[0:02]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa trên quý thầy, quý sư cô. Hôm nay quý sư thầy ở đâu đông quá nhỉ? Hôm nay hên, hôm nay quý sư thầy đông quá. Kính thưa quý Phật tử, trong cái không khí se lạnh của những ngày đầu năm còn lại, hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về cái đề tài là: "Lộ trình giác ngộ". Chúng ta có cái bài kinh Bát Chánh Đạo, đó là cái con đường tất yếu phải đi nếu chúng ta muốn đạt được sự giác ngộ. Nhưng hôm nay thầy nói về cái lộ trình giác ngộ theo một cái góc nhìn hẹp hơn, tập trung hơn một chút, nhưng mà cũng khó hơn một chút. Chúng ta nói về lộ trình giác ngộ, tức là cái con đường đi đến sự giác ngộ,
[0:58]mà ai muốn đi về sự giác ngộ thì mới tìm hiểu về cái con đường này. Còn những người mà không màng đến cái sự giác ngộ thì không cần phải tìm hiểu về con đường này, đó là đương nhiên. Như vậy ai là người muốn đi tìm sự giác ngộ?
[1:21]Cái người nào nghĩ rằng mình đang còn si mê thì mới là người khát khao đi tìm sự giác ngộ, đúng không ạ? Còn cái người nào nghĩ mình giỏi rồi thì đâu cần, không cần phải đi tìm sự giác ngộ gì nữa. Nên chỉ những người mà nghĩ rằng mình còn si mê, còn vô minh, còn tăm tối thì mới có cái ý thức, mới có cái lý tưởng đi tìm sự giác ngộ, là đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là có những người cũng không nghĩ mình ngu lắm, nhưng mà nghĩ rằng sự giác ngộ cao siêu lắm, phải không ạ? Cho nên mình cũng muốn đi tìm sự giác ngộ. Nên có hai trường hợp như vậy mà một chúng sinh phát tâm đi tìm sự giác ngộ. Thầy nhắc lại để xem mình thuộc trường hợp nào nha.
[2:10]Trường hợp thứ nhất là nghĩ mình còn ngu si, còn tăm tối vô minh cho nên muốn đi tìm sự giác ngộ. Trường hợp thứ hai là cũng không nghĩ mình ngu lắm, nhưng mà nghĩ rằng sự giác ngộ cao siêu lắm, cho nên mình muốn vượt lên khỏi cái thân phận tầm thường. Thì đó là có hai hạng người mà muốn đi tìm sự giác ngộ. Thì ở đây ai là người nghĩ mình ngu si nên đi tìm sự sáng suốt? Ai? Ủa sao nhiều người nghĩ mình ngu thế nhỉ?
[2:50]Còn ai cũng không nghĩ mình ngu lắm nhưng mà nghĩ rằng sự giác ngộ rất là cao siêu mà mình phải ráng đi tìm? Ai là trường hợp này? Cũng có vài người rất thật tâm. Thật ra cả hai trường hợp đều đều đáng khen cả, không sao cả. Mà cái hay nhất là cái người nào mà kết hợp cả hai, nha. Vừa thấy mình ngu, mà vừa cũng tin rằng giác ngộ là một điều gì cực kỳ cao siêu, cực kỳ đáng để ta phải hy sinh cả cuộc đời này và nhiều kiếp sau nữa để đi tìm. Vì sao vậy? Bởi vì ta có tấm gương của Đức Phật, những vị A-la-hán, những vị thiền sư, những vị thánh sư đắc đạo. Cho nên ta tin rằng giác ngộ là cái gì mà nâng hẳn con người
[3:34]lên một cấp độ rất cao siêu, nên ta đi tìm sự giác ngộ đó. Thì cái sự giác ngộ mà để ta đi tìm á, tùy cái người hiểu mà nó thành hình nơi ta một cái lý tưởng lớn hay hay bé. Nếu ta hiểu về cái sự giác ngộ nó vừa vừa thì cái động cơ, cái động lực, cái sức mạnh, cái lý tưởng mà ta đi tìm sự giác ngộ nó cũng ít ít, bé bé thôi. Nếu ta nghĩ rằng giác ngộ là một trường hợp người bớt ngu, nào giờ mình ngu quá mình giác ngộ chắc mình bớt ngu, rồi cái mình hơi thông minh hơn, tâm mình bình an hơn một chút, nghĩ như vậy, nghĩ sơ sơ như vậy thì cái động lực mà để ta đi tìm sự giác ngộ cũng rất là thấp, rất là yếu.
[4:21]Lỡ có một cái gì nó vui vui một cái, nó rủ rê, cuốn hút ta là ta đi liền, ta bỏ cái lý tưởng giác ngộ liền. Ta đi theo chuyện đời liền, bởi vì cái niềm vui của đời nó cũng hấp dẫn lắm. Còn cái người nào mà hình dung được, hiểu được sự giác ngộ là cực kỳ cao siêu thì cái người đó hình thành được cái sức mạnh, cái lý tưởng đi tìm cái sự giác ngộ rất là lớn, rất là mạnh. Thì lúc đó cái người này mới có thể hy sinh những cái niềm vui của cuộc đời mà mà đi tìm sự giác ngộ. Bởi vì trên cái hành trình mà đi tìm sự giác ngộ này, ta phải khước từ niềm vui của thế gian. Mà cái khước từ niềm vui của thế gian là một điều
[5:07]khủng khiếp lắm, khủng khiếp lắm, đúng không ạ? Khủng khiếp lắm, không phải dễ. Tại vì niềm vui thế gian nó nằm trong máu ta, trong tim ta, trong cuộc sống ta. Từ những điều nhỏ nhỏ, từ chiếc lá rơi, từ cái nụ cười của một người mới quen, từ một bức thư ngỏ là lạ, từ một món ăn ngon người ta vừa mới mời mình, từ cái gặp lại cái người bạn cũ và nhiều, nhiều, nhiều nữa. Những điều đó nó quyện chặt tâm hồn ta, quyện chặt cuộc sống ta làm thành cái con đường mà mà ta nghĩ, ta yêu, ta ghét. Bây giờ ta phải khước từ để đi tìm một cái gọi là giác ngộ, ta đánh đổi hết để đi tìm sự giác ngộ thì cái hy sinh nó lớn lắm, không phải là dễ.
[5:55]Mà để có thể khước từ hết mà đi tìm thì động lực ta phải lớn, mà để có động lực lớn như vậy thì cái hiểu của ta, cái hình dung của ta về sự giác ngộ phải lớn lắm thì mới hình thành được như vậy. Nên có những người có người nhiều khi cứ theo thầy đi xuất gia, xuất gia một thời gian cái buồn buồn có chuyện gì cái hoàn tục. Nhiều khi thầy cũng nghĩ, thầy nói tại sao mà cái lý tưởng kém như vậy? Tại sao đã được phủi mái tóc rồi, đã quỳ trước Phật là thề rồi, là sống một đời thanh tịnh, cao siêu, giải thoát xuất gia hết kiếp này đến kiếp kia, rồi hoằng hóa độ sinh, mà tại sao có những cái việc không đáng gì cái hoàn tục?
[6:36]Nhưng mà thầy ngồi thầy nghĩ lại thì cũng thấy người đó cũng đáng thương chứ không đáng trách, là ở chỗ là khi mà xuất gia như vậy cái hình dung về cái sự giác ngộ ít quá, chưa đủ, chưa rõ, cho nên lý tưởng không có mạnh. Khi vấp một cái gì đó, vướng một cái gì đó cái là lui bước quay lại liền. Nên vì vậy khi ta đến với Phật pháp mà ta quyết định đi theo Phật để tu hành thì cái đầu tiên của ta là hiểu về sự giác ngộ cái đã. Hiểu làm sao cho kỹ, cho thấu đáo, cho tới nơi tới chốn, mà đã hiểu tới nơi rồi thì tự nó hình thành một cái sức mạnh lớn lao để ta ta đi mãi mà không bị vướng, không bị vấp, vượt qua được những nghịch cảnh, vượt qua được những cám dỗ.
[7:27]Thì để hiểu thế nào là sự giác ngộ thì một vấn đề lại lớn nữa. Ta hiểu về một điều mà ta chưa chứng, cái này mới là khủng khiếp. Giác ngộ là một trạng thái giống như các thiền sư nói như người uống nước nóng lạnh tự biết, không kể cho người khác được. Ví dụ như người ta nói: "Anh uống nước thế nào?", "Nước này mát lạnh", "Mát lạnh là sao?", hết nói rồi. Không nói được phải không ạ? Chỉ người nào tự uống thì biết. "Nước nóng", "Nóng sao?", không diễn tả được, chỉ có uống rồi mới biết. Thì cũng vậy, cái trạng thái giác ngộ, chứng ngộ là cái cảnh giới của người chứng nhập, họ sống được, họ tiếp xúc được, hòa quyện được, thể nhập được, không nói được.
[8:14]Vậy mà ta phải hiểu một phần nào, hiểu cho đến cái cảm xúc, hiểu để đến cái sự tin sâu, mà hiểu đến đủ để ta khát khao, yêu thích mà đi tìm sự giác ngộ. Nên cái đó khủng khiếp lắm. Như vậy trong chúng ta ai là những người không chứng mà hiểu được, để chúng ta có thể phát tâm đi tìm sự giác ngộ đó? Dễ không ạ? Dễ không? Không dễ chút nào. Đấy, đây là vấn đề một lần nữa. Nên tại sao mà nói như ông Huỳnh Phú Sổ nói cái câu cái câu kiểu của miền Nam, miền Tây nói bỗ bã kiểu quê mùa miền Tây: "Tu thì đông mà chở cái xuồng vông không đầy". Ở miền Tây họ lấy cái cây gỗ, cây vông đó, cây vông mà người ta làm guốc
[9:00]đó, đẽo ra, đẽo cắt ra làm thành cái xuồng, cái xuồng gọi là một chiếc thuyền bé bé đó, nó chỉ ghép lại chừng năm miếng ván nhỏ nhỏ, chỉ chở được ít người thôi, chở ba người, bốn người, chở nhiều nữa nó nó chìm, nó lật. Thì ổng mới nói rằng tu thì đông mà chở một cái xuồng vông không đầy. Tức là rốt cuộc lại cái người mà thật tâm tu hành, quyết chí tu hành, vượt mọi điều để tu hành chỉ đếm lại chừng trên đầu ngón tay. Mà cái người ham, thích đi theo nói về đạo cao siêu thì thích lắm, nhưng mà thật sự đi vào sâu của sự tu tập chẳng còn được mấy người. Vì sao vậy? Vì chỉ có những con người mà chưa chứng mà tin được cảnh giới chứng,
[9:41]hiểu được cảnh giới chứng, hình dung ra được phần nào cảnh giới chứng ngộ. Ai là người được như vậy? Ai là người không hề chứng ngộ, không hề giác ngộ mà hình dung ra được cái cảnh giới đó, có cái niềm tin đối với cảnh giới đó để phát tâm tu hành đi tìm sự giác ngộ? Có mấy người á? Ở đây có ai được vậy không? Mà không hình dung ra được thì ta không có sức mạnh để tu tập. Rõ ràng là như vậy, đúng không ạ? Cho nên nhiều người cũng theo đạo Phật nhưng mà theo một kiểu khác, một cách khác. Ví dụ như đến đạo Phật nói: Thôi tu hành cao siêu không hiểu, chỉ cầu xin. Nay làm ăn có cái thương vụ này cầu Phật cho cái thương
[10:24]vụ này trúng thành công, thì vậy là mãn nguyện. Rồi mai mốt con đi thi cầu cho nó đậu, mãn nguyện. Thấy ông chồng cứ đi làm ăn hoài cầu cho ổng đừng vợ bé, vậy là mãn nguyện. Nghĩa là đối với Phật chỉ vậy thôi, cầu một cái gì ở trong thành công của cuộc sống này, không thể hiểu sâu hơn nữa. Không thể hiểu đạo Phật là một con đường đưa ta đến sự giác ngộ, vì sao? Vì giác ngộ là gì, không hiểu. Mà nếu ta đi theo Phật mà ta không đi tìm sự giác ngộ thì thực sự ta không phải đệ tử Phật đúng nghĩa. Ta cũng chỉ là một cái người gì đó bên ngoài. Mà muốn đi trên lộ trình giác ngộ khó khăn đó, ta có một cái lý tưởng phía trước rõ ràng,
[11:04]có cái sức mạnh đủ để đi bao nhiêu kiếp để đi tìm, thì cái cái động cơ cái nhận thức về cái mục tiêu giác ngộ phải rất là rõ ràng.
[11:19]Nhưng mà mấy người được? Không mấy người được. Đây là cái điều khó khăn cho chúng ta. Mà cái điều khó khăn đó hôm nay ta đem ra ta nói với nhau. Ta nói với nhau mà nếu ta lắng lòng nghe mà cảm nhận được thì chúng ta là những người mà được các vị Bồ Tát gọi là thượng căn. Nếu mà những điều Thầy sắp nói mà cảm thấy hình dung ra được thì là người thượng căn. Giác ngộ thì vô số điều phải trình bày, phải diễn tả. Nhưng hôm nay Thầy chỉ nói một điều thôi, của sự giác ngộ thôi, đó là vô ngã. Một điều thôi. Nó nhiều lắm, giác ngộ thì nhiều lắm. Nhưng mà nói một điều nhỏ nhỏ bé bé nhưng mà là cốt tủy của sự giác ngộ, đó là trạng thái vô ngã.
[12:09]Vô ngã là gì? Bình thường tất cả chúng sinh của chúng ta đều mắc cái bệnh là là chấp ngã.
[12:19]Tức là ta cảm thấy mình có một cái tôi rõ ràng. Cái ta đang ngồi đây nó khác với hoa lá bên ngoài kia, nó khác với bao nhiêu con người ngoài kia, khác với trời đất ngoài kia. Ta là một cái gì rất là khác biệt. Và những cái bản năng quanh cái bản ngã đó nó làm cho ta thấy mình quan trọng. Rồi những cái bản năng quanh cái bản ngã đó làm cho ta tham muốn, tham lam, thèm khát. Những cái bản năng chung quanh cái bản ngã đó làm cho ta biết thù hận, biết yêu thương, biết tìm kiếm, biết phấn đấu. Những cái bản năng chung quanh cái bản ngã đó làm cho chúng ta thèm sống, sợ chết. Những cái bản năng chung quanh cái bản ngã đó
[13:10]làm cho chúng ta thèm khát sự hưởng thụ. Đấy, nghĩa là từ cái bản ngã, từ cái có cái tôi rồi vô số những tâm lý nó đi theo nó bao quanh, nó bao vây chặt cái bản ngã của ta. Thế là chúng ta là một chúng sinh mà Phật gọi là vô minh. Vô minh rồi chúng ta có đầy đủ tham, sân, si, rồi ái, mạn, nghi, đủ thứ trên đời hết trơn vậy, những cái ích kỷ, hơn thua, ganh tỵ, đủ thứ, dục. Nhất là cái dục là cái bản năng tự nhiên của chúng sinh. Là nó trở thành tự nhiên như là một sự bình thường luôn, đến như vậy. Những điều đó nó vây quanh, nó bám chặt ta, trở thành một cái chấp ngã. Và cái chấp ngã này là cái mà gọi là bất khả hủy diệt.
[14:04]Bất khả hủy diệt. Ta tu đến những tầng bực thánh cao cao cao lên thì thực sự bản ngã vẫn chưa hết nữa, nó tinh vi đến như vậy. Chỉ đến khi ta chứng A La Hán thì bản ngã mới tiêu diệt hoàn toàn. Đó là cái đích của ta, và ta tu tập, ta đi trên lộ trình để đi tìm cái trạng thái vô ngã đó đó. Thì nghe như vậy mình cũng chưa thấy hình dung ra cái gì nữa nè. Giác ngộ là vô ngã, mình đang có cái tôi chứng là đi tìm cái vô ngã, mình cũng chẳng hiểu chẳng thấy có gì hay. Nhưng mà cái vô ngã đó là một trạng thái mà cái ta nó tan vỡ, tan vỡ, cái ta nó không còn tồn tại. Cái ta mà nó không còn tồn tại thì cái trạng thái đó như thế nào?
[14:59]Không còn cái tôi nữa thì là như thế nào? Hết, đúng không ạ? Không còn gì nữa, phải không ạ? Đừng gật đầu. Gật đầu đọa địa ngục á. Tại vì đạo Phật không phải như vậy. Không phải hết cái tôi rồi cái không còn gì nữa. Cho nên có một cái văn bản cổ nói như thế này: Là ví dụ như đây là vật chất, cục đá, ta đập nhỏ ra thì cục đá đó nó sẽ vỡ thành từng cái viên mảnh nhỏ nhỏ. Ta lại đập vỡ nó ra nó thành nhỏ ra nó thành bụi. Cái bụi đó ta đập vỡ ra thành nó thành nhỏ hơn cả trăm nghìn lần thì nó thành cái gọi là lân hư trần, cái hạt bụi mà nó gần như hư không. Mà nếu hạt bụi đó đập vỡ nữa thì mất luôn.
[15:48]Cái văn bản cổ nói như vậy. Nhưng đó là một văn bản sai. Vì sao vậy? Vì khi ta đập nhỏ vật chất cho đến khi mà nó gần như là hư không mà ta đập một cái nữa nó nổ ra tan cả cái nhà này. Vì sao vậy? Vì khi tan hết cái vật chất nó không phải hư vô mà nó lại trở thành năng lượng. Đó là vật lý. Đó là vật lý của Einstein. Mà ngày nay đó là điều hiển nhiên, dựa vào nguyên tắc đó mà người ta chế ra bom nguyên tử hay bom hạt nhân, đúng hơn là bom hạt nhân. Hễ mà cái vật chất nhỏ nhất nguyên tử mà nó tan vỡ thì nguyên chùa Tương Mai này bay hết, chỉ một hạt thôi, bay sạch sẽ, không còn gì hết. Chúng ta lên thiên đường hết.
[16:32]Thì cũng vậy, khi ta tu để diệt trừ bản ngã: À hôm nay là con bỏ được cái tham, thế là bớt được một chút bản ngã. Mai bỏ được cái sân, bớt được chút bản ngã. Ngày kia bớt đi cái tâm ích kỷ, bớt chút bản ngã. Ngày nọ bớt đi cái tâm ái luyến, là bớt được chút bản ngã. Bỏ bớt bỏ bớt dần dần dần dần cái tu chứng dần, kiếp này kiếp kia cái hết bản ngã luôn. Rồi cái hết luôn, đúng không ạ? Đúng không ạ? Không, đừng vỗ tay! Có đúng đâu. Tại vì khi mình hết sạch bản ngã rồi thì nó nổ cái bùm!
[17:08]Nổ cái bùm nghĩa là gì? Lúc đó ta không còn là ta. Ta không còn là ta, mà ta là pháp giới vũ trụ này. Cái đó mới là khủng khiếp á. Lúc đó ta không còn là ta nữa, ta không thấy mình là quan trọng nữa, nhưng lúc đó ta là cả vũ trụ thênh thang này. Ta là cả vũ trụ thênh thang này nghĩa là gì? Vũ trụ thênh thang này nghĩa là gì? Nghĩa là ít nhất có ba điều. Thật ra nhiều lắm, nhưng mà ta tạm nói ba điều. Nếu ta là vũ trụ thì ta là cái gì? Ta sẽ có ba điều của vũ trụ này. Ghi nhớ giùm Thầy nha, hôm nay ráng hiểu. Điều thứ nhất: Ta có cái tình yêu thương của vũ trụ. Tất cả mọi chúng sinh cũng chính là ta.
[18:00]Ta tức là tất cả chúng sinh, nên không nói yêu thương mà chính là gì? Là là yêu thương tràn ngập. Đúng không ạ? Ai hiểu được chỗ này người này là đệ tử cưng của Phật nè, là người có thượng căn nè. Khi ta không còn là ta nữa thì ta là tất cả chúng sinh trong pháp giới vũ trụ. Mà nói là ta tức là tất cả chúng sinh trong pháp giới vũ trụ có nghĩa là gì? Nghĩa là yêu thương yêu thương tràn ngập. Yêu thương mà không phải yêu thương, không là yêu thương mà là yêu thương tràn ngập. Sao thấy ai cũng nhìn Thầy như người ngoài hành tinh vậy trời? Không hiểu hết trơn. Khó không ạ? Khó hiểu quá không ạ?
[18:52]Nhưng mà hiểu được thì bắt đầu hôm nay ta là một người bước vào một cuộc sống khác. Thôi thầy ví dụ nho nhỏ lại, nói nãy ghê quá. Ví dụ thế này, ví dụ bây giờ ta ngồi bên đường ta uống một cốc cốc chè xanh nóng nha, chè xanh nóng vào mấy ngày đông. Trời ngoài thì rét, ta ngồi bên lề đường, Hà Nội mình hay có mấy cái lề mà bán mấy cốc chè xanh thế này, đang ngồi ta uống chè. Thì lúc đó lòng mình cũng trống trải, cũng chẳng thương chẳng ghét ai, nhưng mà mình có tu tập, mình đang trên đường tu tập và bản ngã mình có diệt trừ bớt, tâm mình có thanh tịnh hơn, nghĩa là bản ngã cũng bớt đi một chút.
[19:34]Lúc đó mình cũng chưa nói mình thương ai, đang ngồi ở bên hè cũng không nói thương ai, chợt đằng xa có một cái em bé đi tới. Em bé nó đi tới thì nó lủi thủi nó đi, nó cũng chẳng nhìn mình, nó cũng chẳng để ý mình là ai. Nhưng mình nhìn bằng cái con mắt của một con người có tu tập, có học đạo, có một chút trí tuệ, có một chút cảm thông. Mình nhìn vào đôi mắt nó, mình cảm thấy đôi mắt vô hồn, lạc lõng đó không biết đi về đâu. Nhìn cái quần áo nó trong cái ngày rét mướt mặc mong manh. Nhìn cái sắc mặt nó xanh xao, gầy guộc vì thiếu ăn. Nhìn cái tay chân nó trơ xương biết nó nhiều ngày có lẽ là thiếu dưỡng chất.
[20:18]Và cái đôi mắt dại vô hồn đó bỗng nhiên mình cảm nhận được nó không có nơi về. Cái này nó không nói, nó cũng chẳng nhìn mình, nhưng bằng cái sự tu tập của mấy năm qua, cũng đến chùa Tương Mai tu tập mấy năm qua, mình hiểu rất rõ đứa bé này, nhìn thoáng một cái hiểu liền, không cần nó kể lể. Và cũng không cần nó gợi mời một lòng thương yêu. Mà ngay lúc đó khi mình hiểu nó như vậy thì lòng mình tự nhiên khởi lên một cái sự thương xót ngay. Và lúc đó nhiều khi mình chưa kịp gọi nó lại nó cũng đi mất rồi, mình chưa kịp giúp cái gì nó đã đi mất rồi. Thì ta hãy hiểu thế này: từ một cái tâm ta trống trải, thầy chưa dám nói thanh
[21:03]tịnh, ta trống trải, hư vô, nhẹ cái bản ngã,
[21:09]ta cảm nhận được con người, ta hiểu được con người, và khi hiểu phải con người, những cái mảnh khổ của cuộc đời, ta cảm thấy lòng mình xót xa yêu thương. Chỗ này hiểu không ạ? Chỗ này dễ hiểu hơn không ạ? Đó. Thì vậy là đó đó là một chút của cái gì? Bớt cái bản ngã thì hiện thêm một cái gì? Cảm thông. Và khi có cảm thông, tự nhiên có cái gì? Có tình yêu mến, đúng không ạ? Có tình yêu mến. Thầy nói thầy cho một ví dụ khác nữa. Ví dụ là ta đi trên đường rồi ta thấy trường học mở cửa tan trường, một đứa bé nó cầm vở nó chạy ra thì có ông bố ổng đứng ngoài sân sẵn, ổng vừa thấy con ổng lao đến ổng ôm đứa con bồng lên để đón con đi về.
[22:05]Mà lúc đó mình nhìn nơi cái ánh mắt đứa bé thấy cái niềm vui sướng. Người cha thì không có toe toét cười nhưng mà mình nhìn vào đôi mắt đó mình hiểu được cái gì? Một tình yêu thương dạt dào của người bố đối với người con. Mà lúc đó mình hiểu rất rõ, tự nhiên mình hiểu rất rõ cái tình thương yêu của bố con đó và lòng mình có một cái niềm vui gửi chia sẻ với họ, rồi mình đi mất tiêu. Cái cảnh nó chỉ thoáng qua trong 3 giây đồng hồ. Xe mình đi qua cái vèo trong 3 giây, mình thấy cái cảnh đó chỉ trong 3 giây nhưng mình hiểu rất rõ cái tình yêu thương, cái niềm vui hạnh phúc của con người và mình đã có một chút chia sẻ cảm thông.
[22:45]Cái này dễ hiểu không ạ? Nhưng có bao nhiêu lần ta không hiểu? Chỉ vì lòng ta còn chấp ngã, bận tâm về chính mình. Còn khi mà ta biết tu tập, ta bớt bận tâm về chính mình, bản ngã ta nhẹ bớt, lòng ta thanh thản hơn, tự nhiên ta cảm thấy ta thông cảm được rất nhiều với tâm hồn con người, với cuộc đời con con người, với những niềm yêu nỗi khổ của con người. Và khi thông cảm được thì ta có cái đồng cảm, có cái yêu thương nhiều hơn đối với con người, có không ạ? Cái này dễ hiểu không ạ? Dễ hiểu không ạ? Vâng, nhiều người hiểu.
[23:32]Thì khi một bậc Thánh mà chứng A-la-hán hết sạch bản ngã thì cái sự cảm thông đó, cái sự yêu thương đó là phủ trùm cả vũ trụ này, không sót một chúng sinh nào. Hiểu không ạ? Bắt đầu hơi hiểu hiểu phải không ạ? Nhờ một ví dụ nhỏ thì ta suy ra để hiểu một điều khủng khiếp hơn, vĩ đại hơn từ các bậc Thánh vô ngã. Mà nếu ta tin được điều này, ta hiểu được một góc này về cái yêu thương này là ta bắt đầu hiểu được một góc của sự giác ngộ, hiểu được một chút của sự giác ngộ, một khía cạnh của sự giác ngộ. Mà khi hiểu được một chút này, một khía cạnh này, ta cảm thấy lòng mình có sức mạnh hơn để đi tìm sự giác giác ngộ, đúng không ạ?
[24:22]Đúng vậy. Về cái thứ hai, là ta nói ta khi ta không còn là ta thì ta là toàn bộ vũ trụ này. Toàn bộ vũ trụ này là cái gì? Là là
[24:35]là cái biết, là trí tuệ. Hồi nãy ta nói toàn bộ vũ trụ này là cái gì? Là yêu thương, đúng không ạ? Bây giờ ta nói một cái nữa, toàn bộ vũ trụ này là cái gì? Là cái biết, là trí tuệ. Biết khắp, cùng khắp. Ví dụ như khi một nhà thiên văn học, họ chỉa cái kính viễn vọng lên họ nhìn vũ trụ thì bằng con mắt, họ thấy các thiên thể hiện ra, bay đi, biến dạng, rồi bằng cái trí tuệ của toán học và của vật lý, họ hiểu là các thiên thể đó là gì, đi về đâu, cái nào quay quanh cái nào. Tức là nhìn bằng con mắt và hiểu bằng trí tuệ thì bắt đầu họ hiểu về vũ trụ dần dần, dần dần. Chữ "dần dần", thật ra ngày hôm nay chỉ mới
[25:27]là một phần rất bé mà thôi, chả là gì cả. Khoa học còn phải tiến cả triệu triệu năm nữa mới hiểu được thêm nhiều về vũ trụ, chứ còn những năm qua cái sự hiểu biết về ngành thiên văn vũ trụ vẫn còn rất là ít. Nhưng mà dù sao con người cũng đã hiểu. Nhưng mà khi bằng con mắt nhìn các thiên thể, các tinh cầu, các ngôi sao, các hành tinh tới các thiên hà, rồi bằng toán học và bằng vật lý, họ hiểu nhiều hơn, hơn là cái chỉ là con mắt thấy. Vậy. Nhưng mà họ hiểu với vũ trụ này là những cái gì? Những khối đất đá vô tri.
[26:10]Những khối đất đá vô tri. Rồi có thể có từ trường, có sự sống hay không có sự sống gì gì đó. Nhưng với một bậc A-la-hán thì cả vũ trụ này là một khối biết chứ không phải là đất đá vô tri. Như ta có mấy bài kệ: "Bản ngã phù du như khói sương, thân tâm..."
[26:37]Trời ơi không thuộc bài nữa hả? "Bản ngã phù du như khói sương, thân tâm cát bụi ở ven đường, một lòng theo Phật tìm vô ngã, Pháp giới chỉ là một khối thương." Thì trong cái bài kệ bốn câu này ta định nghĩa Pháp giới vũ trụ này là một khối, khối yêu thương, nhưng đó là một khía cạnh thôi của giác ngộ. Chứ nếu mà nói thêm nữa thì Pháp giới này là một khối gì? Biết! Một khối tâm, một khối trí tuệ, một khối cảm ứng, chứ không phải là những cái thiên thể vô tri bay lẩn quẩn với nhau, không có. Pháp giới này là một khối tâm có cái biết ở trong. Khối tâm có cái biết là sao? Thầy nói ví dụ thế này: ví dụ bây giờ thầy bằng con mắt, thầy nhìn thấy cái hoa.
[27:36]Thì đó, tai nghe tiếng "bánh khúc xôi lạc".
[27:41]Đó là ta biết qua các giác quan, nhưng mà bằng trí tuệ ta, ta suy luận là bằng ý thức, bằng cái ý của cái não ta, ta tới thật ra tới sáu giác quan mà Đức Phật gọi là lục căn á, lục thức á, Đạo Phật nói hay hơn khoa học. Bây giờ con mắt nhìn cái hoa nhưng mà cái bộ não mình phân tích là cái hoa này là hoa hoa hoa giả. Nhưng rồi nhưng mà cái trình độ của người làm là sắc sảo hay không, mà vì sao ni sư phải đành phải chưng cái hoa giả này là vì sao? Vì coi nó giả nhưng mà nó tươi hoài, nó không có héo, tiết kiệm được tiền bạc và thời thời gian. Tức là con mắt nhìn thấy cái hoa nhưng mà đầu ta sẽ suy luận ra nhiều chuyện khác, cái đó ý thức đó.
[28:29]Hoặc là tai mà nghe "bánh khúc xôi lạc" thì mình nghĩ rằng tại sao giờ này rét mướt thế này, chiều tối thế này người ta vẫn phải đi rao bán ha. Cái cuộc sống nó như thế nào, vẫn phải chật vật thế nào, khổ sở như thế nào. Tức là cái cái hiểu, cái ý thức nó hiểu nhiều hơn là chỉ là cái tai tai cái mắt. Nhưng mà mắt thấy, tai nghe, ý hiểu vẫn là hạn chế. Ta còn một cái biết nữa, cái biết là không cần dựa vào mắt, không cần dựa vào tai, không cần dựa vào ý suy nghĩ, biết tự nhiên, biết trực tiếp, biết cảm ứng. Có những con vật nó có được cái trực giác đó, con người có những người có khả năng ngoại cảm có cái trực
[29:12]giác đó, những bậc Thánh tu hành phát triển được cái trực giác đó. Nhưng mà bậc giác ngộ cái trực giác đó là tuyệt đối, trùm hết cả vũ trụ, bởi vì sao? Vì ta không còn là ta. Ta không còn là ta thì ta là Pháp giới vũ trụ, mà Pháp giới vũ trụ này là một khối khối biết, một khối của tri, của sự cảm ứng, của sự thông suốt.
[29:45]Mà cái biết này nó không phải là một cái biết của một khoảnh khắc trong hiện tại, mà nó đã là biết thì nó biết cả quá khứ và biết cả tương lai. Cả quá khứ, cả tương lai, cả hiện tại nằm chung trong một chỗ của cái biết này. Hiểu không ạ?
[30:06]Đây là những cảnh giới của bậc chứng ngộ, chúng ta chưa chứng mà ta phải hình dung ra, ta phải nhận thức ra thì mới tạo thành cái gì? Tạo thành động lực để ta đi tìm sự giác ngộ. Nên những điều mà thầy vừa nói hơi khó nhưng mà nếu ai hiểu và cảm xúc, xúc động vì cái cảnh giới này thì người này bước cuộc đời mình sang một trang khác. Cái động lực, cái lý tưởng tu hành mạnh hơn hẳn những ngày qua. Nên cái bài hôm nay hơi quan trọng. Nếu mà cái người nào nghe bài hôm nay không hiểu gì hết thì cũng giống như ta mới bước vào chùa rồi lại đi ra tay không. Nhưng nếu hôm nay khi mà thầy nói về vài cái điều của
[30:49]sự giác ngộ, mình nghe mình cảm thấy xúc động. Cả pháp giới này là một khối yêu thương. Cả vũ trụ này là cái sự cảm ứng thông biết hết mà mình thấy xúc động thì ngày hôm nay bắt đầu ta thành con người mới. Lý tưởng tu hành nó mạnh hơn những ngày trước. Bắt đầu mình mới là con Phật thực sự khi mình cảm nhận được cái điều gọi là giác ngộ này. Cái điều thứ ba nữa của cái vô ngã nữa là của người mà vô ngã ta không còn là ta mà ta là pháp giới vũ trụ mà vũ trụ là gì? Là một khối năng lượng sức mạnh,
[31:33]năng lượng sức mạnh. Bao nhiêu cái tinh thể quay cuồng, những sao chổi bay, những thiên thạch bay, những ánh sáng tỏa ra, những sức nóng tỏa ra, đốt cháy từ các ngôi sao, cái năng lượng vô tận vô tận trong vũ trụ này. Nhưng mà những cái năng lượng đó nó vô tri. Trong vũ trụ còn giấu những cái năng lượng cao siêu hơn nữa, năng lượng mà có tình yêu thương, năng lượng mà có cái biết ở trong đó nữa kìa. Nên khi mà ta vô ngã không còn là ta thì ta hiểu được điều đó. Pháp giới vũ trụ này là yêu thương, pháp giới vũ trụ này là thông hiểu, pháp giới vũ trụ này là tràn ngập năng lượng. Mà nếu ta hình dung được cái điều này,
[32:17]hôm nay khi nghe những điều thầy vừa nói này mà ta có niềm tin hình dung được, tạm hiểu được thì bắt đầu ta hình thành trong tâm mình một lý tưởng tu hành thực sự, tạm đủ sức mạnh để đi. Mà trên con đường đi này không ít khó khăn. Vì nghiệp xấu ta đã gây ra, bản năng hưởng thụ ta lôi cuốn ta vượt qua hết để quyết đi tìm sự giác ngộ này, đi tìm cái vô ngã này.
[32:49]Được chưa ạ?
[32:57]Khó hiểu không ạ? Bắt đầu hiểu hơi hơi chưa ạ? Phải không? Mà hình dung ra được là
[33:06]Đây là một ngày trọng đại của ta. Cái ngày hôm nay ta hiểu ra được, ta hình dung ra được cái phần nào về cảnh giới giác ngộ, ta hình dung ra được cái phần nào về cái trạng thái vô ngã
[33:19]thì ngày hôm nay mới là ngày quan trọng của đời ta chứ không phải ngày sinh nhật nha. Nên mai mốt mà cái ngày mà ai mà gửi ta cái chúc mừng Happy birthday mình từ chối nha, nay mình refuse, nói không ngày sinh nhật đối với tôi không còn là ngày quan trọng nữa. Mà là ngày Hôm nay mùng mấy nha thầy quên mất rồi. Mùng sáu, ngày mùng sáu tháng hai âm lịch ở nơi mái chùa Tương Mai mới là ngày đã bắt đầu của một cuộc đời của tôi nha.
[33:55]Nên khi một người mà ta vẫn còn chấp ngã
[34:01]nhưng mà bắt đầu ta ý thức về cái vô ngã là đời ta sang một trang khác.
[34:08]Ta thực sự trở thành đệ tử của Đức Phật mà trong kinh gọi là bậc thượng căn. Nói cái bậc thượng căn và bậc hạ căn khác nhau chỗ nào? Là cùng là đến với Phật nhưng một người hạ căn thì chỉ đi tìm cái gì?
[34:27]Cái phúc, cái lợi tạm bợ và trong đó cầu xin thì nhiều, nếu có làm phúc cũng chỉ là cầu mong cái quả báo về về sau. Đó là bậc hạ căn. Mình đã từng hạ căn chưa? Nhiều lắm phải không ạ? Hầu hết chúng ta đều bắt đầu bằng hạ căn, tin được nhân quả ráng làm phúc nhưng rõ ràng khi làm phúc ta cũng cầu quả báo lành cho mình. Ta là hạ căn. Nhưng đến cái khi mà ta hiểu được cái vô ngã, tu theo Phật pháp phải là đi tìm cái vô ngã vì vô ngã mới là sự giác ngộ. Ta ý thức được, ta mơ hồ hình dung ra được vẫn còn ta đây, ta vẫn còn sống, vẫn phải thở, vẫn phải ăn đây, vẫn phải nói, vẫn phải nghe, vẫn phải biết đây mà cái ta không còn,
[35:24]không còn cái ta nữa, đó chính là hạnh phúc, đó chính là giác ngộ, đó chính là từ bi. Ta chưa chứng nhưng mà ta đã mơ hồ hình dung về điều này, ta đã khát khao đi tìm cái điều này thì ta bước lên một cái cấp bậc mới gọi là thượng thượng căn. Vậy ai ở đây đã là thượng căn giơ tay lên cho thầy. Khôn ha! Thầy tính lừa mà lừa không được. Thôi, cho 10 điểm.
[36:04]Người ta tưởng giơ tay lên cái thầy cho xuống hạ hạ căn liền. May hả? Khôn thật! Khôn! Ừ! Thì bây giờ ví dụ như ngày hôm nay vậy, ta mơ hồ ta hình dung được về cái trạng thái vô ngã rồi ta yêu cái trạng thái đó, ta khát khao đi tìm, đó gọi là ta phát tâm vô thượng Bồ Đề, nhớ như vậy. Cái từ mà trong kinh gọi là phát tâm cầu vô thượng Bồ Đề chính là cái gì? Chính là ta bắt đầu cái tiến trình tu hành để đi tìm cái trạng thái giác ngộ đó, à như vậy. Thì hôm nay ta nói về cái lộ trình đi tìm cái trạng thái giác ngộ, cái trạng thái vô ngã đó nha. Đó, bắt đầu bằng cái ý thức về cái vô ngã. Tức là tuy còn cái ta mà hiểu ra một điều rằng chẳng có gì là ta.
[36:57]Thân không phải là ta, tâm không phải là ta, chẳng có gì là ta. Hiểu được tới chỗ này, tin được tới chỗ này, ta bước cuộc đời mình sang một cái hướng khác. Mà những người ta tu tập thiền định, mỗi khi ta vào thiền ta đều phải tụng cái bài kệ vào thiền này mỗi ngày. Quý Phật tử đâu có biết rằng mỗi khi ta tụng cái bài kệ vào thiền này, ta đang tụng một bài đại thần chú chấn động cả đất trời. Vì ta nói vào cái vô ngã luôn. Vì ta xây dựng được cái niềm tin vô ngã, cái lý tưởng vô ngã cho cuộc đời mình luôn. Xin Phật độ cho con luôn nhớ và hiểu rằng thân không phải là ta, tâm không phải là ta, chẳng có gì là ta.
[37:51]Trong từng hơi thở vào, trong từng hơi thở ra, trọn niềm tôn kính Phật. Ta tụng cái bài kệ đó mỗi khi vào thiền, mọi người cứ nghĩ nó là một nghi thức, là căn bản để tu tập, đâu biết rằng đó là bài đại thần chú. Mà nếu cái người nào cứ tụng đều đều cái bài đó mỗi ngày dù mình chưa có đắc đạo nhưng mà miệng mình đã trở thành miệng của một pháp sư. Mình chúc ai cái điều gì, người đó có thể thành tựu được. Vì sao? Vì mỗi ngày ta tụng cái bài kệ vào thiền mà chấn động cả trời đất đó. Vì sao? Vì trong đó có một câu chẳng có gì là ta. Có trong đó có cái câu đó chứa đựng hết chân lý của đất trời vào trong đó.
[38:44]Mà người nào cứ tụng cái câu đó mỗi ngày thì cảm ứng với đất trời, được chư thiên, hộ pháp yêu mến. Vậy chứ nhiều người coi thường không biết đó là câu đại thần chú phi thường. Nhưng đó là mỗi khi mà ta ngồi thiền thôi, còn cái lộ trình giác ngộ thì ta phải làm nhiều hơn nữa. Nên hồi nãy giờ ta nói hơn nửa tiếng đồng hồ là chỉ để nói về cái nhận thức vô ngã thôi. Nếu ai nhận thức được về cái mục tiêu vô ngã, đặt được niềm tin về trạng thái vô ngã thì người này bước cuộc đời sang một hướng khác. Nhưng mà đó là mới nhận thức về vô ngã. Là cái thứ hai là phải suy nghiệm về vô ngã trong cuộc sống này.
[39:38]Trong từng giờ từng phút của cuộc sống, thường nhớ về cái ý niệm vô ngã này: chẳng có gì là ta. Thân chẳng phải là ta, tâm chẳng phải là ta, chẳng có gì là ta. Thường suy nghiệm cái câu này trong cuộc sống. Rồi thường tin như vậy, thường tụng như vậy, thường nhắc như vậy, thường quán chiếu như vậy, thì sau đó thì sao? Thì tự cái tâm ta, tự cuộc đời ta, tự cái nghiệp của ta bắt đầu nó đi đúng hướng. Thầy nhắc lại chỗ này: thường suy nghiệm, nhắc nhở, quán chiếu về ý niệm vô ngã. Thân chẳng phải là ta, tâm chẳng phải là ta, chẳng có gì là ta, chỉ vậy. Thường suy nghiệm, nhắc nhở, quán chiếu, rồi bắt đầu tự cuộc đời ta đi về hướng giác ngộ.
[40:42]Bắt đầu về sau là tự động. Trách nhiệm của ta chỉ là như vậy thôi: suy nghiệm về vô ngã, tự nhắc chính mình về vô ngã, quán chiếu về vô ngã, cứ như vậy thôi, rồi để cuộc đời tự đi. Dễ không ạ? Vì ta tỉnh giác, bắt đầu ta thấy khó, chứ sự thực bắt đầu nó tự động rồi. Cuộc sống ta bắt đầu tự động. Tự động cái gì? Nó tự động ra hai điều: một là nó hình thành được cái đạo đức, và hai là nó hình thành được công đức. Đó. Khi ta thường suy nghiệm về vô ngã, tự nhắc về ý niệm vô ngã, quán chiếu về trạng thái vô ngã, thì ta hình thành được hai điều trong cuộc sống này: một là... một là đạo đức, hai là công đức. Nhớ.
[41:47]Thế là hình thành về đạo đức là gì? Đạo đức là gì? Thực sự đạo đức chỉ là
[41:57]tâm hồn ta, lời nói ta, hành động của ta nó bớt cái bản ngã, tự nó gọi là đạo đức, vậy thôi.
[42:08]Ví dụ, bây giờ thì đời sống ai cũng khá giả, vậy, chứ thời xưa nghèo mấy cái ví dụ nó dễ lắm. Có những lúc nhiều khi nghèo bạn bè gặp nhau chỉ có củ khoai, bẻ đôi chia nhau. Mà trong cái sát-na bẻ đôi mà chia nhau đó, tâm ta biết rõ bên nào lớn bên nào nhỏ. Ừ, phải không ạ? Thật ra biết hết á. Mà mình vẫn vô tình đưa cái miếng nhỏ cho bạn mình, lúc đó mình... Nhưng lúc đó vừa bẻ ra biết miếng lớn nhỏ và cố ý luôn luôn đưa cái miếng lớn cho bạn, chút xíu đó thôi, đó là đạo đức. Vì cái tôi của mình bé, nhỏ, thì đạo đức hình thành từ cái điều đó. Rồi trong cái suy nghĩ của mình cũng vậy. Trong cái suy nghĩ của mình,
[42:53]ví dụ mình thấy một cái người họ bỗng nhiên họ, mình thấy họ cũng chẳng có hay ho gì, cuộc sống không đặc biệt gì, tự nhiên đào lên được cái hũ vàng. Ví dụ cái người mà cực khổ này kia nọ ha, có đạo đức thì họ được một cái lộc nào đó thì mình thấy nó nó nó đáng. Nhưng có người mình thấy cũng tầm thường, chả có gì, bỗng nhiên nhà làm nhà sao đào lên được cái hũ vàng giàu lên luôn. Mình thấy làm sao? Trong lòng mình suy nghĩ làm sao? Ấm ức. Lẽ ra hũ vàng nó phải nằm bên nhà mình mới đúng. Nhưng mà khi mình có đạo đức á, tự nhiên mình thông cảm, mình nói thôi kệ, họ cũng khổ nhiều, rồi cũng là đây cái lộc của trời
[43:40]cho, mà có lẽ cũng là cái phúc kiếp trước, thôi cầu mong cho họ có số tiền bớt khổ, cầu mong cho họ sử dụng cái số lộc trời cho nó đúng, hợp lý, để họ đừng có... đừng có gây tội, rồi thôi. Tức là cái tâm đó là tâm gì? Tâm đạo đức, phải không ạ? Tâm đó không có chê bai, tâm đó mình hòa với cái niềm vui của họ mà không có cái tôi của mình. Còn cái nói trời cái thằng đó sao nó ba trợn vậy mà sao nó được hũ vàng? Đáng lẽ cái hũ vàng bên nhà mình mới đúng chứ sao, thì đó vẫn là có cái tôi, phải không ạ? Còn đây mình do không có cái tôi, thường nghĩ rằng chẳng có gì là ta, cho nên thấy người ta đào được hũ vàng á,
[44:17]thôi, thôi được, kệ chắc cái lộc của trời cho, chắc cũng có ông bà ngày xưa chắc sống cũng có phúc, thôi vậy. Tức là ta cái suy nghĩ của ta đã là cái gì nó thông cảm, nó yêu thương, nó độ lượng, đó là đạo đức. Hoặc là một cái lời nói cũng vậy, hoặc là một cái lời nói. Rồi, bây giờ có cái người nào đó họ... Ví dụ bây giờ mình đi, ví dụ mình làm dâu trong một cái gia đình, gặp bà mẹ chồng hơi khó tính, à.
[44:46]Ở đây có ai là mẹ chồng không nhờ? Hơi bị nhiều! Thường thường người ta hay nói mẹ chồng khó tính, không biết có đúng không nhờ? Thì thầy cũng chẳng... Có nhiều khi cái cái sự đòi hỏi của người mẹ chồng nó nó nó nó hơi quá, vì cái người con dâu phải nói là gọi là hơi hơi thiếu công bằng, hơi thiếu công bằng. Bây giờ mình... tức là cái cái người con dâu đến đây làm dâu, làm vợ thì họ cũng có đóng góp nhất định, và con người ta cũng có cái giới hạn chứ không ai phải là vô tận, hoàn hảo. Nhưng mà người mẹ chồng thì ép con dâu mình phải hoàn hảo, cho nên thế nào nó cũng sinh ra cái gì? Va chạm, bất mãn, bức xúc, đúng không ạ?
[45:34]Đó, mình đòi hỏi một con người nhiều hơn khả năng của họ thì bắt đầu va chạm, vậy thôi. Nói tại sao là sao, tôi cần nó làm điều như vậy là điều đúng, tại sao nó lại lại lại mắng tôi, tại sao nó lại khó chịu với tôi? Bởi vì vượt quá khả năng của cháu, vậy thôi chứ không gì. Khả năng cháu nhiêu đó à, mà lúc cưới nó là phải biết nó nhiêu đó thôi. Chứ còn nếu nó tốt quá nó đã đi xuất gia như các cô đây cả rồi, đâu ai thèm làm dâu mình đâu.
[46:04]Đến khi mà cái người mẹ chồng đi tu chùa mới vỡ ra điều đó. À, thấy sư cô sao tốt quá, cô từ bi, cô nhẫn nhục quá, trời ước gì cô là con dâu tôi. Phải không ạ? Mới nói không, cái người tốt như vậy thì không bao giờ làm dâu nữa, họ đã vượt khỏi cái thường tình, mà đã chịu yêu, chịu nhớ, chịu thương, chịu làm dâu thì con người ta ai cũng có cái hạn chế. Hiểu ra điều đó rồi, cái mình mới nhìn lại trong suốt thời gian qua mình đúng là bà mẹ chồng khó tính thật. Mình đòi hỏi một điều mà nó vượt khỏi cái năng lực của một người phàm phu. Mình muốn nó phải tốt, mình nói là đây là tiêu chuẩn một người con dâu
[46:42]trong nhà phải tốt, nhưng mà người ta không thể tốt đến như vậy. Người ta vẫn còn có những cái ích kỷ nào đó, phải không ạ? Có những cái riêng tư nào đó. Nên khi bắt đầu mình hiểu ra rồi cái mình không đòi hỏi người ta phải theo cái khuôn mẫu mà mình muốn nữa, đành phải chấp nhận con người vẫn còn xấu ở một mặt nào đó, và thôi đợi thời gian, rủ nó đi chùa, sớm mai nghe pháp tu tập rồi tự nó tốt lên, tự nó yêu thích cái tốt nó đi lên, còn không phải mình ép bắt nó tốt, rồi nó không chịu tốt, rồi thành ra va chạm, xung đột, cái nhà mất vui đi. Thôi từ đây thông cảm, đó gọi là gì? Là đạo đức. Đó đạo đức là như vậy, tức là ta độ lượng hơn,
[47:22]ta nghĩ về người hơn, ta thông cảm cho người hơn, chứ không còn lấy cái ý của mình để làm cái hệ, cái khung mà đo người khác nữa. Nghe thầy nói những điều này những cô con dâu có mừng không ạ?
[47:41]Thì đó là ý nghĩ, đó là lời nói, đó. Cho nên khi mà ta vô ngã, ta bớt đi được cái bản ngã, thì trong ý nghĩ mình, trong lời nói của mình, trong hành động của mình, nó bớt hướng về cái cái tôi, bỗng nhiên nó bao dung, độ lượng, tử tế hơn, tha thứ hơn, giúp đỡ hơn, nhân ái hơn, thì đó gọi là đạo đức, đúng không ạ? Mà cũng là công đức, thành cái phúc đó. Đó. Khi ta nghĩ tốt cho người khác, đó là đạo đức mà cũng là cái phúc ta được bắt đầu hình thành. Ta nói một lời thông cảm, yêu thương, đỡ đần, chia sẻ với người khác, thì đó là đạo đức mà nó cũng là công đức, vì nó là cái phúc ta bắt đầu có rồi.
[48:25]Khi ta chìa cái bàn tay ta ra, ta nắm lấy tay người, ta đỡ đần người, ta đưa cái vai ta cho cái người khổ đau họ họ gục xuống đó, ta chia sẻ gánh nặng nỗi đau của họ, thì đó là một cái hành động là đạo đức nhưng cũng là công đức vì gì? Ta bắt đầu có có phúc. Cho nên khi mà trên con đường ta đi tìm vô ngã,
[48:50]trên con đường ta suy nghiệm về vô ngã, ta tự nhắc nhở về ý niệm vô ngã, ta quán chiếu về vô ngã, thì cuộc sống ta tự tự động nó hình thành hai điều: một là đạo đức, hai là công đức. Đó, tự nó hình thành. Và như vậy đó là cuộc sống sao? Đẹp, đúng không ạ? Không làm khổ mình, không làm khổ người, nha. Bắt đầu mình tự an vui. Khi có đạo đức rồi, tự mình an vui, và mọi người chung quanh làm sao? Bắt đầu vui. Mình không cằn nhằn, không cử nhữ, không đòi hỏi, không ích kỷ, không mưu mô, không tính toán nữa thì người chung quanh mình vui. Nó hạnh phúc từ nơi mình mà lan tỏa ra. Thì rõ ràng, khi mà bản ngã ta nặng nề,
[49:40]thì ta vừa làm khổ mình mà vừa làm khổ người, còn khi ta bắt đầu tu tập hướng về cái vô ngã, theo thời gian cái bản ngã ta nhẹ dần, thì chính mình an vui mà mọi người chung quanh cũng được hưởng cái hạnh phúc đó. Tự nhiên người ta cứ thích đến ngồi gần mình, đúng không ạ? Nhiều khi cũng chẳng nói gì, ngồi gần mình tự nhiên mọi người thấy an vui, thấy có niềm tin, là đó là cái ngã mình đã nhẹ rồi đó. Có hai hạng người mà người ta thích đến ngồi gần: là người có tiền nhiều trong túi, và cái người nhẹ bản ngã.
[50:20]Cái người mà có tiền nhiều hay là có nhiều cái quyền lợi khác, thì thôi đó một cách ta nói khôi hài nhưng đó là một sự thật, một thực tế cuộc đời. Người ta đến gần mình người ta nghĩ có lợi, chắc mình cho người ta ít tiền hay mình cho người ta ít quyền lợi, ít cái cơ hội vì ví dụ mình có quyền lực, ví dụ vậy. Nhưng mà sự thật mình là một người cô đơn. Coi vậy chứ mình là người cô đơn, chẳng ai yêu mình cả đâu. Nhưng khi mình còn chức thì hôm nay mà cái sinh nhật hay đám giỗ gia đình mình ta đến đầy xe không, sân đầy xe. Nhưng khi mình vừa hết chức rồi không một bóng người. Bởi vì người ta đến vì cái lợi. Phải không?
[50:54]Và thực sự thấy người ta đến đông chớ đó là cô đơn. Còn một hạng người thứ hai mà người ta thích đến gần bởi vì con người này nhẹ cái bản ngã. Người ta đến gần cái người nhẹ bản ngã người ta cảm nhận một cái niềm khinh an, an lạc, hạnh phúc. Và mỗi một lời người đó nói ra người ta nhận nó được một bài học. Thì dù mình không có tiền, dù mình không có quyền nhưng mà chúng sinh cứ thích đến gần mình mãi thì cái này nó là yêu thương chân thật. Đúng không ạ? Và cái người nào mà họ thích đến với mình, người này cũng là người có đạo đức. Khác vậy. Họ không đến với người có tiền, có quyền mà họ đến với cái con người vô ngã thì họ cũng là con người tốt. Đó là như vậy.
[51:41]Cho nên là trên cái lộ trình giác ngộ này thì việc đầu tiên là ta phải nhận thức về vô ngã. Việc thứ hai là ta thường suy nghiệm về ý niệm vô ngã. Thứ ba là ta hình thành được cái đạo đức và à và công đức.
[52:05]Cho nên, một cái người mà vô ngã nói vô ngã thì quá đáng đi vì đã phải chứng, nhưng một người trên lộ trình đi tìm vô ngã thì cái người mà nhẹ bản ngã thì cái điều bắt buộc nó phải có là đạo đức và công đức. Người đó phải có phúc. Người đó phải có phúc. Nhưng mà nói tại sao có những người cũng thấy rất là tốt mà rất khốn khổ? Là bởi vì nghiệp quá khứ là một, hai là bị hiểu lầm là hai. Cái đó là trong Hạnh Bồ Tát sau này thầy giảng. Hình như cái này thầy có giảng trong miền Nam rồi. Thì lúc đó phân tích sau, hôm nay nói qua nói hoài không hết đâu. Giờ nói tiếp. Khi mà ta có đạo đức và ta có công đức thì buộc ta phải có phúc, đó là như vậy.
[52:51]Mà khi ta có phúc thì ai biết làm sao?
[52:58]Có phúc nghĩa là nghĩa là gì? Nghe pháp lâu rồi đó, bây giờ nghe coi coi lâu hỏi trả bài thử coi. Ai trả lời đúng? Cái người có phúc nghĩa là gì? Nghĩa là người có cái gì? Người có phúc nghĩa là người có cái gì? Nghe nhiều lắm rồi đó. Thôi bây giờ thầy nói nha. Có ai mà nãy giờ ngồi dưới mà tự trả lời đúng thì tự khen mình, ha. Người có phúc là người có nhiều sự lựa chọn. Ai tự trả lời đúng hồi nãy đâu, giơ tay lên.
[53:43]Người có phúc nghĩa là người có nhiều sự lựa chọn. Nhớ như vậy. Nhớ cái định nghĩa như vậy không sai. Đây là định nghĩa căn bản đó. Nói thế nào là biết là người có phúc? Là người được quyền có nhiều sự lựa chọn. Nhớ lại rồi phải không? Thầy nói xong là nhớ rồi phải không? Nhớ rồi, còn chưa nói thì chưa nhớ phải không? Thôi bây giờ nói nói xong là nhớ rồi. Bây giờ thầy ví dụ lại một chút để gọi là biết là người có phúc đó. Ví dụ cái người đó à sống trên đời tạo nhiều công đức nên có phúc, cái người đó chết. Khi mà cái người có phúc nhiều quá thì chết thì ta thường nói là họ sinh về nơi đâu? Sinh về về cõi trời, ý là như vậy.
[54:29]Nhưng mà sự thực cõi trời không phải là một sự bắt buộc mà cái người đó họ được chọn lựa, trở lại cũng được, lên cõi trời cũng được, mà cõi trời này cũng được, cõi trời kia cũng được. Họ được chọn lựa nhiều cõi như vậy. Mà đa phần thì ít có ai chọn lựa quay lại. Đa phần là hễ có cơ hội lên được cõi trời thì đi luôn, ít có người quay lại. Bởi vì sao vậy? Thì đấy lát cuối bài thầy sẽ nói cái tâm lý này, tâm lý mà gọi là Phật rầy các vị Bồ Tát thường ít quay lại mà đi luôn. Vì sao vậy? Vì nó mới quá, nó đẹp quá. Người ta nói: "Không lẽ ai cũng tệ vậy?" Thì cũng không phải là ai cũng tệ như vậy nhưng mà nhìn chúng sinh mình biết à.
[55:16]Ờ nhiều người cũng làm sao? Nhiều người xin định cư ở nước ngoài cũng vì lý do này. Đúng không ạ? Nói: "Nước tôi nghèo quá, ờ nước bên kia văn minh hơn, giàu hơn, nên tôi xin đi xuất cảnh, nhập cư luôn, định cư luôn bên đó luôn." Mà mới bên nước bên kia đó bên kia là khủng bố tùm lum á, nha, cũng là con người đầy tham, sân, si đó. Vậy mà mình còn mê, còn bỏ nước mình mà đi. Cho nên khi mà mình có phúc nhiều từ bỏ thân xác này cảnh giới cõi trời hiện ra mời mọc, thiên tử đầy hào quang đẹp đẽ là mình đi liền, không còn quay lại ngó lại cõi này nữa. Đó là tâm lý đó. Nhưng nếu lúc đó mình chọn lựa quay lại thì vẫn được
[55:58]quyền quay lại, vì mình là người có có phúc. Có ai coi phim Oan Hồn chưa nhỉ? Ghost của Mỹ á. Cái anh chàng đó bị bắn chết đó, thì khi anh vừa bị bắn chết thì hào quang hiện ra đón anh đi lên cõi trời. Anh tính đi lên rồi mà anh sực nhớ là cái chết anh oan. Cái thằng nào tự nhiên nó bắn ảnh kỳ cục quá. Anh quay lại để đi tìm cho ra, đi tìm thủ phạm và giải quyết nhiều chuyện còn vướng lại. Tiền trong ngân hàng còn năm triệu đô chưa biết làm gì, phải làm sao cho xử lý hết, thế là anh quay lại để tìm cách, bộ phim Oan Hồn. Đã có coi chưa? Bộ phim này cũng lâu rồi. Đó cũng là một cái là được chọn lựa,
[56:37]chứ không phải hễ lên cõi trời là người ta bắt mình đi lên, không có. Địa ngục thì bị bắt buộc vì mình không còn phúc, bắt buộc. Nhưng mà cõi trời thì được tự do. Nói là: "Trở lại sao?" Thì tùy ý mình. Nói như vậy: "Con quay lại con có được ở chỗ giàu sang, sung sướng không?" Được chứ sao không được, tự do. Nhưng mà có khi mình lại vào một cái gia đình nghèo. Có khi mình chọn lựa vào một gia đình nghèo, vì sao vậy? Vì mình tính toán, mình thấy là mình có ba con đường: một là lên cõi trời, hai quay lại một cái gia đình giàu sang quyền quý, ba chọn một cái gia đình nghèo. Vì sao vậy? Bởi vì nếu sinh từ một gia đình nghèo này thì
[57:21]cái cái ước mơ của mình ở cái kiếp đó nó lại thành tựu có ý nghĩa hơn, đẹp hơn. Nghĩa là nếu mình sinh vào gia đình nghèo đó, nhưng mình biết gia đình nghèo đó tổ tiên có đức, mình chọn vào gia đình nghèo đó mình sống những ngày lam lũ với cánh đồng, với con sông quê, với những đứa trẻ chăn trâu, với những cánh diều trong chiều vắng, vân vân, rồi đi học, ôm cái cặp sách đi băng qua cái cái cầu khỉ đến cái trường làng, ha, nhưng mà rồi học rất giỏi vì có phúc mà, rồi sau này thành đạt làm lớn chuyện lên, vẻ vang lên, lúc đó mình mới nói với cuộc đời rằng, nha, nói với cuộc đời rằng là con người sao?
[58:00]Đừng bao giờ khinh ai cả, đừng bao giờ khinh xuất thân của một con người nào cả, vì có những con người có khi từ cái nguồn gốc rất là tầm thường, nghèo khổ vẫn có thể trở thành những người thành đạt phi thường, thậm chí là những người vĩ nhân cho cho cái thế giới này. Đó là một bài học mà ta nói với thế giới nó ý nghĩa hơn hơn là ta đầu thai vô gia đình giàu, hưởng phước rồi lớn lên cũng thành công một cái gì đó, nó không bằng. Mà khi đã có cái tâm Bồ Tát rồi ta không sợ. Nếu mà nói: "Nếu mà anh chọn về gia đình nghèo này thì nhớ đi bộ đi học nhé, còn anh đầu thai vào gia đình giàu này thì anh đi xe hơi,
[58:33]xe ô tô đi học nhé, chọn cái nào?" Thà đi bộ, đâu có sợ cực đâu. Thánh mà, bậc thánh thì đâu sợ cực, phàm thì mới thích sung sướng, mà bậc thánh thì chẳng màng gian khổ, đó là sự chọn lựa. Thầy nói chết, còn ví dụ trong cuộc sống thì cũng vậy. Trong cuộc sống ví dụ như có người hỏi: "Thưa thầy, thầy chỉ con của con năm nay nó sắp học đại học mà giờ nó không biết chọn cái đại học nào." Nói: "Thế nó học giỏi hay dở?" - "Nó học giỏi." - "Nó học giỏi môn gì?" Nói: "Môn gì nó cũng giỏi hết." Nói: "Vậy thì nó muốn học đại học nào nó học chứ hỏi gì." Nó được quyền chọn lựa mà, vì nó có phúc, nó học giỏi. Nói:
[59:11]"Học Anh văn?" - "Dạ, rất giỏi." - "Văn?" - "Rất giỏi, Toán giỏi, Lý giỏi, Sinh giỏi." Thì thôi nó muốn làm nó thích cái gì học. Giờ nó cái gì nó cũng thích cả. Cái đó thầy bó tay ạ. Nhưng mà như vậy tức là nó được quyền chọn lựa. Còn hỏi nha, nói: "Thưa thầy, thầy coi coi cháu nó có thể học được cái thi vào đại học nào?" Nói: "Nó học giỏi môn gì?" - "Dạ, môn gì nó cũng không giỏi hết." Thì bây giờ thầy làm sao mà chọn? Nó không được quyền chọn lựa, phải không? Thi chắc chắn rớt. "Thôi, con thi làm công nhân kỹ thuật đi, về một đời êm ấm, rồi rảnh rảnh cái chạy vô chùa mà công quả, vậy chứ mà hạnh phúc,
[59:45]đừng có đừng có chọn cái cao khỏi tầm tay của mình." Ta không có phúc rồi làm sao chọn lựa được. Cho nên bây giờ ta hỏi cái người mà ta quán chiếu vô ngã, khi cái ngã mình nó nhẹ dần thì nó phải hiện ra một cái gì? Đạo đức. Và thu hoạch lại cái gì? Phúc đức, cái công đức. Nhớ như vậy. Khi một người đi trên lộ trình giác ngộ, diệt trừ dần cái bản ngã của mình thì phải tỏa ra một điều và lấy về một điều. Tỏa ra điều gì? Đạo đức. Lấy về cái gì? Công đức, nhớ như vậy, nha. Dễ hiểu chưa? Đó. Mà khi ta có công đức tức là ta có phúc, có phúc nghĩa là ta được quyền chọn lựa. Rồi, bây giờ bắt đầu tới một sự chọn lựa nữa.
[1:00:34]Có một chọn lựa nữa là ta chọn lựa niềm vui sống, ta chọn lựa niềm vui sống. Ta lấy cái gì làm niềm vui cho cuộc sống này? Tiền, đúng không ạ? Tiền vui không? Khôn ha. Rồi. Quyền lực vui không ạ? Cũng không chắc là vui nha. Rồi danh tiếng vui không ạ? Không chắc là vui, nó chỉ là công cụ thôi chứ nó không phải là cứu cánh đâu. Tiền cũng chỉ là công cụ để ta ta cư xử với đời. Quyền lực là gì? Cũng chỉ là công cụ nếu ta có để ta cư xử với đời. Danh tiếng, uy tín nếu ta có cũng chỉ là công cụ để ta cư xử với đời, chứ nó không phải là cứu cánh, nó không phải là niềm vui. Nhưng mà nhiều người đã lầm chọn những điều đó làm làm niềm vui.
[1:01:30]Lầm thôi, chứ thật sự không phải vậy. Vậy cái gì mới thực sự là niềm vui sống của ta để ta chọn lựa? Có người vừa nói tâm an lạc. Quý ta có đồng ý với người đó không? Có không? Rồi, cho tràng pháo tay.
[1:01:51]Đúng như vậy đó. Thực sự thì ta không cầu cái tâm an lạc, mà ta cầu cái tâm gì? Vô ngã. Nhưng khi ta đi tìm cái tâm vô ngã thì nó bắt buộc tâm ta phải an lạc. Đó như vậy, chứ mục đích chính ta không đi tìm cái tâm an lạc, nhớ giùm thầy nha. Chỗ này hiểu nhích một chút xíu là thành chánh kiến, hiểu trật một cái thành tà kiến liền. Như nếu có ai hỏi ta: "Con tu theo đạo Phật con tìm cái gì?" Ta trả lời: "Dạ, con đi tìm tâm an lạc" thì nhớ câu trả lời sai, tà kiến. Còn nếu ai hỏi là nói à nói: "Bác thấy cháu đi chùa mãi là đi tìm cái gì, đi tu cái gì vậy cháu?" Nói: "Dạ, cháu đi tìm cái tâm vô ngã" thì đây là câu trả lời chánh kiến, là đúng.
[1:02:40]Nhưng mà trên con đường đi tìm cái tâm vô ngã thì bắt buộc ta phải có cái tâm an lạc, đó là bắt buộc. Vì sao vậy? Vì tâm an lạc tức là cái tâm không có loạn động nha. Mà tâm không có loạn động thì mới là một biểu hiện của vô vô ngã, nhớ như vậy. Tâm loạn động thì ngã chấp tăng lên, tâm an lạc thì ngã chấp lắng xuống, đó là công thức. Do đó, cái người mà đi tìm vô ngã thì tự tỏa ra cái gì? Mới nói quên rồi. Tỏa ra đạo đức, lấy lại công đức, và phải lấy cái công đức đó để mình chọn lựa một niềm vui sống. Đó là tâm an lạc, tâm an lạc chính là thiền định. Vậy đó làm gì? Một phương tiện để đi cũng đi đến vô vô ngã, nhớ như vậy.
[1:03:45]Thầy nhắc lại chỗ này, thầy nhắc lại chỗ này một chút xíu không khéo để ta nhầm, mà chỗ này rất là quan trọng. Ta đi tìm giác ngộ, phải không ạ? Mà để đi tìm giác ngộ tức là ta đi tìm vô vô ngã. Mà muốn vô ngã, ta phải nhận thức hiểu cho được, hình dung được, tạm thời hiểu ra được trạng thái vô vô ngã. Sau đó rồi ta phải thường suy nghiệm, quán chiếu về vô ngã. Sau khi thường suy nghiệm, quán chiếu vô ngã thì ta tỏa ra được một điều là là đạo đức, ta lấy về công đức. À, khi ta có công đức rồi thì ta được quyền chọn lựa. Trong rất nhiều cái chọn lựa của niềm vui sống đó thì ta chọn một điều khôn ngoan nhất
[1:04:35]là chọn một cái gì để ta đi đến vô ngã, đừng chọn một cái mà nó làm cho ta tăng bản ngã lên, phải không ạ, ngang cái chỗ chọn lựa này? Đó là lý do tại sao mà ta chọn cái tâm an lạc, ta chọn cái thiền định, vì khi tâm yên lắng nó lại là cách hỗ trợ rất lớn để đi đến vô ngã. Còn nếu ta chọn những niềm vui khác làm tâm ta loạn lên thì bản ngã làm sao? Nó trở lại, thế là ta mất. Nếu bản ngã trở lại thì ta mất cái gì? Mất đạo đạo đức và cũng có nghĩa là mất luôn công đức rồi. Cho nên ta không khờ dại khi đã có quyền chọn lựa trong tay, đừng chọn một con đường mà làm ta mất công đức và mất đạo đức. Vâng, đừng chọn con đường làm ta khởi động lại bản ngã.
[1:05:30]Khi đã có quyền chọn lựa, ta chọn cái con đường mà tiếp tục giúp ta diệt trừ bản ngã. Thì cái cách mà để giúp ta diệt trừ bản ngã đó chính là chính là thiền định, nhớ nhớ, chính là thiền định. Đó là lý do khi một người muốn đi tìm sự giác ngộ, giải thoát, vô ngã thì buộc phải tu tập thiền thiền định, không còn con đường nào khác, nhớ như vậy.
[1:05:59]Tu thiền dễ không ạ? Đúng rồi. Vậy mà ta đi tìm cái khó đó. Ta sẽ khó bao lâu thì bắt đầu mới thấy thiền định là niềm vui? Khó bao lâu? Tu thiền rất khó, rất khổ, nhưng ta phải chịu khó chịu khổ bao lâu thì mới bắt đầu thấy thiền định là niềm vui? Bao lâu?
[1:06:26]Ít nhất là 6 tháng đối với người có phúc rất lớn. Còn không thì phải 1 năm, 2 năm, 3 năm, 6 năm, 10 năm, 20 năm, 30 năm bắt đầu mới thấy thiền định là niềm vui. Như vậy. Vì vậy là khi bắt đầu tu thiền mà thấy tâm mình loạn, đừng có mà chán nản, nhớ nha. Đó. Và khi thấy mình tu lâu mà vẫn không có kết quả thì hiểu một điều rất có lợi là hiểu mình phước rất là kém. Mà hiểu được mình phước rất là kém là một điều hạnh phúc,
[1:07:09]làm cho mình khiêm hạ hơn, nha. Còn mình tu mà dễ chứng quá, thế mình cứ nghĩ mình thượng căn, sau này lại lại nguy hiểm, nhớ như vậy. Ừ. Cái người mà vô ngã,
[1:07:26]đạt được đạo đức, được công đức, có nhiều phúc, được nhiều chọn lựa thì có một cái cái khó phải đối phó sau này, đó là đối phó với cái phước của chính mình nó lớn quá. Ví dụ khi mình làm phúc, mình không chấp công, không khoe công thì phúc nó lại gấp bội lần. Còn cái người mà làm phúc đâu đi bô bô bô nói ra hết trơn, banh hết mất cái phúc đó, chẳng còn bao nhiêu nữa. Hoặc là làm, mình làm mình giúp ai mà trong đầu mình cứ nhớ hoài, mình nhớ hoài chuyện đó, chưa nói ra mà trong đầu mình cứ tự nhắc, tự khen, tự khoe hoài, cũng hết phúc mất à. Còn cái người vô ngã, ví dụ như đến cúng chùa, chùa xây lên to đẹp rồi cái nhiều người khen:
[1:08:13]"Trời, ồ ai cúng cái chùa này hay quá", mình cứ cười cười chả nói gì, đi qua luôn, không trả lời, không nói, không nói: "Này tôi cúng đó nha, ồ tượng Phật đó tôi tạc đó nha, cái hai dãy nhà này tôi xây đó nha", không có nói, lặng lẽ không nói. Thì cái phúc nó cứ chồng lên mấy lần nữa, thành thử ta phúc rất là lớn. Rồi ví dụ thương người, giúp người, đắp đường, bắc cầu, phóng sinh, làm nhiều việc phúc mà làm quên, làm rồi quên. Mà rất thích làm, rất nhiệt tình làm, làm không bao giờ chán, làm không bao giờ than phiền nhưng làm rồi quên, ai hỏi tới cái giấu, không nói, không cho ai biết. Mấy người đó phúc lớn lắm, ghê con người đó.
[1:08:57]Thì khi phúc lớn thì chuyện gì xảy ra? Những điều thù thắng nó hiện ra với cuộc đời ta. Và chính những điều thù thắng này, cái phước báo nó đến với ta này, nó lại là cái gợi cho ta tăng bản ngã lên. Ví dụ cái gì? Mình sinh ra mình đẹp hơn người khác.
[1:09:18]Ai gặp mình cũng trầm trồ, ai gặp mình cũng đứng nhìn theo, mình đi rồi vẫn còn nhìn theo cái khói bụi của chân mình bước ra. Đó, nó nhìn ngẩn nhìn ngơ, thấy không, thì sướng không ạ? Sướng không? Có đó, thấy không, nó trả lời có. Đó, những điều đó bản ngã có tăng lên không ạ? Có, tăng. Đó, mình đối diện với cái phúc của mình, khổ không? Nếu mình không biết đạo, mình sướng lắm vì những điều mình hơn người. Người ta đi xe đạp, mình lại đi xe xịn; người ta ô tô cũ, mình đi ô tô đời sang; à leo lên trên máy bay thì mình luôn lúc nào ngồi cái ghế thương gia, người ai ngồi ghế bình dân cứ cứ ngồi. Cứ vậy mình cứ phúc, là mình cứ hơn người hơn người, cái gì cũng hơn.
[1:09:58]Học thì giỏi hơn người ta, hễ có bằng khen nào là ai cũng muốn tặng cho mình, đi đâu cũng người ta yêu mến, người ta sum sê chung quanh. Đó là cái phúc á. Thì đối diện với cái này mới khổ nè. Tâm mình phải khước từ những điều đó mới là cái khó. Nên khi một bậc Bồ Tát mà đi trên con đường vô ngã, diệt trừ bản ngã, đạo đức công đức tỏa ngát hương ra, cái phước báo trở lại mới là điều vất vả phải đối phó. Mình cứ đẹp rực rỡ như hoa hậu, ai cũng yêu thích, đạo đức mình cái tiếng thơm, làm cái gì cũng dễ thành công, gia sản, quyền uy đồ gì cũng lớn thì đây là điều mà nó cứ gợi cho bản ngã tăng trở lại.
[1:10:43]Mà mình thì đã hiểu đạo là đi tìm cái vô ngã, mà cái phước nó tới, nó gợi cái bản ngã khởi lên lại, khó chịu không ạ? Khó chịu không? Nói thật coi. Hay là sung sướng vô cùng?
[1:10:59]Cái chỗ này mọi người phải chuẩn bị giùm thầy nha. Khi mình đã đi đúng trên con đường Phật đạo rồi thì bắt buộc phải có cái ngày phước báo đến với mình tràn ngập. Thì ngày hôm nay chuẩn bị cái tâm tư giùm thầy, để tới ngày đó đừng vấp ngã, đừng tăng bản ngã ngược trở lại mà phí đi bao nhiêu kiếp mình tu hành.
[1:11:24]Phải tâm nguyện mỗi ngày nhớ từ ngày hôm nay về lễ Phật phải nói trước. Lạy Phật, con tu theo Phật nếu lỡ sau này con có phước con đẹp nhất thế giới thì xin cho con nói sao sao đó đại khái mà ngồi mà tâm sự với Phật trước nha. Hoặc là đến một ngày nào đó một kiếp nào đó phước con lớn quá con nổi tiếng quá, con đi tới đâu bao nhiêu người cứ chạy theo để nhìn mặt con chụp hình chung, xin chữ ký con thì xin Phật gia hộ cho con lúc nào tâm mình cũng thấy mình như đất, như như bụi. Nhớ nói điều đó, tại vì ngày đó sẽ tới. Nha, ngày đó sẽ tới, không tránh được đâu. Phước lớn quá rồi thì ngày đó sẽ tới.
[1:12:00]Chứ còn ngày đó mình lên mây, mình vung văng, mình nói bậy nói bạ này, nói phát ngôn những câu xanh dờn để cho chấn động kia nọ, thì nó đều là biểu hiện của gì? Của bản ngã nó tăng lên trở lại, rất là là uổng phí. Nên đây là một bậc Bồ Tát phải sợ nhất là gì? Sợ cái phước của mình. Mà bắt buộc phải có phước, khi mình sống đạo đức rồi thì tự phải thu hoạch được công đức và phước nó phải đến. Mà cái phước nó đến tràn ngập rồi thì nó làm khổ mình đây, chứ không phải ai hết trơn, chính nó làm khổ mình. Nên lúc này đòi hỏi mình có bản lĩnh lớn hơn nữa, trí tuệ lớn hơn nữa để đấu với cái gì? Đấu với cái phước của mình.
[1:12:37]Cái giặc không phải bên ngoài không phải lo sợ, mà đấu với cái phước của chính mình mới lo sợ. Rồi còn cái gì nữa? Rồi cái trí tuệ. Cái đó mới là cái khiếp đó. Vì cái phước có khi cũng còn là cái ngoại cái bên ngoài. Vì cái sắc đẹp mình nói: Thôi, cái đó bên ngoài. Hay là cái giàu sang tiền bạc, thôi cái đó bên ngoài. Cái uy tín tên tuổi, cái thôi đó bên ngoài. Nhưng mà cái trí tuệ của mình nó mới là khủng khiếp, cái ở trong đầu mình á. Nhìn đâu biết đó, thấy cái gì là hiểu cái đó, học một biết trăm biết ngàn, chưa cần ai dạy cũng đã biết rồi. Cái đó mới khủng khiếp đó. Phải đó làm sao? Lúc đó mình mới dễ sinh ra cái gì?
[1:13:15]Tâm kiêu mạn. Cái đó mới sợ, nó còn một cấp cao hơn nữa của cái những cái phước bên kia. Mình phải đối phó với nó. Phải đối phó làm sao mà trí tuệ thì bắt buộc phải có, tại không có thì làm sao tu tập được. Nhưng mà có tới vô tận vô lượng mà vẫn nghĩ làm sao thấy như là không? Làm sao? Ai nghĩ ra được chỉ giùm thầy? Ai nghĩ giùm thầy coi sao được? Ai nói ra được cái bí quyết mà mình trí tuệ tràn đầy, vậy mà vẫn thấy như không để đừng có kiêu mạn? Ai trả lời được câu này lát thầy nói Ni sư trụ trì chùa Tương Mai tặng cho 100.000 ra ăn tô phở. Ai? Đó, này mới khó, phải không ạ? Ví dụ như mình đẹp, người ta trầm trồ, mình có thể nói câu này:
[1:14:07]Thôi cái sắc đẹp này rồi cũng làm sao? Cũng tàn, phải không? Theo cái tuổi già mà mà hết. Đó, nhưng mà sự thực có nhiều người già vẫn đẹp lão. Có mà. Nè, toàn là già đẹp lão đầy đây nè, toàn là già đẹp lão không. Biết tu rồi toàn là già mà càng già càng đẹp đây, có sao đâu. Nhá. Nhưng mình cũng có cứ nói: Thôi, sắc đẹp này là phù du ha, này đó này nọ. Còn tiền, mình nói: Ôi, cái này mình chết có đem theo được đâu. Đó, có những cái câu mà mình nói để mình chận được cái kiêu mạn của mình. Nhưng mà cái trí tuệ ở trong của mình đi ra, chết vẫn mang theo mà. Có chết, hồn thoát ra khỏi xác rồi, trí tuệ vẫn tràn đầy mà nó còn nhiều hơn lúc sống nữa.
[1:14:46]Thì làm sao mà cái bí quyết nào để mình đừng kiêu mạn? Nghĩ làm sao? Nghĩ ra. Ai nghĩ ra khen hay. Thôi, để thầy để đó tự trả lời nha. Mai mốt mọi người mỗi người ngồi phải dính hết đó. Thầy nói câu này là tới mình đấy nhá. Kiếp nào là tới mình đó, chứ đừng bây giờ nhìn thầy cười cười khinh dễ. Thế, mai mốt là tới mình á, bắt đầu mình trí tuệ tràn đầy rồi đó thì liệu hồn mà lo nha. Nhớ lại: Hôm nay trời ơi, đúng ông thầy ổng nói trước rồi. Giờ tôi bắt đầu tôi bị rồi nè, nhìn đâu biết đó, đúng không nào? Học một biết trăm nha, ai hỏi một trả lời ngàn. Nó vậy, tới chừng đó rồi mà làm sao đó ráng mà đừng
[1:15:25]có kiêu mạn nha, hôm nay thầy nhắc rồi đó. Rồi một cái nữa mới khổ nữa, bắt đầu thần thông. Khi mà mình tu thiền định đến mức độ thâm sâu thì buộc phải có thần thông. Thần thông là sao? Biết những điều siêu việt hơn nữa, biết kiếp trước kiếp sau, biết quá khứ vị lai, con người biết cõi này biết cõi kia, biết hết. Mà cái thần thông đó nhiều khi còn can thiệp vào cuộc sống của người khác được luôn nữa. Đến như vậy. Thì cái đó làm sao mà mình đừng kiêu mạn? Nói nghe coi. Làm sao đừng kiêu mạn? Nó là cái ở trong á, nó phát ra mà nó tự nhiên, thì làm sao đừng kiêu mạn? Đó là những cái mà ngày nào đó mình phải đối diện nếu mình tu đúng hướng.
[1:16:15]Khi mình đi trên lộ trình giác ngộ đúng hướng, bản ngã mình nhẹ dần, đạo đức tỏa hương, công đức thu hoạch, phúc đức có, chọn con đường thiền định thanh tịnh nội tâm để mà tu tập, thì bắt đầu phải đối phó với cái phúc nó đến, cái tuệ nó đến, thần lực nó đến. Làm sao khi mà có phúc, có phước báo tràn đầy vẫn giữ tâm hư vô, khiêm hạ như đất như bụi; khi có trí tuệ, có thần thông vẫn giữ được tâm hư vô như đất như bụi, dễ mà? Đó, chỗ này vượt qua gay go vô cùng. Bao lâu thì ta đạt được sự vô ngã, được trạng thái vô ngã hoàn toàn? Tu mấy năm thì ta chứng được vô ngã hoàn toàn? Mấy năm? Mấy năm? Ba năm?
[1:17:07]Đúng không ạ? Thế bao nhiêu? Ngàn kiếp hả? Rồi, đó đây là câu trả lời chính xác của ngày hôm nay: Ngàn kiếp.
[1:17:23]Nhớ như vậy. Đừng bao giờ nghĩ là tu mau đắc, mau chứng. Mà người nào có cái tâm mà nghĩ mình tu mau chứng nó vừa là tham vọng mà vừa là kiêu mạn. Nhớ như vậy. Nên ai mở miệng nói: Tu theo tôi đi, chứng kiếp này chứng liền. Người đó nói dối. Và người đó gieo cho mình một cái tham vọng và kiêu mạn. Nhớ như vậy. Còn ta tu đúng rồi, ta hiểu một điều là rất lâu, rất lâu xa. Nhớ như vậy. Như vậy cho nên mình không tham vọng và không kiêu mạn. Cứ chăm chỉ, tận tụy làm đúng, sống đúng, tu đúng trong trong từng giây phút của cuộc sống. Vậy đó. Còn cái chuyện về sau không màng tới, khi nào chứng đạo không màng tới,
[1:18:08]khi nào phước không màng tới, mà khi nó tới còn phủi tay bỏ luôn nữa. Như vậy, nên không tính được thời thời gian. Mà khi ta tu đúng như vậy rồi thì bắt đầu còn có một cái khổ nữa: Các cõi giới mời gọi. Các cõi giới cao siêu mời gọi. Mà thường là ta không từ chối được. Giống như trong cái chuyện vậy, khi mà ông Cấp Cô Độc lúc ông sắp mất thì Phật mới sai ngài Xá Lợi Phất đến thăm ông trong những giây phút cuối đời của ông. Thì ông nói với ngài Xá Lợi Phất thế này, nói: Thưa Tôn giả, trong suốt những ngày qua con cứ thấy chư thiên trên các cõi trời đến, thứ nhất là cái cõi Tứ Thiên Vương, rồi cõi Đâu Suất thiên, cõi trời Đế Thích,
[1:19:03]cõi Đao Lợi, vân vân, thì cứ mời gọi con, thì con thật là con không biết đi về cõi nào. Thì lúc đó ngài Xá Lợi Phất, bởi vì ông có phước quá mà, nên ông được nhiều sự chọn lựa. Thì sáng ngài Xá Lợi Phất mới khuyên ông là nên chọn cõi trời Đâu Suất vì nơi đó sẽ có Bồ Tát ra giáo hóa, Phật pháp ừ không mất. Và chúng ta cũng vậy, nếu chúng ta tu đúng cái Phật pháp, công đức nhiều quá thì các cõi giới cao siêu mời gọi, người ta khó lòng mà khước từ. Mà khi đi rồi thì không có ngày trở lại. Vì sao? Đức Phật có rầy các vị Bồ Tát mà chứng A-na-hàm là còn bị vướng một điều là sắc ái. Sắc ái, sắc tức là cõi trời Sắc giới.
[1:19:54]Khi các vị Bồ Tát mà sinh lên cõi trời Sắc giới rồi thì không muốn rời đi.
[1:20:03]Phật cũng chẳng bắt rời đi đâu, nhưng mà trong thẳm sâu, trong tâm rất sâu kín của một vị A-na-hàm không muốn rời khỏi Sắc giới nữa. Mà chính cái không muốn rời đó, Phật cho đó là gì? Một loại kiết sử. Một một tâm niệm chưa hoàn hảo, chưa hoàn thiện. Cho nên ta mới thấy rằng nếu mà nói về đạo lý, thực sự trong thế gian này không một đạo nào có thể cao siêu như đạo Phật. Thì nhìn tới những cái điều tinh tế cực kỳ như vậy, không có một đạo nào. Bởi vì sao? Bởi vì Đức Phật thật sự là một bậc giác ngộ cao siêu, mới nhìn thấy những điều mà thế gian này không nhìn thấy nổi. Ngài nhìn thấy được cái tâm của một bậc thánh ở trên cõi trời.
[1:20:51]Mà tại sao tại sao khi một bậc sinh lên cái cõi trời Sắc giới rồi không muốn rời đi? Đừng có nghĩ tới chuyện mà trở lại cõi người, đừng hòng. Đố quý Phật tử biết tại sao? Thầy trả lời thì đừng có tự ái nha.
[1:21:11]Vì sống với con người chán quá. Vì sao chán? Vì ngũ trược ác thế.
[1:21:21]Phiền não trược, kiếp trược, kiến trược, chúng sinh trược, mạng trược. Tất cả những điều của chúng sinh đều dơ bẩn.
[1:21:32]Nói con sạch rồi con mới tắm mà. Nhưng mà thật sự nhìn bằng con mắt của thánh thì chúng ta vẫn là ô uế. Đúng không ạ? Vẫn là ô uế. Cái ô uế bình thường nhất là cái ô uế của thân, mà khi một bậc bắt đầu đi vào cái trí tuệ của thánh đều phải nhìn thấy. Cái ô uế đầu tiên là ô uế của thân. Chán! Thấy vậy chứ ai cũng ô uế cả. Mình ráng giữ cho được sạch cái mặt thôi và cái áo thôi. Nghĩ cho kỹ, thân này là ô uế. Rồi cái gì? Cái suy nghĩ con người là ô uế, những điều hèn hạ, ích kỷ, gian tham, ác độc.
[1:22:24]Có bài báo nè, chỉ vì có khi mà ông chồng gắp lên cái dĩa rau muống, ổng gắp lên có một cọng, có một chiếc lá úa chưa nhặt ra kịp, mà ổng hất luôn cả mâm cơm vào mặt vợ mình. Thì chắc mọi người ngồi đây thì không đến nỗi như vậy, nhưng mà thế giới này nó bạc bẽo như vậy. Người vợ nấu cái mâm cơm cực biết bao nhiêu, phải không? Phải có những lúc sơ suất chứ. Chỉ vì một chút sơ suất không hoàn hảo mà mình nổi sân lên, đối xử tàn bạo. Đó là một cái con người, một cái con người cá biệt nào đó thôi, nhưng cũng phản ánh lên chúng sinh này là như thế.
[1:23:05]Con người ta hẹp hòi, cố chấp, ích kỷ, chỉ biết phần mình, nhiều thứ lắm. Thế gian này thực sự là đầy ô uế. Nên đó là lý do khi một vị thánh mà họ tu đủ cao siêu, khi chưa chết, chưa có rời khỏi thế gian này thì thực sự đã chán ngán. Yêu thương chúng sinh thì yêu thương, nhưng mà nói rằng là
[1:23:32]đắm luyến với chúng sinh thì nói thật là never, hết rồi, không bao giờ. Chán! Nên khi mà bay lên được cõi trời rồi, không quay lại. Và chính cái quyết không quay lại, cái thẳm sâu coi như nhẹ nhàng lắm chứ không có gì, nhưng mà cái thẳm sâu đó cũng rất là cứng, cái đó bị Phật quở. Nên có những vị Bồ Tát mà thị hiện xuống cuộc đời này, ta phải hiểu những vị đó vô cùng vĩ đại. Những vị vô cùng vĩ đại đến với cái cõi chúng sinh mà ngũ trược ác thế, thế giới ác độc, con người ác độc, ô uế, vậy mà vẫn chịu cực về với chúng sinh, vẫn nở nụ cười tươi yêu thương, chịu đựng giáo hóa, chấp nhận bao nhiêu sự phỉ báng,
[1:24:21]hủy nhục, oan ức, mà vẫn sống vui với cuộc đời để đem ánh sáng đạo pháp đến với cuộc đời, phải thực sự là những vị thánh vô cùng phi thường và và vĩ đại.
[1:24:35]Mà thế giới này cần những vị thánh như thế. Cho nên, tất cả chúng ta ngồi đây hiểu được cái đạo lý này, hiểu được cái lộ trình giác ngộ này, hiểu được cái cái ý niệm vô ngã ban đầu mà để mở cái cuộc đời ta để đi về cái thánh tính cao siêu này, thì biết chắc rằng nếu mình đi đúng hướng, ngày nào đó mình đạt được cái phước báu vô tận, đạt được sự chọn lựa rất là rộng rãi, thì nhớ ngày hôm nay nơi mái chùa Tương Mai này, ta sao? Nhớ hãy quay lại với chúng sinh, quay lại nơi cái cõi đời ô trược này để yêu thương, để hy sinh, để phụng sự, để giáo hóa nha, đừng bỏ rơi chúng sinh.
[1:25:31]Thôi thầy chúc ai cũng giác ngộ hết nha, và quay lại với chúng sinh. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.