm đi về cái tượng của mình thôi, còn mấy ông Phật của những cái bàn thờ khác thì mình không có tôn trọng. Đó, cũng là một Đức Phật Thích Ca, nhưng mà khi nó trở thành cái tượng, một cái sở hữu của riêng mình thì mình tôn trọng, còn cái tượng khác thì không tôn trọng. Đó, cho nên đây là cái cái câu chuyện vui nhưng mà nó thấm thía.
[2:05]Cùng một đạo Phật nhưng mà chia ra nhiều tông phái, rồi bên tông phái này chống tông phái kia, chùa này chống chùa kia, quên đi cái giáo lý mà Đức Phật đã dạy, mà Đức Phật là một vị thầy chung, một cha chung thôi. Nhưng càng về sau thì phân hóa nhiều nhánh, rồi riết rồi theo cái ngã của mình, theo cái lòng vị kỷ của mình, tự nhiên mình chia năm xẻ bảy đạo Phật, không còn đi đúng cái tinh thần buổi đầu. Nói cái tượng Phật là việc nhỏ nhưng ám chỉ những cái việc lớn. Ví dụ cùng thờ hai tượng Phật mà cái tượng của chùa mình coi trọng mà tượng chùa khác mình coi thường, nó là việc nhỏ, nhưng cái lớn hơn là cái tông phái,
[2:43]cái tu viện, đệ tử người này đệ tử người kia, thầy của mình thầy của người kia, vân vân. Thành ra tôn giáo bị phân hóa, mất đi cái lý tưởng buổi đầu. Truyện thứ 50: Sự Thể Hiện Trong Sáng của Ryonen. Một ni cô được biết dưới danh hiệu Ryonen sinh vào năm 1797. Ryonen là cháu nội của Shingen, một chiến sĩ lừng danh người Nhật. Ryonen có một sắc đẹp quyến rũ lại có thiên tài về thi ca nên lúc 17 tuổi Ryonen được vào hầu hoàng hậu như một công nương của triều đình. Hơn nữa có một thanh niên danh vọng chờ đợi Ryonen. Bỗng nhiên hoàng hậu kính yêu của Ryonen qua đời, những giấc mộng đầy hy vọng của Ryonen tiêu tan.
[3:24]Ryonen nhận thức được sự vô thường của cuộc đời trong trần gian này rồi vì thế Ryonen muốn học Thiền. Tuy nhiên những người thân của Ryonen không đồng ý và một cách thực tế bắt buộc Ryonen lập gia đình. Ryonen chấp nhận với điều kiện là sau khi sinh được ba người con thì Ryonen sẽ đi tu. Ryonen đã làm xong lời hứa trước khi Ryonen được 25 tuổi. Rồi chồng và những người thân của Ryonen không còn ngăn cản ý muốn của nàng nữa, nàng xuống tóc và lấy danh hiệu là Ryonen có nghĩa là sự thể hiện trong sáng và bắt đầu cuộc hành hương. Ryonen đến thành phố Edo và xin làm đệ tử của Tetsugyu. Thoáng nhìn Ryonen, Tetsugyu từ chối ngay vì nàng đẹp quá.
[4:04]Rồi Ryonen đến một vị thầy khác là Hakuo. Hakuo cũng từ chối nàng cùng một lý do đó, bảo rằng sắc đẹp của nàng chỉ gây phiền thôi. Ryonen bèn lấy bàn ủi nóng đặt lên mặt mình, thoáng chốc sắc đẹp mỹ miều của nàng mất đi vĩnh viễn. Rồi Hakuo nhận nàng làm đệ tử. Để hồi tưởng việc này, Ryonen viết một bài thơ trên mặt sau một tấm gương soi mặt nhỏ: "Trong khi hầu hạ hoàng hậu yêu quý, ta đã đốt hương để ướp thơm những áo quần tuyệt đẹp của ta. Bây giờ là một kẻ ăn mày không nhà, ta đốt mặt để bước vào thiền viện." Khi sắp qua đời Ryonen viết một bài thơ khác: "66 lần đôi mắt này nhìn thu thay đổi.
[4:42]Ta nói đến ánh trăng đủ rồi, đừng hỏi nữa. Hãy lắng nghe âm điệu của thông ngàn và bách hương khi không gió lộng." Đây là câu chuyện của một ni cô, một người mà dám lấy bàn ủi để tàn phá sắc đẹp của mình, miễn làm sao mình được nhận vào học Thiền thì thôi. Một cái tâm hồn cầu đạo vĩ đại. Bây giờ như thầy đi tu rồi á, coi là cổ chưa đi tu đó là ủi mặt, chứ thầy đi tu rồi mà kêu thầy làm chắc thầy cũng không dám làm. Mà ý là thầy cũng không có đẹp lắm. Nên phải nói là cái tâm cầu đạo rất là kiên cố và quyết liệt. Gia đình bắt phải lấy chồng, chấp nhận lấy nhưng mà vẫn nuôi cái cái cái lập trường xuất gia không thay đổi,
[5:31]dù sống đời sống gia đình không bị đắm ở trong đó, thật là đặc biệt. Và bà đã ngộ đạo nên cái cái bài thơ của bà nói đến cái câu cuối cùng là: "Hãy lắng nghe âm điệu của thông ngàn và bách hương khi không gió lộng." Khi mà không có gió thổi thì cái tiếng thông nó reo làm sao?
[5:54]Khi không có gió thổi thì tiếng thông nó reo làm sao? Nghe được cái tiếng đó không? Không nghe được, có ai nghe được không? Ở đây có ai nghe được?
[6:14]Thấy ai nghe được? Người nào nghe được á thì giống như cái không nghe, không phải, không đẩy cái chén á thuốc tới trước á, lại thò tay đẩy cái đèn tới trước. Cái lúc đó thầy trừng mắt thầy hỏi: "Còn gì nữa không?" mới kéo cái đèn lại. Encho đó. Cái đẩy chén thuốc của Encho. Rồi cũng bắt chước. Nên những cái điều này thì thầy không giải thích, ráng tu để mà hiểu. Trong bài này, câu chuyện này thì chỉ nói lên cái tấm gương của một người cầu đạo dám bỏ hết tất cả, bỏ danh vọng, quyền quý, bỏ gia đình và bỏ cả sắc đẹp của mình để đi tìm đạo, bởi vì người ta đã cảm nhận được cái cao quý của Thiền, của sự giải thoát.
[6:59]Ở đây thì chúng ta có thể chưa cảm nhận được bằng bà, nhưng mà lấy tấm gương của bà để biết rằng có một cái gì trong Thiền, trong đạo, một cái gì đó nó vượt hơn những cái giá trị tạm bợ của trần gian này. Cái mà chúng ta đang theo đuổi như là gia đình, sắc đẹp, danh vọng, tiền bạc á thì những cái đó hãy còn thấp hơn một cái gì đó mà bà Ryonen đã đi tìm trong đạo. Bài thứ 51: Miso chua. Dairyo là nhà sư nấu ăn ở tu viện của Bankei, quyết định sẽ chăm sóc chu đáo sức khỏe vị thầy già của mình và chỉ cho thầy ăn miso tươi, một thứ bột khuấy gồm có đậu tương trộn với gạo và men rượu thường lên men.
[7:43]Bankei để ý thấy mình được ăn miso ngon hơn những đệ tử, hỏi: "Hôm nay ai nấu ăn?" Dairyo được gọi đến ra mắt Bankei. Bankei biết rằng theo tuổi tác và địa vị mình thì phải ăn miso tươi. Vì thế Bankei nói với Dairyo: "Rồi anh xem, ta sẽ không ăn gì cả." Nói xong Bankei bước vào phòng đóng cửa lại. Dairyo ngồi ngoài cửa phòng xin thầy tha thứ, Bankei không trả lời. Dairyo ngồi ngoài cửa và Bankei ở trong phòng 7 ngày, đúng 7 ngày. Cuối cùng thất vọng, một đệ tử gọi lớn với Bankei: "Có thể ông đúng đấy, ông thầy già ơi, nhưng tên đồ đệ trẻ này phải ăn, hắn không thể tuyệt thực mãi được đâu." Lúc
[8:20]đó Bankei mở cửa mỉm cười nói với Dairyo: "Ta nhất định ăn cùng món ăn cho dở như các đệ tử của ta. Khi anh làm thầy, ta không muốn anh quên điều này." Cái mà ổng ngồi 7 ngày là cái gì á? Ổng ở trong phòng 7 ngày là cái gì? Chớ không giận đâu. Tức giận bò vô, 7 ngày nhịn ăn.
[8:45]Đóng lại hả?
[8:51]Nếu mà ổng giận ổng đâu bước ra ổng tươi cười ổng nói chuyện với người đệ tử, phải không? Ổng thử thách ý chí đệ tử một cái. Với cái người mà biết thương thầy thường là những người sau này có phước sẽ làm thầy, đó là nhân quả. Tuy nhiên, khi mình lo cho thầy mình đặc biệt á, sau này cái phước nó sẽ trở lại với mình. Đến khi mình làm thầy, bỗng nhiên mình sẽ chấp nhận người khác lo cho mình một cách đặc biệt hơn mọi người. Và khi mình đã chấp nhận có một sự sai biệt như vậy, lần lần nó phá vỡ cái cái cao đẹp ở trong đạo, phải không? Do đó ổng thấy cái ngày đó, ổng thấy cái phước của người đệ tử này,
[9:23]nhưng ổng thấy trước cái sai lầm mà người này sẽ sẽ phạm về sau. Nên ổng muốn dạy một bài học, ổng đóng cửa 7 ngày không ăn. Nhưng mà không phải để để giận, mà để cho người này nhớ đời. Sau này khi con làm thầy, ta không muốn con quên điều này.
[9:40]Thường thì như vậy á, trên cái nhân quả đó thì người thầy luôn luôn được phước nhiều hơn những đệ tử của mình. Do cái phước nhiều á, người thầy luôn luôn được nhiều cái ưu tiên hơn, ưu đãi hơn, à quần áo, vật chất đủ thứ đều nhiều hơn, đó. Tuy nhiên, nếu mà mình không có kềm chế, mình hưởng thụ hết thì nó mất cái cái đồng đẳng, nó mất cái đồng đẳng, làm cho trong đạo lần lần trở thành giai cấp. Con người ta luôn luôn có người phước ít, người phước nhiều, đó là điều tự nhiên. Tuy nhiên, mình phải biết hạn chế bớt để đừng để cái sai biệt trong cái phước đó nó biến thành cái sai biệt trong đời sống quá đáng, làm nó mất cái vui, phải không?
[10:24]Cho nên dù sao cũng vậy, người phước nhiều, phước ít ráng hưởng đồng với nhau. Trừ trường hợp những người như là đang trong cái cơn bệnh thì họ phải được uống sữa, ví dụ vậy, hoặc là họ khó thể mà đến dự ăn đúng giờ, hoặc là họ phải nghỉ ngơi nhiều hơn. Đó là những cái mà nó bất thường, nó sai biệt nhưng mà có cái lý do. Còn bình thường nếu mà khỏe mạnh hết, không có vấn đề gì thì mình ráng giữ cái đời sống mình cho nó đồng đồng với nhau, nó vui hơn, mà trong đạo như vậy nó hợp lý hơn. Nên thiền sư Bankei đã được nói tới trong nhiều câu chuyện rất là bản lĩnh. Ông giỏi về cả giáo lý, nhưng mà cái đạo hạnh của
[11:03]ông rất là đặc biệt qua nhiều câu chuyện. Và hôm nay thấy ông quyết tâm dạy người đệ tử về cái cái bình đẳng trong đời sống mà dám ở trong thất 7 ngày. Nhưng người đệ tử này cũng là người thứ thiệt, một con người mà cũng hết lòng vì đạo. Ông thầy ở trong 7 ngày, mình ngồi ngoài 7 ngày nhịn ăn. Là lòng kính trọng thầy hết mức, mà một cái ý chí kiên cường nữa. Con người như vậy thì sau này chắc chắn sẽ làm thầy thôi. Cái người đó đủ tư cách để làm thầy sau này. Chuyện thứ 52: Ánh sáng của anh có thể tắt. Một học viên của trường phái Tendai, Thiên Thai đó, tông Thiên Thai, một trường phái triết học Phật
[11:41]giáo, đến viếng Gasan như một đệ tử với thầy ít năm sau khi anh ta ra đi. Gasan cảnh cáo: "Nghiên cứu chân lý thì cũng hữu ích như là cất góp những lời giảng dạy cụ thể, nhưng hãy nhớ rằng, trừ phi anh thiền định không ngừng thì ánh sáng chân lý của anh có thể không tắt mất." Câu này có thể dịch sai. "Trừ phi thiền định không ngừng, ánh sáng chân lý của anh có thể tắt mất", chứ không phải có chữ không. Đây họ dịch họ đánh sai, dư chữ không. Nghĩa là thế này,
[12:15]thường thì người đến nghiên cứu thiền có thể họ được một cái sở đắc tâm linh bước đầu. Ví dụ như họ được cái chánh niệm tỉnh giác, tâm thường xuyên rỗng rang, thanh tịnh và sáng tỏ. Đó là cái bước đầu họ họ bước vào đạo, họ nhận ra được cái chỗ đó. Tuy nhiên nhận được cái chỗ đó rồi, cái họ buông lung, cho mình đã ngộ đạo mà không có thường xuyên tọa thiền, đó, thì Gasan cảnh cáo này: "Nếu mà anh không có thiền định tinh tấn thường xuyên thì cái chân lý mà anh ngộ được rồi sẽ tắt mất." Bởi vì những chân lý đó đó, qua những lời dạy, qua sự thực hành trước kia, nó chỉ được duy trì bởi sự thiền định thường xuyên thôi.
[12:57]Ở đây chúng ta cũng vậy, đừng có ai ỷ y rằng mình có thể vững, có thể giỏi được trong cái thiền mà thiếu cái tọa thiền, tập định. Cái đó rất là cần thiết. Cái chỗ này cái kinh nghiệm nói câu này nhưng mà rất là hay á, nhiều người bị lắm rồi đó. Nhiều người cũng đạt được một sự ngộ rồi lơi lỏng cái việc về thiền, cứ cho rằng mình thiền trong đời sống, nhưng mà sự thực không thể nào bằng cái cái cái tọa thiền, còn là giữ cái tỉnh giác thường xuyên trong đời sống phải kết hợp với nhau. 53. Người cho phải cảm ơn. Vào thời Kamakura, khi Seisetsu là đại sư của đền Engaku, ông đòi một nơi rộng hơn vì nơi ông dạy đã quá chật vì đông người.
[13:36]Umezu, một thương gia ở thành phố Edo, quyết định cúng 500 đồng tiền vàng ryo để xây một trường học rộng rãi hơn. Umezu đem số tiền này đến Seisetsu. Seisetsu nói: "Được rồi, tôi sẽ nhận." Umezu biếu túi vàng cho Seisetsu, nhưng Umezu không bằng lòng thái độ của Seisetsu. Với 3 ryo người ta có thể sống trọn một năm, mà ông thương gia không được Seisetsu cảm ơn việc tặng 500 đồng vàng này. Umezu ám chỉ: "Trong túi đó là 500 ryo." Seisetsu đáp: "Ông đã nói với tôi rồi." Umezu nói: "Mặc dù tôi là một thương gia giàu có, nhưng 500 ryo là một món tiền lớn." Seisetsu hỏi: "Ông muốn tôi cảm ơn ông?" Umezu đáp:
[14:14]"Vâng, phải vậy." Seisetsu hỏi: "Sao lại tôi? Người cho phải cảm ơn chứ." Cái việc người cho phải cảm ơn thì trước hết là một giáo lý trên cái nhân quả. Bởi vì khi mà có người nhận cái đồng tiền của ông thì ông có phước. Nhất là cái người nhận làm vào một việc chính đáng trong Phật pháp là đem tiền đó để làm một nơi giảng đạo, dạy dỗ giáo lý người khác thì người mà cúng được phước vô cùng. Thì có một người để làm một cái việc chánh đáng cho ông cúng thì đó là một điều quá hiếm, quá đặc biệt là cái cái phước của ông nên ông phải cảm ơn, ha, đó là trên cái giáo lý. Nhưng mà trên cái thực sự đó mình phải hiểu thêm chỗ này
[14:53]là chính Seisetsu ông là người không bị lung lay bởi sự giàu nghèo, đó.
[15:04]Mặc dầu ông cần tiền để làm một cái ngôi đền à nhưng mà không phải vì cái người có tiền đến mà ông phải coi như phải dao động vì họ. À ông cần là cần cái tình thôi. Cho nên ví dụ người nghèo, người giàu đến mà ông này giàu đến với một thái độ hơi khinh khỉnh, ông này thấy liền. Cho nên muốn cho ông một bài học, muốn cho một bài học. Mặc dầu nói cái giáo lý là người cho phải cảm ơn á, nhưng mà sự thật là dạy dạy trong cái hạnh á, vì trong cái hạnh là đừng có ỷ cái sự giàu có của mình khi đến với đạo. Như vậy ở đây nó dạy cho chúng ta hai điều. Thứ nhất là nếu mình là người thường hay được nhận sự cúng
[15:42]dường người khác thì phải ráng giữ thái độ như vậy. Mình luôn luôn tử tế với mọi người, kể cả người giàu cũng như người nghèo, đó. Mình đừng có khinh người nghèo, cũng đừng có cái mà xu nịnh người giàu, đó đây là cái ý thứ nhất. Cái ý thứ hai là nếu mình là người đem tiền đến cúng dường thì cũng vậy, đừng có bao giờ ỷ cái đồng tiền mình cúng mà có một thái độ gì khác, điều như vậy. Còn cái thứ ba mới là cái câu nói: "Người cho phải cảm ơn." Chuyện thứ 54: Di ý và di thư. Ikkyu, một thiền sư danh tiếng của triều đại Ashikaga, là con trai của hoàng đế. Khi Ikkyu còn bé, mẹ Ikkyu đã bỏ các cảnh huy
[16:25]hoàng để đi học thiền trong một thiền viện. Và hoàng tử Ikkyu cũng trở thành một đệ tử của thiền môn. Khi mẹ Ikkyu qua đời để lại cho Ikkyu một lá thư. Thư viết: "Gởi Ikkyu, mẹ đã làm xong việc mẹ trong đời này và bây giờ mẹ trở về với vĩnh cửu. Mẹ muốn con trở thành một đệ tử giỏi và chứng ngộ được Phật tánh của chính con. Con sẽ biết mẹ ở địa ngục và có luôn luôn ở bên con hay không. Nếu con trở thành một người nhận biết được Phật và người theo Phật là Bồ Đề Đạt Ma là những người giúp việc của chính con, con có thể bỏ học để làm việc cho loài người. Phật đã rao giảng 49 năm trời và trong suốt khoảng thời gian
[17:01]đó, Phật tìm thấy không cần thiết phải nói một lời nào cả. Con phải biết tại sao như thế, nhưng nếu con chưa biết và chưa muốn biết hãy tránh xa sự suy tư vô ích. Mẹ của con, sinh không chết, mồng một tháng chín. Tái bút: Mục đích của những lời Phật dạy là để giác ngộ những kẻ khác. Nếu con lệ thuộc vào bất cứ một phương pháp của lời dạy, con chỉ là một con trùng ngu ngốc. Có 80.000 quyển sách viết về giáo lý của Phật và nếu con có đọc hết tất cả mà vẫn không nhìn thấy bổn tánh của chính con, con sẽ không thể hiểu được bức thư này. Đây là ý muốn cuối cùng và di thư của mẹ." Bà không để lại một cái gì có vẻ có tài sản, chỉ để lại một lời dạy.
[17:38]Lời dạy là khuyến khích đứa con hoàng tử của mình cố gắng đi tìm sự giác ngộ nơi chính mình, tránh xa sự suy tư,
[17:50]đừng có là mọt sách mà phải biết thực hành trong cái nội tâm của mình. Bà nói rằng bà trở về với vĩnh cửu à muốn con chứng ngộ được Phật tính của chính mình, à thấy Phật và những vị tổ sư đã vì chúng sinh mà chịu cực khổ thì sau này cũng vậy, mình sẽ bỏ cả cuộc đời của mình trong nhiều kiếp để mà phục vụ cho tất cả chúng sinh. Nên những lý tưởng cao đẹp mà bà nhắc cho con mình, đó là cái cái lòng thương chân chính của một người mẹ. Thương con không phải là chìu con theo những cái dục vọng thấp hèn của nó, mà thương con khuyến khích nó vươn lên thành thánh. Đó, đó là lòng thương con và sự dạy con chân chính.
[18:33]Chúng ta thương ai cũng nhớ như vậy. Chuyện thứ năm mươi lăm: Trà sư và kẻ ám sát. Taiko, một chiến sĩ đã sống ở Nhật trước thời Tokugawa, học Chanoyu, tức nghi thức uống trà, với Sen no Rikyū. Sen no Rikyū mà cái ông thầy mà ông trà sư mà mà có cái cảm quan cân xứng lần trước thầy nói đó, một bậc thầy của lối diễn tả có tính chất mỹ thuật và sự bình tĩnh và sự hài lòng. Người hầu cận của Taiko là chiến sĩ Kato giải thích lòng say mê nghi thức uống trà của cấp chỉ huy anh ta như là sự chểnh mảng những công việc của quốc gia, vì thế anh ta quyết định giết chết Sen no Rikyū được. Kato giả vờ đến viếng xã giao với vị trà sư và anh ta được mời uống trà.
[19:15]Vị trà sư, người suýt nữa bị nghệ thuật của mình giết chết, thấu nhìn thấy ý định của chiến sĩ. Vì thế, ông mời Kato để kiếm bên ngoài trước khi bước vào trà phòng theo nghi thức, giải thích rằng Chanoyu chính là biểu tượng của thanh bình. Kato không chịu nghe, anh ta nói, "Tôi là một chiến sĩ, tôi luôn luôn mang kiếm theo bên mình. Chanoyu hay không Chanoyu mặc, tôi mang kiếm của tôi." Sen no Rikyū đấu dịu, "Được rồi, anh hãy mang kiếm vào dùng một tí trà chơi." Khi ấm đang sôi trên ngọn lửa than, bất ngờ Sen no Rikyū nghiêng ấm nước. Hơi nước xì lên, khói và bụi bay đầy cả căn phòng. Chiến sĩ giật mình chạy ra ngoài.
[19:49]Sen no Rikyū xin lỗi, "Đây, đây là lỗi của tôi, hãy vào lại uống tí trà. Tôi cầm kiếm anh đây. Kiếm lấm đầy bụi tro, tôi sẽ lau sạch, trả kiếm lại cho anh." Trong tình thế khó khăn này, chiến sĩ nhận thấy không thể giết vị trà sư được, vì thế anh ta bỏ ý định đó. Đây là người lính có một người chỉ huy của mình thích uống trà theo cái lối trà đạo của Nhật, mà uống trà theo lối trà đạo mất thì giờ dữ lắm. Trong đó đòi hỏi con người hớp một hớp trà với trọn vẹn cả cái tâm hồn của mình, với tất cả một sự chuẩn bị thật là trọn vẹn, từ một cái trầm tĩnh, thanh bình, trân trọng để hớp được một cái hớp trà xứng đáng.
[20:31]Thì Kato này thấy cái việc mà uống hớp trà, anh uống ực một cái hết một bình trà, còn đây hớp một hớp trà mà cực khổ quá, mất thì giờ quá, chểnh mảng công việc của quốc gia, nên anh ta phản đối. Trước nhất là không hiểu nổi những cái mà những cái mà chúng ta gọi là mất thì giờ đó, trong một cái trầm lặng, thanh bình, bất động à mình cứ tưởng cái đó là mất thì giờ, không ngờ đó chính là những giây phút hạnh phúc. Chúng ta lăn xăn ở cuộc đời để tìm cái gì? Để đi tìm hạnh phúc. Nhưng mà thực sự đó, hạnh phúc nó không phải ở cái lăn xăn, mà nó chính ở những giây phút chúng ta trầm lắng cái tâm hồn mình
[21:10]lại, tìm được một cái yên tịnh, thanh thản, hòa bình của nội tâm. Đó mới sự thật là hạnh phúc.
[21:21]Mà ông trà sư Sen no Rikyū này trong cái thanh bình của mình thì cái trực giác lóe sáng, biết được ý định không tốt của người kia và ông có cái sáng kiến kì nhạy là lấy cái bình trà của mình là cái mà mình làm phương tiện để dạy đạo đó trở thành vũ khí. Anh kia mang kiếm theo để bên cạnh, lúc mà bụi tro bắn lên cái anh giật mình chạy ra ngoài để kiếm lại. Bởi vì lúc đó anh không còn bình tĩnh để nhớ rằng một người chiến sĩ luôn luôn phải có kiếm bên mình. Lúc đó là mất bình tĩnh là cái kiếm mất liền. Cái vũ khí, cái mà đi theo mình như hình với bóng, nhưng không phải là cái chắc ăn khi mà tâm mình loạn động.
[22:04]Nên chính cái sự bình tĩnh đó nó là cái sức mạnh, nó là cái vũ khí của mình. Còn cây kiếm nó chưa chắc là vũ khí đâu, một khi mình đã rối loạn, đã mất bình tĩnh. Ở đây, ông trà sư là chân yếu tay mềm, chỉ có cái trực giác và có cái sáng tạo, một bình trà, một ngọn lửa để uống trà trong cái hòa bình đó vẫn trở thành một cái vũ khí tự vệ được, thật là hay. Cái nhu thắng được cái cương. Đây là yếu chỉ của Nhu đạo, của Hiệp khí đạo. Với một con người trí tuệ thì cọng cỏ cũng trở thành vũ khí để tự vệ được, thật là hay. Câu chuyện này tuy là ngắn, gọn mà thật là độc đáo. Chuyện 56: Chánh đạo. Trước khi Ninakawa qua đời, thiền sư Ikkyu đến viếng ông.
[22:51]Ikkyu hỏi, "Tôi sẽ độ anh." Ninakawa đáp, "Tôi đến đây một mình và sẽ ra đi một mình, anh có thể giúp tôi được gì?" Ikkyu nói, "Nếu anh cho rằng anh thật có đến và đi thì đó là ảo tưởng của anh. Hãy để tôi chỉ anh con đường không đến không đi." Với những lời này, Ikkyu đã vén màn một con đường trong sáng và Ninakawa mỉm cười ra đi. Thật là hay.
[23:17]Khi chúng ta thấy cuộc đời này là thật, thấy cái thân mình là thật thì rõ ràng thấy chúng ta phải trải qua một cuộc đời đầy biến động và cái thân này có sinh ra, có đến với cuộc đời này và có lúc chết đi ra khỏi cuộc đời. Nhưng thiền sư Ikkyu muốn nói đến một cái chỗ khác. Nó có một cái chân lý, nó có một cái chỗ sống, một cái tâm, một cái Phật tính, nó phủ trùm, thanh tịnh, nó không bị biến động bởi cuộc đời, nó không bị cái thân xác này khi đến khi đi làm thay đổi. Cái đó, cái chỗ an bình vĩnh hằng đó, đó là cái mà ông Ikkyu ổng muốn chỉ: để tôi chỉ anh con đường không đến không đi. Nhưng ông này, Ninakawa này cũng là một người tu rất
[24:03]nhiều, trong giây phút bất ngờ đó ông ngộ đạo liền. Ông ngộ đạo rồi ông cũng mỉm cười ra đi luôn. Nhưng lúc đó ông có ra đi không? Ờ ông cũng không ra đi tại vì ông đã thấy được cái không đến không đi rồi. 57: Cửa thiên đường. Một người lính tên là Nobushige đến hỏi Hakuin, Hakuin là ông thiền sư mà trả lời "Thế à?" đó, "Thật có thiên đường và địa ngục không?" Hakuin hỏi lại, "Anh là ai?" Người lính đáp, "Tôi là một samurai." Samurai tức là một võ sĩ. Hakuin kêu lên, "Hừ, anh mà là lính? Luật nào bảo anh là cận vệ của ông ta?" có lẽ là cận vệ của vua. "Mặt anh trông như một tên ăn mày không bằng."
[24:41]Nobushige giận dữ, anh ta bắt đầu rút kiếm, nhưng Hakuin đáp tiếp, "Anh cũng có kiếm? Có lẽ kiếm của anh không buồn cắt đầu tôi đâu." Khi Nobushige rút kiếm, Hakuin nói, "Đây, hãy mở cửa địa ngục đi." Nghe lời này, Nobushige nhận thức được sự giáo huấn của thầy, cho kiếm vào vỏ và cúi đầu đảnh lễ. Hakuin nói, "Đây, hãy mở cửa thiên đường." Tức là ông không nói thiên đường là gì, địa ngục là gì, nhưng ông cho biết cái nhân của nó. Cái nhân của một con người mà sân hận ờ chống đối à bất mãn, ngay trong hiện tại tâm hồn mình đầy cái đau khổ đó, đó là cái cửa của địa ngục, chứ không phải đâu xa. Nhưng thật sự địa ngục là cái gì đó thì sau này nữa.
[25:23]Sau này khi mình lâm hoàn toàn vào một cái cảnh bi đát, khốn cùng, đó là bế tắc cùng cực, tuyệt vọng cùng cực, đó là địa ngục. Nhưng mà trước khi đi đến cái đó mình đã gieo cái nhân gì? Mà cái nhân đó bắt đầu từ cái tâm mình trước, từ cái tâm đầy sân hận, chống đối, bất mãn đó. Và khi mình hiểu được cái sai lầm đó, cho kiếm vào vỏ, cúi đầu đảnh lễ với cái tâm gì? Tâm khiêm hạ, hạ mình xuống, biết kính trọng người đáng kính, thì lúc đó đó là cái cửa để đi vào thiên đường. Thiên đường là cái gì? Tức là một cái đời sống mà mình thì luôn luôn được mọi điều thuận tiện, được mọi điều hạnh phúc. Đó.
[26:04]Cho nên Hakuin thì ổng không muốn nói dài dòng. Ổng ngồi ổng giải thích thiên đường, địa ngục có hay không mệt lắm. Ổng khích ông này một cái để cho ông này thấy được sự thật nơi chính mình đó. Cái tâm sân vừa khởi lên, ổng chỉ liền: đó, địa ngục, cửa vào địa ngục. Hiểu được cái lời dạy, tâm hạ xuống một cách hối hận, khiêm hạ, thì nói: đây, cửa vào thiên đường. Không nói nhiều. Những thiền sư mà thứ thiệt là vậy. Họ không nói nhiều, họ chỉ cho mình thấy cái cái tâm của mình thôi để hiểu được cái con đường phải đi. 58: Bắt ông Phật đá. Một người buôn bán mang 50 cuộn hàng vải trên vai, trời nắng chang anh ta dừng chân nghỉ dưới bóng mát của một tượng Phật bằng đá.
[26:45]Anh ta ngủ một giấc, sau khi thức dậy, hàng hóa của anh ta không cánh mà bay. Anh ta liền báo với nhà chức trách. Một quan tòa tên là O-oka mở một phiên tòa để xét xử. Cuối cùng, quan tòa kết luận rằng ông Phật đá phải ăn cắp hàng hóa. Ổng có mặt là để săn sóc sự an vui của dân chúng, nhưng ổng đã không làm tròn bổn phận, hãy bắt giam ổng. Cảnh sát bắt ông Phật đá mang đến tòa. Một đám đông ồn ào theo sau tò mò muốn biết lời phán xét của quan tòa ra sao về vụ này. Khi O-oka xuất hiện trên ghế thẩm phán, ông ta trách cử tọa lớn tiếng ồn ào, "Các ngươi có quyền gì đến trước tòa cười đùa như thế?
[27:20]Các ngươi đã khinh khi tòa, phải phạt vạ và bắt bỏ tù hết." Người ta vội vàng xin lỗi. Quan tòa tiếp, "Tôi phạt vạ các người nhưng tôi sẽ khoan hồng với điều kiện là mỗi người phải mang một cuộn hàng bông đến tòa nộp trong ba ngày, ai không tuân sẽ bị bắt giam." Một trong những cuộn hàng bông người ta mang lại, người khách thương nhận được ngay nó là của anh ta, và như thế tên trộm bị khám phá ra dễ dàng. Người khách thương gói hàng hóa của mình lại, còn những cuộn bông kia được trả lại cho mọi người. Câu chuyện này có nghĩa gì? Ai hiểu?
[27:53]Trước hết là cái mưu trí của ông tòa, ổng làm lung tung bắt ông Phật đá rồi trách cái người dân này kia nọ. Nhưng cuối cùng rồi để tìm cái, cho cái người khách thương á nhìn ra cái cuộn bông vải của mình của ai đem tới, đó, để bắt ra được tên trộm. Đó là cái mưu trí của ổng. Nhưng mà cái câu chuyện này liên quan là chỗ ông Phật đá là ông quan tòa Ooka này ổng kết luận một câu kỳ cục là ông Phật này ổng ăn cắp. Ổng có mặt là để chăm sóc sự an vui của dân chúng, mà ổng không làm tròn bổn phận thì bắt giam ổng. Một câu kết luận quá kỳ cục làm cho người dân người ta kéo tới một cách ồn ào để coi. Đó, mà ồn ào thì ổng mới mới ra tay, mới ra cái mưu của ổng.
[28:31]Cái câu chuyện này, cái phần mưu trí của quan tòa không quan trọng, cái quan trọng ở chỗ là lợi dụng ông Phật đá để mà tìm cho ra thủ phạm. Thì ở chỗ này, chúng ta hiểu thế này: tất cả những tượng Phật khác đều giống như ông Phật đá này hết, đều chỉ là cái phương tiện thôi để mình tìm ra được sự thật. Cho nên ở đây, cái tượng Phật á nhiều khi là chúng ta đừng nghĩ nó là một cái gì nó quá đáng để rồi mình lầm chấp, mà nên nghĩ đây là phương tiện để mình nhớ tới Phật, tới lời dạy của Phật và mình đi tìm được cái chân lý trong cái cuộc đời của mình, ha, chứ không phải là mình tôn sùng một cái tượng Phật quá đáng và quên đi cái sự thật nơi chính mình.
[29:14]Đó là cái điều của bài này muốn muốn nói đó. Thì có một lần ngài thiền sư Đơn Hà ngài đến cái ngôi đền đó nhằm mùa đông, trời tuyết lạnh quá, ngài ôm ông Phật gỗ xuống ngài chẻ ra ngài ngài đốt để ngài ngài sưởi ấm. Cái viện chủ ổng tới, trách: "Phật của tôi mà tại sao đi thiêu?" Ổng ổng lấy cây gậy ổng khơi khơi trong đống lửa: "Ờ, để tôi thiêu tìm xá lợi, cái ngọc xá lợi của Phật." Ông viện chủ nói: "Phật Phật gỗ mà làm gì có xá lợi?" Ổng nói: "Nếu không có thì rinh thêm hai ba ông nữa thiêu luôn." Ngay câu nói đó, ông viện chủ ngộ đạo liền. Chúng ta đi tìm Phật, đi tìm cái chân lý đó, nó siêu việt qua mọi cái hình tượng.
[29:55]Cái chân lý thật sự nó không hình không tướng. Cái cái chỗ mà nó siêu việt á, nó tràn đầy cái sự tỉnh giác, cái bình an không hình không tướng. Còn cái có hình có tướng á, tuy là hình Phật đi nữa cũng chỉ là phương tiện mà thôi, đừng có quá cố chấp. Mà phương tiện như thế nào, đó, thì tùy cách chúng ta sử dụng. Nếu chúng ta không khéo sử dụng, trở thành cái mê tín, mà nếu khéo sử dụng thì mình làm tăng trưởng cái phước duyên của mình. 59. Những người lính của lòng nhân từ. Một lần, một sư đoàn quân Nhật tập trận giả và một vài vị sĩ quan thấy cần phải đặt bộ tham mưu của họ trong ngôi đền của Gasan.
[30:33]Gasan bảo những người nấu ăn của ông: "Hãy cho những sĩ quan đó ăn những món đơn giản như chúng ta." Việc này làm những người lính nổi giận, vì họ thường được tiếp đãi một cách tôn kính. Một người đến nói với Gasan: "Ông nghĩ chúng tôi là ai? Chúng tôi là những người lính hy sinh mạng sống mình cho tổ quốc. Tại sao ông không đối xử với chúng tôi một cách xứng đáng?" Gasan đáp không nhượng bộ: "Các anh nghĩ chúng tôi là người gì? Chúng tôi là những người lính của lòng nhân từ, mục đích của chúng tôi là cứu vớt tất cả chúng sinh." Ở đây á thì có mấy vấn đề: thứ nhất là cái thái độ
[31:07]à thẳng thắn mà hơi ngang của Gasan. Cái hơi ngang của ổng thích kỳ kỳ lắm, lát sau chúng ta sẽ gặp lại câu chuyện của ổng nữa. Tánh ổng cũng hơi ngang ngang. Nhưng ở đây, chúng ta bỏ qua cái phong thái đó, chỉ cần cái câu định nghĩa cuối của ổng thôi. Tức là chúng ta đừng nghĩ những người đi tu là những người tiêu cực, thụ động, là những người sai. Cứ nghĩ rằng là chỉ trốn mình trong một cái nơi nào đó để tránh xa cái cuộc đời, tránh xa cái biến động trần gian mà tìm cầu an, đừng nghĩ như vậy. Mà phải biết rằng, chính những người tu là những người rất tích cực. Họ chiến đấu với nội tâm của họ từng giờ từng phút để tìm ra được cái đạo đức,
[31:42]cái nhân vị chân thật, và từ cái cái được đạo đức, cái giá trị đó, họ là gì? Họ là những người lính của lòng nhân từ, mục đích của chúng tôi là cứu vớt tất cả chúng sinh. Câu chuyện này cho chúng ta thấy hai mặt của vấn đề, chứ đừng nhìn một chiều. Nên có những người trách những người tu là cầu an, là trốn đời, không có tích cực đóng góp cho xã hội, không phải vậy. Xã hội luôn luôn cần đặt trên nền tảng của đạo đức, mà chỉ những người thầm lặng trong cô đơn á, đi tìm cái đạo đức sâu thẳm á, những người đó mới có thể làm gương cho đạo đức của xã hội được. Chuyện 60. Con đường hầm. Zenkai, con trai một samurai, du hành đến Edo và trở thành
[32:25]một người hầu cận của một viên chức cao cấp ở đó. Zenkai yêu người vợ của viên chức này và việc đó bị phát giác. Để tự vệ, Zenkai giết người chồng rồi dắt người vợ tẩu thoát. Sau đó, cả hai trở thành những tên ăn cắp. Nhưng người đàn bà quá tham lam khiến Zenkai trở nên khinh bỉ. Cuối cùng, Zenkai bỏ người đàn bà đó và đến một tỉnh xa tên là Buzen. Ở Buzen, Zenkai trở thành một tên ăn mày lang thang. Để chuộc lại dĩ vãng, Zenkai quyết định làm một vài việc tốt trong đời. Biết trên một sườn núi đá có một con đường nguy hiểm đã từng nhiều người bị thương và thiệt mạng, Zenkai quyết định đào một con đường hầm xuyên qua núi đá.
[32:59]Ban ngày xin ăn, ban đêm đào núi, khi Zenkai hơn 30 tuổi thì đường hầm đã đào được dài 695 thước, cao 6 thước và rộng 9 thước. Dễ sợ. Hai năm trước khi công việc hoàn thành, một người con trai của viên chức bị Zenkai giết, là một người giỏi kiếm thuật, tìm được Zenkai và muốn giết Zenkai để báo thù cho cha. Zenkai nói: "Tôi sẽ dâng mạng tôi cho anh, nhưng hãy cho tôi làm xong việc này. Khi công việc hoàn thành rồi anh có thể giết tôi cũng được." Như thế, người con trai của viên chức đợi đến ngày xong việc. Nhiều tháng trôi qua và Zenkai vẫn tiếp tục đào đường. Người con trai trở nên chán nản vì không có việc gì
[33:33]làm, nên anh ta bắt đầu giúp Zenkai đào đường. Sau khi giúp Zenkai hơn một năm, anh ta trở nên kính phục dũng chí và tư cách của Zenkai. Cuối cùng, con hầm đã hoàn thành, và người ta có thể qua lại an toàn. Zenkai bảo: "Bây giờ việc đã xong rồi, hãy chém đầu tôi đi." "Làm sao con có thể cắt đầu thầy được?" Người thanh niên nói qua làn nước mắt. Câu chuyện này thật là cảm động. Thứ nhất là điều này nói rằng trong cuộc đời này khó ai tránh khỏi được lầm lỗi, đó là một cái điều sự thật. Nhưng cái quan trọng không phải là ngồi đó mà than thân trách phận, người vấp ngã rồi phải biết đứng lên mà đi.
[34:12]Cái quan trọng là biết đứng lên mà đi đó, cái giá trị nằm ở chỗ đó đó. Cái người mà dám đứng lên đi tiếp đó. Zenkai cũng vậy, coi như đã tư thông với vợ người khác rồi giết luôn người chồng, đó, là một cái lỗi lầm lớn trong đời. Nhưng rồi sao? Ông ta đã đứng lên mà đi bằng cách là dồn hết cuộc đời còn lại của mình làm một việc phước cực lớn. Mà phước lớn thì thường ít có phước nào bằng phước đắp đường, nhất là một con đường đèo dốc sườn, sườn núi nguy hiểm, ổng làm con đường hầm xuyên qua núi đá. Công việc này là một công việc mà sức của người đơn giản không làm nổi. Mà ổng kiên trì ổng làm, ban ngày xin ăn, ban đêm đào núi.
[34:53]Đó, đến khi hơn 30 tuổi thì đường hầm đã đào được dài hơn 600 thước.
[35:00]Thì cái phước này với một cái lòng chân thành như vậy, nó đủ để xóa đi cái cái cái tội kia rồi. Đó, so sánh thì cái tội kia là khá nặng đó, nhưng cái phước này nó làm cho cái tội kia bị lưu hãnh đi. Giống như là một cái nắm muối, là một nắm muối tội, nhưng mà ông ta có cả một cái ao nước phước vậy đó, nên nắm muối đó rớt vào cái ao đó không đáng kể nữa. Cái phước quá lớn, nên cái tội đó coi như là không đáng kể. Và việc đó nó rõ ràng nó hiện ra là cái người con trai đi tìm trả thù mà thấy cái tư cách, cái dũng chí, cái công nghiệp của ông làm được cho cuộc đời này, cảm động. Quên mất mối thù và xem ông như một người thầy,
[35:40]một người đã dạy cho mình là kiên nhẫn phi thường, suốt cuộc đời làm lợi ích cho mọi người mà thôi. Cái bài học đó, cái người con trai này học cảm thấy nó quan trọng hơn, nó hạnh phúc hơn là việc mình trả thù được cho cha mình. Trả thù cha là quan trọng đó, nhưng mà so với cái việc cái cái cái ý chí mà đem cả cuộc đời để làm một cái công nghiệp vĩ đại như vậy đó, thì cái người này thấy cái cái việc trả thù cha trở nên nó quá nhỏ nhen, ti tiện. Và cái tấm gương đó, cái bài học đó mới đáng để mình học hơn. Đó. Cái mà người mình giết là người cho mình một bài học quan trọng trong cuộc đời thì hay, câu chuyện này thiệt là hay.
[36:20]Tuy nhiên trên cái nhân quả thì thầy có thể phân tích thế này: một kiếp khác, Zenkai sẽ bị giết lại, đó đương nhiên. Nhưng dù bị giết lại thế nào đó, thì trong kiếp này và những kiếp sau nữa thì ông sẽ là một người rất là sung sướng, hạnh phúc, là một người có tâm hồn rất là đạo đức. Bởi vì bao nhiêu năm mà miệt mài đục từng cục đá đó, nó thành một cái chất đạo đức thấm sâu vào trong tim của ông, để từ kiếp đó đến những kiếp về sau ông luôn luôn là một người đạo đức, và cái phước đó đủ để ông hưởng cái sự sung sướng hết kiếp này sang kiếp khác. Ở đây có nhiều bài học cho chúng ta: thứ nhất là về phía cái người con trai
[36:57]là chúng ta phải cân nhắc, có những cái nhiều khi là những cái tư thù riêng, nhưng mà phải xem, đôi khi là cái cái cái oán đối riêng đó nó quá nhỏ so với những cái gì mà mình có thể thấy được ích lợi từ nơi cái kẻ thù của mình, cái người mà mình ghét. Nhiều khi cái mình ghét người ta là một việc nhỏ thôi, mà chính những cái việc người ta làm được cho cuộc đời này nó là việc lớn đáng để mình học, nên dẹp cái đó đi. Đó, nên đừng có cố chấp, cố chấp cái cái thù riêng mà phải nhìn đến cái cái việc chung hay hơn. Và cái bài học thứ hai là con người ai cũng có thể vấp ngã, nhưng phải biết để đứng lên mà đi.
[37:35]Cái giá trị nằm ở chỗ biết đứng lên mà đi, Thứ ba là cái vấn đề tội phước, cái cân nhắc tội phước. Có thể có tội, nhưng mà cái phước cực lớn nó vẫn hóa giải được cái tội đó. Đây là những điều mà chúng ta học được từ cái câu chuyện này, thật là cảm động. 61. Gudo và Hoàng đế. Hoàng đế Go-Yozei hay học thiền với Thiền sư Gudo. Hoàng đế hỏi... Gudo này là câu chuyện thứ hai mà... Tuôn in "Kim cương trên con đường lầy" đó, có người đệ tử mà bợm nhậu cuối cùng bỏ theo thầy đi tu luôn đó. Ngài Gudo này đây. Hoàng đế hỏi: "Bạch thầy, trong thiền nói chính tâm này là Phật, có đúng không?". Gudo đáp: "Nếu tôi bảo đúng thì ngài sẽ nghĩ rằng ngài hiểu mà không hiểu.
[38:21]Nếu tôi bảo không thì tôi phản lại một sự thật mà nhiều người hiểu hoàn toàn". Câu trả lời ổng cũng khéo. Tức là thế này. Nó là một sự thật nhiều người hiểu hoàn toàn, đó là sao? Là tâm mình chính là Phật. Nhưng mà nếu bây giờ tôi xác nhận điều đó thì ông sẽ nói rằng ông hiểu mà không hiểu. Bởi vì sao? Bởi vì ông nghe thì ông chấp nhận lời tôi nói, nhưng mà ông chưa có thật ngộ, nên không cái ngộ vẫn làm cho ông cảm thấy mơ hồ. Đó. Cái này nó cần cái thật ngộ thôi. Một ngày khác, hoàng đế hỏi Gudo: "Người giác ngộ đi đâu khi chết?". Gudo đáp: "Tôi không biết". Hoàng đế hỏi: "Tại sao thầy không biết?". Gudo đáp:
[38:56]"Bởi vì tôi chưa chết". Thiệt là hay. Hoàng đế còn phân vân hỏi nhiều việc nữa mà tâm ông không hiểu được. Vì thế, Gudo đập tay lên sàn nhà như để thức tỉnh hoàng đế, và hoàng đế giác ngộ. Hay thiệt, đập tay một cái là ông kia bừng ngộ liền. Đây cũng là một thủ đoạn đặc biệt. Sau khi giác ngộ, hoàng đế kính trọng thiền và ông già Gudo hơn nữa. Và ông còn cho phép Gudo đội mũ trong cung điện vào mùa đông. Khi hơn 80 tuổi, Gudo thường hay ngủ gục trong lúc dạy, và hoàng đế im lặng rút lui sang phòng khác, như thể... như thế người thầy kính yêu của ông có thể hưởng được những gì còn lại mà tấm thân già của Gudo đòi hỏi.
[39:37]Hết. Câu chuyện này có nhiều điều hay. Ở trên nói về tâm Phật thì thầy đã nói rồi. Nói rằng hoàng đế còn hỏi nhiều chuyện vẩn vơ, chuyện xa vời. Nhưng mà cũng giống như Đức Phật, Thiền sư Gudo không muốn trả lời những chuyện đó mà chú trọng vào làm sao là người ngộ, người học đạo đó, thật ngộ, thực chứng ngay trong cái giây phút này. Khi mình thật ngộ, thực chứng rồi, thì những cái thắc mắc của mình tự nhiên được hóa giải. Còn mình chưa có thật ngộ, thực chứng, mà có thắc mắc hỏi hết năm này năm kia cũng không trả lời cho xuể được, mà nhiều khi trả lời nó không đúng nữa. Bởi vì có những cái chân lý trong vũ trụ này mình không trả lời
[40:18]bằng lời được, mà chỉ có thể thấy được bằng sự chứng ngộ thôi. Trả lời bằng ngôn ngữ đều luôn luôn sai, kẹt, kẹt một chiều. Đó, nó là như vậy. Thứ hai nữa là khi ngộ rồi đó, hoàng đế mới kính trọng thầy của mình hơn lúc trước. Đây là điểm rất là đúng. Cũng vậy, khi chúng ta đến một ngôi chùa, chúng ta bước vào chánh điện, thắp hương lễ Phật, với cái sự kính trọng. Nhìn vào bên ngoài á, thấy ai cũng kính Phật hết, nhưng mà sự thật cái lòng kính trọng khác nhau, khác nhau hẳn. Người nào mà tu có cái tâm chứng đó, thì cái lòng kính Phật chất ngất, thật là trọn vẹn. Người tu chưa có cái tâm chứng á,
[41:02]quỳ xuống lạy Phật xì xà xì xụp chứ cái lòng không kính bao nhiêu đâu. Đó là điều chắc chắn, điều đó đúng như vậy. Chỉ có người thật sự ngộ đạo, trong tâm mình ngộ rồi, mới biết kính trọng Phật đúng nghĩa. Còn người mà chưa ngộ đó, lạy Phật chứ chưa chắc đã kính Phật được. Đối với thầy của mình cũng vậy, đối với các bậc tiền bối cũng vậy, khi nào mình ngộ đạo rồi mình mới hiểu được các ngài, mới biết quý trọng các ngài hơn. 62. Trong bàn tay định mệnh. Một đại chiến sĩ Nhật tên là Nobunaga quyết định tấn công phe địch mặc dầu ông chỉ có 1/10 số người mà cuộc chiến đòi hỏi. Nobunaga biết mình sẽ thắng, nhưng những người lính của ông nghi ngờ.
[41:43]Trên đường di quân, Nobunaga dừng lại nơi một đền thờ ở Shinto và bảo những người lính của ông, Shinto này là Thần đạo, "Sau khi tôi vào đền thờ, tôi sẽ dùng đồng tiền xính keo gieo một quẻ. Nếu mặt có đầu trình lên, chúng ta sẽ thắng. Nếu mặt có đuôi trình lên, chúng ta sẽ bại. Định mệnh nắm chúng ta trong tay của nàng". Nobunaga vào đền thờ, im lặng cầu nguyện, rồi ông bước tới tung đồng tiền lên. Mặt đầu hiện ra, lính ông hăng hái chiến đấu và họ thắng trận dễ dàng. Sau trận chiến, một người hầu cận nói với Nobunaga: "Không ai thay đổi được bàn tay của định mệnh". "Không", Nobunaga đáp, "thật sự không phải thế".
[42:21]Rồi ông đưa đồng tiền ra, hai mặt của đồng tiền đều là đầu. Chuyện này thiệt là hay. Ở đây thế này, là những người theo cái Thần đạo của Nhật á, họ tin rằng là Thái Dương Thần Nữ đã an bài, chi phối cái số mệnh của con người. Biết chắc điều đó nên ổng ổng lợi dụng để mà cho người ta tin tưởng, hăng hái chiến đấu, nhưng ông hiểu khác. Ông hiểu rằng cái định mệnh nó có thể thay đổi với cái quyết tâm của mình. Nhưng mà tuy nhiên ở đây chúng ta có thể hiểu nó nhiều nghĩa. Ví dụ như là đời trước chúng ta đã gieo nhân là mình chỉ có ba lượng vàng thôi. Bây giờ mà chúng ta muốn nặn cho ra thêm một chỉ nữa không ra đâu,
[43:05]trừ trường hợp mà chúng ta đi ăn cắp để rồi bị bắt vô tù thôi. Cái phước của mình đó thì không thể thay đổi nữa, bởi vì cái nhân đã gieo chừng đó. Nó chỉ thay đổi khi chúng ta biết gieo những cái nhân mới, tức là trong hiện tại chúng ta biết làm phước thì nó thay đổi cái cái hoàn cảnh của mình, tự nhiên mình sẽ lọt vào hoàn cảnh khá hơn. Đó đó là định mệnh nằm trong bàn tay đó. Còn nếu mình không biết làm phước thì dù mình có vất vả ra đời cật lực tranh đấu, không thể nào khá hơn được. Đó là điều sự thật. Chúng ta phải biết cật lực, nỗ lực đó, phải biết nỗ lực cái bản thân của mình hết sức mình, nhưng phải nỗ lực cho đúng hướng. Đúng hướng là gì?
[43:49]Là phải gieo nhân, chứ không phải nỗ lực ra mà tranh giành với cuộc đời, với con người, không đi tới đâu đâu. Đó là cái sự thật. Cho nên người biết á thì họ bình tâm họ gieo nhân trước, bắt đầu khi cái phước duyên đã đủ thì họ có cái cơ hội làm ăn. Trong cái cơ hội làm ăn đó thì họ cũng rất là khôn ngoan chứ họ không buông xuôi. Chứ không phải là họ nói rằng à tôi có phước rồi tự nhiên mọi việc tốt tới, không có, họ vẫn phải khôn ngoan, vẫn tính toán sắp xếp đâu đó, nhưng bên cạnh đó không bao giờ họ quên làm phước tiếp tục. Chính cái phước nối tiếp nối tiếp và chính cái cái thực tế của cuộc sống, cái khôn ngoan khéo léo đối xử trong cuộc đời này
[44:24]làm cho họ thành công, chứ không thể thiên một bên. Có người nói rằng à tôi chỉ cần làm phước thôi là đủ, có người nói tôi chỉ cần là khôn ngoan đối phó cuộc đời là đủ, cả hai đều sai, cả hai một chiều hết. Phải cần có đủ cả hai, vừa biết làm phước và vừa phải biết khôn ngoan ứng phó với chuyện, việc. 63. Sát sanh. Một hôm Gasan dạy những đệ tử của ông: "Nhiều người nói chống lại sự giết chóc và họ muốn cứu vớt tất cả những sinh vật hữu thức, sinh vật đúng, bảo vệ cả thú vật và côn trùng cũng tốt. Nhưng họ giết thì giờ bằng cách nào? Họ phá hủy của cải để làm gì? Và họ phá hủy kinh tế chính trị để làm gì? Chúng ta sẽ không bỏ qua họ.
[45:04]Hơn nữa, một người rao giảng không có sự giác ngộ để làm gì? Hắn đang giết chết Phật giáo đó". Thiền sư Gasan này thì ổng rất là ngang bướng, thẳng tính vậy, luôn luôn là sẵn sàng bảo vệ Phật giáo tối đa. Ai mà có ý nhúc nhích mà công kích tu sĩ, công kích đạo là ổng phản ứng liền, không không có nhịn. Thì ổng thấy ổng phê phán một số nhà xã hội, nhà đạo học đó, nói nói đừng có giết mà tuyệt chủng thú vật, nói đúng, cứu vớt tất cả chúng sinh hữu thức, đúng, bảo vệ thú vật và côn trùng, tốt, bảo vệ môi sinh, tốt. Rồi trong cuộc đời này họ đã giết thì giờ bằng cách gì? Thì là thức thâu đêm đánh bài, hát nhậu, ca múa vô ích.
[45:49]Không thấy được thật sự cái vấn đề giác ngộ của tâm linh. Thì người này cũng là một người tà kiến, một người không... gây cái nguy hiểm cho xã hội. Họ tưởng rằng họ binh vực, bảo vệ được cái xã hội, cái thế giới này, nhưng mà nếu họ không biết có vấn đề giác ngộ trong tâm linh thì họ cũng là người đang phá hoại xã hội. 64. Mồ hôi Gasan. Gasan được mời cử hành đám táng của một lãnh chúa trong tỉnh. Trước kia Gasan chưa bao giờ gặp gỡ những lãnh chúa và những người quý tộc, vì thế Gasan bối rối. Khi nghi lễ bắt đầu, Gasan toát hạn, giật mình... Sau đó, khi trở về nhà, Gasan tập hợp những đệ tử của mình lại.
[46:34]Gasan thú nhận rằng mình chưa đủ tư cách để làm thầy, vì còn thiếu sự chịu đựng nỗi buồn tẻ ở nơi danh vọng, vì ông đã sống trong ngôi đền tách biệt này. Rồi Gasan từ bỏ chức vụ làm thầy và trở thành đệ tử của một vị thầy khác. 8 năm sau, Gasan trở về với những đệ tử xưa của mình. Gasan đã được... Bây giờ, dưới cái điểm một người nào được sanh...
[46:59]Thứ nhất là giữa cái môi trường những người quý tộc quyền thế mà nếu là mình chưa có quen đúng là có khi mình bị bối rối, có cái mặc cảm tự ti. Nếu là mình hơi sợ hãi, chưa nể phục đấy, đủ thứ những cái chuyện như vậy, những cái xúc cảm đó thì nó làm cho mình không được bình tĩnh là do những cái tâm lý đó. Mà khi có những cái tâm lý đó tức là người chưa vững tâm trong đạo. Những điều này cũng phải nói đi nói lại, nói đi rồi nói lại. Có những người mà họ cũng chưa vững tâm trong đạo, nhưng họ là người tự cao, ngang bướng thì họ cũng có cái bình tĩnh trước cái giới đông người quyền quý. Họ cũng giống vậy, họ cũng bình thản lắm, coi mọi người như củ khoai thôi.
[47:54]Là không phải là tại vì họ họ đã đủ đạo lực mà chỉ vì quá ngang bướng, tự cao họ cũng có một cái bình tĩnh, ngang ngang coi trời bằng vung cũng vậy. Nhưng ở Kasan khác, ông không phải là người ngang bướng, tự cao mà ông bị rơi vào cái mặc cảm tự ti.
[48:12]Nhưng mà như vậy cũng chứng tỏ rằng cái đạo lực ông chưa đủ. Cái hay của ông là người thật thà, thú nhận rằng mình chưa đủ phẩm cách để làm thầy, từ bỏ đệ tử mình để đi học với một ông thầy khác. Đây là một điều mà phải nói hiếm có người làm được. Trừ Kasan này ra thì nghĩ xưa nay chắc hiếm có người làm được. Thầy cũng có gặp một vài người như vậy. Cũng là đáng nể lắm nhưng mà trường hợp này quá hiếm đi. Một người ví dụ đã lỡ làm thầy, luôn luôn tìm cách bênh vực những cái lý lẽ của mình, cái hành động của mình, cái giáo lý của mình. Đôi khi cái giáo lý của mình nó chưa hoàn thiện nhưng lỡ mình đã nổi tiếng, lỡ đã làm thầy,
[48:54]lỡ cái ảnh hưởng mình đã tràn lấp khắp nơi nên bây giờ luôn luôn tìm cách để bênh vực cái lý lẽ mà mình đã nói mặc dầu cái lý lẽ đó nó chưa được hoàn hảo, chưa phải là chân lý cứu cánh. Đây là trường hợp mà thầy gặp khá nhiều. Nhiều khi những người rất danh tiếng mà họ cứ một mực bảo vệ cái đường đi của họ, củng cố cái lý thuyết của họ là chỉ vì họ đã lỡ nổi tiếng mà không có lui lại được như ông Kasan này. Ông này ông dám lui lại, thú nhận cái dở của mình để đi tìm một ông thầy khác. Nhưng mà nhờ cái sự thành thật đó ông đã đạt được cái sự giác ngộ chân thật rồi quay trở về với những đệ tử của mình.
[49:31]Cho nên không biết là ông đã dạy những gì cho đệ tử nhưng chính cái hành động của ông là một lời dạy vĩ đại mà cho đến bây giờ chúng ta còn phải lấy đó làm gương, muôn đời sau vẫn phải lấy cái hành động của ông để làm gương, thật là đặc biệt. 65. Sự chinh phục của một con ma. Một cô vợ trẻ bị bệnh và sắp chết. Nàng nói với chồng: "Em yêu anh lắm, em không muốn xa anh. Anh đừng bỏ em để đi đến với một người đàn bà nào khác. Nếu anh bỏ em, em sẽ làm một con ma trở về làm khổ anh luôn." Cô vợ sớm qua đời. Người chồng tôn trọng ý muốn cuối cùng của vợ trong ba tháng đầu. Nhưng rồi anh ta gặp một người đàn bà khác và yêu nàng.
[50:11]Họ đính hôn với nhau. Ngay sau cuộc đính hôn, đêm đêm một con ma xuất hiện trước mặt người đàn ông và trách mắng anh ta không chung thủy. Con ma rất thông minh. Nó nói rất đúng những gì đã xảy ra giữa người chồng và cô nhân tình mới của chồng. Bất cứ khi nào người chồng tặng quà cho vị hôn thê của mình, con ma cũng diễn tả lại đúng từng chi tiết. Nó còn lặp lại được cả cuộc nói chuyện của hai người. Và như thế nó làm người đàn ông không ngủ được. Có người khuyên anh ta đem việc này đến một vị thiền sư ở gần làng. Sau cùng người chồng khốn khổ đến nhờ vị thiền sư giúp đỡ. Thiền sư bình luận: "Người vợ trước của anh đã trở thành một con ma và nó biết tất cả bất
[50:48]cứ việc gì anh làm hay bất cứ việc gì anh tặng vị hôn thê của anh. Nó phải là một con ma rất thông minh. Thật sự anh phải kính trọng một con ma như thế. Lần tới khi con ma xuất hiện, anh hãy đánh cuộc với nó. Hãy bảo với nó rằng nó biết quá nhiều, anh không thể nói được điều gì được. Và nếu nó trả lời anh được một câu hỏi, anh hứa với nó là anh bỏ cuộc đính hôn và ở một mình trọn đời." Người đàn ông hỏi: "Tôi phải hỏi nàng câu gì?" Thiền sư đáp: "Hãy hốt đầy một nắm đậu nành và bảo nó nói đúng bao nhiêu hạt đậu trong tay anh. Nếu nó không nói được, anh sẽ biết nó chỉ là một ảo ảnh của trí tưởng
[51:20]tượng anh và nó sẽ không phiền anh nữa." Đêm đến khi con ma xuất hiện, người đàn ông mơn trớn nó và bảo rằng nó đã biết hết mọi việc. Con ma đáp: "Đúng, và tôi còn biết hôm nay anh đã viếng một thiền sư." Người đàn ông yêu cầu: "Và vì em biết quá nhiều như thế, hãy nói cho anh biết trong tay anh đây có bao nhiêu hạt đậu?" Kết luận của câu chuyện này là: không còn ma nào nữa để trả lời câu hỏi.
[51:46]Thường á thì cái sức mạnh của vô thức con người ta rất là ghê gớm. Đôi khi những cái cái ảo ảnh từ trong vô thức nó hiện ra nó như thật mà mình tưởng rằng nó có thật ở ngoài cuộc đời. Nhất là những cái hiện tượng về hồn ma bóng quế. Đêm chúng ta ngủ chợt nhiều khi chúng ta có cảm giác như là có một người nào đó ngồi nhìn mình, tự nhiên cứ sợ lạnh tóc gáy lên. Cứ có cái cảm giác như vậy rồi mình tưởng là cái nhà đó có ma. Sự thật nó không phải. Nó chỉ là một cái ảo ảnh của mình thôi. Mà ảo ảnh đó nó nó do vô thức. Có khi là vô thức nó nó rà nó nó bắt gặp được là trong cái gian nhà này ngày xưa có người đã từng chết.
[52:30]Cho nên khi mà nó rà nó bắt gặp được cái đó, nó báo hiệu bằng cái cảm giác như có người ngồi làm mình rợn tóc gáy chứ không phải là người đó còn ở đó, không phải người đó hiện diện như là một cái hồn ma ở đó, đó nữa đó. Nằm giống ma quá. Chó vẫy đuôi giống ma. Thấy nó không phải là ma, nó chỉ là cái vẫy đuôi của con chó đột đột thôi, cũng vậy.
[52:59]Có nhiều trường hợp thường thường người ta hay thấy ma trong cái khoảng mà giữa cái ngủ và cái thức á. Nó có một trạng thái giữa cái ngủ và cái thức. Ở trong trạng thái đó người ta dễ thấy ma lắm. Có người thấy ma lại bóp cổ, có người thấy ma lại đè, đủ thứ hết. Đó là ở trong cái trạng thái đó. Nó cũng là do một cái bệnh ở trong cái hệ thống thần kinh. Cũng có khi là nó do vô thức mình báo hiệu một cái gì lạ ở nơi cái khung cảnh mình đang ở, như vậy. Mà người tu á gặp cái ảo ảnh này nhiều lắm. Có người cứ nghe tiếng nói bên tai mãi, có người cứ thấy thần thánh hiện ra, vân vân. Đó, nó đều là những ảo ảnh của tâm mình thôi.
[53:36]Ở đây nghĩa là người chồng biết cái gì thì người vợ biết cái đó. Bởi vì sao? Bởi vì cái con ma đó nó là cái sản phẩm của ổng nên ổng biết cái gì thì nó biết cái đó. Nhưng mà có cái là hốt nắm đậu ông không biết được bao nhiêu hạt thì con ma nó cũng không biết luôn. Bởi vì sao? Nó chỉ là cái ảo ảnh do chính cái tâm ổng hiện ra mà thôi. Do cái câu ám ảnh của cái lời trăn trối của người vợ đó nên nó hiện thành cái hồn ma đó. Tuy nhiên, mà nói đi cũng phải nói lại. Tức là thế này, trong con người mình á nó từng bộ phận, từng cái tế bào nó có cái sự sống của nó. Ví dụ như khi quả tim đã ngừng đập, não đã ngừng hoạt động thì coi như là người đó đã chết.
[54:17]Nhưng mà sao, nhiều bộ phận khác vẫn còn sống. Cho nên người ta có thể lấy cái quả thận hay lấy cái gan của cái người vừa mới tắt thở chết á để đem ghép qua cho người khác, cho một bệnh nhân khác đang cần cái quả thận, đang cần cái lá gan hay trái tim gì đó, vân vân. Cho nên nói là người chết chứ sự thật là người chưa chết hết đâu, còn những bộ phận đang còn sống. Cái máu nhiều khi nó chưa đông lại kịp, một số tế bào nó cũng còn đang sống mặc dầu não ngừng hoạt động coi như chết. Rồi ngoài cái tim, gan, máu, tế bào này kia nọ, nó còn cái dạng điện sinh học nữa, một cái dạng điện sinh học. Nó giống như là cái năng lực của tâm linh nó tồn tại vậy đó.
[54:58]Cái năng lực tâm linh nó rất là lạ. Nó tồn tại rất là dài. Thầy ví dụ như là thế này, ví dụ như là chỉ một cái tờ giấy này thôi. Thường ví dụ như thầy đặt tay vô, thầy lấy tay ra thì hết, phải không? Cái tay thầy lấy ra rồi thì hết. Nhưng mà cái điện sinh học của thầy dính vô đây nó còn ở đây nè, chưa có hết. Mà nếu thầy có tác ý đó nó sẽ kéo dài mấy tháng, mấy năm luôn. Nếu mà thầy để cái tay lên cái tờ giấy này, thầy có cái tác ý là thầy in lại cái tâm của mình trên đây, một cái ý muốn của mình trên tờ giấy này và thầy muốn nó tồn tại 100 năm thì 30 năm sau, 50 năm sau thầy chết rồi, cái ý muốn thầy vẫn còn tồn tại đúng 100 năm trên tờ giấy này.
[55:36]Cái điện sinh học á của cái tâm á nó có khả năng nó nó đặc biệt hơn là cái cái năng lực của vật chất. Thì con người mình cũng vậy. Khi mà cái hình hài mình nó thay đổi thì nó có một cái dạng điện sinh học nó vẫn tiếp tục nó tồn tại nó sống. Cho đến khi cái người đó chết rồi cái điện sinh học nó vẫn còn tồn tại, chưa chết liền, chưa có tắt. Nó tạo thành một cái dạng sống mới, một cái dạng sống nó nó nó lạ lắm mà nhiều khi mình cứ gọi là hồn ma bóng quế á. Nhưng mà mình phải biết nó chỉ là một cái dạng điện sinh học nó tồn tại hơi dài. Nó giống như là người chết rồi mà cái tim còn sống, cái thận còn sống có thể đem ghép cho người khác được thì cũng vậy.
[56:15]Cái dạng điện sinh học của mình á khi mình chết rồi chứ nó vẫn còn tồn tại, nó còn tồn tại. Và có người đấy thì nó tồn tại hai, ba ngày cái nó tắt luôn. Có người nó tồn tại hai, ba tháng nó mới tắt. Có người nó tồn tại tới hai, ba năm nó mới tắt. Và trong thời gian nó tồn tại như vậy đó nhiều khi nó phát sinh những hiện tượng lạ trong cái ngôi nhà hoặc là trên cái đường đi, vân vân là mình nghĩ giống như là có ma vậy đó. Phải, nó là một dạng cũng là một dạng, một dạng sống thôi, một sự sống. Bây giờ các nhà khoa học cũng gọi nó như là một dạng vật chất, nhưng một dạng vật chất vô hình. Hiện nay khoa học đang nói tới cái dạng vật chất vô hình như thế này.
[56:51]Tức là trong vũ trụ này á nhìn lên trời có rất nhiều sao, nhiều thiên thể, nhiều thiên hà nữa, cái vật chất của vũ trụ rất là nhiều. Thì tương ứng với cái số vật chất của vũ trụ á theo cái định luật mà của thuyết tương đối Einstein thì các thiên thể sẽ chuyển động với cái vận tốc nó tương ứng với cái cái khối lượng vật chất có trong vũ trụ. Ví dụ như là nó sẽ chuyển động nhanh hơn à nếu có nhiều vật chất hơn trong vũ trụ này. Thì sau khi các nhà thiên văn á họ nhìn lên trời họ tính được cái khối lượng vật chất trong vũ trụ rồi đó thì họ so sánh với cái vận tốc chuyển động của các thiên thể, họ thấy nó không ăn khớp, không ăn khớp.
[57:31]Không ăn cớp nghĩa là sao? Nghĩa là nếu mà với cái chuyển động đang có của các thiên thể trên trời á, thì cái số vật chất trong vũ trụ phải có gấp 100 lần nữa, nó mới tương ứng với cái chuyển động đó. Nhưng mà không biết đâu mất tiêu hết, không thấy, không thấy các vật chất đó. À, mà vũ trụ vẫn chuyển động rất nhanh, mà các vật chất thì không thấy. Nên họ kết luận thế này, có hết 99% cái vật chất nào đó nó còn giấu mặt, mình không thấy được, không cảm nhận được, nhưng nó có hiện hữu trong vũ trụ này. Họ kết luận điều đó. Nên có cái dạng tồn tại của vật chất mà mắt mình không thấy, nhưng mà các nhà khoa học họ tính ra được.
[58:13]Nên họ nói thế này, có thể rằng chung quanh mình nó cũng có một số dạng vật chất mình không thấy mà nó ảnh hưởng tới mình, nó ảnh hưởng tới tâm lý của mình, ảnh hưởng tới sức khỏe của mình, mà mình không biết. Nhiều khi mình nhức đầu, mình đau bụng gì đó, mình cứ tưởng là ăn trúng cái gì. Kỳ thực nó có một cái dạng vật chất nào đó nó đang tác động vào nơi mình. Cho nên những cái điều mà chúng ta biết hiện nay nó vẫn chưa đủ. Chúng ta phải dè dặt với những cái mình đã biết như vậy. Cho nên vấn đề nói về con ma trong chuyện này thì thứ nhất, thường nó là do ảo ảnh của chính mình, nên đừng có sợ ma nữa.
[58:46]Thứ hai, có thể có tồn tại một cái dạng sống, nó là một dạng điện sinh học, nó còn tồn tại sống mặc dù người đã chết. Nói đi phải nói lại. Câu chuyện thứ 66, những đứa con của Đức Hoàng Thượng. Yamoka Tetsu là sư phụ của Hoàng đế. Yamoka còn là một kiếm sư và một người học thiền uyên thâm. Nhà Yamoka là nơi trú chân của những kẻ sống la cà vất vưởng. Yamoka chỉ có một bộ quần áo độc nhất, vì thế ông vẫn là kẻ nghèo. Hoàng đế để ý y phục của Yamo Ka, bèn cho Yamo Ka một ít tiền để mua vài bộ quần áo mới. Lần sau, Yamo Ka xuất hiện vẫn với bộ quần áo khó coi cũ. Hoàng đế hỏi: Quần áo mới biến đâu rồi hỡi thầy Yamo Ka? Yamo Ka giải thích:
[59:33]Tôi đã biếu cho những đứa con của Đức Hoàng Thượng rồi. Câu chuyện này là một cái tấm gương về đời sống của một người ở trên đỉnh cao của danh vọng, nhưng sống một cuộc sống thấp ở dưới đất đen. Đây là điều khó làm. Thường thì người ta hưởng hết những cái phước của mình có, nhưng Yamaoka, ông khước từ những cái phước đó. Mà khi khước từ được như vậy thì cái phước nó càng lúc càng lớn. Thật là hay. Giống như vậy, ví dụ như mình có 10 đồng mà mình hưởng hết 10 đồng thì không còn gì để có nữa. Một người có 10 đồng, hưởng 5 đồng thôi, 5 đồng đem làm phước thì phước đó nó còn tiếp tục kéo dài. Người hay hơn nữa thì chỉ hưởng 1,
[1:00:17]2 đồng, đem 8, 9 đồng để làm phước thì cái phước đó càng về sau càng lớn. Nhưng mà người thường thì chỉ cái phước 10 đồng thì hưởng luôn 15 đồng đi mượn nợ, hưởng thêm nữa. Thì như vậy sao? Cuối cùng họ rơi vào cái khốn cùng, bế tắc, khổ sở ghê gớm là do mình đã hưởng thụ quá nhiều. Còn mình biết, mình hưởng ít thôi. Có mình hưởng chút chút, còn bao nhiêu để dành làm phước để giúp người khác. Giống như ông Gia Mo ca vậy, làm thầy của hoàng đế thì đâu phải là thường, mà chỉ sống rất đơn giản, nghèo nàn. Có bao nhiêu dư để em cho người khác hết. Ông nói tôi đã biếu cho những đứa con của Đức Hoàng Thượng. Tức là sao?
[1:00:53]Ý ông nhắc ông vua đó. Mọi người dân đều là con của vua, là thần dân của vua, phải lo cho họ trước. Cũng là nhắc ông vua mà cũng là làm gương nơi cái đời sống của mình. 67. Ngươi đang làm gì vậy? Thầy đang nói gì vậy? Những lúc gần đây người ta hay nói nhiều chuyện phi lý về những thiền sư và các đệ tử của họ và về sự thừa kế giáo lý của các đệ tử đắc đạo với thầy họ, cho phép họ truyền chân lý cho những đệ tử của họ. Dĩ nhiên thiền phải được truyền thụ theo cách này, lấy tâm truyền tâm, và trong quá khứ cách truyền thụ này đã được hoàn thành thật sự. Sự im lặng và sự khiêm tốn trên bậc hẳn sự tuyên xưng và sự xác quyết.
[1:01:35]Đây các huynh đệ ráng nghe từng lời từng chữ của cái bài này nha, bài này hay lắm. Sự im lặng và sự khiêm tốn trên bậc hẳn sự tuyên xưng và sự xác quyết. Người thù nhận một giáo lý như thế, họ giữ kín việc đó đến cả vài chục năm sau. Mãi cho đến khi một người khác khám phá ra sự cần thiết riêng của mình, thì một bậc chân sư ở sát bên mình tay trong tay nói cho biết. Thế là giáo lý đã được truyền thụ. Rồi cả đến trường hợp xảy ra một cách hoàn toàn tự nhiên, giáo lý tự nó tạo lối đi theo quyền riêng của nó. Một cách vô điều kiện, ông thầy còn kêu lên: Ta là kẻ đắc đạo như như. Một lời tuyên bố như thế chứng tỏ hoàn toàn trái ngược.
[1:02:12]Thiền sư Munan chỉ có một đệ tử đắc đạo. Mình nhớ thiền sư Munan không? Cái ông nhậu xỉn á, sáng sưa chiều xỉn á, rồi gặp thừa hoàng đế Gudo cái ông theo làm đệ tử luôn, không trở về nữa, đặt tên là Munan, người không bao giờ trở về đó. Thì ông này, thiền sư Munan chỉ có một đệ tử đắc đạo, ông ta tên là Soju. Sau khi Soju đã hoàn thành việc học thiền, Munan gọi Soju vào phòng riêng. Munan nói. Thầy già rồi. Đến bây giờ thầy biết, Soju, con là người duy nhất sẽ thực hiện được lời dạy này. Đây là một tập sách. Nó được lưu truyền từ thầy này đến thầy khác đã 7 đời rồi. Thầy cũng đã thêm vào đây nhiều điểm theo sự hiểu biết của thầy.
[1:02:51]Sách này rất có giá trị, và thầy cho con để chứng tỏ sự đắc thành của con. Soji đáp. Nếu nó là một vật quan trọng như vậy, tốt hơn là thầy hãy giữ lấy. Con đã thọ nhận thiền không văn tự của thầy và con hài lòng như thế. Munan nói. Thầy biết. Hơn nữa, sách này được thể hiện thầy này đến thầy khác đã 7 đời, vì thế con có thể giữ nó như là một vật tượng trưng của giáo lý con đã thừa nhận này. Munan và Soju đang nói chuyện bên cạnh một lò lửa. Ngay lúc tập sách vừa vào tay, Soju ném ngay nó vào ngọn lửa hồng. Soju không có dục vọng làm chủ. Munan, một người từ trước đến giờ không bao giờ nổi giận, hét lên:
[1:03:27]Ngươi đang làm gì vậy? Soju hét lại: Thầy đang nói gì vậy? Hồi đó thầy đọc thầy thắc mắc câu chuyện này tiếp. Thầy nói sao kỳ, ông thầy ổng thương đệ tử, ổng cho cuốn sách bí truyền của ổng, vô tay quăng vô ngọn lửa luôn. Làm ông thầy ổng bực ổng la lên, la lên rồi la lại ổng nữa. Này là giống Lưu Độ nè.
[1:03:51]Cái đoạn đầu của chuyện này thì nói rất là hay, tức là thường thì người đắc đạo họ im lặng, khiêm tốn, không có khoe khoang, và người khác là ép họ là đắc đạo, họ cũng từ chối nữa. Đó là cái cái tư cách của người đắc đạo, họ giấu kín. Mà giáo lý nó nó tìm con đường đi riêng của nó. Ví dụ như ông thầy đó, ổng đắc đạo, ổng dạy một loạt đệ tử, thì có một người đắc đạo, thì cái giáo lý, cái pháp được truyền từ ổng sang người đó, từ người đó đi đến một vùng khác, truyền cho những người khác. Nên giáo lý nó đi theo con đường riêng của nó vậy là nó căn cơ, đi theo nối tiếp từ con người đắc đạo này đến con người đắc đạo khác,
[1:04:31]chứ nó không theo một cái môn phái nào hẳn hoài, không theo một lớp nào hẳn hoài. Có khi tại một ngôi chùa đó, ngày xưa ông thầy ở đó đắc đạo dạy đệ tử, mà qua đời sau thì ngôi chùa đó không có người đắc đạo nữa, mà người đắc đạo đã ở một ngôi chùa khác, nó có con đường đi riêng của nó. Một cách vô điều kiện, ông thầy còn kêu lên ta là kẻ đắc đạo như như. Một lời tuyên bố như thế chứng tỏ hoàn toàn trái ngược. Đó, thường thì người đắc đạo không khoe rằng mình đắc đạo, đó. Tuy nhiên nói đi phải nói lại. Ngày xưa Đức Phật cũng xác quyết là Ngài đã thành Phật, Ngài đã giác ngộ, đã giải thoát. Một số vị A-la-hán đệ tử Phật cũng vậy,
[1:05:08]sau khi mà thành đạo cũng đã tuyên bố như là Ba Minh ta chứng được, lời Phật dạy làm xong. Đó, có những vị mà đã tuyên bố như vậy một cách khẳng định. Thì cái vị đó có sai như là cái câu chuyện này nói không? Nó không có sai. Bởi vì Đức Phật khi mà thấy cần phải xác quyết cái lòng tin của mọi người, nhiều khi Ngài phải nói, Ngài phải tuyên bố cái quả chứng của Ngài ra. Hoặc là một người đệ tử đắc đạo, đôi khi nói lên điều đó không phải để khoe, mà để chứng tỏ rằng cái lời Phật dạy đó là điều có thể làm được, để cho người khác thêm tin tưởng mà cố gắng tu hành. Ừm. Còn nếu ai cũng im lặng, im lặng hết thì nhiều khi người sau họ không biết.
[1:05:53]Nên đôi khi cái lời nói lên cái sự chứng ngộ của mình không hẳn là một cái lời khoe khoang. Nó dễ trở thành lời khoe khoang, nhưng nếu một người thật sự đắc đạo mà nếu họ có nói ra thì nó không phải là một lời khoe khoang mà với dụng ý tốt cho Phật Pháp, các vị đã muốn khẳng định niềm tin của người sau để họ tin và cố gắng tu hành thôi.
[1:06:16]Còn bây giờ qua tới lời đối đáp của hai ông thầy trò kỳ cục này. Ông thầy thì ổng khen đệ tử là: "Con đã đắc thành, nên thầy cho con cuốn sách để xác nhận". Thì cái cái này nó có hai điều. Thứ nhất, ông thầy ổng ổng lừa đệ tử, ổng cứ nói là: "Sự đắc thành của con". Đó, nếu đệ tử mà chớp tay nhận cuốn sách để tự cho mình là đắc thành á thì ngay đó bị gạt liền, ngay đó người này không phải đắc thành. Nên ông thầy ổng đưa cuốn sách ổng lừa. Như một lần cuối cùng coi người đệ tử còn thấy mình có là đắc đạo hay không. Nhưng mà Shoju là người đắc đạo thật sự, nên không thấy mình đắc đạo. Đây là cái nghịch lý cái hay á.
[1:06:52]Người đắc đạo thì không cho mình đắc đạo, nên ông thầy cứ gài là: "Con đắc thành, đắc đạo" thì Shoju cứ từ chối hổng thèm. Ổng thích cái thiền không văn tự, còn cái gì có hình thức, có văn tự hổng thích, mà nhất là bị ông thầy ổng gài cái đắc đạo, đắc thành không ưa nữa. Nên cuốn sách vừa đưa vô tay ổng quăng luôn vô ngọn lửa. Tại vì sao? Đối với mình mình thấy có một cái tài liệu gì văn học mình quý giá thôi đi tìm kiếm. Còn Shoju thấy nó không có giá trị, cái giá trị nó nằm ở tâm chứng của con người. Đó, nó nằm ở tâm chứng của con người. Đó là lý do tại sao mà nhiều khi vấn đề chọn đệ tử của thầy,
[1:07:25]thầy cũng không quan trọng vấn đề học thức lắm là vậy đó. Phải cần cái hạnh trước, đó cần cái tâm hồn trước. Bởi vì một người có cái hạnh, có cái tâm hồn họ có thể đắc đạo được, dù họ không phải là người học nhiều. Còn một người mà vừa đắc đạo, vừa có cái hạnh tốt mà vừa học nhiều thì dĩ nhiên đây là cái vốn quý cho Phật pháp, điều đó là điều tốt thêm thôi. Tuy nhiên, nó cần cái tâm hồn trước. Ừm. Còn hai cái câu nói, ông thầy hét lên: "Ngươi đang làm gì vậy?", thì giống như ổng đang giận vậy đó, đang giận để là quát đệ tử một cái coi đệ tử mình có có lung lay không. Ông đệ tử nghĩa là ổng bình tĩnh, nạt lại: "Thầy đang nói gì vậy?".
[1:08:04]Tức là ổng không hề bị rúng động bởi cái việc làm rồi, ổng không hề ân hận bởi cái việc làm vừa rồi, bởi cái việc làm là quăng cuốn sách vào lò lửa đốt. Điều đó tâm ổng rất là vững. Cái sự chứng ngộ không có văn tự, ổng vững vàng, ổng thấy cái giá trị nằm nơi đó, không còn lệ thuộc vào chữ nghĩa nhiều. Rất là hay. Nên đây không phải là thầy trò sân gì hết trơn á, mà ông thầy thử mà ông trò rất là vững. 68. Một nốt nhạc thiền Sau khi ra mắt hoàng đế, Kakua biến mất và không ai biết gì về ông nữa. Kakua là người Nhật đầu tiên học thiền ở Trung Hoa, nhưng Kakua không hề tỏ sự hiểu biết về thiền của mình,
[1:08:40]trừ một nốt nhạc ngắn để người ta không quên ông đã mang thiền về quê hương ông. Kakua đã đến Trung Hoa và nhận được chánh giáo. Khi ở Trung Hoa, Kakua không đi đâu cả, Kakua thiền định không ngừng và sống trên một hòn núi xa xôi hẻo lánh. Bất cứ khi nào người ta gặp Kakua và cầu Kakua giảng dạy, Kakua chỉ nói ít lời và rồi dời chỗ ở đến núi khác để người ta khó tìm thấy mình. Hoàng đế nước Nhật nghe nói về Kakua. Khi Kakua trở về Nhật, hoàng đế yêu cầu Kakua giảng dạy thiền để làm sáng tỏ mức độ của hoàng đế và quần thần của ngài. Sáng tỏ đức độ của hoàng đế và quần thần của ngài. Kakua đứng im lặng trước mặt hoàng đế, rồi Kakua lấy trong áo mình ra một
[1:09:19]ống sáo và thổi lên một nốt ngắn, rồi lễ phép cúi chào, Kakua biến mất.
[1:09:31]Dạy thiền bằng một nốt nhạc, thổi lên một tiếng nhạc rồi lui ra. Biến mất này không phải là hiện phép mà chào lui đi luôn, không xuất hiện trở lại nữa. Tại sao một cái nốt nhạc, một cái ống sáo, một cái tiếng sáo mà diễn tả được cái lý thiền? Ai hiểu?
[1:09:54]Cứ ráng tu rồi hiểu. Thầy không có giảng chuyện này. Chuyện thứ 69: Ăn lời trách mắng. Ráng nghe nè, O nè. Một hôm, nhiều việc xảy ra dồn dập làm trễ việc sửa soạn buổi cơm chiều của thiền sư Fugai của phái Soto và các đệ tử của ông. Tào Động. Người nấu ăn vội vã cầm một lưỡi dao cong ra vườn cắt những ngọn rau xanh, rồi thái nhỏ để nấu canh. Trong lúc vội vàng, người nấu ăn không biết đã cắt luôn một phần con rắn trong rau. Những người đệ tử của Fugai cho rằng chưa bao giờ họ được thưởng thức một bữa canh ngon như thế. Lâu lâu được ăn mặn một bữa. Nhưng khi chính ông thầy tìm thấy chiếc đầu rắn trong
[1:10:31]bát của ông, ông gọi người nấu ăn đến và hỏi: "Đây là cái gì?". "Ồ, cảm ơn thầy", người nấu ăn đáp trong khi cầm lấy chiếc đầu rắn ăn một cách nhanh chóng. Gặp thòm hỏi: "Cái này gì đây?", "Dạ không ạ, không, không phải con ạ. Con Bảy à, Liễu Độ à, con Lan à, Quy Nhơn O Thi à".
[1:10:53]Còn ông này không có cãi, ổng ăn luôn cái đầu rắn, tức là ăn cái lời trách mắng, chấp nhận cái lời rầy quở của thầy, biết và sửa thôi, không có phiền. Ở đây thật ra trước khi thầy định giảng câu chuyện này, thầy tính là giảng nhiều lắm á, nhưng mà thôi chứ không có thì giờ. Ráng mỗi người nhớ cái câu chuyện này, nhớ cái câu chuyện ăn lời trách mắng. Mỗi khi mà có bị rầy, bị quở, nhớ mình hoan hỷ chấp nhận giống như một người mà ăn luôn cái đầu rắn, chứ đừng có tự ái. Mình tự ái mình không có tiến đạo được đâu. Nhớ như vậy. Đừng có đổ thừa cho ai. Nhiều khi ví dụ như là thầy la oan cũng vậy. Ví dụ có người nào khác làm cái gì sai mà thầy cứ nhè mình thầy la
[1:11:36]thì cứ nhận luôn, cứ nhận để cho thầy khỏi la người khác nữa. Đó là cái cao thượng. Chứ không phải lật đật cãi lẫy, đổ thừa người này, đổ thừa người kia. Nhiều khi mình làm mình đổ thừa đã là cái dở. Hay hơn nữa là người ta làm, mình nhận luôn, đừng có thèm đừng có thèm chỉ thật. Đó mới là người cao thượng. 70. Vật có giá trị nhất trần gian Một đệ tử hỏi Sozan, một thiền sư Trung Hoa: "Vật gì có giá trị nhất trong trần gian này?". Sozan đáp: "Cái đầu của con mèo chết". Đệ tử lại hỏi: "Tại sao cái đầu mèo chết lại có giá trị nhất trần gian?". Sozan đáp: "Bởi vì không ai đánh giá nó được".
[1:12:19]Câu chuyện này tức cười. Thật ra thì nhớ cái thiền sư này là thiền sư Viễn Thông phải? Trong cái truyện Thiền Lâm Bảo Huấn á, hình như đây là thiền sư Viễn Thông. Khi mà ngài đăng tòa thuyết pháp, ngài nói là ngài không có một cái vị giáo lý nào mà để gọi là trường sinh bất tử để lại cho mọi người. Ngài chỉ có một cái đầu mèo chết để đem bán thôi. Nhưng mà người nào mà nuốt được cái đầu mèo chết của ngài đó thì mình mẩy nhẹ tênh tênh, cái tâm trí nhẹ tênh tênh. Cái đầu con mèo chết.
[1:12:52]Nó là cái gì mà ngài nói là hễ nuốt vô được thì cái thân tâm mình nó rỗng suốt, nhẹ nhàng? Vậy cái đầu con mèo chết đó là gì? Là cái gì?
[1:13:07]Là cái gì mà không ai đánh giá nó được?
[1:13:16]Thực sự nào giờ chúng ta chạy theo giá trị. Được cái mười ngàn thì mơ ước tới hai chục ngàn, được cái hai chục ngàn thì mơ ước tới bốn chục ngàn. Con người như vậy đó. Nhưng nếu người nào mà không còn chạy theo những giá trị đó nữa thì người đó là người mình mẩy nhẹ tênh tênh á, thân tâm rỗng suốt. Đó là người nuốt được cái đầu con mèo chết. 71. Học im lặng Những học sinh của phái Thiên Thai, Tendai, thường học trầm tư trước khi thiền du nhập vào Nhật Bản. Phái Thiên Thai đã đến vào Nhật Bản trước khi Thiền tông đến. Bốn người trong bọn họ là những bạn thân, cam kết thi im lặng với nhau trong bảy ngày.
[1:13:58]Ngày đầu, cả bốn đều im lặng, cuộc trầm tư của họ bắt đầu một cách may mắn. Nhưng khi đêm đến và những ngọn đèn dầu mờ dần, một anh không giữ được nữa, kêu một người giúp việc: "Hãy giữ những ngọn đèn đó lại". Người thứ nhì ngạc nhiên khi nghe anh thứ nhất nói, bèn nhắc: "Chúng ta không được nói một tiếng nào". Anh thứ ba hỏi: "Tại sao chúng mày nói?". Anh thứ tư kết luận: "Tao là người duy nhất không nói". Vậy vậy ai là người không nói? Ai cũng nói hết phải không? Sự thật, nói bốn người này là nói ai đây? Ai? Ai biết được không? Bốn người này là tượng trưng cho cái gì? Tượng trưng cho cái đầu của mình đó.
[1:14:39]Khi mình ngồi thiền, mình cũng dặn cái đầu mình: "Hổng có suy nghĩ nha", thì ngay cái câu mà "không suy nghĩ nha" cũng là một anh nói rồi. Cái cái lúc đó làm sao mà nói: "Ủa, vừa mới suy nghĩ", thì cái ý vừa mới suy nghĩ sao thì nó cũng làm cái câu nói thứ hai nữa. Cứ như vậy, cái niệm sau á nó chống đối cái niệm trước. Nhưng mà nó vẫn là một cái niệm tồn tại hoài, nó chưa thật sự là một cái định, chưa thật sự là một cái định. Mà không sao, đây là một giai đoạn. Mà có cái ý sau nhắc cái ý trước nó cũng là đã làm cái tỉnh giác rồi. Rồi lần lần nó mới tắt hết. Nó tắt, nó thưa từ từ từ từ cho đến cái lý luận cuối
[1:15:10]cùng nó tắt luôn thì người đó vào thiền được. Ừm. Chuyện này chuyện trong đầu mình á. 72. Lãnh chúa đầu bò Hai thiền sư Daigu và Gudo được một vị lãnh chúa mời. Khi đến, Gudo nói với vị lãnh chúa: "Bản tính ngài thông minh và có khả năng bẩm sinh để học thiền". Daigu nói: "Vô lý! Tại sao anh nịnh cái đầu bò này? Ông ta có thể là lãnh chúa, nhưng ông ta không biết gì về thiền hết". Vì thế, thay vì vị lãnh chúa xây một ngôi đền cho Gudo, ông ta lại xây cho Daigu và học thiền với ông này.
[1:15:43]Ông này ngang mà được việc á. Không có nịnh mà được việc nữa. Ổng nói thật, nói thẳng. Và cái ông vị lãnh chúa này cũng hay, là người thích nghe nói thẳng, nói thật. Mà phải là người thích nói thẳng, nói thật mới có thể học đạo được. Cho nên, ông này có thể tiến đạo được. Mình không nghe kể chuyện về sau, nhưng mà biết rằng ông này có thể tu được, người thích nói thẳng. Nghe người khác phê bình mình nặng nề, không có cãi không như O, mà nghe chấp nhận liền, đó.
[1:16:14]Mai mốt mà có ai nói mình là cái đầu bò này kia nọ là mình sao? Mình mừng ha, phải xây cho người ta cái ngôi đền liền như cái ông ông lãnh chúa này. Hay là mình chửi người ta lại cái đầu trâu đầu chó đó. Trả thù đó. Ghim trong bụng là không hay. 73. Mười người đắc đạo. Những thiền sinh thề rằng dù cho thầy họ giết chết, họ vẫn nhất quyết học thiền. Cắt ngón tay để lấy máu in dấu sự quả quyết của họ. Đến khi lời thề chỉ còn là một việc làm hình thức và vì lý do này mà một đệ tử đã bỏ mạng dưới bàn tay của Ekido, khiến ông thầy có vẻ như một bạo chúa. Những đệ tử khác sinh ra sợ Ekido. Một người trong bọn họ có bổn phận đánh chuông báo thức trời sáng,
[1:16:55]đã đánh sai vì mắt của anh ta bị một cô gái đẹp đi ngang qua cổng đền thu mất. Ngay lúc đó, Ekido đã đứng sau lưng anh ta, đánh anh ta một gậy và cơn kích động xảy ra làm anh ta ngã ra chết, đánh trúng chỗ hiểm. Người đỡ đầu cho người đệ tử này nghe tai nạn xảy ra đến Ekido. Biết việc như thế, ông ta không phiền trách mà lại ca ngợi ông thầy vì sự giáo huấn nghiêm chỉnh. Thái độ của Ekido vẫn một mực như lúc 10 đệ tử kia còn sống sót, không hối hận nhé. Sau khi việc này xảy ra, dưới sự hướng dẫn của ông, Ekido đã làm cho 10 người đắc đạo, một con số thật phi thường. Câu chuyện này ca ngợi cái cái kỷ luật nghiêm khắc trong các tu tông.
[1:17:38]Những câu chuyện trước ví dụ như là Tanzan á, mình thấy là ôm cô gái qua đường để thưởng hoặc là uống rượu tỉnh, thì mình tưởng là cái tác giả cái cái tập truyện này là thiền sư Muju có vẻ phóng khoáng, nhưng không đâu. Ông là con người nhìn vấn đề rất sắc nên ông viết câu chuyện đó mà ông viết lại câu chuyện này. Người tu hành cần một cái kỷ luật nghiêm khắc mới có thể dễ tiến đạo hơn là sự buông lung. Nhưng mà dù sao thì sao, dù sao thì ở đây vẫn còn đỡ phải không? Thầy cầm gậy đi lon ton chứ thầy chưa đập ai cái nào.
[1:18:13]Mà thầy chưa đập là đã muốn bỏ đi rồi. Thầy đập rồi giựt gậy bỏ đi mất luôn á. Nhưng cái tự ái của mình nó còn lớn lắm. Khi thầy la chứ vẫn còn tự ái lắm. Chính vì cái đó nó cũng là cái chướng đạo, phải làm sao giống như là ăn lời trách mắng á, thầy có rầy la vẫn cứ hoan hỉ. 74. Sự cải hóa chân thật. Ryokan đã hiến đời mình cho việc học thiền. Một hôm Ryokan nghe nói về người cháu trai của ông mặc cho những lời khuyên nhủ của người thân thuộc, đang phung phí tiền bạc với một kỹ nữ giang hồ. Bởi vì anh ta đã thay chỗ Ryokan để quản lý tài sản và quyền sở hữu gia đình đang ở trong tình trạng nguy hiểm vì sự hoang phí tàn phá.
[1:18:54]Những quyến thuộc yêu cầu Ryokan phải làm thế nào? Ryokan phải du hành qua một đoạn đường dài để viếng người cháu mình đã nhiều năm không gặp mặt. Người cháu tỏ vẻ vui mừng khi gặp lại chú mình và mời ông chú ở lại đêm đó. Ryokan thiền định suốt đêm, sáng hôm sau, khi ra đi Ryokan bảo người cháu, "Chú già rồi, tay run quá không làm việc được dễ dàng. Cháu buộc hộ chú chiếc dép rơm được không?" Người cháu ngoan ngoãn vâng lời. Ryokan nói lời sau cùng, "Cảm ơn cháu, cháu thấy đó, con người rồi cũng phải già yếu đi dần dần theo từng ngày, cháu hãy bảo trọng lấy thân cháu." Rồi Ryokan từ giã, không một lời về người kỹ nữ giang
[1:19:28]hồ cũng như sự phàn nàn của bà con, nhưng từ sáng hôm đó người cháu không còn hoang phí tiền của nữa. Đây là một điều lạ.
[1:19:40]Người cháu thì được thừa kế tài sản. Ryokan đi tu. Khi gặp lại, vì lời phàn nàn Ryokan chỉ thiền định suốt đêm và chỉ cho người cháu mình thấy cái sự vô thường thôi, cuộc đời rồi tàn tạ, thân người phải già yếu theo từng ngày tháng. Chỉ có hai điều đó thôi mà làm cho người cháu thay đổi, cho nên mình thấy cái đạo lực của ông này rất là đặc biệt, nhất là cái thiền định suốt đêm của ông á. Thường như vậy, những vị mà họ có khả năng thiền á, họ dạy con người ít khi bằng lời mà bằng tâm linh. Trong cái vô hình họ dạy được người ta, nó chuyển hóa mạnh hơn là lời nói. Đến cái thầy đoán như vậy thôi chứ nó không hẳn là như vậy.
[1:20:17]Nhưng mà thấy cái sự cảm hóa quá mạnh chỉ một lời nói nhỏ thì thấy không đủ, phải là cái công năng của tâm lực nữa. Cho nên một người mà có cái đạo lực á, nhiều khi họ không nói nhiều mà người khác vẫn cứ cảm, vẫn cứ nghe lời. Còn mình không có đạo lực đôi khi nói nhiều chứ cũng không có thay đổi con người được bao nhiêu. Giống như thầy đây, cái đạo lực thầy còn kém. Thầy nói gần chết mà cũng không có thay đổi bao nhiêu hết. 75. Tánh tình. Một thiền sinh đến phàn nàn với Bankei, "Bạch thầy, con có một tánh xấu bất trị, làm sao con sửa chữa được?" Lo nghe giống. Bankei đáp, "Con có cái gì lạ lắm à,
[1:21:01]hãy đưa thầy xem nào." Thiền sinh nói, "Ngay bây giờ con không thể tỏ cho thầy được." Bankei hỏi, "Vậy khi nào con có thể tỏ cho thầy biết?" Thiền sinh đáp, "Nó xuất hiện bất ngờ lắm." Bankei kết luận, "Rồi, đó không phải là bổn tánh chân thật của con. Nếu nó là bổn tánh của con, con có thể tỏ cho thầy được bất cứ lúc nào. Khi mới sinh con không có nó và cha mẹ con cũng không cho con, hãy nghĩ kỹ đi coi." Cái này rất là hay nè. Phương pháp này rất là hay. Thường ví dụ như là mình có một cái tánh nóng, ví dụ nói cái tánh nóng thôi mà mình rất là bực cái tánh nóng của mình, mình muốn cho nó hết đi, nhưng mình làm cách nào nó cũng không hết.
[1:21:39]À, mà mình bực nó thì tức là mình chính là nó bởi vì cái bực với cái nóng y nhau. Rồi thì có một người á thì nghe nói nóng quá đi, thấy mình nóng quá hư chuyện, đưa ngón tay lên chặt. Lấy cái thớt chặt ngón tay cái bụp để thề từ nay không nóng nữa, nhưng mà có hết không? Hết không? Chính cái hành động mà lấy dao chặt là hành động đang nóng á. Như vậy nó nóng nữa. Đó, nên á nên cái mà sửa cái tánh nóng của mình á, nó không thể nào bằng cái đè ép, bực dọc, thề thốt rồi, không phải. Nhiều khi tức cái nóng mình quá chửi thề một tiếng để từ sau hết nóng, nhưng mà chính cái chửi thề là là cái nóng nữa, nó như vậy.
[1:22:19]Ở đây, thiền sư Bankei ổng dạy một phương pháp, tức là mình nhìn thấy nó không có thật. Khi cái nóng vừa nổi lên á, cái mình nhìn lại nó chứ đừng có chạy theo nó, đừng để nó sai mình. Ví dụ như mình vừa khởi lên cái giận ai đó, cái mình nhìn cái giận đó là gì, mình nhìn nó đi, nhìn nó thấy nó, mình thấy nó không phải là thật, nó không phải là bổn tánh chân thật. Hồi xưa mới đẻ ra mình không có, cha mẹ mình không cho mình cái đó. Đó, mình thấy nó vậy cái tự nhiên nó tan liền. Cứ chừng năm mười lần như vậy, mười lần hai chục lần, cứ nhìn nó cái nó tan mất luôn, không trở lại nữa. Đây là cái thật đấy.
[1:22:51]Đây là cái kinh nghiệm thật thầy nói chứ không phải là thầy nói mà nói suông hay là nói quảng cáo mà chỉ là năm mười lần mà thật sự vậy. Có người chỉ năm lần là tắt luôn cái tánh nóng mình, có người dở chừng hai chục lần hết. Nên một cái tâm trạng nào của mình á, mình nhìn lại nó là nó tan đi liền. Ví dụ như một người đang trong tâm trạng buồn chán, mình nhìn cái cảm giác buồn chán của mình, mình tìm nguyên nhân của nó, thấy cho rõ ràng nó toang ra cái hết liền, ừ như vậy.
[1:23:18]Đây là một cái lối mà mình trị cái cái tính xấu rất là hay chứ không phải đè ép, không phải là bực dọc, buồn khổ, chê trách ờ tự kỷ, mặc cảm lấy tự thân mình, không phải, mà cứ bình tĩnh nhìn nó. Khi nó khởi lên, mình nhìn thẳng vào nó, thấy nó là một cái gì ngoài mình, không thật, mất liền. Nhưng mà sợ mình chỉ nhìn không kịp thôi, nó khởi lên mình nhìn không kịp. Ví dụ như cái nóng vừa khởi lên, mình không quay lại nhìn nó mà mình theo cái nóng đó mình quay ra mình chửi người ta, mình mắng người ta, đó mình gây nghiệp. Hoặc là một cái buồn chán vừa khởi lên mình không quay lại để nhìn nó mà mình lại tỏ thái độ với bực dọc, bực bội với bất mãn với người
[1:23:57]bên ngoài, đó, đó là một cái mà mình không nhìn lại được. Còn mình nhìn lại được thì nó tan liền à. 76. Cái tâm đá. Câu chuyện này có lẽ họ viết bị cách điệu đi chứ nguyên bản nó từ trong cái tạng Trung Hoa. Để thầy đọc nguyên bản này rồi thầy sửa lại. Hogen, một thiền sư Trung Hoa, đúng là cái tên chính của ngài ở trong Trung Hoa là Quế Sâm, thiền sư Quế Sâm, sống trong một ngôi đền nhỏ ở một vùng quê. Một hôm, bốn nhà sư du hành xuất hiện và xin phép nhóm lửa trong sân Hogen để sưởi ấm. Trong khi bốn nhà sư chất lửa, Hogen nghe họ cãi cọ nhau về chủ thể và khách thể. Hogen nhập bọn với họ và hỏi, "Có một hòn đá lớn,
[1:24:34]các anh xem coi nó ở ngoài hay ở trong tâm các anh?" Một nhà sư đáp, "Theo quan điểm Phật giáo, mọi vật đều là đối thể hóa của tâm, vì thế tôi nói rằng hòn đá ở trong tâm tôi." Hogen quan sát, "Chắc cái đầu anh phải cảm thấy nặng lắm nếu anh mang một hòn đá giống như thế trong tâm anh." Cái nguyên câu chuyện đó là thế này. Lúc đó thiền sư Quế Sâm ngài đã trụ trì Viện Địa Tạng rồi, ngài là một thiền sư đắc đạo. Cái sở đắc của ngài rất là cao. Hồi ngài còn ở trong chúng á, ngài ẩn tàng trong chúng thôi mà danh tiếng ngài đã vang xa. Trong huynh đệ, người nào tu mà có trở ngại ngài trợ lực, ngài dùng cái tâm ngài ngài trợ lực giúp huynh đệ mình vượt qua.
[1:25:12]Ngài đắc đạo rất là cao. Ngài đang trụ trì cái Viện Địa Tạng thì bốn người đến, trong ba người chứ không phải bốn người. Trong ba người có ngài Văn Ích, thiền sư Văn Ích, sau này là tổ khai sáng tông Pháp Nhãn á. Thì chính câu hỏi là là thiền sư Quế Sâm hỏi cho ngài Văn Ích nè. Lúc đó ngài Văn Ích đối với ngài Quế Sâm chỉ như thầy trò thôi. Là mới hỏi là hòn đá này ở trong hay ngoài tâm? Nè, nghĩa là nào giờ trong đạo nói rằng, "Tam giới duy tâm, vạn pháp duy thức." Ba cõi đều là tâm, mọi pháp đều là thức. Như vậy hòn đá này ở trong hay ngoài tâm? Ngài Văn Ích mới trả lời là, "Ở trong tâm." Thì ngài Quế Sâm mới chê, nếu mà nói như vậy thì là vướng, kẹt.
[1:25:56]Vì cái cái lời chê trách này mà ngài Văn Ích mới ở lại với ngài Quế Sâm. Ở lại một tháng sau thì được ngộ đạo, được ngài Quế Sâm khai ngộ. Câu chuyện này là như vậy. Cái chuyện này nó rất là cao, nhưng thầy không có giảng, để đợi người tu để hiểu thôi. 77: Không vướng bụi trần. Zengetsu, một đại sư Trung Hoa sống vào đời Đường. Thầy tiếc là thầy không biết cái tên theo bản chữ Nho như thế nào, chỉ đọc là Zengetsu. Đã viết những lời dưới đây để khuyên đệ tử. Chúng ta ráng nghe nha, những cái lời dạy này rất là hay. Sống trong cõi trần mà không để vướng bụi trần là đường đi của một người học thiền chân thật.
[1:26:34]Thứ nhất. Lời thứ hai nè: Khi thấy hành vi tốt của kẻ khác, con hãy tự khuyến khích mình noi theo; khi nghe việc lầm lỗi của kẻ khác, con hãy tự khuyên mình chớ dẫm vào. Lời thứ ba nè: Dù cho một mình trong phòng tối, con hãy làm như đang đối diện với một người khách quý. Đó đây là giữ cái hạnh mình cẩn thận đó. Ví dụ như có khách mình ngồi nghiêm chỉnh, nhưng mà không có khách cái mình gác hai chân lên bàn, đó cũng là một cái mà nó không phải cái hạnh của người tu. Lời dạy kế nè: Hãy biểu lộ những tình cảm của con, nhưng đừng để đi quá bổn tánh chân thật của con. Câu này rất là hay, có kinh nghiệm tu mới thấy câu này rất là hay.
[1:27:12]Hãy biểu lộ những tình cảm của con, nhưng đừng để đi quá bổn tánh chân thật của con là thế nào? Thế này: Ví dụ như khi mình gặp người ta có một chuyện buồn, người ta có một chuyện gì buồn, mình cũng giống như là mình chia sẻ cái nỗi buồn với họ, mình cũng có một cái vẻ mặt trân trọng, chia sẻ. Đó, đó là biểu lộ cái tình cảm của mình đó. Nhưng mà đừng đi quá cái bổn tánh chân thật nghĩa là sao? Mình đừng có sướt mướt quá, đừng xúc động quá, đừng nghẹn ngào khóc ồ ồ lên, đó là như vậy. Ví dụ như người ta gặp một chuyện vui, có một chuyện gì mình cũng tỏ cái vẻ mình chung cái niềm vui với người ta.
[1:27:44]Đó, đó là mình biểu lộ được cái tình cảm của mình với người bạn bè chung quanh. Nhưng mà đừng có đi quá là sao? Đi quá là nghe người ta vậy là nhảy cưng cởn lên rồi vỗ tay reo hò la lên, đó là đi quá. Nên nó có một cái trầm tĩnh, nhẹ nhàng, nhưng mà nó có một cái chia sẻ cái niềm vui, cái nỗi niềm với mọi người chung quanh, đó là câu dạy này, nó rất là hay. Phải là người có kinh nghiệm trong đạo mới nói câu này được. Sự nghèo khó là kho tàng của con, đừng bao giờ đổi nó để lấy một đời sống dễ dãi. Cũng khuyên người ta sống đời đơn giản nhưng ngài dùng lời nói rất là hay. Sự nghèo khó là kho tàng, đừng bao giờ đổi nó để lấy một đời sống dễ dãi, tức là sao?
[1:28:22]Đừng có chạy theo cái đời sống vật chất đó, tìm sự giàu sang, hãy giữ gìn cái đời sống nghèo khó đơn giản của mình. Một người có thể có vẻ như là một người ngu mà không phải ngu, có thể người đó giữ gìn sự khôn ngoan của mình một cách cẩn thận. Những người như vậy mình khó gặp lắm, nên thầy khó có thể chỉ ra cho thấy. Mình gặp những người đó, mình thấy họ như kín đáo, ít nói, giống như ít biết cái gì, ít tham gia chuyện gì, ai nói gì ít có, có xía cái miệng vô. Nhưng mà đôi khi mình thấy họ làm việc có vẻ chín chắn, cẩn thận. Đó, đây là cái người mà giống như ngu mà không phải ngu đó, coi chừng, gặp mấy người đó mình coi chừng.
[1:29:00]Đó là người giữ gìn sự khôn ngoan của mình một cách cẩn thận, không phô bày. Chúng ta cố gắng bắt chước được những người như vậy. Những đức hạnh là thành quả của sự tự giữ giới luật và đừng để chúng rơi khỏi bầu trời của chúng như mưa hay tuyết. Là cái này là khuyên mình giữ gìn cái đức hạnh. Nhưng đức hạnh thì quá bao la, mênh mông, mình từng chút từng chút mà mới giữ được nó. Cái này thì đức hạnh thì rất là nhiều loại, trong thanh quy thì thầy có ghi lại từng cái từng cái, ai có duyên thì thầy cho đọc. Khiêm tốn là nền tảng của mọi đức hạnh, hãy để những người chung quanh con khám phá ra con trước khi tự con cho họ biết.
[1:29:40]Khiêm tốn là nền tảng của mọi đức hạnh. Ngài rất là chú trọng đến hạnh khiêm tốn. Dù cho một người đó có vẻ là bố thí rộng rãi, người đó có vẻ là nhẫn nhục được, vân vân, nhưng nếu người đó tự cao, không biết khiêm hạ thì ngài vẫn cho rằng chưa có đủ cái nền tảng. Cho nên
[1:30:06]chúng ta để ý điều này, giữ gìn cái khiêm tốn một chút là tận trong thâm tâm của mình đừng bao giờ thấy mình hay và luôn luôn để ý cái hay của người khác để mình kính phục. Khi mình để ý được cái hay của người khác mà mình kính phục là mình cũng trở nên khiêm hạ. Còn mà mình để ý cái dở người khác để mình chê thì lần lần mình sẽ trở thành người tự cao, nhớ điều đó. Một tấm lòng cao quý không bao giờ tự buộc mình tiến tới trước, những lời của nó quý như châu ngọc, ít khi nó bộc lộ và có một giá trị lớn.
[1:30:39]Câu này cái lời dịch thế nào nó hơi khó hiểu. Có lẽ là một cái tâm hồn mà sâu sắc thì ít có cái sự phô bày, nó ít có thể hiện ra bên ngoài. Nhưng một tâm hồn như vậy hễ nói ra được lời nào thì những lời đó cái giá trị nó tràn đầy, thấm thía. Đối với một người học thiền chân thật, mỗi ngày là một ngày may mắn, thời gian qua đi nhưng người học không bao giờ lùi lại phía sau, vinh cũng như nhục không bao giờ làm họ động tâm. Mỗi ngày qua đi là một ngày may mắn, tức là sao? Mình có được một ngày để trong suốt ngày đó mình tỉnh giác tu hành, gọi là một ngày may mắn. Ngày may mắn.