[0:31]Nay chúng ta học cái bài tu sĩ đa năng. Sở dĩ mà thầy nói về đề tài này bởi vì cái tình hình của xã hội, của thế giới rất là nhiều biến động. Nó không còn giống với những gì mà ngày xưa ta hiểu về đạo Phật. Đạo Phật ta bị đặt vào một tình huống có nhiều thử thách hơn và buộc ta phải thấy và ta phải chuẩn bị nếu ta không muốn mình trở thành cái người mang tội mà vô ích đối với đối với Phật Pháp. Vào cái thời của Đức Phật á, thì sự thật Đức Phật cũng phải đương đầu với cái sự cạnh tranh tôn giáo lớn lắm, nhưng mà Ngài uy đức lớn quá, không giống như ta bây giờ. Khi mà Đức Phật xuất hiện thì đạo Bà La Môn coi
[1:24]như chiếm ưu thế toàn thể xã hội Ấn Độ. Nhưng không có nghĩa là Bà La Môn là tuyệt đối. Bởi vì có nhiều cái phong trào tôn giáo phản kháng phát sinh. Họ phát sinh ra những cái giáo phái mà ta hay tiêu biểu là sao? Sáu phái ngoại đạo. Sáu phái ngoại đạo sự thật chỉ là một biểu tượng thôi. Chứ lúc đó nó có nhiều cái giáo phái tạp nhạp lạ lùng. Ừm, rồi xuất hiện những cái lớp người gọi là những du sĩ. Những cái du sĩ trong kinh gọi là du sĩ, mà họ giống như là những người xuất gia. Đôi khi họ mặc cái y quấn như một sa môn, cũng đi khất thực, đi lang thang nơi này nơi kia để tranh biện, để đôi khi tu tập, đôi khi trình bày cái thần thông phép lạ.
[2:15]Và trong số những cái người mà du sĩ lang thang ngoài Ba La Môn á, dùng cái chữ là ngoài Ba La Môn, thì có một cái số mà được người ta nể phục nhất là cái cái lớp tu khổ hạnh, cái số người tu khổ hạnh. Cái thời nay á, ta nghe chữ tu khổ hạnh, ta không có hiểu hết. Ta tưởng là ép xác, không phải. Hồi xưa họ tu khổ hạnh là những người mà đã chứng một phần thần thông và sức định trong thiền định rồi mới có thể tu khổ hạnh được. Thì cái lớp mà du sĩ phản kháng ngoài Bà La Môn á, có nhiều hạng người. Du sĩ thì nhiều giáo phái khác nhau, nhưng trong đó đặc biệt có cái lớp người khổ hạnh là nhiều khi họ ở ngay góc ngã tư đường,
[2:56]họ ở trong cái công viên ở bên bờ sông hay bên lề đường, họ biểu diễn những cái màn rùng rợn. Ví dụ họ có thể đứng một chân, họ phơi nắng, đứng trong giang tay, nhắm mắt, họ nhập định luôn mấy ngày đứng thế này. Người ta nói trời ơi, sao nó chịu cực, ta nghe cái chữ khổ anh ta tưởng ác sát, không phải, đó là một dạng biểu diễn của thần thông. Hoặc là chống ngược đầu tay, chân lên đứng mấy ngày, hoặc là treo một cái tay nắm một cái cành cây treo lủng lẳng như vậy suốt mấy ngày. Đứng phơi nắng ngoài đồng vậy đó. Kinh hồn lắm chứ phải không? Nên vì họ có những cái năng lực lạ lùng như vậy, nên cái số người khổ hạnh được cái người dân Ấn Độ rất là kính phục.
[3:34]Đó cũng là lý do tại sao mà khi Sa-môn Gotama đi xuất gia, cuối cùng Ngài cũng đi tìm con đường khổ hạnh. Vì Ngài nghĩ rằng cái con đường này siêu việt quá, có thể đạt được sự giải thoát. Nếu ta bắt cái thân ta làm bất cứ gì ta muốn thì ta giải thoát. Ý cái suy nghĩ lúc đó là như vậy. Ví dụ cái thân mình, mình phải chiều chuộng. Bây giờ bắt nó đứng một chân ngoài trời, đứng phơi nắng 7 ngày 7 đêm ngoài trời như vậy, không nhúc nhích, đó là ta thắng được cái thân thì như vậy ta có cái ý chí vượt bực có thể siêu thoát. Ngài suy nghĩ như vậy. Và trong cái thời gian mà 6 năm khổ hạnh, ở đây ta không còn để lại tư liệu,
[4:08]ta cứ tưởng là Ngài chỉ ăn ít mè, ít gạo rồi ép xác cho đói, không phải đâu. Trong 6 năm đó là Ngài an trú trong cái thiền định mà Ngài học được nơi cái ông Út Đầu Lâm Phất á. Mà Ngài biểu diễn những cái tư thế khổ hạnh ở trong rừng kinh hồn, là mấy cái anh em Kiều Trần Như mà đi theo là vô cùng kính phục. Mà Ngài tu riết không đắc đạo, Ngài mới bỏ mà đi qua thiền định, chứ không phải là đơn giản là khổ hạnh là ép xác. Thì trong cái ph- cái bối cảnh Ấn Độ mà Bà La Môn chiếm ưu thế và nhiều cái cái khuynh hướng giáo phái phản kháng Bà La Môn mọc lên khắp nơi. Đến khi Đức Phật đắc đạo, trước cái đạo phong cao
[4:46]vút của Ngài, Ngài thu phục được gần hết. Cả những vua chúa đều quy hướng theo Ngài. Nhiều Bà La Môn trưởng lão đầy uy tín cũng quy y theo Ngài. Rồi nhiều cái du sĩ ngoài đạo cũng bị Ngài khuất phục. Nên lúc đó là những đệ tử của Đức Phật được thừa hưởng một cái bối cảnh tương đối thanh bình. Thế là cái uy đức của ông thầy trùm hết cái cái xã hội, nên cái người đệ tử chư tăng là sống yên lành trong đó, không còn ai phản kháng đụng tới mình nữa. Tại ông thầy mình ổng bảo vệ, ổng che chắn hết rồi, ổng chiến thắng hết rồi. Và lúc đó cái giáo lý của Phật chỉ tập trung dạy vào cái gì? Dạy vào cái gì?
[5:26]Dạy tu, chỉ lo dạy tu. Nên ta đọc lại kinh điển vào thời đó, ta thấy Đức Phật cứ xoáy sâu vào cái việc dụng công tu hành để giải thoát á. Tại vì không còn nhiều cái vấn đề cạnh tranh, đối phó nữa. Nhưng rồi qua thời của Đức Phật và những thời sau thì ta thấy có nhiều cái giáo phái lạ xuất hiện khi mà đạo Phật đi đến nhiều cái vùng đất mới để truyền đạo, đụng phải những cái tôn giáo địa phương khốc liệt hơn là có những cái tôn giáo từ nơi khác tìm tới Ấn Độ để đối diện với đạo Phật. Ví dụ Hồi giáo. Lúc đó, vào những thế kỷ sau, đạo Phật bị đặt vào bối cảnh phải cạnh tranh quyết liệt, và đạo Phật tại nơi Ấn Độ đã đã thảm bại thê, đã thảm bại.
[6:14]Còn đạo Phật đi qua về phía Á Đông, về phía Trung Hoa thì đạo Phật đã đã thắng thế. Riêng tại Ấn Độ, đạo Phật đã thảm hại. Nên là từ sau Đức Phật 600 năm rồi thêm 13 thế kỷ nữa, cũng là gần 19 thế kỷ. Lúc đó đội quân Hồi giáo tràn về Ấn Độ, đánh phá khắp nơi. Mà một sự kiện đẫm máu làm cho đạo Phật nó suy tàn luôn, là sự kiện thảm sát tại đại học Nalanda. Lúc đại học Nalanda đó có 10.000 tăng sĩ ưu tú cả nước Ấn Độ tập trung về đó học. Có các vị hòa thượng, các vị thượng tọa, các vị đại đức, từ trẻ cho tới già, những bậc bác học lão thông kinh điển, những chư tăng ưu tú, giỏi giang, thông minh, tập trung về Đại học Nalanda.
[7:02]Nhưng tụi con biết chỉ có 150 tên lính Hồi giáo cầm gươm vô giết sạch không còn một người nào. Máu đổ thành sông, rồi sau đó nó san lấp, quăng đá chôn vô thành bình địa luôn. Chôn không hết nổi cái đảo có lớn quá, còn ló lên chút. Giờ mình đào ra còn phòng, còn ốc, còn xương người rồi tùm lum trong. Rồi sau sự kiện đó, đạo Phật Ấn Độ suy tàn luôn, tại vì 10.000 tăng sĩ chết hết. Nên cái việc mà có 150 thằng lính à, mà nó vô nó cầm gươm 10.000 người để yên cho nó giết và không phản ứng gì hết. Cái chết nó oanh liệt vẻ vang không? Oanh liệt vẻ vang không? Nếu mình chết sau cái chết của mình đạo Phật phát triển á,
[7:42]thì cái chết đó là cái chết, chết anh hùng, phải không? Còn mình chết xong đạo Phật suy tàn luôn thì cái chết đó là cái chết gì? Chết mang tội, chết. Nên đúng ra, nếu lúc đó mà có tụi con ở đó, thì tụi con hãy sao mỗi người cầm một cây mà đập cho tụi nó chết để bảo vệ chư tăng, chứ không lý do gì cứ đưa cổ cho nó chém. Nên cái đạo lý nhẫn nhục của Phật đã bị hiểu một cách sai lầm, khiến cho đạo Phật suy tàn mất luôn một cách vô ích, vô lý. Và khoảng sau đó ít lâu thì ở Mông Cổ nổi lên một con người lẫm liệt, đó là Thành Cát Tư Hãn dấy quân lên đánh tràn ngập hết trơn đánh chiếm gần hết thế giới và bẻ gãy hết sức mạnh của Hồi
[8:27]giáo, khiến cho bước chân của Hồi giáo dừng lại. Chứ nếu không có đội quân Thành Cát Tư Hãn, giờ này nó chiếm hết sạch thế giới trước cái sức hung hãn của Hồi giáo. Nên giờ thì mình thấy như là Thành Cát Tư Hãn dã man, sự thật có công lớn, có công lớn đối với thế giới. Chỉ trừ là qua quánh Việt Nam tầm 7 năm bạ bị Việt Nam đập cho 3 trận, chạy mất luôn. Và ta thấy thế này, vào cái thời đó, qua những thời phía sau vậy, đạo Phật bị đặt trước nhiều cái thử thách, và có những nơi đạo Phật đã thất bại, có những nơi đạo Phật đã hưng thịnh, đã phát triển, đã chiến thắng. Đến thời đại ngày hôm nay thì đạo Phật lại đặt
[9:03]vào một bối cảnh tế nhị hơn và nguy hiểm hơn. Nguy hiểm hơn là cái gì? Là có nhiều tôn giáo, bên trong họ có một cái tham vọng không giới hạn và dữ dội kinh hồn, là xóa sạch các tôn giáo khác để chỉ còn lại một cái đạo của họ mà thôi. Có cái tôn giáo thì lặng lẽ bí mật để thực hiện cái tham vọng đó. Có cái tôn giáo thì công khai bày tỏ và làm bộc lộ ra luôn. Và đạo Phật ta thì không có tham vọng gì hết. Ta cứ chờ người ta tới dẹp mình rồi mình nghỉ tu thôi, không có chuyện gì xảy ra. Ta không nhìn thấy vấn đề gì trước. Cái lỗi của ta là ta không nhìn ra vấn đề để ta có thể chuẩn bị được cái điều gì.
[9:55]Ta không thấy được cái trách nhiệm bổn phận của ta trước cái hiện tình dầu sôi lửa bỏng này. Và vô tình ta trở thành kẻ có tội một lần nữa. Như trường hợp ở bên Thái Lan vậy, là một quốc gia mà đạo Phật gần như chiếm tuyệt đối, từ quốc vương cho tới quan tướng ăn theo đạo Phật. Bất ngờ cuộc lật đổ cái ông tay Hồi giáo lên làm thủ lãnh, chiếm hết chính quyền. Tại sao? Tại vì đâu phải một người đứng lên ra lệnh người ta nghe, phải có rất nhiều người nghe lời mình. Mà tại sao bao nhiêu người Phật giáo đều nghe lời một tay Hồi giáo đó, để cho tay đó lên nắm chính quyền?
[10:37]Tại vì họ đã chuẩn bị cách đây 30 năm. Từ 30 năm trước, người Hồi giáo họ đã tung rất nhiều tiền, họ đưa người gài vào trong bộ máy chính quyền Thái Lan. Họ mua hết những người của Phật giáo hết á. Họ mua họ bắt ký tên, mỗi lần nhận xấp tiền ký tên, nhận xấp tiền ký tên nữa. Bắt làm gì phải làm cái đó. Cho đến cái ngày mà họ đủ quyền lực họ lên họ lật đổ lên họ nắm quyền, thì ở dưới toàn bộ những người quan chức toàn là đạo Phật, cứ nghe lời một người Hồi giáo mà thế giới không hiểu tại sao. Thật ra họ đã chuẩn bị trước 30 năm. Họ đã luồn người mà dùng tiền quá nhiều, cái tiền dầu hỏa của họ quá nhiều họ mua hết.
[11:17]Rồi sau đó bắt đầu mới tới cái màn mà miền Nam Thái Lan đánh bom. Cho nên cái việc mà đánh bom là cái việc cuối cùng. Ta đừng có tưởng người Hồi giáo chỉ biết đánh bom, khủng bố. Không có đâu, họ khôn hơn ta tưởng. Khi mà họ ôm bom họ đánh ta tới giai đoạn cuối cùng họ đã chiến thắng rồi. Họ đã nắm được hết mọi ưu thế rồi, họ mới bắt đầu xách bom ra xài. Còn trước khi mà chưa đủ ưu thế, họ không đánh bom đâu. Họ chỉ lặng lẽ dùng tiền, dùng tình báo để mua chuộc, khống chế hết á. Còn Việt Nam ta thì sao? Hồi giáo họ đã tới chưa? Tới chưa? Ở đâu chỉ Thầy coi?
[11:54]Họ cũng dùng cái chính sách giống như ở bên Thái Lan. Họ cũng dùng tiền bí mật, âm thầm họ mua chuộc cán bộ nhà nước. Và họ dùng tiền họ mua các chùa, nhất là những chùa nào nổi tiếng. Họ mua, họ tài trợ cho chùa đó hoạt động, hoạt động cho mạnh. Nhưng mà cứ phải lần lần để đó, nuôi để đó nghe lời họ và cứ ràng buộc từ từ. Cho đến ngày nào đó mà họ yêu cầu điều gì thì phải đi theo họ, không được chống đối sự có mặt của Hồi giáo. Và nếu cần, phải biến đổi đạo Phật này thành Hồi giáo nếu không muốn họ giết. Vì lúc đó họ đã khống chế rồi, họ đã chi tiền quá lâu, quá nhiều. Cho nên có những ngôi chùa rất nổi tiếng xài tiền như
[12:34]nước, đằng sau là Hồi giáo cung cấp và chi phối. Việt Nam đã bị, đang bị. Cho nên cái mối nguy hiểm không còn xa, đang ở bên lưng chúng ta. Đang bên lưng chúng ta. Rồi không phải riêng một mình Hồi giáo, rồi các tôn giáo khác nữa. Họ cũng thấy Hồi giáo như vậy, họ quyết tâm họ cạnh tranh tín đồ, giành nhau. Chỉ có đạo Phật đứng ở giữa chịu ba, bốn cái sức ép, sức chi phối. Và ta không có làm gì hết, ta không có kế sách, ta không biết làm gì hết. Cả giáo hội cũng cũng không lường được cái tình huống nguy hiểm đang đến bên lưng chúng ta như thế này. Ta chỉ việc tu mấy thời công phu, ai kêu đi cầu siêu cầu, ai cầu an cầu.
[13:12]Không có kế hoạch gì hết. Cho nên vì vậy, nghĩa là nói mà về năng lực ta thiếu nhiều cái cái năng lực để làm việc. Nói về cái cái cảnh giác, cái hiểu biết cái hiện tình ta chưa có cái nhìn ra. Và nếu cứ tiếp tục cái đà như thế này, cứ tiếp tục cái đà như thế này, thì 20 năm sau ta sẽ thấy mình mình lạc lõng giữa cái đất nước Phật giáo của mình, toàn đạo gì bắt đầu nó tràn ngập nổi lên hết rồi. Lúc đó ta sẽ thấy đạo Phật bắt đầu xa lạ. Tới 30 năm, 40 năm nữa coi chừng đạo Phật không còn. Tại vì trước cái sức cạnh tranh dữ dội của các đạo khác, mà tới khi nó có ưu thế rồi là nó đánh bom. Gặp chùa đâu thảy bom đó, gặp chùa đâu thảy bom tới đó, không ai dám vô chùa nữa.
[14:00]Ta sẽ thấy. Vì chính quyền của nó rồi, chính quyền nó không xử. Nó nổ bom chết tùm lum hết, kêu công an tới công an không có xử. Thế đạo Phật phải tự đi tìm ra hoang đảo mà tu. Thầy nói không nói đùa đâu, Thầy không cường điệu đâu. Kế hoạch của họ là vậy. Họ đang làm từng bước, từng bước á. Cho nên nhiều cái rất là đáng lo, nhiều cái rất là đáng lo. Tôn giáo cũng chính là chính trị. Ai nói câu này?
[14:30]Chính thánh Gandhi đã nói câu này. Cái ông thánh bất bạo động, ổng nói câu đó. Ổng nói người nào mà không biết rằng bản chất của tôn giáo là chính trị, người đó chưa hiểu vấn đề. Thật ra tôn giáo chính là chính trị. Ổng định nghĩa một câu xanh dờn luôn mà chính xác vô cùng. Tại sao tôn giáo là chính trị? Bởi vì tôn giáo gây được ảnh hưởng trong trong quần chúng. Mà khi gây được ảnh hưởng trong quần chúng như vậy là vô tình ta có một cái lực lượng quần chúng, là có cái sức mạnh, có lực lượng. Mà cái gì có sức mạnh, có lực lượng của quần chúng thì đó là là yếu tố của chính trị. Chính vì vậy, dù đạo Phật ta hiền lành, ta không muốn mình dây dưa với
[15:11]chính trị, nhưng luôn luôn các thế lực chính trị đều để ý đến ta. Ví dụ nhà nước buộc lòng cũng phải quan tâm tới Phật giáo, vì nếu Phật giáo loạn lên thì đất nước cũng bất ổn. Mà các thế lực tình báo ngoại bang cũng quan tâm tới Phật giáo, vì nếu họ nắm được Phật giáo, họ chi phối họ phá được Phật giáo, tức là họ phá được đất nước này. Cho nên vì vậy, tôn giáo luôn luôn cũng là chính trị và ta phải có cái biết về đó. Nên hôm nay ta ta nói chuyện với nhau bài này là bởi vì cái hiện tình của xã hội nó có nhiều cái phức tạp, bức xúc, nguy hiểm, nóng bỏng liên quan tới vận mệnh của Phật giáo mà ta cứ tưởng, ta cứ tưởng là nó không có gì, ta cứ tưởng là nó không có gì.
[15:56]Sự thực là nó đang âm ỉ và chuẩn bị cháy bỏng.
[16:01]Cái điều thứ nhất ta muốn nói một cách nhẹ nhàng hơn là xã hội đã thay đổi rất nhiều so với ngày xưa. Những cái quan điểm sống của con người không còn giống với ông cha ta suy nghĩ. Nhiều cái đứa trẻ có những cái suy nghĩ mà bây giờ ta hiểu không được nữa. Ví dụ trước đây á thì cái ông nội dạy cha, cha dạy con, con dạy cháu. Nó có nên cái nề nếp của truyền thống gia đình nó được nối tiếp như vậy. Rồi ta thấy cái cái văn hóa của dân tộc cứ như vậy mà mà đi tới. Nhưng ngày hôm nay á cha mẹ phải chạy đua với sinh kế. Cái xã hội cái thế giới ngày hôm nay nó ép người ta phải chạy chật vật đi kiếm từng miếng ăn, không có rảnh.
[16:44]Và con cái giao cho ai dạy? Ai? Ai? Giao cho internet dạy. Tụi nó cứ vô mạng nó chat chit, nó truy tùm lum đủ thứ thông tin trong đó mà không biết thông tin gì trỏng. Và như vậy cái nhân cách của nó nó lấy từ cái internet ra. Mà nếu nó gặp được những người bạn chat tốt hay là nó vào những trang web tốt thì nó tốt. Nhưng nếu những bạn chat tầm bậy tầm bạ hoặc là vô những trang web xấu thì nhân cách nó thay đổi liền. Có một lần hồi đó có một lần cái Thầy ghé một cái tiệm internet để Thầy gửi một cái email thì nó có từng phòng từng phòng vậy nè, Thầy mới vô ngồi, Thầy mới liếc nhìn qua một bên thấy thằng nhóc chút xíu.
[17:26]Cái nó ngồi nó nó đang chat. Mà Thầy nhìn vô cái Thầy thấy nó chat một lúc tới ba người, ba cái địa chỉ. Mà trong đó nó lấy một cái tên mà Thầy nhìn nó chắc nó chừng 12 tuổi à. Cái tên mà tên nickname của nó là tên là Sát thủ tình trường. Sát thủ tình trường! Mới 12 tuổi mà sát thủ tình trường! Lắc đầu luôn, hổng biết... Nó vô trong mấy cái nickname đó là Người yêu cô đơn gì đủ thứ màn ở trong đó hết trơn á. Là mấy đứa trẻ giờ nó nó nó biến thái ta không hiểu nổi là tại sao nó nhỏ như vậy mà nó quậy như vậy, lạ lùng đủ thứ trò. Cho nên cha mẹ không còn truyền được cái văn hóa tốt đẹp cho con cái nữa mà con cái nó đã nhận được cái thông tin từ đâu.
[18:09]Đó là một cái sự biến đổi. Hoặc là cái người trí thức vậy, ngày nay họ bắt đầu họ họ hoài nghi về các giá trị đạo đức, tín ngưỡng từ xưa. Họ không biết liệu mấy cái người mà đi tu vậy có phải là những người đạo đức thật hay không? Hoặc là cái đạo đức mà của cái người đi tu vậy có có cần cho xã hội nữa hay không? Họ bắt đầu họ nghi ngờ. Vì sao vậy? Bởi vì cái mục tiêu của họ bây giờ là làm giàu, làm giàu và làm giàu. Cạnh tranh nhau để lọt vào cái top ten của những triệu phú, tỷ phú trong đất nước này và trên thế giới. Rồi cái nhân cách con người bị biến đổi kỳ lạ, lúc cái ta được coi trọng hơn.
[18:55]Vì một đứa trẻ hay người lớn vậy, ngày xưa cái văn hóa của Á Đông là gì? Là ta sống mà ta quan tâm tới cái tâm tình của người chung quanh. Ông bà ta muốn gì, cha mẹ ta muốn gì, hàng xóm muốn gì, bạn bè muốn gì, ta quan tâm điều đó trước. Còn thời nay thì nó bất cần cái những người chung quanh mà quan tâm tới ta muốn cái gì trước, cái ta được tôn trọng nhiều hơn. Vì vậy con người ngăn cách, chia rẽ với nhau, đổ vỡ với nhau. Hồi đó ví dụ ta mặc cái cái quần cái áo mà là lạ với người khác ta thấy ngại, cứ muốn ai sao mình vậy. Nhưng bây giờ mà mặc giống người ta thì mắc cỡ vì đụng hàng. Lạ lùng! Rồi hồi xưa là mặc đồ kín đáo, giờ phơi nguyên cái bụng, cái lỗ rốn ra.
[19:36]Không hiểu nổi! Không hiểu nổi! Ví dụ như trước đây người ta hở á, người ta hở cánh tay, hở vừa tới sát nách là thấy bắt đầu có chuyện rồi nha. Trễ cái ngực này xuống một xíu là thấy có chuyện. Bây giờ bắt đầu mà trễ dưới bụng, không hiểu nổi. Thật sự không lý giải nổi. Có lần cái Thầy tự nghĩ hay là tại mình lạc hậu? Ở trong cái xã hội nó tiến bộ rồi mình đi tu riết mình lạc hậu. Thầy cố gắng Thầy tìm cách Thầy bênh vực cái những người mặc ăn mặc hở hang. Nhưng mà sau nhiều ngày đêm thao thức, ngày đêm thao thức, Thầy kết luận điều: rõ ràng là xã hội con người xuống cấp đạo đức chứ không phải là tại Thầy lạc hậu.
[20:10]Không phải tại Thầy. Nhưng mà những lớp trẻ về sau không còn như vậy nữa, tại nó mới mở mắt chào đời nó nhìn thấy cái rốn của mẹ nó rồi. Thấy mẹ nó cũng ăn mặc hở bụng, hở rốn tùm lum, thì lớn lên nó thấy bình thường. Và ta thấy cái cái quan điểm xã hội nó đi qua một chiều hướng khác hẳn, khác hẳn. Nên cái tôi được tôn trọng nhiều và không còn cái cái tương quan con người con người nữa, nó bớt hơn ngày xưa. Thầy đã thấy rồi khi con người mà cứ chạy lo làm giàu, cái nhân cách bỗng nhiên biến thái đi. Ví dụ ngày xưa cái cái đẳng cấp xã hội mà được tôn trọng á là theo cái gì? "Sĩ, nông, công, thương".
[20:49]Tức là "sĩ" là gì? "Sĩ" là người trí thức, có học, có nhân cách, có đạo lý. Không biết giàu hay nghèo, nhưng mà vì họ có cái tri thức cho nên là họ được tôn trọng. Người xưa họ tôn trọng đặt cái giá trị của tri thức, của nhân cách. "Sĩ" là cái người trí thức, có cái đạo quân tử ở trong tâm nên được mọi người tôn trọng. Kế đến người tôn trọng đáng tôn trọng thứ hai là cái người nông dân lam lũ, nghèo khổ, nhưng mà đã lao động đã tạo nên miếng ăn cho xã hội, cho nên được xã hội biết ơn và đặt vào cái giai cấp thứ hai. Cái thứ ba là người công, tức là nghĩ rằng làm những cái món vật dụng thì họ cho rằng cái nhu cầu mà làm nên vật dụng,
[21:31]cái quần, cái áo, cái bàn, cái ghế nó không quan trọng bằng miếng ăn, không có ăn chết đói liền, không có bàn không sao, chứ không có cái ăn chết đói liền, cho nên thôi đặt công thứ ba. Còn cái người thương gia đó là hưởng cái lợi từ sự chênh lệch mua bán là người đáng khinh nhất, đặt ở thứ thứ tư, thứ cuối. Nhưng mà thời đại ngày hôm nay thì sao? Lật ngược lại. Cái người thương gia giàu có là người được tôn vinh, vinh danh top ten doanh nhân Đất Việt gì đủ thứ hết trơn. Còn cái người mà người có tri thức, người có hiểu biết thì từ từ tính sau, coi có đem qua làm giàu được hay không. Cái nhân cách không được nói tới nữa, mà người ta chỉ vinh danh những
[22:07]cái người vào top ten làm giàu, giàu có, doanh nhân giàu thành đạt. Vì sao? Bởi vì những người đó góp sức làm nên cái kinh tế cho đất nước. Còn cái người có nhân cách, có tri thức lại ít được quan tâm. Ta thấy thời nay quan điểm đã đã thay đổi rất là nhiều, rất là nhiều. Đạo Phật chúng ta cũng đang đứng trong cái tình huống như vậy. Hồi hồi xưa là cái người tu sĩ được tôn trọng vì sao? Là bởi vì người tu sĩ cũng lọt trong cái chữ "sĩ" mà còn siêu hơn cái "sĩ" nữa. Lúc vào chùa là ta đều học chữ Nho. Có chữ Nho ta mới đều học kinh điển, mà khi giỏi chữ Nho trong kinh điển rồi ta đọc được hết những cái tri thức của xã hội,
[22:50]những cái sách về kinh tế, sách về thiên văn, địa lý, tướng số, y lý gì là khi ta biết chữ Nho rồi ta đọc được hết. Cho nên cái người đi tu trong chùa cũng là người trí thức. Vì xuyên qua cái cánh cổng ngôn ngữ được khai mở là chữ Nho, ta có được cái kho tàng tri thức của xã hội luôn. Nên cái người tu rất đáng được tôn trọng. Còn người đời họ không biết chữ, chỉ có một số người có tiền được gửi đến ông thầy đồ học chữ Nho thì họ mới có cái chìa khóa đi vào cái thế giới của tri thức. Thế còn người bình thường không có. Cho nên cái người tu sĩ ngày xưa rất được trọng vọng bởi vì họ là "sĩ" mà nó cao hơn cái chữ "sĩ", còn có cái tâm linh nữa.
[23:30]Nhưng mà thời ngày nay thì sao? Thời ngày nay bắt đầu ngược lại là cái tri thức bên ngoài thế gian được học nhiều hơn ở trong chùa, học nhiều cái môn hơn, trong chùa ta không có gì hết. Trong chùa ta cuối cùng cứ tiếp tục cái chữ Nho và học kinh điển cổ, những kinh điển mà nói ra không ai hiểu gì nữa. Chỉ còn một ít người rất chuyên sâu thì tạm tạm hiểu, hiểu thôi chứ hành cũng không nổi. Bồ Tát nói có là không, Bồ Tát mà nói không là có, không ai hiểu nổi. Nên vì vậy là cái sự tôn trọng đối với cái người tu sĩ Phật giáo như cái ngày xưa bây giờ đã đã bớt đi, bớt không còn. Mà cái người thế gian học đại học này qua tới đại
[24:08]học kia, hết ngoại ngữ này tới bằng vi tính khác, hết cái chuyên môn này tới cái chuyên môn khác, lại là những người gọi là mang cái tri thức của thế giới, chứ còn người tu sĩ hết rồi, hết. Bắt đầu trở thành xa lạ. Ta ôm cái kinh điển cổ của mình, ta sống trong thế giới riêng mình, không còn dính líu nhiều với cuộc đời của thế gian nữa. Đây cũng là một thử thách. Tuy nhiên, người ta vẫn chưa có bỏ chùa, người ta vẫn còn tới lui với chùa. Vì sao vậy? Bởi vì chùa vẫn còn đáp ứng được một số cái nhu cầu tâm linh của người ta. Nhu cầu tâm linh đó là gì? Nhu cầu tâm linh đó là gì? Ví dụ như trong nhà có người chết, người ta nghĩ rằng chết cũng chưa phải là hết.
[24:51]Nhưng mà giờ không biết xử lý làm sao, mà khoa học thì không biết xử lý, pháp luật cũng không biết xử lý, cuối cùng nhờ ai xử lý? Chùa, hà, cho nên người ta còn tới chùa để thông báo một tin buồn rằng ba con vừa mới mới mất, nhờ quý cô cầu siêu giùm. Đó là một chuyện. Rồi một chuyện nữa, đến lúc người ta bế tắc trong cuộc sống, người ta tình yêu đã bay xa, xe vừa mới tông gãy chân, cái chức vừa mới rớt, vân vân, có nhiều chuyện bất an quá mà pháp luật cũng không giúp người ta được, khoa học không giúp người ta được. Trong lúc bế tắc là người ta tới đâu? Vô chùa, nhờ sư cô cầu an cho con để con tìm lại tình
[25:35]yêu đã mất, để con được thăng chức trở lại, vân vân, để con được may mắn là làm ăn có tiền, vân vân. Lúc người ta bế tắc hết rồi, người ta còn tin một cái gì đó không giải thích được là cái tâm linh của chùa, còn được một chút người ta còn tới chùa. Hoặc là nhiều người tới chùa có thể nhờ xem bói, rồi lâu lâu cũng có những cái chùa có biết coi bói nữa, hoặc là tới nhờ coi phong thủy, nhà con cất vậy, cái xí nghiệp con cất vậy có được hướng hay không, vân vân. Rồi thậm chí có cái chùa cho phép về làm ăn nữa, cho cái tờ giấy bùa viết viết gì trỏng đem về, bỏ túi đi rồi nói chuyện người ta nghe, làm ăn được.
[26:11]Nhờ một số gọi là cái công việc thuộc về huyền bí tâm linh như vậy mà người ta còn tới chùa chút. Chứ sự thực nếu chúng ta so sánh lại là giữa cái xã hội mà cạnh tranh tàn khốc, người ta thiên về vật chất, giàu sang, các tôn giáo khác cạnh tranh như vậy, bỗng nhiên ta thấy chùa ta đứng trước một cái cái gì nó mong manh. Chứ không phải đạo Phật hưng thịnh, mọi người yêu quý đạo Phật rần rần như ta tưởng đâu đó. Trừ một số người nghĩa là họ yêu thích giáo lý, họ tìm tới cái lõi giáo lý thì lát nữa ta nói, chứ không đơn giản, không đơn giản, xã hội con người thay đổi nhiều quá. Tuy nhiên, cái mà người ta cần á, đến lúc nào người ta hết cần thì thì sao?
[26:56]Thì người ta không tới chùa nữa. Nếu chùa đáp ứng cái điều đó, ví dụ sau này tới lúc mà có một người đến cạnh tranh với chùa, từ nào giờ là khi có người chết thì ta người Phật tử họ tới chùa cầu nhờ cầu siêu, bỗng nhiên có một cái cái khác, ai đó chế một cái máy gọi là máy cầu siêu. Cái máy cầu siêu đó được giải thích như thế này, được giới thiệu như thế này: là nạp cái tên cái người chết vô, tên, tuổi, họ, scan cái hình người đó vô, hiện trên màn hình ra, và sau đó tụng bài kinh đó nó sẽ phát lên siêu tần số lên trời và sẽ được trên chư thiên, chư Phật nghe tốt hơn là thầy chùa cầu siêu. Đến lúc nào đó người ta giới thiệu cái đó rồi cái là sao? Chùa ế luôn.
[27:40]Thấy không? Tức là cái mình làm được thì có người khác họ dùng máy móc họ làm hay hơn nữa, coi chừng có ngày đó á. Giống như bây giờ niệm Phật có máy rồi đó, không cần ai niệm Phật nghe nữa. Thấy bà già bệnh bệnh nằm hoài, mua mua cho má cái máy niệm Phật này nha, rồi quăng đó rồi đi chơi mất luôn. Thay vì hồi trước kia, mẹ mình buồn bệnh quá, cái ngồi một bên mình lần lần chuỗi mình niệm Phật cho mẹ mình nghe: "Nam mô A Di Đà Phật, Nam mô A Di Đà Phật". Giờ mua cái máy để bấm pin cái cạch cái để đó rồi chạy đi chơi luôn. Lần lần á, mất cái tình người. Tức là có nhiều cái mà khi người ta thay thế rồi là vai trò của
[28:13]người tu, vai trò chùa cũng cũng bớt đó nha, coi chừng. Ví dụ thế này, ví dụ như có một người họ thành công nhờ việc giảng hay, khi họ giảng hấp dẫn người ta thích. Đến lúc nào đó người ta không thích nghe giảng mà người ta thích tu. Nghe giảng hoài người ta chán, người ta thích tu thì cái ông giảng sư đó làm sao? Ế. Đúng, người ta dùng chữ hay, ế, chính xác là vậy. Hoặc là ví dụ như là nào giờ chùa là ta có cái tạo cái không khí trầm mặc, nó phù hợp với sự giải thoát. Mình đến chùa mình nghe cái mùi khói nhang trầm, cái tiếng mõ thong thả, tiếng chuông ngân nga và những người tu trầm lặng. Ta đến ta nói năng khe khẽ.
[28:56]Cái không khí nó thanh bình, ta có bao nhiêu phiền muộn ta sẽ bỏ xuống ngoài sân chùa hết, để ta vào chánh điện ta lạy Phật. Người cư sĩ nghĩ vậy, giờ không nghĩ vậy nữa. Giờ đến chùa buồn, không tới nữa. Phải đến chùa cho vui mới tới, thấy buồn không tới. Và lúc đó, nếu chùa ta không tạo được cái không khí vui tươi cho lớp trẻ là ta làm sao? Ta cũng ế. Đúng không?
[29:21]Nhưng vì vậy, có nhiều cái vấn đề mới mà ta buộc các chùa trong thời đại hôm nay cũng như các tu sĩ là phải nâng cao cái năng lực của mình, nếu ta không muốn bị lạc hậu và xa rời quần chúng. Nhưng mà mình muốn cải cách, mình muốn nâng cao năng lực mình lên thì mình phải thoát khỏi hai điều là tự mãn và cố chấp. Tự mãn là gì? Tự mãn là cho vậy đủ. Cố chấp là gì? Cố chấp là đừng thay đổi gì hết, cấm ai thay đổi gì. Và đây là cái bệnh tự mãn, cố chấp đi chung với nhau. Tức là ta thành công được cái gì là ta cứ tưởng phải như vậy mới là chân lý. Ví dụ như một cái người nào giờ là nhờ tụng hay, nhờ nghi lễ giỏi rồi cái chùa được thịnh,
[30:03]người ta tới cúng kiến nhiều và cứ nghĩ Đạo Phật là như vậy thôi, cúng kiến nhiều, tụng giỏi thôi, còn ai làm khác là họ cự liền. Tưởng chỉ là chân lý. Hoặc là một cái người giảng hay rồi cứ nghĩ hễ là làm thầy tu là phải giảng thôi chứ làm cái gì khác là sai, chỉ có phải giảng giáo lý thôi mới là đúng. Hễ mình thành công con đường nào mình chỉ bó theo con đường đó. Hoặc là một người cứ chuyên tu nhập thất rồi khai phát được tâm linh gì, từ đây chỉ nói có chỉ chuyên tu nhập thất là không được làm cái gì khác. Đó cũng gọi là tự mãn và cố chấp á, không nhìn thấy hết toàn diện mọi vấn đề của Đạo Phật.
[30:36]Và khi mà ta đã tự mãn, cố chấp rồi á thì ta mắc cái bệnh nữa là ta ngăn cản sự tiến bộ, sự cải cách của người khác á. Có những cái vùng mà Đạo Phật rất là tồi tệ, không phát triển được chỉ bởi vì sao? Bởi vì vài cái vị tu sĩ ở đó họ trấn ở đó rồi họ không cho ai tới, không cho ai phát triển, không ai thay đổi, không ai làm cái gì khác được nữa. Đạo Phật cứ suy tàn đi. Người nào khác tới muốn mở mang là họ tới họ công kích, họ chửi bới, họ ngăn chặn, họ phá hoại. Nên từ Đạo Phật phá Đạo Phật bởi những con người tự mãn, cố chấp mà dữ, dữ.
[31:15]Có những cái vùng như vậy, có những cái vùng Đạo Phật bị như vậy, rồi tự mãn, cố chấp rồi cục bộ nữa. Cục bộ. Có một lần thì ra ngoài Bắc thì gặp Thượng tọa Gia Quang. Thượng tọa Gia Quang dễ thương. Lúc đó ông muốn phát triển Phật giáo ở Cao Bằng mà ông nói rằng: "Ngoài Bắc thiếu tu sĩ", thì ông mới nhờ thầy tìm cái tu sĩ trong miền Nam giới thiệu ra. Tương đối là Thượng tọa Gia Quang cũng rất là cởi mở. Mời thầy đến chùa ăn cơm, thầy cũng giới thiệu, thầy đã hỏi thử nhưng mà cũng chưa có điều kiện phát triển này thôi. Thì ông ngồi ăn cơm ông nói thế này, ông nói là: "Ngày xưa tôi cũng vào Nam tôi học,
[31:54]cũng học ở học viện, nhưng mà tôi thấy cái tâm tình của quý thầy trong Nam có cái kỳ thị đối với quý thầy miền Bắc. Thấy sống không thoải mái nên tôi lui trở về miền Bắc". Ông nói mà lúc đó thầy nghe thầy thấy buồn dễ sợ. Ngồi tê tái cõi lòng. Là người miền Nam mà mình nghe nói cái người miền Nam không bao dung với người miền Bắc á thì mình thấy cũng buồn. Nhưng rồi sau ngược lại sao? Cũng vậy luôn. Có những vùng ở ngoài Bắc mà quý thầy miền Nam ra không được. Ngoài đó thầy cũng tẩy chay. Nếu có những cái gì nó cục bộ, địa phương, kỳ thị nó làm cho Đạo Phật ta không bổ sung, không phát triển với nhau được.
[32:32]Nhưng mình nói không phải là vơ đũa cả nắm, cũng có những người đã gây cản trở nhưng cũng có những thầy dễ thương. Ví dụ thầy gặp thầy Gia Quang cũng là một vị thầy rất là hay. Hoặc như thầy Tâm Đức ở Thanh Hóa trẻ măng à mà làm Phó Thường trực Ban Trị sự, phó chứ cũng như trưởng thầy có mình ổng. Thì lúc nào ổng cũng năng nổ khuyến khích các chùa để hoạt động lên. Và khi mà quý thầy trong Nam ra muốn mở mang gì ông đều tìm cách là ông hướng dẫn, giúp đỡ, hỗ trợ, cũng hay. Hoặc như cái lần thầy đến Hải Dương thầy giảng ở cái chùa của ông thầy Thanh Vân là Trưởng Ban Trị sự tỉnh. Trưởng Ban Trị sự tỉnh nhưng cũng trẻ măng à. Nhưng mà rất giỏi.
[33:08]Mặt mày có phúc hậu, tướng tá đẹp mà làm thơ là làm bằng chữ Nho nha chứ không làm bằng tiếng Việt. Làm tiếng Việt là dở, xưa xưa rồi. Tức là có một ông thầy trẻ mà giỏi chữ Nho, chỉ làm thơ bằng chữ Nho thôi. Thì thầy thấy thầy thầy có cái cảm động sao. Thầy nói: "Những con người trẻ nhưng mà vẫn còn rất cổ, giữ được cái gì cổ xưa thì mình thấy mình yêu quý vô cùng". Và như thầy là miền Nam ra mà ông rất là ân cần, mời thầy giảng cho Tăng Ni rồi vân vân vậy. Thấy cũng cảm động. Nó có một cái nữa cái quan điểm là: "Ai theo ai?". Hôm đó thầy giảng ở cái chùa chùa Động Đắc ở Ninh Bình. Chùa Động Đắc ở Ninh Bình bữa đó giảng cũng mưa to.
[33:52]Thầy có kể cái câu chuyện lại mà ai cũng biết, đó là chuyện Tổ Đạt Ma với ngài Huệ Khả. Là khi ngài Huệ Khả cầu pháp thì làm sao? À đã chặt cánh tay mình để bày tỏ cái cái quyết tâm, cái tha thiết. Là khi ông quỳ dưới tuyết lạnh và ngài Đạt Ma không đoái hoài, cuối cùng là ông lấy con dao ông chặt một nhát rớt cánh tay ra thì Tổ mới động lòng mà quay sang khen và dạy đạo. Trong đó nó có mấy điều cho ta phải suy nghĩ từ cái câu chuyện đó. Nếu câu chuyện đó là có thật, thầy nói chữ nếu thôi không biết có thật không. Giờ tới cái tuổi này thầy đâm ra thầy nghi ngờ đủ thứ chuyện trên đời. À nếu câu chuyện đó là có thật thì trước hết
[34:33]ngài Huệ Khả phải là một người giỏi võ siêu đẳng. Cho nên có cái phim của Trung Quốc á dựng hình ảnh Tổ Huệ Khả trước khi đi tu là một tướng quân, thầy công nhận liền. Thầy nói cái ông nào mà dựng phim này hay, không phải cường điệu, không phải cường điệu, chính xác, rất giỏi võ. Rồi cái chuyện thứ hai làm ta suy nghĩ từ cái câu chuyện chặt tay nữa là: Lúc đó Tổ Đạt Ma, Huệ Khả là những siêu nhân sao mình không biết, nhưng mà đời nay ta bắt chước. Ta bắt chước là ta ngồi một chỗ ta đợi người khác tới năn nỉ, cầu pháp rồi ta mới nhỏ lòng từ bi để mà dạy cho vài cái đạo lý. Mà họ phải năn nỉ, họ không chặt tay thì cũng sẽ chặt cái
[35:10]gì đó rồi ta mới động lòng từ bi mà ta dạy cho vài lời. Rất là chảnh, cái đó gọi là chảnh.
[35:20]Mà ta chảnh cái đó giờ còn ai tới chùa nữa không? Không, cái thời đại bây giờ không có. Thời đại bây giờ mà vô chùa mà không vui vẻ là bỏ đi qua chùa khác. Mà qua chùa khác không vui vẻ nữa, vô nhà thờ ráng chịu à. Cho nên thời đại này không còn cái chuyện mà mà tới chùa mà mình thấy Phật tử quay mặt, chắp tay dòm vô trong vách vậy đợi người ta tới năn nỉ: "Cô ơi!", không dám đâu. Giờ là tới thấy Phật tử bước vô là mình phải tới mình chào hỏi rồi. Tới chào hỏi rồi nói: "Thí chủ cần gì?", phải không? Trước cái hiện tình mà thay đổi như vậy nên người tu sĩ Phật giáo cũng đòi hỏi nhiều cái năng lực.
[35:58]Vậy năng lực thứ nhất mà ta cần phải có là gì?
[36:03]Năng lực gì quan trọng thứ nhất?
[36:07]Phải giỏi giáo lý trước. Phải không? Thầy mình người tu mình không giỏi giáo lý làm sao mình truyền đạo dạy người ta, làm sao mình tu được. Nên trước hết phải giỏi giáo lý. Mà giỏi giáo lý nghĩa là làm sao? Giỏi giáo lý thứ nhất là phải biết nhiều giáo lý. Thứ hai là biết chọn lựa cái đúng. Và thứ ba là thể nghiệm được trong cuộc sống.
[36:42]Giỏi giáo lý tức là ta học được nhiều, ta chọn lựa ra được cái đúng và ta thể nghiệm trong cuộc sống mới gọi là giỏi. Nhiều người không biết tưởng giỏi giáo lý là chỉ học cho nhiều, hết kinh này tới kinh kia, lấy hết bằng cấp này tới bằng cấp kia thôi. Là người này không giỏi giáo lý mà chỉ là con vẹt, chỉ là cái trí nhớ thôi. Rồi sau này đi ra giảng nói như một con vẹt. Hồi đó học làm sao giờ nói lại như vậy và không bao giờ thuyết phục được ai. Ví dụ như nói: "Học nhiều nhưng mà trong cái nhiều đâu phải cái nào cũng đúng đâu". Nhiều giáo lý ta học có cái đúng, cái sai ở trỏng á. Vì sao vậy? Vì qua mấy ngàn năm rồi trong kinh Phật có cái thêm thắt
[37:17]ở trỏng á, có ai chen vô thêm, ai tạo thêm ở trỏng á. Đâu phải là kinh nào cũng đúng Phật nói. Nên vì vậy ta phải lựa ra cái đúng. Ví dụ như ta học có một cái giáo lý nói về đại ngã, có một giáo lý nói về vô ngã. Bây giờ giữa hai cái đại ngã, vô ngã ta chọn cái nào? Vô ngã, giỏi. Đó là ta phải chọn cái vô ngã. Tức là trong cái nhiều này có đại ngã, có vô ngã, có chân ngã, thường ngã gì đủ thứ ngã, nhưng mà ta chọn là chọn cái vô ngã là cái đúng nhất. Nhưng mà sau đó phải thể nghiệm trong cuộc sống. Thể nghiệm cuộc sống là sao? Bây giờ ta chọn được giáo lý vô ngã rồi nhưng mà ta thấy ta làm sao?
[37:51]Ta còn bản ngã, là ta vẫn còn nói một lời ta muốn mình phải nói hơn người kia. Chọn cái đơn ta phải chọn cái đơn nằm chỗ nào mát nhất, lựa cái bánh nào ta để ý qua để lại cái bánh nào hơi to nhất, tức là ta cứ hơn thua hơn thua nó nằm lẩn khuất lẩn khuất tiềm tàng trong tâm mình á. Thí dụ như Phật tử cúng là cúng mỗi cô một cục xà bông, ta phải liếc qua một cái ta scan qua liền coi cái cục nào đẹp nhất, thơm nhất. Mình giả vờ không thấy, thò tay chính xác cục đó lấy đi. Thí dụ lựa vậy. Trong đầu ta, ta mới thấy rằng: "Ủa, ta học giáo lý vô ngã nhưng mà rõ ràng là ta còn còn bản ngã nên ta tu".
[38:25]Ta thể nghiệm trong cuộc sống ta thấy vậy rồi ta sửa. Từ đây, thí dụ như là Phật tử tới đưa tới một đống bánh, thế là ta lo đi phát cho huynh đệ trước, lỡ mà nó hết rồi thì ta sẽ không ăn bánh đó, ta nhường cho huynh đệ để tập cái vô ngã. Rồi khi bước vô một loạt đơn nằm thì ta để ý cái đơn mà dở nhất ta lên ta nằm vì ta chiếm cái đơn dở rồi thì huynh đệ ta sẽ không bị cái đơn đơn mà nó nó sắp nó hư nữa, đơn nó sục sịch nữa, vậy. À vân vân. Hoặc là một xấp vải tới cúng, ta liếc qua ta nhìn ta biết cái góc đó bị vạt xéo thiếu mất chút xíu, ta lấy liền để cho người khác đừng bị cái đó nữa. Thì cái đó gọi là ta thể nghiệm được cái cái vô ngã trong cuộc sống.
[39:04]Hoặc là bây giờ nói tới giáo lý từ bi, thương yêu tất cả chúng sinh mà không có ngày nào mình ngồi mình nghiệm về từ bi hết thì sao? Nó không đi vào trong cuộc sống mình được. Phải ngồi trước Phật, phải lạy Phật, phát nguyện: "Xin Phật gia hộ cho con, con thương yêu được tất cả chúng sinh trong pháp giới này. Dù cái người đó ghét con, dù người đó thương con, dù người đó xa lạ hay gần gũi, dù người đó có mắng chửi, xúc phạm con, vân vân, xin cho con lòng từ bi kiên cố, vững vàng, con chỉ đối xử lại bằng lòng từ bi thương yêu". Mỗi ngày mình nguyện như vậy á thì bắt đầu cái giáo lý mà đúng này nó mới đi vào trong cuộc sống của mình.
[39:49]Thì sau này khi mình đứng trước bục giảng mình giảng thì mình không làm cái công việc của một con vẹt mà làm công việc của một người thầy. Cái con vẹt á là nghe sao nói lại vậy thì đúng là con vẹt. Còn người thầy là đã đi qua cuộc sống, đã tu, đã sửa rồi, đã đau khổ chiến đấu với những lầm lỗi của mình rồi. Thì bây giờ đứng trước mọi người mình khuyên mọi người: "Hãy yêu thương nhau!". Thì cái câu nói đó không phải của con vẹt mà của một bậc đạo sư, của một bậc thầy nói với mọi người, buộc mọi người phải thương nhau. Cho nên đầu tiên là ta phải giỏi giáo lý. Mà giỏi giáo lý là phải như thế này, phải ba cái điều đó.
[40:21]Chứ không phải học cho nhiều học nhiều nhiều học tùm lum ra chẳng biết cái nào đúng cái nào sai, cứ lấy bằng cấp cho nhiều nhiều nhiều vô, chẳng biết có giá trị, có thực tế hay không. Cái khả năng thứ hai của một người tu sĩ là cái gì? Là cái gì? Tọa thiền, khả năng tọa thiền. Vì sao vậy? Bởi vì đó là cái đỉnh cao của sự tu tập. Ta tu đủ thứ, điều cực khổ trong cuộc sống từ cái giáo lý này, ta tu trong cuộc sống đủ thứ chuyện hết, nhưng mà phải tới lúc mà cao nhất vẫn phải là ngồi thiền cho được. Nhưng mà ngồi thiền rất là khó. Bắt chân kiết già tê đau, ngồi lâu không cho nhúc nhích, vọng tưởng khó kiểm soát, đủ thứ hết, rất là khó lòng.
[41:05]Nhưng mà ta phải ngồi cho được bởi vì đó là con đường đi tới sự giác ngộ, không con đường nào khác hết. Đức Phật đã ngồi thiền đắc đạo, xong rồi dạy ngồi thiền, rồi ta thờ Ngài trong tư thế tọa thiền, thì ta không có lý do gì mà ta không tu thiền hết. Ta phải tu và phải cho giỏi. Thế giới ngày nay họ hâm mộ thiền, nhưng họ xem thiền của Phật giáo là hay nhất, tại sao? Vì họ thấy có nhiều cái phái thiền, Khí công Trung Hoa cũng là thiền, Yoga Ấn Độ cũng thiền, nhiều cái giáo phái cũng trầm tư mặc tưởng đủ thứ hết, nhưng mà chỉ trong đạo Phật mới nói về thiền một cách có hệ thống, bài bản, tiêu chuẩn, quy phạm, kết quả rõ ràng với tam minh lục thông.
[41:46]Nên khi họ tìm tới đạo Phật thì họ luôn luôn họ xem cái người tu sĩ mà họ hỏi đạo, người đó có biết tu thiền hay không. Nên buộc ta phải biết tu thiền. Có người mới nói, thưa thầy con ngồi thiền mấy tháng rồi không có hết vọng tưởng chán con bỏ. Cái người đó là người rất là hạ căn. Mới có mấy tháng, không kết quả đã bỏ rồi, là người rất là hạ căn. Phải ừ ít nhất 40 năm đều đặn. Trong 40 năm đó thì con phải chấp nhận mình chưa bao giờ hết được vọng tưởng, nhưng mà tới giờ là cứ phải ngồi, suốt ngày lo kiểm soát tâm, đúng giờ là cứ ngồi cái tinh tấn đều đặn đúng giờ đúng giấc không bao giờ bỏ. Suốt 40 năm vậy, bắt đầu tâm tụi con mới nhúc nhích,
[42:26]mới chuyển, bắt đầu có chuyển biến để tụi con thấy được một chút thiền vị và có niềm tin để tu nữa. Chứ không phải nói con tu 3 năm rồi không thấy kết quả con bỏ là sai, phải 40 năm trở lên. Còn chỉ một ít người tu vài tháng có kết quả là căn cơ đời trước họ có sẵn. Còn ta phải chấp nhận mình đi trong luân hồi đã lâu, tạo nghiệp đã nhiều, bây giờ bắt đầu phát tâm tu thiền là phải 40 năm kiên định, tinh tấn, dù trong suốt 40 năm đó chưa bao giờ một ngày được an lạc, vẫn không bao giờ bỏ thiền, thì người như vậy mới khả dĩ sau đó mới có nhúc nhích, bắt đầu tâm sẽ có chuyển biến. Chuyển biến rồi ta mới thấy cái giá trị của thiền định.
[43:06]Thì thầy nói 40 năm thôi chứ có người sẽ sớm hơn, nhưng 40 năm không phải là thời gian quá dài. Nói trời ơi sao thầy nói tu tới 40 năm lâu quá vậy, không lâu. Nếu so với muôn triệu kiếp ta trôi lăn, thì 40 năm này chỉ là một cái chớp mắt mà thôi, một cái chớp mắt mà thôi. Nên phải phải ráng. Cái khả năng thứ ba nữa mà người tu sĩ ta cần phải học nữa là gì?