[0:08]Chúng con xin cung thỉnh Thượng tọa an toạ. Xin mời quý Phật tử đứng yên vị trí. Kính thưa toàn thể quý nam nữ Phật tử hiện diện đạo tràng chùa Phú Thọ trong buổi thuyết giảng ngày hôm nay. Đối trước quý vị Phật tử là Thượng toạ giảng sư Thích Chân Quang trụ trì chùa Phật Quang ở Núi Dinh, Bà Rịa - Vũng Tàu. Kính thưa toàn thể đạo tràng, kính thưa toàn thể quý nam nữ Phật tử, Thượng toạ giảng sư là một vị thầy khả kính của chúng tôi. Thầy đã từng là giáo thọ hướng dẫn giảng dạy cho Tăng Ni chúng tôi suốt bốn năm liền ở mái trường Trung cấp Phật học tỉnh Long An. Và hiện nay thầy cũng đang giảng dạy Tăng Ni sinh khóa III.
[1:04]Và thầy cũng là một vị giảng sư được mời thuyết giảng ở khắp các đạo tràng an cư kiết hạ ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh. Và đặc biệt là gần đây thầy cũng đã thực hiện những chuyến lưu giảng từ miền Nam ra miền Bắc mà quý Phật tử cũng đã từng nghe trên băng, đĩa của thầy đã được phát hành ở Việt Nam cũng như ở khắp các nước phương Tây. Hôm nay có đủ duyên lành Thượng toạ đã về đây với lòng từ bi mặc dầu đường sá xa xôi nhưng mà cũng nhẫn nại qua phà, qua bắc, sông suối cách trở để mà về đây ban bố cho chúng ta đôi lời đạo lý để chúng ta theo đó mà tu hành.
[2:06]Ngưỡng bái bạch trên Thượng toạ giảng sư, hiện diện nơi đạo tràng hôm nay gồm có trên dưới 300 Phật tử, gồm có Phật tử ở Thành phố Hồ Chí Minh, Phật tử ở Tiền Giang, và rất nhiều rất nhiều Phật tử ở Bến Tre và nhất là ở địa phương Phật tử đạo tràng chùa Phú Thọ của chúng con. Đã từ lâu cũng đã nghe băng giảng của thầy, thấy băng giảng của thầy trên video rất là nhiều nhưng mà chúng con cũng rất hân hạnh và diễm phúc là hôm nay được tận mắt được chiêm ngưỡng cái tôn dung của thầy. Đó là niềm vinh hạnh nhất của chúng con. Kính bạch thầy, vì lòng khát khao học hỏi giáo lý của Đức Phật trên con đường
[2:54]tu tập tìm về an vui, hạnh phúc, tất cả đạo tràng chúng con ngày hôm nay sẵn sàng lắng lòng thanh tịnh để lắng nghe lời chỉ dạy của thầy. Ngưỡng mong trên thầy từ bi hoan hỷ ban bố đôi lời pháp nhũ cho chúng con. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[3:16]Xin mời tất cả quý Phật tử ngồi xuống.
[3:24]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa sư bà, kính thưa quý thầy, quý cô và quý Phật tử! Hôm nay chúng ta sẽ trao đổi với nhau cái đề tài là: "Chúng sinh vạn loại", tức là vô số chúng sinh. Chúng ta nói để mà chúng ta nhìn bằng con mắt của Đạo Phật để nhìn thấy ở trong cái thế gian này, trong vũ trụ này, chúng sinh hàng hàng lớp lớp, nhiều loại, nhiều giống, nhiều đẳng cấp và có tương quan với nhau như thế nào, và sau đó chúng ta biết cái bổn phận của ta phải làm gì đối với mọi loài chúng sinh như thế. Không có lớn lắm đâu, không phải đòi hỏi chúng ta làm cái gì dữ dội lắm đâu nhưng chúng ta phải biết cái bổn phận của mình
[4:15]đóng góp vào cái vạn loại chúng sinh, vào đời sống của vũ trụ như thế nào.
[4:24]Không biết là do ngẫu nhiên hay tất nhiên nhưng mà trong vũ trụ này tự nhiên chúng sinh sai biệt với nhau trên nhiều phương diện, có nhiều giống loài. Và Đức Phật tạm chia chúng sinh ra làm sáu đường, sáu nẻo, sáu loại trong luân hồi. Chỉ là tạm thôi, là: cao nhất là những chúng sinh ở trên cõi trời, thấp hơn cõi trời là cái cõi Thần mình hay gọi là Asura. Thấp hơn cái cõi Asura là cõi người, tức là cõi chúng ta ở đây, đây là một cái cõi vật lý. Rồi thấp hơn cái cõi người là loài súc sinh, súc sinh. Thấp hơn súc sinh là ngạ quỷ, tức là những loài quỷ đói. Thấp hơn quỷ đói là những chúng sinh đang bị đày đọa ở trong địa ngục.
[5:17]Đó là tạm chia ra như vậy. Nhưng mà sự thực là chúng ta thấy trong cái mỗi loài như vậy, mỗi nẻo đường như vậy, mỗi cõi luân hồi như thế thì chúng sinh cũng chia ra nhiều giống loài rất là sai biệt. Ví dụ như Chư Thiên là không phải là chỉ có một tầng trời mà rất nhiều, rất nhiều tầng trời khác nhau.
[5:43]Có những chúng sinh lúc sống làm những cái điều phước bình thường, đời sống không có lầm lỗi, làm những điều phước bình thường, chết cũng được lên cõi trời, là cõi trời Tứ Thiên Vương, là cái cõi rất thấp gần đây, được hưởng một số điều sung sướng nhưng không nhiều lắm, trụ trên đó nhiều khi 50 - 60 năm hoặc một vài trăm năm rồi sinh xuống cõi người trở lại. Còn có những chúng sinh mà tấm lòng hết sức là thánh thiện, lòng hết sức là vị tha, hy sinh, nhiều khi gặp những chuyện gian nguy nguy hiểm thì đứng xông ra, gánh vác, chịu cái nguy hiểm về cho mình, thậm chí hy sinh cả cái tính mạng mình để mà giúp đỡ người khác.
[6:25]Ngoài ra, những chúng sinh đó còn có biết tu tập thánh đạo, đi theo con đường Phật pháp thì khi chết người đó lên cõi trời khá cao, cao hơn, sống một đời sống rất là sung sướng, thân tướng rất là đẹp, to lớn, muốn cái gì có cái nấy. Hễ muốn cái gì tâm khởi ý là điều đó hiện ra theo ý của mình. Và chúng sinh đó ở trên đó vừa được tu tập, vừa được an trú thì có thể sống lâu khoảng 500 - 600 năm, rồi tuổi thọ mãn, rồi lại sinh xuống cõi người, mà sinh xuống cõi người cũng là một cái chúng sinh rất là xuất sắc, dung nhan đẹp đẽ, đời sống may mắn, vân vân, và dễ gặp được Phật pháp. Và có những chúng sinh lúc còn ở cõi người
[7:11]là một người tâm từ bi rộng lớn, nhiếp được trong thiền định, giữ gìn được giới hạnh, làm được nhiều công đức lớn và đặc biệt là vào được thiền định rất là sâu, thì những chúng sinh đó khi chết lên những cõi trời cao hơn nữa, những cõi trời như cõi trời Phạm Thiên hay cõi trời Sắc Cứu Cánh, và những cõi đó sự thật là những cõi tịnh độ. Những cõi trời mà quá cao thì đó chính là những cõi tịnh độ, bởi vì trong đó chỉ toàn là những bậc thánh không, những người mà tâm hồn đã chứng đạo và thật là thánh thiện. Thì những vị đó sống ở trên đó có thể mấy ngàn năm, ở trên đó tu có khi giải thoát trên đó luôn,
[7:50]không cần phải sinh xuống loài người. Mà nếu những vị đó có sinh xuống loài người là những chúng sinh cực kỳ ưu tú, xuất sắc của nhân loại, là những người phi thường của nhân loại, mà họ phải sống trên đó cả mười mấy ngàn năm á. Nên nói cõi trời chớ rất là nhiều tầng nhiều lớp, thậm chí có cả cái cõi trời Vô Sắc là những chúng sinh trong đó họ sống chỉ có tâm, không có hình tướng. Tức là do ở dưới cõi này các vị đó đã nhiếp vào trong định quá sâu nên đến khi bỏ cái thân mạng này những vị đó không còn hình hài mà chỉ còn một cái tâm thanh tịnh phủ trùm cả một bao nhiêu cái tinh hệ, gần như một cái thiên hà luôn như vậy.
[8:31]Những chúng sinh những vị đó an trú trong cái cái cái cái thế giới tâm thức của mình như thế cả triệu năm. Nên chúng ta thấy là chúng sinh rất là phức tạp. Rồi thấp hơn cõi trời là cõi Thần như vị Asura. Những vị đó là ai? Tức là những người lúc còn sống họ có nhiều công lao cống hiến đối với đất nước, đối với xã hội, họ có công rất nhiều nhưng là họ còn có cái ô nhiễm của thế gian, ví dụ như vẫn còn giận dữ, vẫn còn ăn thịt, uống rượu, rồi vẫn còn nhiều cái vợ chồng trai gái, nhưng mà có công thì rất là lớn thì vị đó chết được sinh làm Thần. Nhiều khi ở dưới này ta cũng lập những cái đền thờ của họ, ở trên kia họ cũng được ở cái cõi Thần.
[9:20]Và những vị đó phước nhiều nhưng mà tính tình rất là là cương trực, thẳng thắn và nóng nảy. Đôi khi chúng ta nghe những huyền thoại là có những lúc những vị Thần đó đã gây gổ với những Chư Thiên. Chư Thiên thì họ hiền lành, mấy vị Thần thì hơi dữ, đôi lúc cũng bất đồng ý kiến với nhau cũng gây gổ ở trên đó, chứ không phải không. Nếu chúng ta có một dịp nào mà chúng ta đi du hành lên trên cõi trời chúng ta sẽ thấy là trên đó rất nhiều cái thế giới khác nhau, nhiều khu vực khác nhau. Ví dụ như cái người ở một tôn giáo bạn họ chết họ lên họ có cái khu vực của họ cũng thuộc về tôn giáo đó, họ vẫn quản lý nhau.
[10:00]Những chức sắc ở đây chết mà có công lên trển cũng lên trển cũng có cái vị trí ở trển rồi cũng thuộc về đạo đó tiếp tục. Mấy cái người Đạo Hồi lên trển có khu vực Đạo Hồi để ở, cái người đạo Kitô có khu vực đạo Kitô họ quấn quýt với nhau họ ở, nếu họ có công. Còn cái người làm bậy thì đọa thì không nói. Còn Đạo Phật thì rộng rãi hơn. Đạo Phật thì thường đi suốt ở đâu cũng có những cõi của mình hết, bởi vì Đạo Phật là đạo giải thoát nên không có cái cục bộ hạn chế trong cái tôn giáo của mình. Đạo Phật là đạo của cuộc sống, đạo của chân lý cho nên cái khu vực của Đạo Phật mà ở trên những cõi trời rất là rộng, rộng thênh thang ở đâu cũng có.
[10:38]Còn những tôn giáo khác họ có khu vực từng khu vực từng khu vực của họ, và họ cũng tiếp tục bảo thủ chứ không có ai nói ai nghe. Cũng cũng gần gần giống như cõi người, chỉ có cái là họ có phước nhiều hơn, họ tự tại, được nhiều điều may mắn như cái ước nguyện của họ hơn, vậy. Còn ở cõi người chúng ta thì cũng thế là chúng sinh ở cõi người cũng sai biệt nhau rất là nhiều. Có người vinh quang rực rỡ làm ông hoàng, bà chúa, nhưng cũng có những người phải thất tha thất thểu đi xin ăn để kiếm sống qua ngày. Là cái phước chúng sinh nó sai biệt. Cùng một loài giống nhưng mà cái phước sai biệt nên là họ sống cũng
[11:20]khác nhau, thân phận khác nhau, cái điều may mắn cũng khác nhau. Đây là do cái phước. Rồi xuống súc sinh cũng vậy. Nói là súc sinh, chứ mà ta thấy có những cái con chó, nhiều khi còn được cưng còn hơn con người, có không? Chúng ta có nghe không? Có những nơi người ta nuôi con chó bẹc giê, tiêu chuẩn một ngày mấy ký thịt, mà một người nghèo nhiều khi một ngày kiếm miếng thịt không ra, phải không? Mà có những con chó mà rồi chủ ôm ấp, nâng niu, đi đâu bồng trên tay á. Nghĩa là có những người vậy, ôm con chó cưng vuốt ve nâng niu, mà đứa con nít hàng xóm đi tới là lấy chân đá đi ra. Nhiều khi, nhiều khi thấy bẽ bàng có khi đôi lúc không biết cái gì,
[12:00]thân phận con người đôi khi thua cả một con vật nuôi như vậy. Không biết phước thế nào. Hoặc là cũng là súc sinh mà có những cái giống loài được người ta thương như vậy, nhưng cũng là súc sinh mà nhiều khi chỉ làm con giun, con dế ở dưới đất á. Cũng là súc sinh. Cho nên thân phận cực kỳ sai biệt với nhau, cực kỳ khác biệt, không biết là sao. Rồi khi mà cái loài người ta vậy chết đi vào cái cõi cõi âm, mình gọi là cõi âm á, thì cũng khác nhau vô cùng. Thì có những người ví dụ lúc sống là một con người bình thường, không có tạo phước nhiều lắm để lên cõi trời, nhưng cũng không làm gì lầm lỗi lắm để phải đọa xuống loài quỷ đói hay địa ngục.
[12:42]Thì họ lúc đó họ cũng mang cái hình hài bình thường. Họ cũng có thể là họ ở một cái chùa nào đó, ghé vào một cái chùa nào đó để ở. Hay có khi họ cũng ở tiếp tục ở cái nghĩa địa mà đã chôn họ, lập làng lập xóm trong đó. Hoặc có khi là họ ở lùm ở bụi, ở gò ở nổng. Rồi chờ lâu lâu ai có gì cho ăn thì cho, ai cúng cho ăn thì cho. Và cái người mà càng ít phước á thì cái dung nhan nó tiều tụy từ từ đi. Nghĩa là cũng cái khuôn mặt, ví dụ lúc sống cái bà đó tên là Nguyễn Thị Xoài, thì lúc chết á thì nhìn mặt biết bà đó là bà Xoài. Nhưng mà nếu mà bắt đầu bả làm ma á, thì cũng cái bà Xoài mà gương mặt xấu hẳn đi, coi nó ghê hơn.
[13:23]Mà cũng cái bà Xoài đó, mà nếu bả sinh lên cõi trời, nhìn vô mình biết là bà Xoài, nhưng mà cực kỳ đẹp. Cũng cái gương mặt đó. Cho nên do theo cái phước, rất là lạ, cũng vậy. Thì khi mà chết đi xuống cõi âm vậy, thì tùy theo cái phước mà những người trong cõi âm cũng phân loại với nhau. Trừ cái người mà bị giam trong ngục tối thì khổ sở, bị đày đọa, bị hành hạ, bị trừng phạt bởi những lỗi lầm mình đã gây ở trên này. Những người nào mà quá ác độc, lúc nào cũng muốn bóc lột người khác, hành hạ người khác, hãm hại người khác, làm cho quá nhiều người đau khổ. Mà luật pháp thế gian ví dụ có trừng trị cũng trừng trị không hết hoặc là họ
[14:04]có thế lực, họ mua chuộc được cán bộ, viên chức để họ qua được, không bị trừng phạt thì lúc chết họ bị đem xuống địa ngục trừng phạt hết và bị đày đọa, hành hạ lại cho nó xứng đáng với những gì họ đã gây ra trong lúc họ sống. Thì những chúng sinh đó bị giam trong ngục cực kỳ khổ sở. Còn ngoài ra nếu mà không đến nỗi như vậy, thì chúng ta sẽ ở một cái chỗ ngoài cái ngục, ngoài cái ngục. Nhưng mà có khi có những chúng sinh thì được no đủ. Thí dụ được con cháu hoặc là được hàng xóm họ hay cúng cho ăn. Đôi khi họ sống có tình cảm với mấy cái người hàng xóm, cái người hàng xóm mỗi lần ăn cái kêu về ăn, cho ăn.
[14:41]Thành thử cũng không đói, hoặc là con cháu hay cúng bàn thờ cho ăn, hoặc là ở được vào trong chùa thì mỗi ngày quý thầy, quý cô cúng cho ăn, tụng kinh cho nghe cái theo đó tu. Đó là chúng sinh vậy. Còn cái những chúng sinh mà lúc sống trên đời hơi bủn xỉn, tức là mình chỉ lo cho mình, chỉ sống vun vén cho mình, chứ không nghĩ tới ai, rồi làm phước không bao nhiêu mà cũng không làm tội gì, không đáng để bị hành hạ, nhưng mà phước không có. Thế là khi chết rồi người ta quên liền. Lại những người sống thân nhân của mình quên phắt mình liền, bạn bè mình quên phắt mình liền. Thậm chí ngày giỗ chẳng ai ngó ngàng tới, không ai nhớ tới mình luôn. Ừm.
[15:19]Mà thường đó là những người chết non á, không ai nhớ tới mình luôn. Thế là cứ lang thang vất va vất vưởng, không có một chỗ ai thờ mình hết. Còn cái mộ của mình á, họ lấp lại mai mốt bang đi đâu luôn, không biết bị bị lạn luôn, không ai tìm ra nữa. Mọi người quên lãng mình. Thì cái người đó sống ở bờ sông, ở lùm, ở bụi, lang thang đi xin để ăn, đôi khi đi giựt để đi ăn, mà thường bị đói nhiều hơn là được no. Đó là cũng là chết vào cõi âm nhưng mà chẳng ai giống ai. Đó. Thì chúng sinh vạn loại là chúng ta nhìn phớt qua như vậy để thấy là trong vũ trụ, trong thế gian này có vô số, vô số những chúng sinh, mà theo cái phước, mỗi người có những loại khác nhau hết. Ừm.
[16:04]Ngay cả cái trí tuệ cũng vậy. Có những loại chúng sinh, loài người thì được coi như là thông minh nhất. Nhưng mà sự thật cũng không hẳn như vậy. Sự thật là, ví dụ như mình nói là trong cái Trái Đất này, giữa loài người và các loài thú thì loài người là thông minh nhất. Xin thưa điều đó xét lại. Vì sao vậy? Có những loài thông minh hơn loài người. Ví dụ như cá, cá heo, rồi cá ông. Cái tâm linh của những loài cá đó mẫn tiệp hơn loài người. Ví dụ cá heo á là
[16:41]hiểu được con người không phải là qua ngôn ngữ hay là qua cử động. Khi người ta huấn luyện cá heo, người ta cứ tưởng là phất cái tay này rồi cá heo nó nhảy qua là vì nó theo cái động tác phất cái tay, không có. Lúc nó nhìn cái tâm của cái người huấn luyện viên á. Phất cái tay nhưng mà cái người huấn luyện viên là muốn cá heo nó nhảy qua bên đó, cá heo nó đọc được cái ý nó nhảy qua liền. Tức là đọc thẳng trong tâm á, biết được tâm của con người chứ không phải là vì cái cử chỉ hay cái ngôn ngữ con người. Hoặc là những loài cá ông ở trên biển cũng vậy. Những cá ông mà tâm thiện á, người ta đi biển mà lúc đó bị tai nạn
[17:13]người ta la lên người ta cầu cứu thì từ rất xa những con cá ông đọc được cái tâm của những người mà trên ghe đang bị nạn. Hai cá ông nó vượt lên trên đỡ cái thuyền lên đưa vào trong liền. Nghĩa là hoàn toàn có chủ động, có ý thức và có cái tâm rất là thiện. Đó là những loài cá ông. Có những giống loài nói là súc sinh kỳ thực vượt hơn cả con người, chỉ có một điều tại sao lại những cá đó không có làm bá chủ được cái Trái Đất như con người? Mà chỉ mãi mãi ở biển sống từng bầy đàn như vậy? Chỉ bởi vì những loài đó thiếu đôi bàn tay của con người. Tạo hóa cho con người có đôi bàn tay rất khéo léo,
[17:51]cho nên bằng cái thông minh và đôi tay khéo léo, con người đã dựng nên cái nền văn minh của nhân loại, chế ra nhà cửa, viết, tập, máy móc, chế luôn cả phi thuyền, máy bay là nhờ chúng ta có cái ưu thế về đôi bàn tay. Vậy ừm. Vân vân. Thì bây giờ chúng ta nhìn qua cái nhìn của đạo Phật một chút. Chúng ta phân tích thế này. Là do cái tâm lý ích kỷ, chúng sinh ở những đẳng cấp mà càng ở trên á là lúc nào cũng muốn bảo thủ cái đẳng cấp của mình, cái quyền lợi của mình, mà thờ ơ với những người những chúng sinh ở cái đẳng cấp thấp hơn.
[18:35]Ví dụ thế này, ví dụ bây giờ trong một cái làng đó có ba cái người giàu, gọi là ba người cự phú. Ví dụ như bây giờ nói trong làng ta có ba cái người đại phú, họ giàu thì cái tâm lý thế này, là ba người đó họ chỉ muốn họ tiếp tục là ba cái gia đình giàu nhất trong xóm và không muốn thêm gia đình thứ tư. Có cái tâm lý ích kỷ như vậy, đúng không? Ở đây có ai giàu không? Thầy nói có trúng tim đen không? Hổng thực sự vậy đó, tự nhiên mình hay bảo thủ cái đẳng cấp. Và ngày xưa vậy, người ta những cái đẳng cấp đó chơi với nhau, không thèm chơi với người nghèo. Nó gọi thành tầng lớp gọi là giai cấp quý tộc.
[19:19]Mà lý do tại sao là cái người giàu chơi với người giàu, chứ người giàu không có chịu chơi với người nghèo, ai biết? Lý do tại sao? Vì nguyên nhân là người nghèo hay mượn tiền á. Mà mượn thì mượn, nhưng mà trả thì không nhiệt tình lắm. Mượn rất nhiệt tình, nhưng trả không nhiệt tình. Cho nên người giàu họ đành họ chơi với người nào mà không mượn tiền họ, thì chỉ có người giàu chơi với nhau thôi. Mà nếu có lỡ kẹt mượn thì sẽ sẽ trả, tại vì tài sản nhiều. Cái tâm lý như vậy. Do là vì là sợ bị tổn hại tới cái quyền lợi nên người ta không ngăn cách với nhau. Vì luôn luôn vậy, luôn luôn là nó có cái sự san sẻ, nó có sự thẩm thấu,
[20:08]cái nguồn tài sản từ cái đẳng cấp này qua đẳng cấp khác khi ở gần nhau. Ví dụ như là trong hai cái bình nước. Một cái bình nước đầy và một bình nước lưng. Nếu mình nối qua lại thì nó làm sao? Nước nó sẽ làm sao? Từ từ nó chảy qua bên bên kia cho nó bằng. Thì cũng vậy, ví dụ cái người giàu họ là bình nước đầy, người nghèo là bình nước lưng. Mà nếu chơi với người nghèo thì tài sản từ từ nó nó chảy qua bển. Chảy bằng cách nào? Mượn, cho, giúp, xin. Đó. Tức là người nghèo họ sẽ mượn, họ sẽ xin, tiền cứ từ từ chảy qua mà nhà giàu sợ hao, nên là không. Đó là cái tâm lý như vậy. Là ở đẳng cấp nào người ta bảo thủ lấy cái đẳng cấp của mình.
[20:50]Và đây là một cái nhược điểm, một cái nhược điểm. Mà tệ hơn, tệ hơn là thế này, tệ hơn là những người giàu với cái ưu thế tiền bạc của mình đã đối xử tệ với cái người nghèo hơn mình. Mà cái danh từ trong cái xã hội người ta gọi là bóc lột á. Mình nói là đối xử tệ, ví dụ sao? Ví dụ như là cái người giàu đó họ thuê mướn nhân công thì họ biết là người nghèo cần công ăn việc làm, cần tiền, họ thuê giá rẻ. Làm, hổng làm thôi, ráng chịu, họ thuê người khác. Nên người thất nghiệp thì nhiều, mà cái người mà có tiền để thuê người thì ít, nên buộc người ta giá gì giá rồi cũng phải ráng đi làm. Cho nên bị thuê giá rẻ cũng phải chịu.
[21:32]Hoặc là khi đến vay tiền cái người giàu, thì người giàu cho vay cái lãi cao, cũng đành phải cắn răng mà vay vì lúc đó gia đình mình đang có chuyện rất là rất là khổ, phải vay. Vay rồi không tiền trả, phải đến đi làm ở đợ suốt đời. Đó, những chuyện tiểu thuyết thời xưa đó, thời này thì chắc không có, nhưng mà xưa vậy. Hoặc là cái người nghèo họ làm ra được sản phẩm, thì cái người giàu đến mua, mua ép giá, không có mua giá cao, bán không bán thì thôi. Tại vì họ cần tiền quá mà cũng chẳng ai mua của họ, chỉ có cái người đó giàu mới có tiền mua, thế thôi phải bấm bụng bán cái giá rẻ. Nghĩa là mặc dầu là công lao mình đổ vào rất là nhiều.
[22:08]Cho nên là cái nhược điểm mà ta nói, nhược điểm thứ nhất là cái người ở đẳng cấp trên thường bảo thủ, ngăn cách đối với người đẳng cấp dưới và tệ hơn nữa là nhiều khi dùng cái ưu thế của mình để chèn ép, để đối xử tệ bạc với người ở đẳng cấp dưới. Hoặc là các loài vật cũng vậy, ví dụ một cái loài mà có cái sức mạnh hơn, nó khôn ngoan hơn, thì nó tấn công các cái loài ở đẳng cấp thấp hơn để làm lương thực. Ví dụ như là một con cọp hay con beo hay con sư tử, nó sẽ tấn công những con vật mà mà ít sức tự vệ hơn nó để nó ăn thịt. Đó là các giống loài vậy. Chúng ta bây giờ chúng ta hay xem phim tivi,
[22:55]chúng ta sẽ thấy chiếu về những đời sống hoang dã. Thấy một cái bầy trâu rừng hay một bầy bò rừng đang ăn cỏ thanh bình trên đồng cỏ như vậy, thì bắt đầu cái một đàn sư tử xuất hiện. Ờ nó dọa, nó đuổi. Đuổi cái là bầy bò đó bỏ chạy, thế còn con nào bị chạy chậm nhất thì nó phóng lên nó chụp cái cổ. Do cái chân cái tay của những loài mà sư tử đó, nó nó nó nó linh hoạt, cho nên là nó lòn nó lách nó tấn công dễ. Còn con bò, tuy cái người to hơn sư tử rất là nhiều lần, nhưng mà bốn cái chân không có làm gì được hết, thế là bị nó cắn ngay cổ nha, nó chụp cắn ngay cổ là gục xuống. Những con khác con cắn đuôi, con cắn mình rồi quật ngã xuống.
[23:35]Còn sống đó nhưng mà không kháng cự được do cái chân yếu quá. Thế là nó cắn đứt cái cọng động mạch cổ rồi máu chảy ra hết, chết, thế là ngồi nó cắn nó ăn. Mình nhìn thấy dã man, nhưng mà thiên nhiên là như vậy. Nghĩa là cái loài ở đẳng cấp trên, có ưu thế hơn thì luôn luôn chèn ép cái loài ở đẳng cấp dưới. Chúng ta hãy ghi nhớ điều này, một lát chúng ta mới thấy cái bổn phận của mình và thấy cái tai họa cái tai họa khi mà cái đẳng cấp ở trên luôn luôn cứ chèn ép cái đẳng cấp dưới, rồi chúng ta sẽ thấy cái hậu quả nó đến như thế nào. Mà nhẹ nhất á, cái người mà ít lỗi lầm nhất là chư Thiên cũng vậy nữa.
[24:12]Ví dụ bây giờ so trong cái vạn loài chúng sinh thì chư Thiên, là những vị ở cõi trời á, là những người ở đẳng cấp cao. Chư Thiên cũng bị rơi vào cái lỗi giống giống như vậy, là sao? Chư Thiên là những người á lúc mà họ sống họ là người rất là tốt, tốt. Vậy mà khi sinh lên cõi trời rồi, ở một cái đẳng cấp ưu thế hẳn rồi, các vị đó cũng có bị một cái lỗi, lỗi đó là cũng thờ ơ với cõi người. À. Tức là chư Thiên thì không bao giờ đối xử tệ với con người, không bao giờ chèn ép hay là hành hạ hay đày đọa con người giống như là cường hào ác bá trên thế gian, nhưng chư Thiên cũng bị mắc một cái lỗi là thờ ơ với con người. Ừ.
[25:00]Chúng ta nói điều này là để làm chi vậy? Tại sao mình dám mình mình nói chuyện của chư Thiên? Bởi vì biết đâu sau này quý Phật tử ở đây chết sẽ lên cõi trời. Vì sao? Vì những người biết đạo, biết tu hành, cung kính Phật Pháp, quy y Tam Bảo, làm nhiều việc lành đa phần chết sinh lên cõi trời. Sư bà hay quý thầy quý cô thì bảo đảm lên, cái phe đó họ không nói gì hết. Nhưng mà quý Phật tử là người rất dễ lên cõi trời, xin nhớ. Và sau này quý Phật tử lên cõi trời rồi, hãy nhớ ngày hôm nay ngày rằm tháng 10 chùa Phú Thọ là chúng ta có nói với nhau về điều này, là chư Thiên vẫn bị mắc cái lỗi là ở trong cái thế giới
[25:45]của mình vinh quang, hạnh phúc, an vui vẫn thờ ơ với cõi người. Lúc đó mình sẽ nhớ, đúng, mình sẽ bị cái lỗi đó. Mình cũng chỉ lo trên đó thụ hưởng hoặc tu trên đó và ít dòm xuống cõi người để mà giúp đỡ cõi người cho tốt lên. Hãy nhớ coi hãy nhớ lời hôm nay chúng ta nói với nhau có đúng hay không. Và nếu đúng, hãy giật mình nhớ chúng ta sẽ làm điều khác hơn, khác hơn là cái quy luật của cái tâm lý ích kỷ mà chúng sinh đều bị vướng là cái loài đẳng cấp trên thường thờ ơ với những giống loài ở đẳng cấp thấp hơn. Hãy nhớ điều này. Và một điều nữa là khắp cái vũ trụ này, các giống loài đều có cái liên quan mật thiết với
[26:35]nhau, không có loài nào tồn tại một cách độc lập được. Hoặc là cái giống loài mà đẳng cấp cao cũng không thể tồn tại nếu mà các loài thấp hơn mình bị tổn hại trầm trọng. Tổn hại. Chúng ta để ý nè, là cuộc sống sinh ra do phước sai biệt nên có người ở giống loài thấp, có chúng sinh ở loài thấp, có chúng sinh loài cao cao cao cao, nhưng bây giờ mình nói gần lại là ví dụ nói có người thấp và người cao thôi. Nếu mà cái loài ở thấp, đẳng cấp thấp, ưu thế kém mà bị tổn hại quá sức, bị chèn ép quá sức, bị tổn thất quá sức thì cái chúng sinh mà ở đẳng cấp cao cũng sẽ sụp đổ luôn. Đây là sự liên quan. Đây là quy luật. Đây là quy luật.
[27:24]Đây là sự liên quan chặt chẽ giữa các giống loài với nhau. Ví dụ trở lại chuyện ba người địa chủ, nếu mà trong cái làng đó, cái người cường hào đó họ giàu có đó mà họ chỉ biết bóc lột, chèn ép những cái người tá điền, những người nông dân, những người nghèo trong làng cho đến nỗi những người kia không chịu nổi, còm cõi, suy dinh dưỡng, không tiền ăn, rồi bệnh hoạn và liệt luôn, chết luôn hoặc là bỏ làng đi luôn, thì cái người giàu đó bóc lột ai được nữa không? Không còn người để sống với ổng nữa, thì cái giàu của ổng còn tồn tại lâu không? Chúng ta nhớ, những người giàu chỉ giàu khi có người làm giàu giùm mình.
[28:07]Ví dụ ông chủ với các công nhân, thì ông chủ vậy, chính công nhân là người làm giàu giùm cho ông chủ, phải không? Mỗi ngày họ phải lao động, họ làm ra sản phẩm để ông chủ đem sản phẩm đi bán, cho nên chính công nhân là người làm giàu cho ông chủ. Giống như cái người giàu trong làng thì chính những người nghèo trong làng phải lao động quần quật, tìm ra sản phẩm đem bán rẻ cho cái người giàu á, đó chính là người làm giàu giùm cho cái người giàu, cho cái người cự phú. Mà nếu cái người giàu người nghèo họ họ bệnh hoạn, họ chết hết, họ không lao động nổi nữa hoặc là bỏ làng họ đi rồi, thì cái người giàu đó còn ai làm giàu cho mình nữa không?
[28:43]Hết, thì phải làm sao? Cũng sụp đổ luôn, đó là nguyên tắc. Hoặc là con người chúng ta cũng vậy, chúng ta là cái giống loài ưu thế trên hành tinh này nên chúng ta hay săn bắt các giống loài khác trên Trái Đất để chúng ta đem về làm lương thực. Chúng ta đi bắt cá, bắt ốc, chúng ta đi săn thú rừng, chúng ta đánh bẫy khắp nơi để đem về làm lương thực. Đó là vì chúng ta là giống loài cao nên mình chèn ép, mình hành hạ, mình tiêu diệt, mình khai thác, mình lợi dụng cái giống loài thấp hơn. Nhưng đến ngày nào đó mà những giống loài đó tiêu hết rồi thì con người mình sao? Con người mình sao? Xin thưa tiêu luôn, không còn thể sống được nữa.
[29:29]Nếu trên đời này chỉ còn một loài người thôi, không còn loài nào nữa thì con người cũng sẽ chết, sẽ không sống được nữa, bởi vì các sự sống các loài đều có liên quan với nhau. Lúc đó không lẽ con người ăn thịt nhau hả? Mình đặt vấn đề nha, không còn con gà, không còn con vịt, không còn con chim, còn con heo, còn con bò nào hết, bị con người giết hết rồi, ăn hết rồi, chỉ còn con người thôi, thì lúc đó con người ăn cái gì? Coi chừng ăn thịt lẫn nhau rồi giết lẫn nhau rồi loài người cũng sẽ sụp đổ luôn. Nhớ chuyện đó. Và ngày nay chuyện đó bắt đầu có chưa? Đang có từ từ, bởi vì các giống loài đang bị diệt chủng lần lần hết luôn.
[30:08]Cọp trên Trái Đất này còn có mấy trăm con. Có những loài mà không còn thấy nữa, có những đàn bò rừng ngày xưa là cả triệu con đi băng qua một cánh rừng, bây giờ ít lần ít dần lại hết. Cá, ong, cá voi lần lần đang mất dần mất dần. Bây giờ mà những ghe tàu đi đánh cá ngoài biển á là phải đi cực kỳ xa mới tìm được bầy cá, chứ còn ngày xưa á, họ chỉ cần chèo cái ghe bằng tay họ ra gần bờ biển thôi, họ thả cái lưới xuống là họ kéo về đầy thuyền, cách đây không bao lâu, cách đây khoảng ba bốn chục năm thôi. Nhưng mà chỉ chừng ba bốn chục năm nay thì nghĩa là đi ra khỏi biển mà chừng năm mười cây số là không có cá.
[30:45]Họ phải đi ra một nơi mấy ngày trời, đi cả nhiều khi đi cả một trăm hai trăm cây số, đánh bắt xa bờ mới có thể tìm ra cá. Tức là những giống loài là con người đã diệt hết rồi. Ngày nào đó mà không tìm thấy cá nữa thì cái nghề hải sản sao? Dẹp. Nuôi mình nuôi đâu có kịp với thiên nhiên, nên nhiều giống loài đã bị diệt chủng. Và bây giờ một cái nữa là ví dụ con người chúng ta so với cái cây cối thì mình là một giống loài gì? Mình vượt hơn hẳn cây cối phải không? Cây rừng á, vượt hơn hẳn. Cây rừng không biết nói, cây rừng không biết khóc, không biết than, chỉ biết đứng yên một chỗ ngã qua ngã lại rung rinh theo theo cơn gió.
[31:25]Khi nắng lên thì che mát cho ta, à khi mưa có mưa lạnh thì che mưa cho ta, ờ khi nước tràn về thì cản nước cho ta. Nghĩa là cây không nói, chỉ làm, nhưng mà con người cứ làm sao? Cứ cưa cây từ từ, hạ cây, đốn cây dần dần. Và rừng trên thế giới mất dần mất dần, một ngày nào đó rừng hết thì con người sao? Xin thưa, chết tức khắc, sự sống biến mất liền khỏi hành tinh này. Ngày hôm nay cũng vậy, ngày hôm nay là chúng ta nghe trên báo đài nói rằng Việt Nam ta đang bị hạn hán nặng bởi vì vừa dứt mưa một cái thì sông suối cạn liền. Chứ ngày xưa không có chuyện đó. Ngày xưa khi mà rừng còn nhiều á, ví dụ như trời đã tới mùa nắng,
[32:09]không còn mưa nữa, nhưng chúng ta sẽ thấy suối vẫn tiếp tục chảy. Và người dân người ta vẫn tiếp tục dùng cái nước suối đó để tưới cây, người ta sống, sinh hoạt và tưới cây, trồng cây, vẫn có sản phẩm. Nhưng ngày nay mưa vừa dứt một cái là tất cả những cánh đồng khô lập tức, các ngòi các nước cạn liền và nước biển tràn vào lấn vào trong sông liền. Vừa rồi chúng ta được cơn bão nhưng mà chưa thấm gì hết trơn. Rồi bão đi mất tiêu không đem được nhiều mưa đến. Lý do là bởi vì sao? Vì con người phá rừng tàn bạo quá, tức là ỷ mình ở cái giống loài ưu thế hơn, mình đã tàn phá, mình hãm hại cái chúng sinh ở giống loài thấp hơn.
[32:51]Rồi sẵn cái việc mà cả nước ta đang bị hạn hán thì chúng tôi cũng kêu gọi khắp nơi quý Phật tử, các chùa cũng vậy nên tụng bài sám cầu mưa, từ đây cho tới ngày nào mưa mưa đến lại. Thì đó là lý do rằng là con người ỷ vào cái ưu thế của mình đã phá hoại, đã hãm hại các giống loài thấp hơn mình và loài người sẽ sẽ bị tiêu diệt, sẽ bị sụp đổ. Hoặc là chúng ta nói ngay cả cõi Trời cũng vậy. Nếu mà đến lúc nào đó, cõi người này con người ta xấu xa, tội lỗi, đê tiện đầy hết cả trái đất này. Và con người đọa hết luôn, thì xin thưa những cõi Trời ở trên cũng sụp đổ luôn. Bởi vì giữa cõi người và cõi Trời có liên quan.
[33:43]Nên cõi Trời chỉ tồn tại khi nào cõi người này còn có điều thiện tồn tại, tức là còn có những người biết tu tập, cũng còn có những người biết yêu lẽ phải, biết sống tốt, biết ngăn chặn điều xấu ở nơi cõi người này thì cõi Trời còn được phép tồn tại. Nếu ngày nào đó mà cõi người này, con người ta đều ác độc với nhau, hãm hại nhau, sống vô liêm sỉ, tội lỗi, sa đọa, bừa bãi, phóng túng để rồi cõi người này người ta đọa hết thì cõi Trời sẽ tan vỡ luôn, sụp đổ luôn. Đó là cái quy luật. Nên vì vậy là bắt đầu khi mà chúng ta nói cái hậu quả rồi, chúng ta sẽ nói đến cái trách nhiệm mà mỗi giống loài phải có cái trách nhiệm lẫn nhau.
[34:34]Nhất là khi chúng ta thấy chúng ta là có cái ưu thế hơn một đẳng cấp khác thì ta càng phải có trách nhiệm nhiều hơn. Vì thế cái gọi là trách nhiệm đó nó vừa là cái đạo đức mà nó vừa là bắt buộc cho chúng sinh phải có bổn phận nâng đỡ, hỗ trợ lẫn nhau, không được ích kỷ mà chỉ biết có cái giống loài của mình, có cái đẳng cấp của mình. Ở đây vừa là đạo đức mà vừa là điều bắt buộc. Ví dụ như là
[35:08]ta là một người sống trong làng, ta không giàu lắm, ta chưa phải là một người cự phú như nãy vừa ví dụ. Ta chỉ hơi khá giả thôi. Thì chung quanh ta có những người khó khăn hơn ta. Thì cái đạo đức quy định ta phải quan tâm đến cái người mà đời sống khó khăn hơn mình. Đó là đạo đức, đạo đức. Cái điều này không ai bắt ta, không luật pháp nào, không ông công an nào mà tới chỉa súng vào đầu ta bắt ta phải đi giúp cái người nghèo bên kia, không hề có. Ở đây chỉ là chúng ta nghe tiếng nói của lương tâm, chúng ta học theo lời của Phật dạy và chúng ta thương yêu cái người khó khăn hơn mình. Đó là việc của đạo đức, chúng ta tự nguyện hoàn toàn.
[35:53]Ví dụ mình thấy là một năm mình có thể sắm được 10 bộ đồ dễ dàng. Một ngày mình ăn được ba bữa, một năm mình sắm 10 bộ đồ, rồi có thể mình vừa đủ, mình dư chút đỉnh để dành, hoặc có thể mình muốn mua một chiếc xe thì không khó lắm, vân vân. Nhưng mình nhìn qua bên cạnh mình, cái người hàng xóm đó, chúng ta thấy là đã lâu rồi không thấy họ mặc bộ đồ mới. Thì mình hiểu ngay là làm sao? Hiểu ngay là sao? Họ không có tiền để mua đồ mới. Mình để ý chút xíu biết liền. Quý Phật tử có bao giờ để ý nhà gần mình họ có bộ đồ mới hay không mới mặc không? Có để ý không? Không phải không? Phải không? Không.
[36:36]Vì sao mình không? Vì sao mình không? Bởi vì trái tim mình ngủ yên. Trái tim... Nhưng mà các nhạc sĩ thì bảo trái tim mình không được ngủ yên. Có mấy bài hát nói trái tim không ngủ yên, nhưng trái tim mình đã ngủ yên, đã lạnh giá, đã lạnh giá, đã giá băng, đại khái là chúng ta không quan tâm đến cái người ở gần mình, bởi vì chúng ta không đủ lòng thương yêu mọi người chung quanh mình. Ở đây có hai hạng người mà để ý hàng xóm: Một hạng người lúc nào cũng rình hàng xóm có cái gì không để mà đi rao, kể nói lỗi người ta chơi, tức là người nhiều chuyện. Và hạng người thứ hai là khéo nhẹ nhàng để ý hàng xóm,
[37:25]nhất là những người nghèo để xem coi họ có túng quẫn, có khốn cùng, có cần sự giúp đỡ hay không. Thì người đệ tử Phật ta ta không thuộc hạng người thứ nhất, phải không? Ta không bao giờ để ý chuyện hàng xóm để lê đôi mách, để nói, mà chúng ta chỉ để ý hàng xóm một chút theo cái gì? Theo cái đạo đức của người Phật tử là trông chừng họ mặc dù họ không nhờ mình. Vì họ có cái tự trọng, họ cũng quần quật ngày đêm họ đi làm, họ không nhờ mình, nhưng lúc nào mình cũng trông chừng một chút, bởi vì Phật dạy ta phải thương yêu những người chung quanh mình. Và trong cái để ý chút xíu đó, ta phát hiện năm tháng qua
[38:04]đứa bé đó, đứa bé của cái gia đình đó không thấy nó mặc cái áo mới. Không thấy mặc áo mới, hằng ngày vẫn thấy nó đi học với bộ đồ đó, đúng như vậy, khi về nhà nó mặc cái bộ đồ như thế, có những lúc lễ lộc không thấy bộ đồ mới thì ta biết cái tình hình kinh tế gia đình đó là sao? Khó khăn. Và chúng ta nghĩ gì? Việc việc gì mình phải làm? Chúng ta phải làm một cái gì đó, đừng làm thinh, đừng nằm yên nếu phát hiện ra điều đó. Được không? Mình là người đệ tử Phật. Đây là cái điều thiêng liêng, điều khéo léo của người đệ tử Phật. Nghĩa là nếu chúng ta không phải là đệ tử Phật thì chúng ta được quyền sống thờ ơ.
[38:45]Chúng ta chẳng cần để ý tới ai, chỉ cần cho đời sống của gia đình mình sung sướng, hạnh phúc là được, nhưng mà chúng ta đã lỡ quy y Sư bà, chúng ta lỡ làm đệ tử Phật thì lúc nào trái tim ta cũng sẵn sàng thương yêu con người, ánh mắt ta sẵn sàng nhìn thấy con người trong lúc khó khăn và đôi tay ta sẵn sàng làm một gì đó để chia sẻ bớt với họ. Thì không cần nhiều, khi biết điều đó rồi thì có một khi nào đó chúng ta để ý cái đứa bé đó bên hàng xóm mình, mặc dầu nó con hàng xóm, nhưng mà mình hãy thương nó cũng như con mình đi. Mình đi đâu có dịp mình ra thị xã hay về thành phố, mình thấy được một bộ đồ vừa tầm với nó,
[39:26]mình mua về, mình mang sang hàng xóm mình tặng. À, nói: "Bác đi bác thấy có bộ đồ này đẹp đẹp, con mặc coi vừa không?". Sống như vậy đẹp không? Đẹp không? Hàng xóm sống với nhau vậy vui không? Vui. Mình làm được không? Khó không? Dễ vô cùng phải không? Nhưng mình đã làm chưa? Chưa. Cái hay là chưa đó.
[39:50]Gì cũng được, cũng đúng, hay hết mà chưa, chưa. Nên và chính vì vậy nên trong hàng xóm chúng ta sống với nhau chưa vui. Chưa vui bởi vì cái người mà hơi khá không thương yêu cái người hơi kém một chút. Nếu từ bây giờ chúng ta mang trong tâm mình trái tim của một người đệ tử Phật, cho nên trong đó nó đầy tình thương yêu và chúng ta cảm nhận cái người khó hơn mình, chúng ta hãy thương yêu, san sẻ họ. Chút xíu vậy thôi và sẽ thấy cuộc đời đẹp. Và chẳng những nó không có đồ may thì như vậy đồ ăn nó có thể là có giàu dinh dưỡng không? Cái gia đình nghèo đó? Không, bảo đảm là không, phải không? Nên hôm nào đó mình nấu món ăn ngon, mình đem qua mình tặng.
[40:30]Mà chúng tôi thấy ở nhà quê ta hay có cái có cái tập quán rất là đẹp, nghĩa là mình nấu được món ăn ngon hay bưng qua cho hàng xóm một tô, một dĩa, có, đây không biết giờ còn không ta? Còn hả? Tuyệt vời, tuyệt vời. Chớ chúng tôi nhớ hồi nhỏ á, như vậy á, hồi nhỏ trong hàng xóm sống với nhau hễ cái hàng xóm này nấu như nấu canh chua là lạ cái mẹ sai tôi bưng tô chạy qua nhà hàng xóm cho, nhớ như vậy hàng xóm vậy. Và lâu lâu người ta bưng tô người ta cho lại, thấy tình làng nghĩa xóm đẹp. Giờ Bến Tre ta còn hả ta? Chớ giờ thành phố hết chuyện đó rồi, chuyện đó xưa rồi, cũng là một điều không hay.
[41:05]Chỉ có cái điều là cái người nào mà họ ghét mình quá, họ cho mình thì mình đừng ăn. Vì có thể là bị vi rút hay cúm gà gì nữa thì rất là kẹt, cho nên còn bình thường không sao. Thì cái mà chúng ta quan tâm với cái người kém hơn mình một chút, đó là đạo đức phải không? Đó đạo đức mà xin thưa, nếu chúng ta hiểu được sự liên quan chằng chịt giữa các giống loài với nhau thì đó cũng chính là trách nhiệm bắt buộc. Vì nếu ta không làm điều đó, một ngày nào đó chính ta cũng sẽ tan vỡ luôn. Nghĩa là cái sự khá giả mà ta đang có, một ngày nào đó sẽ biến mất luôn. Vì đó là quy luật, đó là quy luật. Tại sao?
[41:43]Quy luật cái đó nó nằm ở đâu ra? Chúng ta vừa nói là không hề có một người công an nào dí súng vào đầu ta bắt ta đi giúp đỡ người nghèo hết, không có. Nhưng mà xin thưa, nó có một quy luật rất khắc nghiệt, nếu ta không giúp người nghèo, ngày nào đó cái giàu của ta tan vỡ luôn. Tại sao? Bởi vì luật nhân quả. Luật nhân quả. Luật nhân quả cực kỳ khắt khe. Khắt khe ở chỗ nào? Khắt khe ở chỗ thế này: Nếu mắt ta có thấy, tâm ta có biết, tai ta có nghe một người nào đó có khó khăn, khốn cùng mà ta biết mà ta không làm gì cả, thì xin thưa những cái điều tốt đẹp của ta, ưu thế của ta, giàu sang của ta sẽ mất.
[42:32]Đó là quy định của nhân quả. Ví dụ, ví dụ thế này: Chúng ta đi trên đường, chúng ta gặp một người họ bị trúng gió hay họ xỉu gì nằm bên lề đường, mắt ta có thấy, tai ta có nghe, tâm ta có biết, nhưng rồi ta nói chuyện người khác hổng quan trọng mình đi luôn. Đi luôn, thì xin thưa một ngày nào đó ta cũng sẽ gục té trên đường. Luật nhân quả đem lại cái quả báo cho ta. Ngày nào đó ta sẽ, sức khỏe ta tự nhiên suy dần dần, suy dần dần và ta sẽ ngã gục trên lề đường giống y như vậy và cũng chẳng ai ngó ngàng. Ta sẽ té nơi một nơi chỗ đồng không mông quạnh không ai biết luôn. Đó, để trả cái quả báo lại. Trả cái quả báo lại.
[43:14]Chứ đừng có tưởng là mọi chuyện là mình không cần làm không tội không phước, không có đâu nha, sẽ có quả báo hết. Cũng vậy, chúng ta thấy cái người đó nghèo mà mình không hề nghĩ một cách gì để giúp đỡ họ thì ta sẽ có lúc nghèo giống hệt như họ. Nhân quả nha! Nghĩa là nếu kiếp này mà chuyện đó không xảy ra thì kiếp sau chuyện đó cũng sẽ xảy ra và cái nghèo của ta sẽ nghèo rất lâu, nghèo rất dài, vì chúng ta quá lì, đời trước chúng ta quá lì, chúng ta không chịu giúp ai hết. Nghĩa là cái điều sai lầm mà chúng ta duy trì quá lâu thì sau này quả báo của nó kéo rất lâu, rất là khó chịu. Vì thế, nghĩa là đối với cái người khó khăn hơn ta,
[43:58]kém ưu thế hơn ta, thì vừa đạo đức kêu gọi ta phải quan tâm phải giúp đỡ, nhưng đồng thời quy luật nhân quả bắt buộc ta cũng phải quan tâm phải giúp đỡ, đừng thờ ơ. Bây giờ có người sẽ nói rằng, nói: "Thưa thầy, tui không giàu, tui không khá, thì như vậy tui không cần quan tâm tới ai hết. Ai quan tâm tới tui thì người đó là đúng đạo lý, còn tui không cần quan tâm tới ai bởi vì tui không giàu, tui không khá." Câu nói đó đúng không? Đúng không? Câu nói đó đúng không? Không đúng. Sai chỗ nào? Nếu không đúng thì câu nói đó sai chỗ nào? Cái người nói là tui không giàu, cái người giàu người khá thì để ý,
[44:46]quan tâm giúp đỡ người nghèo, đồng ý, nhưng mà cái người không giàu không khá như tui thì tui được quyền không quan tâm tới ai nữa. Được không? Câu nói đó đúng không? Sai phải không? Sai chỗ nào?
[45:02]Không, không có lương tâm con người? Họ có nghèo, có giàu khá đâu mà không lương tâm con người? Dè, nghèo giúp đỡ theo nghèo. Câu nói tuyệt vời! Nói chưa hết ý nhưng câu đó rất đúng. Nếu học trong lớp thầy, thầy đã cộng một điểm vào trong bài tập. Nhưng thôi, xin khen ngợi ha! Là thế này: Mặc dầu mình nói mình nghèo nhưng bảo đảm sẽ có một chúng sinh nào đó còn khốn đốn hơn mình trong cuộc sống này. Đúng không? Chúng sinh nào?
[45:38]Vẫn luôn luôn có một chúng sinh nào đó khốn đốn hơn mình, quý Phật tử tin điều đó không? Và như vậy, thế nào cũng còn có một người đáng để cho ta quan tâm, cho ta thương yêu giúp đỡ hơn, dù ta cũng đã nghèo rồi. Nghĩa là ta chạy bữa trước đã phải lo bữa sau thì không biết có ai lo cho ta không thì không biết, không biết có cái người nào giàu hơn ta nghe cái bài giảng Chúng Sinh Vạn Loại này để thương yêu ta không thì ta không có biết, nhưng mà ta lại tiếp tục để ý tới cái người còn khốn đốn hơn mình nữa. Nhưng mà ta lại tiếp tục để ý tới cái người còn khốn đốn hơn mình nữa. Ví dụ là mình làm quần quật, cực khổ, lo chạy ăn được bữa trước đã phải lo
[46:22]tiếp bữa sau, nhưng mà sẽ có những người ta thấy họ không có sức khỏe. Ở bên kia kìa đó, có cái người đó họ nằm một chỗ, bệnh, con cái làm không đủ ăn, không ai chăm sóc, lâu ngày cũng không tắm rửa, họ vẫn khốn đốn hơn mình, có không? Có vẫn tình huống đó. Và đôi khi chúng ta trích bớt một, hai tiếng đồng hồ chúng ta qua thăm hỏi họ, tắm rửa giùm cho họ một chút. Đó vẫn là điều quan tâm của người nghèo đối với người còn nghèo hơn mình nữa. Nên ông bà ta nói một câu rất hay là "lá lành đùm lá... lá rách", rồi có người mới nói khôi hài "lá rách đùm lá... nát". Câu nói khôi hài đó tuyệt vời, cực kỳ đúng đối với cái Đạo Phật.
[47:07]Lá rách tức là mình cũng thê thảm, mình cũng te tua rồi, nhưng xin thưa cũng thế nào còn có người nào đó còn thê thảm hơn mình và mình cũng phải đùm bọc họ, vẫn phải đùm bọc họ, nên gọi là lá rách đùm lá nát. Và chúng ta vẫn làm được. Nghĩa là trong cái khó khăn, trong cái khốn đốn của ta, ta vẫn thế nào tìm được người nào đó còn khó hơn mình để chúng ta thương yêu, chúng ta giúp đỡ. Được không? Được không? Được nha! Rồi chúng ta sẽ thấy điều kỳ diệu xuất hiện. Chúng ta sẽ thấy điều kỳ diệu xuất hiện. Điều kỳ diệu đó là gì? Nghĩa là trong cái khó khăn đó, vậy mà chúng ta nghe lời Phật dạy, chúng ta vẫn đi tìm cái người khó hơn mình để giúp họ.
[47:52]Nhiều khi không có tiền cho họ, không có gạo cho họ, nhưng mà chỉ đến an ủi họ, đỡ đần họ lúc mà con họ bỏ đi hết, họ nằm họ bệnh nhà một mình, mình đến mình chăm sóc họ một chút, cạo gió giùm cho họ, nấu giùm cho họ nồi nước. Dạ, vậy thôi! Mình thương yêu cái người khó hơn mình chứ mình không còn tiền cho họ. Họ nghèo quá, lúc con đi về chưa đem gạo về kịp, họ nằm họ đói, nhà mình chỉ còn có được lon gạo, mình lấy một nắm qua nấu miếng cháo cho họ ăn đỡ. Điều được không? Vẫn được. Vậy chúng ta cứ làm như vậy, cứ sống như vậy. Nhưng mà có một người à, xin thưa, còn nhiều người khốn đốn hơn mình nữa.
[48:27]Còn có những chúng sinh khốn đốn hơn mình nữa. Chúng sinh nào? Chúng sinh nào? Là tự nhiên có một cái cây nào đó nó của đâu bên đường á, nhiều khi nó khô nước gần chết mình tưới cho nó một miếng nước cũng là một chúng sinh khốn đốn hơn mình nữa. Mình còn có nước uống, có cái cây nó nằm ở chỗ anh ta quên tưới nó gần chết, mình tưới cho nó một cái thùng nước để nó có thể sống được. Đó cũng là mình thương yêu cái giống loài mà thấp kém hơn mình. Chuyện này làm được không? Được không? Được nha, được nha! Rồi nhiều khi, ví dụ như là một con chim nó làm rớt cái tổ nó xuống, mình khéo léo cầm cái tổ lên gắn trên cây cho nó được. Chuyện làm được không?
[49:10]Hay lấy cái trứng nó luộc ăn luôn?
[49:17]Nghĩa là chúng ta rất nhiều việc để làm đối với chúng sinh thấp kém hơn mình, mà cứ làm như vậy vài ba năm, bỗng nhiên chúng ta thấy điều kỳ diệu xuất hiện. Điều gì gọi là kỳ diệu? Tự nhiên một hôm nào đó có một cái người quen đâu sơ sơ hồi xa xưa họ đi tìm mình, rồi tự nhiên họ yêu cầu họ giúp đỡ mình điều gì đó. Bỗng nhiên có người khá giả hơn mình tự nhiên nhớ đến mình, đến để giúp đỡ mình. Mà từ nào giờ họ chả thèm để ý tới mình, chả thèm quan tâm tới mình, như một sự thúc đẩy bí mật ở trong tâm họ, tự nhiên họ tìm tới họ giúp đỡ mình. Lúc đó cái nhân quả của ta đã chín muồi, phải không? Bởi vì ta trong cái khốn đốn, khó khăn mà ta vẫn có một lời nói để an
[49:57]ủi người đau khổ, chúng ta vẫn có một bàn tay để chăm sóc cái người bệnh hoạn, chúng ta vẫn có cái con tim để để ý để săn sóc đến những cái giống loài thấp kém hơn mình, dù chúng ta đang trong cái khó khăn. Rồi điều kỳ diệu xuất hiện, bỗng nhiên cuộc đời ta sẽ thay đổi liền. Có những cái may mắn nó ập đến đưa ta vượt lên trên cái thân phận cũ, chúng ta trở nên một người khá giả hơn. Đó là cái nhân quả, là vì chúng ta biết bảo vệ, quan tâm cái đẳng cấp dưới, bỗng nhiên ta được nâng lên một cái đẳng cấp mới hơn nữa. Chúng ta hãy làm thử đi! Chúng ta làm thử 5 năm, 3 năm, chúng ta thương yêu cái người khó
[50:35]khăn hơn mình, chúng ta lá rách cứ đùm lá nát đi, bỗng nhiên một ngày nào đó cái lá rách ta biến thành cái lá lành liền! Chúng ta sẽ khá hơn, thân phận ta được nâng lên một bước, phước ta được nhiều hơn, may mắn sẽ đến nhiều hơn. Quý Phật tử tin điều đó không? Hãy tin điều đó! Hãy làm điều đó! Mà nếu làm mà điều đó vẫn chưa kịp xảy ra, hãy đến bắt đền Sư Bà giùm thầy!
[51:02]Và đây, còn nếu nếu mà chúng ta lỡ là người giàu, chúng ta lỡ là người giàu thì làm sao? Thì chúng ta có nhiều điều kiện để giúp người nghèo hơn, phải không? Ở đây có ai là người giàu giơ tay lên rồi cho thầy địa chỉ đi? Có ai không? Không người nào hết á. Đời nó vậy, nó vậy. Sợ sợ lắm, nghe thầy xin địa chỉ là run rồi, hừ. À nhưng mà ví dụ ví dụ nếu Thôi bây giờ thầy không xin địa chỉ, thôi giơ tay lên thôi, đừng không xin địa chỉ. Ai là người giàu giơ tay lên? Giấu kỹ đó nha, ha. Thôi thôi bây giờ là thôi thôi không thèm hỏi nè, không bắt giơ tay lên. Nhưng mà ví dụ mình tự biết mình giàu thì theo lời Phật dạy, tức là ta luôn luôn có trách nhiệm đối với người khó khăn.
[51:53]Nghĩa là nếu mình là người giàu, thì trong tay mình đang có ưu thế rất nhiều về tiền bạc. Thì đây là một cái trách nhiệm. Cái người mà không có đạo Phật, thôi mình không cần trách. Nhưng mà hễ mình là đệ tử Phật thì việc đầu tiên mình phải nghĩ là mình phải nâng cái đời sống của người nghèo mà mình biết được lên liền. Không có nghĩa là đem tiền cho người ta, không phải. Tại vì tiền muôn bạc vạn mình cho cũng hết á. Thí dụ bây giờ nha, mình là người giàu, rồi mình biết trong xóm mình có ba cái người rất khó khăn, rất nghèo. Những người khác thì tương đối đủ ăn, vừa làm vừa đủ ăn. Nhưng mà trong xóm có ba người nghèo nhất.
[52:30]Thì đây xin thưa lời Phật dạy làm sao cho ba cái người nghèo nhất đó không còn đói, không còn thiếu nữa. Phải nâng họ lên liền. Nâng bằng cách nào? Không phải là cứ mỗi tuần đem cho họ một bao gạo, không phải. Tại vì họ tiếp tục ăn, lỡ mình chết nữa thì họ sống nhờ cái gì? Phải không? Cho nên phải làm sao họ đứng vững được trên cái đôi chân của họ. Đó mới là giúp đỡ họ thật sự. Làm sao để cho họ tự họ đứng lên, họ đủ ăn luôn. Tự làm ra tiền chứ không phải là mình cứ đem tiền mình cho hoài. Đem tiền cho hoài tiền mình cho không đủ, mà họ cũng không thay đổi được cái số phận của họ. Phải làm sao giúp họ, ai biết?
[53:13]Thứ nhất là đầu tiên đem một ít vật chất đến giúp họ trước. À phải cụ thể như vậy, thật sự phải đem ít gạo, ít đường, ít quần áo cho mấy đứa bé đi học cái đã, phải không? Rồi kế đến là gì? Kế đến là rủ họ về chùa, quy y giùm một cái. Đưa băng cho họ nghe, đưa sách cho họ đọc để họ hiểu đạo lý. Tại vì hầu hết người nghèo là do không biết đạo lý, kiếp trước không làm phước. Quý Phật tử đồng ý không? Nên mình cứu họ là phải cứu cái phước của họ trước, chứ không phải là cứu cái tiền của họ trước. Mà mình muốn cứu cái phước của họ, mình muốn nói họ nghe thì đầu tiên đưa ít vật chất đến, đem ít gạo, đường, ít sữa bồi dưỡng.
[53:56]Sau đó mình cho họ cái đạo lý. Sau khi cho họ đạo lý rồi á, họ phát tâm có đạo lý rồi, thì mình hướng dẫn họ làm phước. Tức là mình nói: "Ờ ở trong làng cái đường vào chùa đó có cái mấy cái ổ gà, bữa nào tui với anh đi đắp." Mà để họ bỏ công sức chứ mình không thuê nha, thuê họ không có phước. Mình có thể là ăn cơm với họ cho vui, cùng đi đắp với họ hoặc làm thế nào đó nhắc họ để tự họ phát tâm. Thì khi họ tự phát tâm họ bưng đất họ đắp cái con đường đó, họ sẽ có phước. Tức là sau khi họ có phước một chút rồi, chúng ta tiếp tục giúp họ vật chất rồi khuyến khích họ làm phước. Rồi sau đó, lần lần họ có phước nhiều rồi,
[54:33]ta mới kiếm cho họ một công ăn việc làm ổn định được. Chứ họ chưa có phước, mình kiếm công ăn việc làm không được. Thuê không ai thuê hết trơn, đi làm không ai thuê hết. À. Mà ví dụ như ba cái gia đình nghèo đó mà mình cho họ biết đạo lý rồi, hướng dẫn họ làm phước rồi, rồi cho họ điều kiện công ăn việc làm rồi, tức là ta nâng cả ba gia đình đó lên, không còn là gia đình thiếu đói nữa. Mà phải như vậy mới là hoàn hảo. Chứ còn ví dụ như những cái chương trình mà giúp cái người thiếu đói mà chỉ tìm cách cho họ ăn thôi hay cho họ vốn làm ăn cũng không đầy đủ đâu. Bởi vì khi họ chưa có phước, mai mốt mất vốn nữa liền. Họ làm ít bữa lỗ liền.
[55:09]Thí dụ nói bây giờ: "Tôi cho cô vốn ha, cô gánh một gánh xôi ra cô bán." Thì ít bữa tự nhiên khiến cái đó là họ đi trợt té, đổ hết cái nồi xôi hay là mua bán không ai mua, rồi xôi thiu. Đủ thứ nó xảy ra. Do phước không có thì điều may mắn không có. Cho nên chúng ta giúp ai hễ lúc ngặt nghèo á thì giúp vật chất, nhưng mà còn có thời gian là phải cho họ đạo lý liền. Trước hết đem về chùa bắt phải quy y, rồi nói đạo lý cho nghe, rồi họ phải làm điều phước, họ mới đứng lên được. Đó là chúng ta là người giàu giúp họ là giúp như vậy đó, hừ. Rồi trong cái thế giới này cũng vậy. Thí dụ như có một cái nước nào đó quá giàu,
[55:48]rồi khi nó quá giàu rồi cái nước đó mới mưu đồ là thống trị thế giới. Tại vì dư tiền rồi ai cũng nghĩ tới chuyện thống trị thế giới hết trơn. Xưa nay nó vậy á. Nước nghèo thì thôi đành chịu, mà hễ giàu lên một cái là cứ muốn thôn tính thế giới. Hiện nay cũng vậy. Có những nước rất giàu và trong đầu cũng nghĩ tới chuyện thống trị thế giới. Nghĩa là họ sẽ bí mật, họ mua chuộc cái chính quyền ở các nước làm sao cho chính quyền đó trở thành tay sai của họ. Và điều hành quốc gia theo ý của họ thì họ không cần đem quân qua đóng nhưng mà nước đó đã trở thành lệ thuộc, bí mật trong bóng tối họ. Chứ bên ngoài không biết. Bên ngoài là vẫn là:
[56:26]"À nước này ngoại giao bình đẳng với nước kia," nhưng trong thực tế bí mật thì cái chính quyền đó đã là nô lệ của một cái nước bá chủ rồi. Và cái nước bá chủ đó sau khi mà thống trị trong cái bóng tối ngấm ngầm nhiều cái nước khác á, thì họ làm điều gì? Thì họ làm điều này là bóc lột mấy nước nghèo. Làm cho các nước nghèo đó phục vụ cho cái nước giàu để nước giàu giàu thêm và họ không cho cái nước khác giàu lên. Cái quy luật là họ sợ cái nước khác giàu lên để cạnh tranh với họ. Họ đè, họ ghìm, họ ngăn chặn, họ phá hoại để cho các nước nào cứ nghèo nghèo nghèo nghèo hoài, họ mới cai trị được, họ mới thống trị thế giới được.
[57:04]Đó là cái mưu đồ của những nước lớn á. Và cái quả báo xảy ra là điều gì? Sau này cái nước đó sẽ tan vỡ luôn, không biết vì lý do gì. Chúng ta sẽ đợi mà xem. Nước nào mà không đối xử tốt với các nước khác sẽ tiêu tan, sẽ tan vỡ liền. Đó là nói trên thế giới á, mà lịch sử đã chứng minh rồi, nhiều đế quốc ngày xưa bây giờ tan vỡ hết vì họ không tốt. Tức là họ ỷ họ có ưu thế rồi họ chèn ép những cái nước khác, hãm hại, thống trị, đày đọa rồi cũng tan vỡ hết. Nên sau này nếu cái người đệ tử Phật ta mà à có làm vua nước nào thì hãy nhớ lời Phật dạy không bao giờ mình dùng ưu thế mình để ăn hiếp một nước khác.
[57:48]Ờ chúng ta chỉ nâng đỡ lên thôi. À và tự nhiên vai trò mình lại được vượt lên trên. Chứ không phải là mình muốn mình vai trò mình ở trên cao bằng cách mình đè mấy nước khác xuống. Ờ mình muốn mình ở trên cao bằng cách mình nâng mấy nước kia lên, tự nhiên mình lại lên cao nữa. Đó là điều tự nhiên, là như vậy. Loài người cũng vậy, cái ưu thế của ta đối với các loài khác trong trái đất này, trong thiên nhiên là ta có ưu thế về trí tuệ. Ta có ưu thế về trí tuệ là không loài nào thông bằng con người, không loài nào có đôi bàn tay khéo léo như con người để tạo nên những vô số công trình kỳ diệu như thế này cả, không bao giờ.
[58:26]Thật là bất cứ giống loài nào giỏi lắm chỉ là làm được cái tổ cho mình là hết mức rồi, chứ không có giống loài nào có thể xây được cái tòa nhà 100 tầng như con người. Hoặc đổ làm cái bê tông mà có cốt thép như thế này, không có có giống loài nào. Nhưng mà với cái ưu thế về trí tuệ đó, thì ta phải đem cái ưu thế đó ra bảo tồn các giống loài khác chứ không phải là tiêu diệt các giống loài khác. Nhớ như vậy. Và chúng ta thấy những nhà khoa học chân chính đều kêu gọi thế giới như vậy, đều kêu dự gọi con người như thế là phải bảo tồn những giống loài mà có nguy cơ diệt chủng để bảo vệ cái đa dạng sinh học cho thế giới này.
[59:03]Vì nếu mà cái thế giới này mà chỉ còn một hai giống loài thì các nhà khoa học gọi là không còn đa dạng sinh học nữa thì tất cả sẽ xáo trộn, thiên nhiên xáo trộn hết, bệnh tật sinh ra hàng loạt rồi con người chết luôn. Cho nên vì thế phải bảo tồn cái đa dạng sinh học, nghĩa là rất nhiều giống loài chung sống với nhau. Và chúng ta đem cái ưu thế của mình về trí tuệ, về sức lực, về tiền bạc, chúng ta bảo tồn các giống loài. Nghĩa là cây đừng để chết, đừng để mất, đừng để chặt đốn phá. Và những loài chim, những loài cò, những loài diệc nó bay trên cánh đồng xin hãy bảo vệ. Nhiều khi chúng tôi đi nhìn những cánh đồng mà cò bay, chúng tôi lo lắng.
[59:41]Tại vì sao vậy? Vì ban ngày những con cò đó đi tìm mồi trên cánh đồng, từng đàn bay dập dìu rất là đẹp. Nhưng đêm đến thì chúng phải về đâu? Về tổ của mình, phải không? Tổ nằm ở đâu? Nằm trên cây mà cây đó nằm trong cái nhà ai? Một cái nhà nào đó và cái nhà đó nhiều khi là nhà không biết đạo thì sao? Canh bắt mà nấu cháo. Xong ngay, tức là cò không còn cái tổ ấm để trở về, giống cò sẽ diệt chủng. Mà cò diệt chủng coi chừng tới ngày con người. Mà sao? Ngày xưa đó còn có những khu rừng hoang, khu đó không của ai hết, cho nên cò được tự do vào những khu rừng hoang đó làm tổ trên cây. Nhưng ngày hôm nay thì loài người đã chiếm hết
[1:00:29]những khu rừng hoang đó, đất nào cũng có chủ. Và cò mà lọt vào một khu vườn của ai mà làm tổ thì đúng là tử sát, phải không? Tử sát. Thì nhiều khi chúng tôi thấy những đàn cò bay trên đồng ruộng, tự hỏi: "Đêm nay cò sẽ về đâu?" Không biết cái tổ của nó nằm ở đâu. Rồi chỗ đó người ta có thương nó không? Có biết bảo vệ những con cò nữa hay không? Hay là đi săn lùng giết nó cho nó chết luôn. Còn nếu con người ỷ mình làm chủ trái đất, làm chủ rừng cây, làm chủ cánh đồng, rồi cái hễ cái giống loài nào xuất hiện là mình đi mình săn bắn giết cho hết, thì một ngày nào đó chính con người cũng sẽ bị tiêu diệt như vậy.
[1:01:06]Mà mà không biết làm sao? Mình chỉ kêu gọi cái đạo đức của con người thôi. Chúng ta theo lời Phật dạy, biết mình có ưu thế về trí tuệ, xin hãy bảo tồn các giống loài khác, đừng giết hại giống loài khác nữa, được không? Được không? Được. Còn nếu mình lỡ còn phải ăn mặn, tức là cũng còn phải ăn thức ăn động vật, thì xin chỉ sử dụng những cái loài nào mà người ta nuôi ra thì hãy ăn. Còn loài trong thiên nhiên đừng bắt ăn nữa, được không? Như vậy thôi nha. Rồi chúng ta cũng kêu gọi các thiên tử ở cõi trời cũng vậy nữa. Chúng ta ngồi dưới đây chúng ta nói chứ trên trời đã bắt đầu nghe đó. Trong những đêm chúng ta đến trước bàn Phật,
[1:01:51]chúng ta quỳ chúng ta lạy Phật, và chúng ta cũng xin, xin là trên chư thiên ở các tầng trời hãy siêng năng dòm ngó để bảo vệ các điều thiện trong cái cõi người này. Xin chư thiên trên cõi trời hãy ngăn chặn những điều ác ở cõi người này. Xin chư thiên ở cõi trời hãy gia hộ cho người tốt ở đây. Xin chư thiên cõi trời hãy cản trở những người muốn gieo rắc cái điều xấu. Mỗi đêm vậy, khi chúng ta lạy Phật hay chúng ta thắp nhang ở cái bàn thiên ở ngoài ngoài sân, xin chúng ta hãy gọi chư thiên điều đó, mỗi người gọi một tiếng thì chư thiên sẽ động lòng. Phụ với thầy gọi được không? Ráng nha, thầy nhắc lại điều này.
[1:02:37]Là xin chư thiên ở cõi trời hãy siêng năng dòm ngó xuống loài người. Xin chư thiên hãy bảo vệ giùm điều thiện của loài người. Xin hãy ngăn chặn cái điều ác đừng cho xảy ra giữa cuộc đời. Xin hãy gia hộ cho người tốt, cản trở cái người muốn gieo rắc điều xấu. Ví dụ sao? Ví dụ như ta thấy nè, có những cái phim ảnh, những cái sách báo đồi trụy mà nó tràn lan trong cuộc sống này, cũng chính là chư thiên đã thờ ơ á. Nhiều đứa nít mới nhỏ mới đi học mới lớp sáu lớp bảy, bạn bè nó truyền cho nó một cái cuốn truyện đồi trụy, nói chuyện tầm bậy tầm bạ dâm ô. Mà mới lớp sáu lớp bảy nó đọc cuốn truyện đó xong là tâm hồn nó tan vỡ liền.
[1:03:18]Thế là nó biến thành người lớn liền, hư liền, tâm hồn đã đen tối. Và bắt đầu nó sống kỳ kỳ rồi đó, nó bắt sống kỳ kỳ rồi. Nên có một cái câu nói cái người ta hỏi: "Lúc nào thì biết rằng con mình đã trưởng thành?" thì cái ông nhà văn ổng trả lời: "Lúc nào mà con bạn không còn hỏi bạn là bạn đẻ nó ở đâu nữa, và nó làm những việc gì bạn không biết nữa, thì nó đã trưởng thành." Tức là nó đã bắt đầu biết ba cái chuyện tầm bậy tầm bạ. Mà những cái tài liệu đó bây giờ phát tán ngấm ngầm tùm lum cha mẹ không biết. Bảo đảm quý Phật tử ngồi đây không bao giờ biết con mình nó đã xem những cái phim bậy bạ nào chưa, không bao giờ biết rằng nó đã đọc
[1:03:56]những cuốn sách bậy bạ nào chưa, không hề biết là nó vào những cái tiệm vi tính, nó mở những trang web internet, nó truy cập những cái trang web đồi trụy tầm bậy tầm bạ hay chưa. Biết không? Không biết. Bởi vì cái kỹ thuật mới mình không quan tâm, cứ tưởng con mình là đi học, đâu biết rằng nó nó truy cập những trang web dâm ô tầm bậy tầm bạ đó phá hoại tâm hồn nó mất tiêu hết trơn. Và ai đã làm nên điều đó? Có những người nào đó là đầu óc tội lỗi đã phát tán, đã truyền bá, đã tạo nên những cái sản phẩm đồi trụy đó gieo rắc vào cuộc đời, gieo rắc vào thế giới, và chư thiên đã làm thờ ơ. Chư thiên đã không ngăn chặn được.
[1:04:37]Chúng ta nói điều này, trước mắt là chúng ta kêu gọi chư thiên, xin chư thiên hãy ngăn chặn những điều đồi trụy đó đừng cho tràn lan trên trái đất này nữa, vì chư thiên đã thờ ơ. Và chúng ta sau này, chính chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta sinh lên cõi trời sau khi chết, hãy nhớ điều chúng ta nói với nhau hôm nay là hãy siêng nhìn xuống cõi người, phải không? Nếu có ai muốn gieo rắc điều xấu xa, nếu có ai làm phát tán những cái điều đồi trụy, thì mỗi người chúng ta phải ngăn chặn liền, phải tìm cách ngăn chặn. Vì lúc đó mình làm chư thiên rồi, mình có thần thông, mình sẽ tìm cách ngăn chặn được.
[1:05:13]Được không? Hôm nay mình chưa làm chư thiên, nhưng biết đâu ngày mai sau này mình làm chư thiên, phải không? Thì hãy nhớ cái lời mà chúng ta kêu gọi chư thiên hãy siêng nhìn xuống loài người để bảo vệ điều tốt, thì sau này chính chúng ta cũng có trách nhiệm đó. Sau này chúng ta sinh lên cõi trời, chúng ta cũng có cái bổn phận nhìn ngó xuống cõi người để bảo vệ điều tốt giùm cho cõi người. Hứa được không? Xìu quá, nói nghe xìu quá. Hứa không? Chắc nha!
[1:05:49]Nhiều khi có những cái tổ chức tội phạm nguy hiểm mà họ lớn mạnh được cũng bởi là chư thiên đã thờ ơ đối với loài người. Nhiều khi một cái người tốt mà bị trù dập, hãm hại, cũng là chư thiên đã thờ ơ với loài người, chứ không phải không. Nên chúng ta vậy, mỗi đêm khi chúng ta lễ Phật, chúng ta sẽ kêu gọi chư thiên như vậy: xin đừng thờ ơ với loài người, hãy bảo vệ điều tốt giùm cho cái cõi người này, cho trái đất này ha. Rồi có một người họ sẽ nói thế này, họ nói: "Thầy nói là chúng sinh có nhiều đẳng cấp, thôi tôi đồng ý, phải không? Rồi người giàu sang, kẻ nghèo khó, thôi tôi đồng ý. Nhưng mà trong luật nhân quả của Phật nói rằng là ai gieo nhân gì gặt quả nấy.
[1:06:39]Cái người giàu bởi vì họ đã gieo cái nhân tốt, còn cái người nghèo họ đã gieo cái nhân xấu. Nên bây giờ nghiệp ai nấy chịu, không cần phải ai giúp ai." Nói vậy có lý không?
[1:06:54]Mới đầu nghe có lý, phải không? Mới đầu nghe có lý, vì họ cũng lấy nhân quả rồi họ nói mà, nghe có lý lắm. Có không? Nghi ngờ, phải không? Chúng ta nghe cái lý luận thì có lý, nhưng mà dựa vào nhân quả rồi đưa đến một kết luận là đừng ai giúp ai thì mình thấy bắt đầu nó ngược lại với đạo, với đạo đức, nên mình biết nó có sai mà không biết nó sai ở chỗ nào, phải không? Nghe thì có lý, nhưng mà chắc chắn có cái sai, không biết sai ở chỗ nào. Giờ sai chỗ nào?
[1:07:28]Bây giờ nếu ngày nào đó có người nào đó nói với chúng ta như vậy, ta phải làm sao trả lời để gỡ cái tà kiến họ ra? Tại vì họ dựa vào nhân quả để lý luận một chặp rồi đi đến kết luận là không cần phải ai giúp ai hết, vì nhân nào quả nấy, ai làm gì quả báo ráng chịu. Và đó là một tà kiến nguy hiểm, mặc dầu cũng mượn cái lý luận nhân quả của đạo Phật, nhưng đã là tà kiến. Bây giờ ta phải làm sao?
[1:08:00]Giờ chúng ta trả lời thế này, đừng cãi dài dòng. Ví dụ họ nói rằng bây giờ nhân nào quả nấy, phải không? Ai làm gì đó ráng chịu, giờ không cần ai giúp ai. Chúng ta trả lời thế này: "Tốt. Nếu bạn nói như vậy thì được. Sau này bạn sẽ rơi vào cái cảnh không có cơm ăn, không quần áo mặc, bệnh hoạn không có thuốc uống, và cũng sẽ có người nói với bạn rằng: nhân nào quả nấy ráng chịu, và họ không giúp bạn. Thì lúc đó đừng than." Đúng không? Vì ngày hôm nay mình đã vịnh vào nhân quả để mình kêu đừng ai giúp ai, thì sau này lúc nào đó mình rơi vào cảnh khốn cùng sẽ có một người cũng đến nói một câu y chang như vậy.
[1:08:48]Là vì nhân quả họ không giúp bạn, họ quay lưng với bạn, lúc đó bạn sẽ đau đớn biết chừng nào. Cảm thấy mình cô độc, mình khổ sở, mình bị bỏ rơi biết chừng nào cũng chính bởi cái lý luận nhân quả kỳ cục đó. Nghe họ sợ liền, hết dám liền. Được không? Đó, mình lấy cái lý luận mình hù họ liền, mình lấy cái viễn ảnh họ đau khổ mà không ai thèm giúp họ vì cũng vịnh vào nhân quả kiểu đó là họ sợ liền. Và như vậy, bây giờ nhân quả nói rằng: "Nhân ai làm nấy chịu", đồng ý, nhưng mà nếu bạn thấy người khổ bạn giúp, thì sau này bạn khổ có người giúp. Đó cũng là nhân quả. Và bạn muốn nhân nào? Bạn muốn là khi bạn rơi vào cảnh khốn cùng không ai giúp bạn,
[1:09:33]hay là bạn muốn lúc mà bạn khó khăn khốn cùng có người đưa bàn tay ra giúp bạn? Muốn cái nào? Thì muốn có người giúp thì bây giờ phải làm sao? Giúp người ta, chứ ngồi đó nói bậy nói bạ, nói nhân quả đừng giúp ai, chết à, phải không? Đó, như vậy là chúng ta không được vịnh vào nhân quả để quay lưng với những chúng sinh mà thấp kém hơn mình, kém ưu thế hơn mình. Cái nhân quả đó thì giải thích, đúng là giải thích tại sao người thì khổ, người thì sướng, đồng ý, nhưng mà nhân quả cũng có một cái nữa là khuyến khích con người phải làm phước để thay đổi số phận của mình. Có không? Phải không? Và nhân quả cũng khuyến khích con người phải thương yêu nhau.
[1:10:16]Đó là, nên nhân quả, nhân quả nó tới hai ba mặt lận, chứ không phải nhân quả một chiều. Nè nhân quả nè. Nhân quả gồm ba điều: cái điều thứ nhất á là giải thích tại sao người sướng người khổ, phải không? Cái điều thứ hai của nhân quả là khuyến khích con người phải biết làm phước để thay đổi số phận của mình. Cái điều thứ ba là nhân quả khuyến khích con người phải thương yêu nhau. Đây là ba cái đặc tính của nhân quả đưa ra. Quý Phật tử nhớ không? Nhớ là nói lại ba lần nha, hễ hỏi: "Ba cái đặc tính của nhân quả, ba cái ưu điểm của nhân quả gì?", ta nói ra ba điểm. Điểm thứ nhất là nhân quả giải thích tại sao con người sướng hay khổ.
[1:10:58]Cái ưu điểm thứ hai, đặc tính thứ hai của nhân quả là nhân quả khuyến khích con người ta phải biết làm phước để thay đổi số phận của mình. Và cái đặc tính thứ ba của nhân quả là khuyến khích con người sống phải thương yêu nhau. Nhớ chưa? Nhớ. Cho nên phải đủ ba cái đặc tính đó mới là một người thông hiểu luật nhân quả nghiệp báo. Còn cái người nào mà chỉ dựa vào cái điều đầu tiên là nói là giải thích tại sao con người sướng khổ rồi dừng lại, không thấy được rằng nhân quả còn kêu mình phải thương yêu nhau nữa thì người đó hiểu đã đúng nhân quả chưa? Chưa, nha. Cho nên cái người nào mà nói đâm bang á,
[1:11:34]nói là nhân ai nấy chịu, quả ai nấy chịu rồi không giúp tức là người đó chỉ mới nói được câu đầu của nhân quả, mà quên đi hai cái đặc tính kế tiếp là nhân quả cũng khuyến khích con người thương yêu nhau, giúp đỡ nhau, phải biết làm phước để tự thay đổi số phận của mình. Đó, nên đặc tính nhân quả tới ba điều. Còn cái người nào nói ngang ngang là người đó mới hiểu một đặc tính của nhân quả, chứ chưa hiểu hết hai cái đặc tính kia, nha. Vì vậy là dùng nhân quả để mà biện luận cho cái việc mình quay lưng với nỗi đau khổ của chúng sinh là một người hiểu sai, hiểu thiếu về nhân quả, hiểu thiếu về nhân quả.
[1:12:09]Vì vậy là chúng ta phải đùm bọc cho cái người yếu kém hơn mình, đó là đạo lý, nha. "Lá lành đùm lá rách", cha ông ta đã nói như vậy và ta đã thừa kế cái câu đó, chúng ta phát triển thêm một câu nữa là "lá rách đùm lá nát", câu nói đùa rất là rất là đẹp như vậy. Thì bây giờ cái phần thưởng mà đem đến cho chúng ta là gì? Là khi ta cố ý chúng ta nâng đỡ cái người yếu kém hơn mình, tự nhiên chính mình lại được nâng cao hơn. Nhớ như vậy. Tức là ví dụ mình chỉ là một người vừa, hoặc là bây giờ mình là một người nghèo đi, mình còn giúp cái người còn khổ hơn mình nữa, bỗng nhiên mình trở thành người hết nghèo, đủ ăn.
[1:12:49]Khi mình vừa đủ ăn, mình lại vẫn tiếp tục giúp cái người thiếu thốn hơn mình nữa, bỗng nhiên một thời gian mình trở thành người khá. Mà khi mình là người khá, mình lại giúp cái người khốn khó hơn mình nữa, mai mốt mình biến thành người giàu, là như vậy. Còn cái người mà giàu sang sung sướng mà luôn luôn quan tâm giúp đỡ người khác thì cái vị trí người đó giàu hoài, giàu hoài. Cái vị trí mình được củng cố rất là vững chắc. Sau này mình lên cõi trời mình ở rất là bền lâu. Mà một thiên tử vậy, ví dụ một thiên tử sinh lên cõi trời nhưng mà lúc nào cũng quan tâm xuống cõi người để ngăn chặn cái điều xấu, để giúp đỡ cái người tốt thì cái vị thiên
[1:13:27]tử đó cứ sống cõi trời sống hoài, không có sinh xuống, không có hết phước, không có bị phải sinh xuống làm một người cõi người tầm thường. Vì lúc ở cõi trời là lúc nào cũng đã quan tâm đến loài người, chứ không chịu ở không để hưởng thụ, lúc nào cũng nhìn xuống thế giới loài người này coi ai xấu, muốn làm điều xấu tìm cách ngăn chặn, ai là người tốt bảo vệ, nâng đỡ người đó lên. Thì thiên tử đó ở trên đó hoài, vị trí rất là bền như vậy, ừm.
[1:13:56]Và điều này chúng ta có một cái phần thưởng thế này, một cái phần thưởng đi vào cái tâm linh rất là sâu. Nếu chúng ta sống suốt một đời mà luôn luôn quan tâm giúp đỡ cho cái người kém ưu thế hơn mình thì tự nhiên tâm linh ta khai mở. Tâm linh khai mở nha. Đó, nó không phải là đem đến cái hoàn cảnh may mắn cho ta không đâu, không phải là chỉ được cái phước vật chất không đâu, mà chúng ta sẽ được cái phước về tâm linh nữa. Tức là tự nhiên tâm linh ta khai mở, ta dễ nhiếp tâm vào thiền định vô cùng. Ừm, đây là một cái phần thưởng mới quý hơn tất cả những phần thưởng khác. Ví dụ nói rằng à ta nhờ giúp đỡ nhiều người cho nên bây giờ ta
[1:14:42]được giàu sang, ta được nhiều tiền, nhiều bạc, nhiều xe cộ, nhiều nhà lầu, xin thưa, những phần thưởng đó là rơm rác. Phần thưởng đó chết bỏ lại hết. Mà một phần thưởng cực kỳ quý là phần thưởng nó xuất hiện trong tâm của ta, là lúc đó khi ta đến chùa ta học đạo, quý thầy quý cô dạy ta bắt chân lên ngồi thiền, ta ngồi tâm ta nhiếp vào định dễ dàng. Cái phần thưởng đó là không một cái gì ở trên thế gian này so sánh được. Mà khi ta chết, cái tâm linh đó sẽ mang đi theo qua những kiếp khác. Chúng ta sẽ là một thiên tử thù thắng, là cao cả, vinh quang. Nó khác với một cái thiên tử tầm thường. Ví dụ một cái người làm phước rất nhiều nhưng mà tâm linh chưa khai
[1:15:24]mở thì lên cõi trời làm một vị thiên tử thường thường thấp thấp. Nhưng một người nào lúc ở cõi người đã nhiếp được vào trong thiền định thì người đó lúc về trên cõi trời là một vị thánh, một vị thiên tử cao cả, vinh quang hơn hẳn luôn, là chính đã mang được cái tâm đó đem đi, cái tâm linh đó đem đi. Đây mới là cái phần thưởng quý giá vượt hơn mọi điều của thế gian. Nói điều này thì nhiều cái người không hình dung ra được, nói là tại sao ta bắt chân ngồi kiết già, tâm nhiếp vào định mà đó là điều vô cùng quý giá? Chỉ bởi vì ta chưa nhiếp vào định, ta không hiểu được. Còn nếu người nào mà khi ngồi thiền tâm nhiếp được vào định
[1:16:06]rồi mới cảm thấy rằng đúng, không một điều gì có thể đánh đổi, thay thế được, so sánh được với cái hạnh phúc, với sự cao quý mà khi một người nhiếp được tâm trong thiền định. Đúng là trên thế gian này không điều gì so sánh được. Bây giờ nói rằng bây giờ anh hãy đổi cho tôi, tôi lấy cái thiền ở trong tâm anh và tôi đưa cho anh một cái nhà lầu 10 tầng, mình cũng sẽ không đổi, mình sẽ không đổi. Bởi vì khi mình đắc được cái thiền đó rồi, mình mới biết là mọi điều trên thế gian này không so sánh được. Cái hạnh phúc của nó, cái giá trị, cái cao quý, cái sự sáng suốt của nó, cái sự tương thông của nó trong thiền
[1:16:43]định thì không một điều gì của thế gian có thể đánh đổi được. Cho nên vì vậy, ví dụ có một người biết mình chứng thiền và nói: "Bây giờ anh cho tôi cái thiền đó, đổi qua tâm tôi, còn tài sản của tôi tôi giao anh hết", mình sẽ không đánh đổi. Mà mình chỉ làm gì? Mình chỉ dạy cho họ để họ ngồi thiền được như vậy thôi, không bao giờ mình chịu đánh đổi điều đó hết. Và đó là cái phần thưởng cao quý nhất khi mà chúng sinh trong cái cõi này biết sống thương yêu nhau, đùm bọc nhau. Nhất là ai mà ở cái ưu thế cao thì lúc nào cũng quan tâm, chăm sóc cho cái người ở ưu thế kém như vậy, ừm. Và vậy, chúng ta nói để chúng ta rút ra
[1:17:23]về cái cái bổn phận của mình là bây giờ trong cuộc sống của ta chúng ta biết rồi đó, mình có trách nhiệm đối với người kém ưu thế hơn mình thì cái đạo lý từ bi dạy cho ta là đối với những người chung quanh mình trước. Là lúc nào cũng vậy, chung quanh mình ai mà cảm thấy kém thế hơn mình thì mình nghĩ cái phương cách nâng đỡ người đó lên. Người kém hơn mình là không phải chỉ có tiền bạc thôi đâu, ví dụ họ kém hơn mình về trí tuệ, về đạo lý. Ví dụ mình đi đến chùa cái mình thấy cái người huynh đệ đó sao họ hiểu đạo ít quá hà, nhân quả hiểu không kỹ, họ chưa tu tập từ bi, đụng chuyện là nổi sân lên là họ không có thương yêu người.
[1:18:06]Mình biết như vậy mình có ưu thế hơn, mình cảm thấy đụng chuyện mình không có sân, không giận. À mình thương yêu con người hơn, mình ít có trách móc, còn cái người kia sao đụng đâu mà cứ trách móc, còn mình mình không có trách móc ai hết, ai mình cũng thương. À biết như vậy rồi thì mình đến gần gũi người đó, mình hướng dẫn họ. Mỗi khi họ buông lời trách móc ai mình chặn lại, nói: "Thôi đừng đừng trách, hãy nhìn điều tốt của người ta, hãy nhìn điều tốt người ta". Ví dụ như là cái người đó họ đi đến chùa, bữa đó họ đến mà họ có vẻ không được nghiêm trang, không được nghiêm trang, họ mặc quần áo hơi hở hang,
[1:18:43]thấy cái người kia cái sừng lên liền, nói: "Đi chùa gì mà mặc đồ hở hang", mình cản lại, nói: "Thôi đừng, đừng nói nặng. Họ đi chùa là đã quý, từ từ nói lần sau họ sẽ mặc đồ tốt hơn. Biết đâu là họ đi chơi, họ mặc đồ đó để họ đi chơi, đi ăn đám cưới bạn bè, rồi khi đi về ngang chùa cái tự nhiên nhớ sư bà, chạy vô thăm sư bà chút rồi đi về, chứ không phải họ cố ý đi chùa mặc đồ đó". Tức là mình mình lúc nào mình cũng suy nghĩ một cách rộng lượng phải không, chứ không phải đụng cái là kết tội người ta, không phải đụng cái kết tội người ta. Tức họ đi chơi ở đâu ấy, đi chơi bạn bè rồi chạy về ngang chùa nhớ sư
[1:19:17]bà, chạy vô thăm sư bà nên vô tình mặc đồ nó hơi tươi mát, à tươi mát vậy, rồi dây nhợ gì đó ha, nói vậy thì sao đâu, thôi mình nói: "Thôi đừng đừng rầy, có gì nhắc nhở em cháu lần sau đi vậy". Đó, lúc nào vậy. Nghĩa là gặp cái người mà họ không có ưu thế về đạo lý, mình biết mình bình tĩnh hơn, khoan dung hơn thì mình nhắc nhở họ, nâng đỡ họ lên. Đó cũng là cái người ở gần mình vậy. Còn đối với cái người mà khó khăn đời sống thì đương nhiên rồi, tìm cách giúp là phải rồi, ừ. Và chúng ta vậy là chúng ta tập sống một đời có cái trách nhiệm, tâm mình trải rộng ra chung quanh. Cái gọi là tâm mình trải rộng ra chung quanh á,
[1:20:00]là một cái điều không phải một ngày một bữa làm được, mà ai làm được điều đó thì rất là đẹp. Tâm trải rộng ra chung quanh nghĩa là làm sao? Tức là ví dụ ta sống trong gia đình mình, nhưng mà không phải là chỉ biết có gia đình mình, mà lúc nào tâm mình cũng để hết cái xóm mình luôn. Được không? Để hết cái xóm luôn. Quý Phật tử tập thử đi, rồi sẽ thấy đời sống mình rất là hạnh phúc. Thường thường mình biết cái nhà mình thôi, à con mình sao, vợ mình sao, nay ăn đủ ngon không. Bắt đầu từ ngày hôm nay, cái tâm này để hết hàng xóm, nhưng đừng nói cho người ta biết nha. Đừng đi đâu gặp ai nói: "Tôi lo cho gia đình anh lắm á nha, tôi ở nhà tôi tôi lo cho gia đình
[1:20:39]anh lắm á." Nói vậy người ta ghét tại chưa làm được cái gì hết. Chỉ để tâm trong âm thầm là tâm mình thương yêu cả cái xóm của mình trước cái đã. Cho nên lúc đó trong xóm mình ai có hữu sự, có cái sự cố thì mình luôn luôn là con người xông xáo kêu gọi mọi người cùng chung tay giúp đỡ người đó liền. Ví dụ nhà người ta lỡ cháy, mình là người tới có mặt đầu tiên để phụ dọn dẹp, rồi phụ kêu mọi người giúp người đó dựng lại một cái cái mái nhà cái đã, à vì tâm mình lúc nào cũng để ý. Hoặc trong xóm có người nào đó bệnh, cái mình là người phát hiện trước hết, mình đã đến hỏi thăm: "Sao, đưa đi bác sĩ chưa?
[1:21:14]Rồi có ai nấu thuốc hay không?", vân vân. Hoặc là là trong xóm đó có người bỗng nhiên có chuyện gì cả nhà đi hết, bỏ nhà trống không ai giữ, cả xóm không ai biết, chỉ mình là người phát hiện đầu tiên, bởi vì tâm mình để cả xóm á. Mình biết tự nhiên nhà đó đi hết trơn không ai giữ nhà, đêm hôm ăn trộm nó vô rồi sao? Thế là mình nghĩ ra một cái cách gì đó để mình bảo vệ giùm cái nhà đó, chứ mình không cần đợi người ta nhờ mình nữa, nhưng mình đã có cái cách nào đó mình dặn ba bốn nhà chung quanh, mình đến là: "Tôi báo cho anh là cái nhà kế bên anh tự nhiên có chuyện gì đi mất tiêu à, anh ở đây nhưng anh dòm qua giùm nha." Cái mình đi qua bốn
[1:21:48]năm nhà chung quanh mình nói giùm rồi mình đi về nhà mình. Tức là hễ chuyện gì trong xóm có, mình là người có mặt trước hết, mình biết, tại tâm mình để cả xóm á, lúc nào cũng lo cho người khác à. Sống vậy vui không? Vui ha, nhưng mà đừng có nhiều chuyện thôi à. Đừng có để ý hàng xóm rồi bắt đầu ai có chuyện gì đem đi kể người khác người ta ghét. Còn ở đây mình để ý để giúp đỡ, đó là bài học đầu tiên, bài học căn bản mà gọi là trải tâm ra chung quanh. Quý Phật tử làm được không? Được. Còn khi mà chúng ta trí tuệ chúng ta cao rồi đó, thì tâm chúng ta không phải để ở trong xóm mà tâm mình để hết cả một quốc gia của mình nữa.
[1:22:24]Nhiều khi mình chưa làm gì được, nhưng mà vận nước như thế nào mình luôn luôn quan tâm, mình luôn luôn thương yêu đồng bào mình, dân tộc mình. Và mình làm được một điều gì dù nhỏ để đóng góp cho đất nước mình đều làm. Và còn những người mà lớn hơn nữa thì tâm để ở đâu? Hết cả trái đất này, hết cả cái trái đất này. Tâm lúc nào cũng thương yêu cả cái trái đất này, thương yêu cả cái thế giới này. Có khi chưa làm được, nhưng tâm luôn luôn quan tâm đến cả cái trái đất này, cả thế giới này. Đó là tập tâm chúng ta trải rộng ra cùng khắp như vậy. Quý Phật tử tu lần lần sẽ đạt được điều đó, sẽ thấy tâm này trải rộng ra cả cái trái đất này.
[1:23:04]Trái đất được rồi, chứ không cần nói cả vũ trụ, vũ trụ hơi ảo tưởng quá. Đó, nhưng mà mình tu dần dần như vậy, ban đầu tâm mình trải rộng ra cả cái xóm của mình, lần lần tâm mình thương yêu cả cái đất nước này, những người đồng bào ruột thịt của mình, rồi từ từ tới tâm mình thương yêu cả cái thế giới này là thành công. Và đặc biệt là lúc nào tâm ta cũng thương yêu cả cái nền Phật pháp cho loài người này. Tức là Phật pháp đã phát triển như thế nào, chỗ nào còn hạn chế, còn thiếu thốn, ừ chỗ nào người ta còn suy đồi về đạo đức, vân vân, lúc nào trong tâm cũng quan tâm, cũng khắc khoải, cũng để ý, và góp tay làm được một
[1:23:42]điều gì đó chúng ta đều làm cho cái nền Phật pháp mỗi ngày một hưng long, một phát triển, bởi vì tâm ta để cả cái thế giới này. Được không? Được không? Ráng nha, ráng nha.
[1:23:58]Bây giờ ví dụ chúng ta tu là sau khi chết rồi mình đi về đâu?
[1:24:04]Bây giờ đặt quý Phật tử nha. Mình tu theo đạo Phật rồi mình chết mình sẽ tính đi về đâu? Mình đi về một nơi mà sung sướng hay về một nơi có nhiều người đau khổ? Hả?
[1:24:21]Mình tu để đi về một nơi sung sướng hay đi về một nơi có nhiều người đau khổ? Hử? Hử?
[1:24:34]Người nào nói xin về nơi có nhiều người đau khổ, giơ tay lên!
[1:24:40]Giỏi! Vì nếu mà mình tu rồi mình mình mong được sinh về một nơi sung sướng thì cái ước nguyện đó bình thường ha, thì được nhân được quả. Nhưng cái người mà có tâm hy sinh á thì lại tiếp tục mong mình được sinh về một nơi có nhiều người đau khổ để mình sao? Để mình đùm bọc. Nhé. Như là hiện nay ta luôn luôn phát nguyện đùm bọc cho cái người kém thế hơn mình, thì cũng vậy, nơi nào có chúng sinh đau khổ, mình đều muốn có mặt để mình đùm bọc cho họ, nhé. Bây giờ chúng ta nhắc qua vài người chút xíu rồi để kết thúc bài này. Nếu chúng ta là người có ưu thế về đạo lý nè, tức là mình là người có duyên học
[1:25:18]hỏi, mình hành trì giáo lý, thì nhớ phải chăm lo cho cái người kém đạo lý. Vì nếu mình thấy người ta không có đạo lý mà mình bỏ mặc thì sau này cái đạo tâm của mình cũng mất luôn. Hãy nhớ điều đó! Nếu mình là người Phật tử mình được quy y, mình hiểu biết giáo lý rồi, nhưng mình thấy chung quanh mình người ta không biết đạo lý gì hết trơn á, mình bỏ mặc, mình cứ tự mình đi chùa, chứ mình không bao giờ đến hàng xóm để rủ hàng xóm đi chùa, sau này đạo tâm của mình cũng sẽ lui sụt mất luôn. Quý Phật tử đã thấy những người mà bị lui sụt, thoái tâm chưa? Mới đầu hồi đó đi chùa sao ổng bỏ chùa mất tiêu, có thấy không? Vì sao?
[1:25:52]Bởi vì lúc ông ấy đi chùa ổng không thèm rủ ai hết. Là người khác không có đạo tâm, ổng chẳng cần nâng lên. Bây giờ ta rút kinh nghiệm, không làm điều đó. Mình biết đi chùa, biết học hỏi giáo lý, chung quanh mình mà ai chưa biết mình phải đến giúp người ta có đạo tâm, có đạo lý liền. Và làm được điều đó chính là mình giữ đạo tâm cho chính mình. Phật tử làm được không? Được không? Ráng nha! Năm nay như vậy, nếu sau này chúng tôi có duyên trở lại, chùa phải đông gấp 10 lần như vậy. Bởi vì một người phải rủ được 10 người đi chùa. Được không? Chắc không? Có hai người nói chắc, còn nhiêu lép hết trơn.
[1:26:34]Một người phải rủ 10 người đi chùa, nhớ câu đó nha. Bây giờ ví dụ một người có ưu thế về quyền lực, cái người có ưu thế quyền lực, ví dụ người này là người cán bộ, người chủ tịch. Ví dụ như mình là một người có ưu thế về quyền lực, tức là mình là người có chức có quyền á, mà thế nào là người có chức có quyền? Định nghĩa thế nào là một người có chức có quyền? Định nghĩa thế này: Đó là người có quyền quyết định số phận của người khác. Đó là người có chức có quyền. Nha, chúng ta định nghĩa: Thế nào là người có chức có quyền? Đó là người quyết định được cái số phận của người khác. Ví dụ ổng muốn quy hoạch khu đất này,
[1:27:11]tức là gia đình đó phải dời đi, đó là người có chức có quyền, phải không? Ổng muốn cho người này có chức là người được chức, cho người này mất chức, người đó mất chức, là người có chức có quyền. Thì hãy nhớ thế này, khi ta có ưu thế về quyền lực thì ta phải sử dụng quyền lực đó để nâng cao số phận của mọi người lên, chứ đừng bao giờ dùng cái chức quyền đó để hạ thấp số phận của người khác xuống, nha. Thì như vậy là tự nhiên cái ưu thế của mình là bất diệt, tự nhiên thế mình đứng rất là vững, bởi vì mình đã dùng cái quyền chức, thế lực của mình để nâng cao thân phận của mọi người lên, là như vậy.
[1:27:48]Còn bây giờ có người nói: "Bây giờ tôi không có ưu thế gì hết. Tôi không có ưu thế gì hết, giờ phải làm sao?" Xin thưa, mình nói là mình không có ưu thế nhưng sẽ có những chúng sinh còn kém ưu thế hơn mình. Ngay cả con giun, con dế cũng kém ưu thế hơn mình, cái cây, cỏ cũng kém ưu thế hơn mình, và vẫn luôn luôn có những chúng sinh nào đó để cho mình thương yêu, mình giúp đỡ. Được không? Được. Nhớ như vậy nha, đừng bao giờ than là: "Bởi vì tôi là người đẳng cấp thấp." Không, không có đâu, luôn luôn vẫn có những giống loài thấp hơn mình để mình thương yêu, để mình quan tâm. Hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về cái đề tài Chúng Sinh Vạn Loại
[1:28:25]và để cho thấy rằng là chúng sinh có nhiều đẳng cấp cao, thấp khác nhau. Và trách nhiệm của những chúng sinh mà là luôn luôn phải đùm bọc, phải thương yêu, phải nâng đỡ cho những chúng sinh mà ở đẳng cấp kém hơn mình, ưu thế kém hơn mình. Nhất là ưu thế về đạo lý, chúng ta làm sao cho mọi chúng sinh chung quanh ta đều đạt được cái đạo tâm, đều có được giáo lý của Phật để họ sống tốt, và họ đứng vững trên cái đôi chân phước đức của chính họ. À như vậy thì thế giới này, cái vũ trụ này sẽ tiếp tục phát triển, an định, ổn định.
[1:29:04]Đó là điều mà chúng ta đóng góp được cho loài người. Và hôm nay vậy kính chúc cho sư bà được nhiều sức khỏe để làm chỗ nương tựa cho Phật tử ở Bến Tre đây. Kính chúc cho quý thầy, quý cô đều vươn lên, trưởng thành để tiếp tay với các bậc tôn túc ở tỉnh nhà Bến Tre này, làm được những Phật sự hướng dẫn chúng sinh tu tập. Và xin chúc cho quý Phật tử được nhiều sức khỏe, gia đình được nhiều may mắn, phát đạt, và đạo tâm tăng trưởng, làm được nhiều công đức lành, nâng đỡ lẫn nhau, hướng dẫn mọi người cùng biết quy hướng về về Phật pháp. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. À xin trả lời cái câu của cái ông cụ,
[1:29:50]à ổng nói rằng là không có Phật, chỉ thấy Phật xi măng cốt sắt. Thì bài này chúng tôi có giải thích cái điều này trong một cái bài giảng có cái tựa là Cao Siêu Và Thực Tế. Trong cái bài Cao Siêu Và Thực Tế, chúng tôi có nói về cái việc mà chúng ta thờ Phật với cái hình tượng chứ không phải là Phật thật, bởi vì Đức Phật thật đã nhập diệt rồi, không bao giờ có một Đức Phật thật nữa, chỉ còn có hình tượng để chúng ta tôn thờ. Bởi vì chúng ta tôn kính Phật nên chúng ta dựng lên cái hình tượng của Phật để chúng ta có chỗ chúng ta đặt cái tâm tôn kính một cách cụ thể. Nhưng mà đừng tưởng rằng vì đó là tượng cốt xi măng mà không linh thiêng.
[1:30:30]Đừng tưởng như vậy, vì sao? Bởi vì Đức Phật, tâm của Phật, từ bi của Phật, trí tuệ của Phật, thần lực của Phật phủ trùm cả vũ trụ, cho nên nơi nào mà có tâm của chúng sinh hướng đến thì thần lực của Phật cũng đã ngự trị nơi cái bức tượng đó rồi. Mắt thường chúng ta không thấy, chỉ thấy tượng cốt, nhưng mà nơi đó đã có thần lực của Phật ngự trị, tồn tại và chứng giám cho ta. Cho nên khi ta có điều gì chúng ta cầu nguyện đều luôn luôn được Phật chứng giám, dù mắt thường không thấy, chứ đừng nghĩ đó chỉ là là xi măng cốt sắt. Cũng như vậy, ví dụ khi chúng ta nhìn một con người mà chúng ta nhìn người đó chúng ta không thấy cái trí tuệ,
[1:31:13]tâm hồn, đạo đức người đó mà chúng ta chỉ thấy thịt xương thôi, nói: "Ôi, cái ông đó có gì đặc biệt, ổng cũng thịt với xương không, nên không cần phải kính trọng." Thì cái nhìn đó có đúng không? Phiến diện, phải không? Bởi vì sao? Ngoài cái thịt, cái xương này, ốm nhom nhách này, trong đầu ông đó ổng còn có cái trí tuệ, ổng có cái trái tim, ổng có cái đạo lý, có nhân cách. Đó là những điều mà ta phải kính trọng. Cũng vậy, đừng nghĩ Phật đó chỉ là xi măng cốt sắt. Bí mật nơi xi măng cốt sắt đó có thần lực của Phật đã ngự trị rồi, và người có trí tuệ phải nhìn thấy thần lực của Phật nơi đó để mà chúng ta
[1:31:47]cung kính, lễ lạy, và chúng ta sẽ đạt được những cái cảm ứng và những công đức. Được không? Đồng ý không? Đồng ý ha, rồi. Thôi, chúng ta nghỉ nha.