[0:16]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
[0:23]Phật.
[0:30]Nam
[0:42]Mô Bổn Sư
[0:48]Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:12]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca
[1:41]Mâu Ni Phật. Nghe tiếng ồn súng. Ở đây là
[1:56]đã
[2:13]có duyên nha. Quý vị có
[2:20]nghe tới ngũ uẩn là: sắc, thọ, tưởng, hành, thức chưa? Nghe phải không? Hoặc trong Bát-nhã hay trong tất cả các bài kinh Phật vẫn thường nhắc tới cái cơ cấu ngũ uẩn hay là năm ấm là một hợp thể của mỗi chúng sinh. Thì hôm nay mình nghiên cứu về vấn đề đó để biết thân với tâm mình gồm những thứ gì và tại sao nó sinh đủ thứ rắc rối trong cuộc đời này cho mình hết. Bây giờ mình nghiên cứu mình biết. Thường thì người học Phật xưa nay ai cũng có cái thắc mắc là cái thân năm ấm này là cái gì? Rồi đôi khi chúng ta cũng được nghe một vài lời giải thích ngắn gọn về năm ấm nhưng nói chung thì hầu hết chúng ta vẫn còn mơ hồ, chưa có rõ là năm ấm nó như thế nào?
[3:29]Ngày xưa chính chúng tôi cũng thắc mắc về cái năm ấm này là gì, cũng đi tìm hiểu mà vẫn không hiểu được sâu. Rồi đôi khi gặp một vài người Phật tử hỏi, chúng tôi cũng theo cái hiểu càn cợt của mình mà trả lời nhưng dĩ nhiên là nó không có đầy đủ. Mãi một thời gian sau, rất là nhiều năm thì chúng tôi mới có thể tạm giải thích về cái cơ cấu năm ấm mà hôm nay mình trình bày ra đây để tất cả chúng ta cùng tham khảo.
[4:06]Con người hay nói là chúng sinh là một hợp thể của năm ấm. Như vậy, năm ấm này nó vừa là thân mà vừa là tâm. Năm ấm là: sắc, thọ, tưởng, hành với thức là năm ấm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Bây giờ mình phải xem thì thường chúng ta mỗi người đều có cái chấp ngã. Vấn đề chấp ngã thì chúng ta đã nói trong cái bài giảng về tâm vô ngã lâu rồi. Hôm nay mình không có nhắc lại.
[4:49]Bây giờ mình chỉ nói sơ. Cái chấp ngã đó nó chấp trên nhiều cái cái cái lĩnh vực, nhiều khía cạnh. Có người thì chấp nơi cái thân này là ta. Có người chấp cái tư tưởng này là ta, tức là cái tâm là ta. Tùy theo cái trình độ, tùy theo cái hiểu biết mà họ chọn một cái ta nào đó thích hợp. Nhưng người mà thô, thích ăn, thích ngủ, thích hưởng thụ thì thường thấy cái thân này là quan trọng. Còn người mà không có những cái thô đó, sống có vẻ
[5:32]có cái mức thanh cao hơn thì lại chấp cái ý nghĩ, cái tư tưởng này là ta, tùy theo mỗi từng người. Thì chấp thân hay chấp tâm cũng đều lẩn quẩn trong năm ấm. Tuy nhiên cái bản ngã của mình nó sâu kín nhiều lớp. Ở mức độ cạn là cái thân thô kệch này, những cảm giác vui buồn, những cái ý nghĩ. Đó là cái ta bên ngoài mà dễ thấy, dễ chấp. Nhưng còn những cái ta sâu kín ở bên trong ẩn trong hành ấm, trong thức ấm mà mình gọi là vô thức thì cái chấp ngã ở trong đó rất là bí mật, khó thấy. Tại sao mà một người tu thiền tâm đạt được thanh tịnh, không còn suy nghĩ, thân thì thấy rỗng suốt nhưng mà cái chấp ngã vẫn chưa hết.
[6:28]Trong một lời nói mình vẫn thấy có sự hơn thua. Đó, đó là cái chấp ngã nó tiềm ẩn còn nằm ở trong cái chỗ chứng. Hôm nay, chúng ta nghiên cứu từng lớp, từng lớp từ cạn cho tới sâu để thấy cái cái thân tâm mình nó được cấu tạo bởi nhiều lớp như vậy. Và mình tu mình không có cái thỏa mãn nửa đường. Mình được chừng nào mình biết mình chỉ mới chừng đó thôi. Bây giờ chúng ta định nghĩa từng cái ấm. Trước hết là sắc ấm. Cái chữ sắc có nghĩa là hình dáng. Như vậy, sắc ấm nó thuộc về cái thể xác vật chất này. Nó có một cái hình hài để mình thấy được, rờ được, đụng chạm được. Đó là cái thể xác vật chất này là sắc ấm.
[7:24]Đơn giản thì nó là vật chất. Nói sắc ấm là cái thân thể này, tức là nói chỉ là vật chất. Tuy nhiên chúng ta thấy giữa thân và tâm nó có một sự gắn bó, kết hợp chặt chẽ chứ không phải thân chỉ là thân.
[7:46]Thường á chúng ta nghe nói rằng: Thân này là tứ đại. Là đất, nước, gió, lửa hợp thành. Rồi nó sẽ tan hoại theo thời gian. Nó là vô thường, là biến dịch, vân vân. Và chúng ta nghĩ cái thân này chỉ là vật chất, nó không đơn giản như vậy. Tuy nó là vật chất nhưng cái cấu tạo vật chất hết sức phức tạp mà nó ảnh hưởng vào trong cái tâm hồn của mình rất là nhiều. Cho nên nếu chúng ta nhìn thấy cái thân này chỉ là vật chất thì đó là cái nhìn chưa đủ. Nơi cái thân này nơi cái sinh lý này nó ảnh hưởng vào trong tâm hồn mình, tức là cái sinh lý này nó ảnh hưởng vào tâm lý rất là mạnh mẽ. Cái ảnh hưởng đó do đâu?
[8:38]Cái ảnh hưởng đó là như thế này.
[8:42]Tuy là hình hài vật chất nhưng mà cái thể thân thể chúng ta được kết hợp bằng nhiều tế bào rất nhỏ. Từng tế bào, từng tế bào.
[8:56]Mỗi một tế bào nó nhỏ, mắt thường mình không trông thấy, phải rọi cái kính hiển vi lên là mấy chục ngàn lần mình mới nhìn thấy được cái tổ chức của tế bào. Và trong từng cái tế bào nhỏ đều có một cái đòi hỏi sự sống, đòi hỏi sự tồn tại của nó, tức là tế bào nào cũng đòi hỏi một sự tồn tại của nó bằng cách gì? Bằng cách là nó thu hút những chất bổ bên ngoài đem vào, và nó thải những cái cặn bã ra. Nó có một cái sự nuôi sống của nó, nó có một cái sự tuần hoàn của nó, nó có một cái đòi hỏi để duy trì cái sự tồn tại của nó. Khắp thân thể mình toàn bộ đều là tế bào, mà mỗi tế bào nó đều đòi hỏi sự tồn tại của nó.
[9:51]Và như vậy, toàn bộ cái thân thể này nó hình thành một cái bản năng sinh tồn. Bản năng sinh tồn. Bản năng sinh tồn tức là cái khuynh hướng tự nhiên mà chúng ta muốn sống còn, muốn tồn tại. Đó, như vậy cái thân thể vật chất này nó tạo thành một cái tâm lý bí mật giấu bên trong là cái khuynh hướng muốn sống một cách mãnh liệt, khuynh hướng muốn sống một cách mãnh liệt. Đó là lý do tại sao tất cả chúng ta đều ham sống, sợ chết. Đó là tất cả mọi người đều như vậy. Bởi vì từng tế bào, từng tế bào nó đòi hỏi sự duy trì, nó đòi hỏi sự duy trì sự tồn tại của nó. Và từ trên đầu mình xuống dưới chân, tất cả tế bào nó đều đòi hỏi sự tồn tại,
[10:50]nên nó hình thành một bản năng rất mãnh liệt giấu trong tâm hồn mình, đó là bản năng sinh tồn. Cho nên con người ta trước cái bản năng sinh tồn này, có cái bản năng sinh tồn này nên mình phải làm tất cả sức mình để mình được sống còn. Khi chúng ta đói, chúng ta tìm miếng ăn. À, khi mà chúng ta thiếu thốn, chúng ta phải làm việc quần quật để đi tìm sự đầy đủ. Nó, cái mà làm việc của chúng ta nó nhiều cấp độ, nhưng mà cấp độ căn bản nhất là để có miếng ăn mà duy trì được cái sự sống của mình. Đó là cái căn bản nhất. Rồi chúng ta làm tất cả để làm gì nữa? Để chúng ta tự bảo vệ mình thoát khỏi những cái nguy hiểm
[11:40]chung quanh có thể phá vỡ cái sự sống của mình. Ví dụ như là chúng ta phải bảo vệ mình, không cho trộm cướp lấy đồ đạc của mình. Chúng ta đi đường, chúng ta hết sức tránh né xe cộ tông phải mình. Rồi khi trời sét đánh, khi mưa bão, khi ngập lụt, khi thiên tai, chúng ta hết sức sợ hãi, tìm cách để mà thoát khỏi những tai nạn đó. Là con người là như vậy, nó thành một cái bản năng tự nhiên giấu trong mình. Ngay cả khi mà mình nói chuyện bình thường, hai người gây lộn, đánh lộn với nhau, cầm cây, cầm dao đánh đập nhau, giống như là sẵn sàng giết nhau, sẵn sàng đối mặt với nguy hiểm. Mình thấy một người đánh lộn, cầm dao,
[12:27]cầm cây đánh nhau thì mình thấy người này cái bản năng sinh tồn ở đâu khi mà họ dám giáp mặt với cái nguy hiểm chết chóc? Thật ra là cũng chính bản năng sinh tồn đã thúc đẩy họ làm điều đó. Họ phải dập tắt đối thủ kẻo đối thủ giết mình trước. Nên họ giết người khác, họ bước, họ đi tìm sự nguy hiểm để hạ gục đối thủ bởi vì để làm gì? Để bảo vệ chính mình. Đó, nên cái mà gọi là bảo vệ chính mình cũng là cái bản năng sinh tồn. Cho nên đôi khi vì cái ham sống sợ chết, đôi khi vì cái bản năng sinh tồn này mà chúng ta cũng gây nên tội lỗi. Ví dụ như là có một người quá nghèo khổ thiếu thốn, rồi không còn cách nào để để sinh nhai, buộc lòng phải đi ăn trộm, ăn cắp.
[13:25]Thì như vậy chúng ta thấy cái người này vì bản năng sinh tồn mà đã gây nên tội lỗi. Đó, nên cái bản năng sinh tồn ấy, nó vậy. Nó là cái khuynh hướng chính đáng thôi, nghĩa là ai cũng có cái cái bổn phận giữ gìn cái sự sống chính mình, điều đó là điều hợp lý, không có gì đáng chê trách. Nhưng mà nếu chúng ta duy trì cái sự sống của mình bằng cách gây nên tội lỗi thì bắt đầu chúng ta đã đã đã sai lầm. Đó là cái sắc uẩn. Rồi cái cảm nhận về sắc uẩn này nó cũng rất là rõ ràng. Khi chúng ta chưa có biết tu tập sâu là chúng ta ngồi đây, chúng ta thấy từng cái da thịt mình, cái hình hài của mình nó rõ ràng, không có khác với ai.
[14:19]Chúng ta chạm vào cái vật nào nghe đau, à một cái sự nóng nực làm mình khó chịu, một cơn gió mát làm mình thoải mái. Rồi chúng ta ngắm cái gương, nhìn cái gương mặt mình để xem coi mỗi ngày nó có đẹp trai hơn một chút hay không. Đó là cái mà mình chấp cái thân của mình á, mình thấy rõ cái thân của mình, ý thức rõ thân của mình, chấp nó và quan trọng nó quá đáng. Ở đây nó có hai cái cực đoan đối với cái thân thể này. Thứ nhất là mình quá quan trọng cái thân xác này, cung phụng cho nó quá đáng bằng cái gì? Bằng cái ăn quá ngon mà phải giết hại quá nhiều chúng sinh; bằng cách gì? Bằng cách là tô điểm cho nó quá đẹp.
[15:11]Thôi xin lỗi nha, có ai lỡ đánh má hồng một chút thì cũng xin lỗi, sơ sơ không sao. Lỡ nói lỡ trúng ai đó cứ việc tiếp tục. Cho nên là thường là chúng ta quan trọng nó quá đáng, thành thử đánh môi son má hồng chút cũng chưa có quá đáng, không xin lỗi không có gì hết. Hoặc là chúng ta mặc đồ quá diêm dúa, đôi khi là chúng ta nhìn trên cái cái hình ảnh người ta bán ngoài chợ nhất là bây giờ lịch á, hay là trình diễn áo tắm gì đó mình thấy họ chấp thân và khoe, phô bày thân thể họ nghĩ rằng cái đó là đẹp ghê lắm, họ phô bày và gì gì đó không biết. Nên đó là những cái mà chấp thân quá đáng là một cực đoan.
[15:52]Một cái cực đoan thứ hai là quá coi thường cái thân này. Ở những người mà có một lý tưởng tu hành, tu hành hết sức là tinh tấn, trước hết là mình khen họ cái đã. Những vị đó họ theo cái lý thuyết rằng khi nào mà chúng ta khắc phục cái thân này, triệt bỏ cái thân này cho đến tàn tạ thì chúng ta mới có thể tìm được một cái nguồn minh triết cao cả của cái tâm linh. Đó, họ họ quan niệm ngược lại cho nên họ phế bỏ thân thể này bằng cách gì? Là ăn uống quá đạm bạc, quá thiếu thốn, rồi thân thể bỏ mặc, có khi là năm ngày không rửa mặt, à không tắm, rồi có khi quần áo rất đỗi luộm thuộm, coi như bất cần.
[16:44]Ai hỏi giống như là mình sống một triết gia ha, coi đời bằng chút, đi ra thì quần rách từ mông cho tới đầu gối từng đường, tóc tai bù xù không chải, ngồi gần ai là họ hết hồn họ phải xức dầu gió xanh lên mũi, ví dụ vậy. Nhưng mà họ nghĩ đó là một cái lối sống, một cái triết lý coi thường cái thân xác này để đi tìm cái giá trị tâm linh. Ngày xưa bên Ấn Độ cũng vậy, có những giáo phái khổ hạnh họ đày đọa thân thể họ rất khủng khiếp. Như là họ ăn bằng tro, trét đất sình lên người mình, không mặc quần áo hoặc mặc rất là đơn sơ, hoặc nằm trên gai, à hoặc là phơi nắng. Tức là họ nghĩ rằng đày đọa cái thân thể này
[17:24]để tìm được một cái cái cái chân lý nào đó. Cho nên đó là hai cái cực đoan mà Đức Phật đã tránh, Đức Phật dùng cái chữ Trung Đạo nghĩa là thế này: Thân này là một chiếc bè đưa mình qua bến bờ giải thoát, thì chúng ta không xem cái thân này là mục đích nhưng phải giữ gìn nó bởi vì nó còn là phương tiện. Cho nên trên đường tu cũng vậy, chúng ta phải sao? Ăn uống cho nó đủ chất, không phải đi tìm cái ngon mà đi tìm sự hợp lý trong miếng ăn, đủ chất để có cái sức khỏe mà tu hành. Ăn mặc thì không quá diêm dúa, đắt tiền, kín, kín đáo, tươm tất. Dạ, rồi ai muốn đánh môi son thì đánh. Rồi thí như là mình đi tập thể dục,
[18:18]đại khái vậy, giữ gìn cái thân này cho nó khỏe mạnh. Khỏe mạnh không phải để chúng ta biểu diễn lực sĩ thể hình, vặn tay lại cơ bắp cuồn cuộn, mình không lấy cái thân này là mục đích như những lực sĩ thể hình, mà chúng ta lấy cái thân này là phương tiện mà khi ai còn dùng nó thì phải giữ nó, cưng nó chút xíu, mặc dù nó không phải là mục đích. Đó là cái Trung Đạo. Cho nên nơi cái ý nghĩa Trung Đạo này, chúng ta biết cái thân này nó giả tạm, tạm bợ, nhưng nó còn là phương tiện. Đối với nó có một thái độ hợp lý, không phải vì nó để mà gây tội, mà cũng không có phế bỏ nó mà mất cái cái phương tiện tu hành.
[19:00]Đó là cái sắc uẩn. Bây giờ mình nói tới cái thọ uẩn.
[19:07]Nguyên nghĩa của cái thọ ấm là những cảm giác vui buồn trong lòng mình, cảm giác vui buồn trong lòng mình. Nói là cảm giác vui buồn chứ sự thật thì nó có nhiều cảm giác lắm. Ví dụ như khi mình đang đi trên khúc đường vắng thì nghe người ta nói là đi qua cái chỗ đó đi cho nhanh nhanh, tại hồi tháng trước có cái cô đó cổ treo cổ tự tử. Thì khi mình đi vào đó mình có cảm giác gì? Cái cảm giác mỗi người cảm giác sao không biết nhưng cái cảm giác đó cũng thuộc là thọ ấm. Rồi ví dụ mình đang ngồi trong cái chỗ yên tĩnh, bất ngờ có một người nào đi từ sau lưng rón rén tới xù mình một cái, mình giật mình.
[19:51]Cái giật mình hết hồn đó cũng là cũng là thọ ấm. Rồi ví dụ như hôm nào mình được cái gì thành công như là mình trúng số độc đắc, mình vui mừng quá độ, cái vui mừng đó là thọ ấm. Rồi ví dụ như là hôm nào mà có ai nói cái gì phiền lòng mình, nói nào giờ mình nhìn gương mình thấy mình rất đẹp trai, bỗng nhiên bữa đó có người nói mình chỉ có đẹp gái chứ không đẹp trai, tự nhiên mình cảm thấy hết sức là phiền muộn. Nó những cái cảm giác đó gọi là gọi là thọ ấm. Nhưng mà cái thọ ấm này mình thấy nó giống như là một cảm giác vô hình của tâm, phải không? Tại vì nó không có hình hài. Nhưng sự thật, nó chính là gì?
[20:40]Nó chính là cái thần kinh, hệ thống thần kinh bám theo thân thể của mình. Như vậy, cơ thể của mình ngoài những cái tế bào bình thường nó có những cái sợi thần kinh nữa, những cái tế bào thần kinh nữa. Những tế bào thần kinh đó nó khắp người mình, nó từ não nó mọc nhánh xuống khắp cả người mình hết. Thì chính hệ thống thần kinh đó làm cho mình cảm nhận được cái cái nóng, cái lạnh, cái xúc chạm. Và chính nó cũng làm thành những cảm giác. Khi chúng ta vui thì chúng ta thấy sao? Một cái cảm giác đó tức là nó là những cái hoạt động của thần kinh á mà khi những thần kinh nó hoạt động nó kích thích những cái bộ phận khác trong người hoạt động.
[21:24]Giống như là khi mình vui thì cái tim mình nó nó đập nhiều hơn đó, còn là khi mình sợ hãi thì cái nhịp tim nó mạnh rồi cái tuyến mồ hôi nó tiết ra nhiều. Đó như vậy là giữa cái cảm giác, thần kinh và cơ thể này nó có một sự liên hệ. Nhưng mà cái thần kinh đó đó nó thuộc về thần kinh thực vật. Thần kinh thực vật tức là nó nó tự động, nó ngoài cái ý muốn của mình, nó ngoài cái ý muốn của mình. Nó có những thần kinh mà do mình muốn mới làm được, ví dụ như là mình muốn đưa cái tay lên thì mình có muốn nè, mình điều khiển cái tay nó mới đưa lên. Nhưng mà như cái tim mình nó đập á, mình muốn hay không muốn thì nó cũng tự động nó đập.
[22:09]Thì cái thần kinh mà điều khiển cái tim á gọi là thần kinh thực vật. Thì cái thọ ấm này đó nó thuộc cái hệ thống thần kinh thực vật, nó tự động. Tức là khi mình gặp chuyện vui tức là tự động cái thần kinh nó hoạt động, tự động nó nó làm cho phổi hoạt động mạnh hơn, thận hoạt động mạnh hơn, như vậy đó. Thế nên bác sĩ cũng nói rằng là rất nhiều bệnh tật của chúng ta có liên quan tới cảm giác, có liên quan tới cảm xúc. Tức là khi một người mà buồn rầu, lo lắng nhiều quá cũng rất dễ sinh bệnh, là bởi vì chính cái vui buồn đó nó là hoạt động của cái thần kinh thực vật. Rồi chính thần thần kinh thực vật nó bị rối loạn
[22:50]cái nó gây ra những cái xáo trộn của các bộ phận nơi cơ thể. Đó cho nên bác sĩ cũng khuyên là muốn giữ cho thân thể khỏe mạnh cũng tránh những cái xúc cảm quá đáng, đó. Tuy nhiên, nó có cái này, có cái này mới rắc rối nè. Là tất cả những cái hệ thống thần kinh đó đó nó khát khao được khoái cảm.
[23:14]Đây mới là vấn đề rắc rối. Hồi nãy mình nói về sắc ấm là cái thân thể này á thì từng cái tế bào nó đòi hỏi sự tồn tại, nó hình thành cái bản năng sinh tồn trong tâm hồn mình, phải không? Nó giấu kín trong sâu, trong vô thức của mình. Thì cái thọ ấm này, tức là hệ thống thần kinh thực vật này nó đòi hỏi khoái cảm mãnh liệt. Mà toàn bộ cái hệ thống thần kinh mà nó đòi hỏi khoái cảm này thì nó hình thành một bản năng nữa, đó là bản năng hưởng thụ, bản năng hưởng thụ. Cho nên trong con người chúng ta có hai cái khuynh hướng rất mãnh liệt. Một là khuynh hướng duy trì sự sống của mình gọi là bản năng sinh tồn, hai là một cái khuynh hướng muốn đi tìm
[24:00]cái sung sướng đó là bản năng hưởng thụ, đó. Hai cái khuynh hướng này nó chi phối toàn bộ cái cuộc đời của mình. Ở cái mức độ đơn giản ban đầu đó, chúng ta làm tất cả mọi việc vì bản năng sinh tồn, vì để duy trì sự sống. Nhưng mà khi chúng ta có dư điều kiện hơn, mình dư dả hơn thì bắt đầu mình phải đáp ứng cái bản năng thứ hai là bản năng hưởng thụ. Nghĩa là khi mình dư dả rồi, cái vấn đề mà không sợ chết đói nữa thì bắt đầu mình phải hưởng thụ bằng cách gì? Bằng cách gì? Bèn sắm ngay một cái đầu máy video và karaoke để mỗi ngày hát nghêu ngao làm phiền lòng hàng xóm chơi. Đó là cái bản năng hưởng thụ đó.
[24:51]Rồi chúng ta gì nữa? Chúng ta mặc đồ cho đẹp. Chứ hôm trước mình kiểu như có thể có nguy cơ đói á thì mình không lo tới quần áo lắm, nhưng dư rồi bắt đầu phải mặc đồ cho đẹp. Rồi sắm chiếc xe cho tốt, rồi xây chiếc nhà, rồi nấu ăn cho thiệt là ngon, rồi mua loại chai nước hoa đắt tiền, vân vân. Đó tức là khi mà cái bản năng sinh tồn được giải quyết, không đến nỗi lo lắng, thắt thắt lắm, không sợ ai giết hại mình, không sợ thiên tai, tật ách, chiến tranh, cướp bóc thì bắt đầu mình đầu tư vào cung cấp cho cái bản năng hưởng thụ, luôn luôn mình thích được sung sướng. Mà cái thích được sung sướng này thì nó,
[25:38]cái mà chúng ta đi tìm sự hưởng thụ trên cuộc đời này á thì nó quá nhiều vấn đề đi, nó quá nhiều vấn đề cho nên chúng ta mình ngồi đây mình kể không hết được. Đó mình cứ muốn làm thế nào để cho được sung sướng thì thôi mỗi người cứ hỏi nhau đó. Người thì phải quánh bài tứ sắc đêm này qua đêm kia, người thì như mấy ông này hồi xưa không biết bây giờ thì chắc hết chứ hồi xưa là có thể là phải uống rượu, có mồi nhắm rồi kìa nọ ví dụ vậy. Rồi có người là phải như mấy thanh niên phải lạng lách xe, vân vân, mỗi người tìm một cái cảm giác mạnh, một cái sung sướng gì đó. Còn mấy cụ hồi xưa không biết có cái gì không biết.
[26:16]Có gì mấy cụ kể cho nghe thử coi hồi xưa mấy cụ tìm cái sung sướng như thế nào, đó. Mà chính vì tìm cái sung sướng, bắt đầu chúng ta thấy cái tội lỗi nó giăng đầy trên thế gian này. Mà chính cái gọi là bản năng hưởng thụ đó đi tìm cái sung sướng á, nó hình thành cái gì? Cái mình gọi là gọi là gì? Lòng tham lam, lòng tham lam. Để thỏa mãn cái bản năng hưởng thụ á, mình phải có rất nhiều tiền, có rất nhiều của cải, danh vọng, vân vân. Đó và mình cứ làm sao vơ vét thật nhiều những cái đó về cho mình. Từ cái bản năng hưởng thụ này, nó phát sinh một tâm lý nữa là là tham lam. Tham lam là ham thích mà trong 12 nhân duyên
[27:07]hay trong Tứ diệu đế mình gọi là là gì? Là gì? Ái. Ái là là ham, là ưa, là thích, là yêu đó. Cái chữ yêu này nó nhiều nghĩa lắm. Cái chữ yêu nó nhiều nghĩa, cái chữ ái đó nó nhiều nghĩa, nó không phải là ái nghĩa là nghĩa là người hai vợ chồng thương nhau hay là hai người yêu thương nhau không phải, cái ái này còn nghĩa là ham thích những cái gì mà đem lại hạnh phúc cho mình. À, không biết có kể chưa? Từng nghe cái câu chuyện của hoàng hậu Mạt-lợi-cơ, chắc kể rồi. Tức là ông vua Ba-tư-nặc mà ổng hỏi vợ ổng là trên đời thương ai nhất á thì vợ ổng nói là thương ngài nhất, thương bệ hạ nhất. Nhưng mà nếu mà nói thiệt á thì là thần thiếp thương thần thiếp nhất.
[27:56]Ổng hỏi ủa, kỳ vậy? Sao không thương mình? Nói bởi vì vậy, mình gọi là thương người nào chỉ bởi vì người đó đem lại được hạnh phúc. Chứ còn người đó mà hắt hủi, tệ bạc, làm khổ mình thì mình không còn thương nữa. Như vậy, cái gọi là mình thương người này, thương người kia, thương con chó, thương con mèo, thương cái tivi của mình, thương cái lượng vàng 4 số 9 của mình là chỉ vì cái gì? Mình thương cái mạng bọc của mình mà thôi, phải không? Đó, mà có nghĩa là gì? Có nghĩa là những cái đó đáp ứng được cái khoái cảm của mình, làm cho mình được sung sướng, hạnh phúc, nghĩa là đáp ứng được cái bản năng hưởng thụ do thọ ấm đòi hỏi.
[28:37]Thì chúng ta thấy sắc ấm nó tạo ra cái bản năng sinh tồn, nó giấu trong vô thức, giấu trong tâm hồn mình. Thọ ấm nó tạo thành cái bản năng hưởng thụ, nó giấu trong tâm hồn mình, giấu trong vô thức. Hai cái bản năng đó rất mãnh liệt, rất mãnh liệt và nó chi phối toàn bộ mọi cái hoạt động của mình. Chúng ta có làm nên bao nhiêu tội lỗi giữa cuộc đời này cũng chỉ vì hai cái bản năng đó thôi. Chúng ta giành giật sự sống lẫn nhau là vì bản năng sinh tồn. Chúng ta giành giật tiền bạc, danh vọng với nhau là bởi vì bản năng hưởng thụ. Đó là hai cái hai cái ấm, sắc ấm, thọ ấm nó khủng khiếp như vậy. Chỉ có những người tu hành sâu xa có cái mục đích cao thượng là
[29:28]tìm đến cái cái sự phát triển tâm linh tột độ cho đến tuyệt đối người đó mới biết coi thường coi thường cái đời sống giả tạm này, coi thường những cái thú vui tầm thường trên cuộc đời này. Đó, chỉ có cái người như vậy họ mới có thể sống cuộc đời đơn giản, ít có hưởng thụ. Thì những người đó mới là người chân tu. Cái người chân tu không phải là đòi hỏi người tu sĩ cạo đầu mặc áo, không phải, mà bất cứ người nào trong chúng ta đây có cái khát khao đi tìm cái chân lý tuyệt đối mà biết rằng Cái đời sống tầm thường này không phải là mục tiêu. Những cái khoái cảm tầm thường này không phải là cứu cánh,
[30:15]nên mình vượt qua, mình hạn chế, mình khắc phục thì người đó khả dĩ sống được cái cuộc đời đơn giản như một bậc hiền triết được. Còn nếu mà chúng ta không có cái mục tiêu cao thượng như là Đức Phật đã chỉ dạy, thì mãi mãi chúng ta có những cái mục đích rất tầm thường là sao? Là sống cho lâu, ăn ngon, mặc đẹp, nhiều tiền, lắm của, vân vân, vậy thôi. Đó. Là chúng ta chỉ sống vì hai cái ấm đầu tiên là sắc ấm và thọ ấm.
[30:53]Bây giờ nói tới tưởng ấm.
[30:57]Hồi nãy là mình đi từ cái thân tới cái thần kinh cảm giác, bây giờ mình lên tới cái não. Tưởng ấm là cái lớp cái lớp tâm đầu tiên, cái lớp tâm đầu tiên mà mình suy nghĩ đó, cái suy nghĩ mình đang có đó là thuộc về tưởng ấm. Nó giống như một cái màn ảnh xi nê nó hiện lên trước mặt mình vậy, ở trong đầu mình. Những cái hình ảnh, những cái âm thanh nó hiện ra trong đầu mình thì nó thuộc về, thuộc về tưởng ấm.
[31:28]Thí dụ như là chúng ta đang ngồi đây, mà chúng ta chợt nhớ về nhà mình, cái hình ảnh ngôi nhà mình nó hiện lên, thì cái hình ảnh đó thuộc về thuộc về gì? Tưởng ấm. Rồi ví dụ như là chúng ta đang ngồi đây, mắt thì nhìn lên trên bàn Phật, nhưng mà trong lòng mình nó nó đang nói lải nhải trỏng á, có không? Đó. Nó đang nói lải nhải trỏng á. Thì cái nói lải nhải đó thuộc về gì? Là tưởng ấm. Rồi ví dụ như là từ nhà chúng ta đi đến chùa để thọ Bát quan trai, để nghe Pháp, thì từ nhà mà trên đường đi đến á, cái đầu mình có ở không không? Không, nó cũng đang làm gì? Nó vừa quay phim vừa vừa lải nhải, đó, đó, vậy đó.
[32:19]Cho nên, cái tưởng ấm nó hoạt động liên tục, nó hoạt động liên tục như vậy. Và nó che lấp chân lý giấu kín ở bên trong nữa. Cái tưởng ấm là cái hình ảnh và âm thanh nó vang vang ở trong đầu mình, hiện lên trong đầu mình, đó là tưởng ấm.
[32:40]Thí dụ như là chúng ta đang đi xe, mà cho tới khi mà mình đụng người ta cái rầm, mới thấy cái người trước mặt mình đi tới. Thì nãy giờ là mình làm cái gì? Nãy giờ mình làm cái gì?
[32:57]Là nãy giờ mình mình không có thấy con đường, mà mình thấy, mình thấy cái người bạn thân yêu của mình. Mình thấy cái người bạn thân yêu hay thấy một cái hình ảnh nào đó, mở mắt tráo tráo, mở mắt người ta cứ tưởng mình dòm thấy người ta nên người ta cứ từ từ đi tới. Người ta nghĩ mình sẽ thắng lại hoặc là mình lách người ta. Ai ngờ đâu mình mở mắt vậy chứ không có thấy gì ai hết trơn, mà mắt thấy cái người ở phương trời viễn mộng nào đó, nhớ tới cái người ở phương trời viễn mộng nào đó, tới khi đụng người ta cái rầm mới thấy lại cái người trước mắt mình thì thì xe hư móp gì đó, đó là cái tưởng ấm.
[33:32]Cho nên, như bên Nhật á, có cái khóa dạy thiền cho tài xế taxi, người đó phải học thiền trong mấy tháng vậy đó. Để khi mà ngồi trước vô lăng thì bớt nhìn thấy những cái hình ảnh trong đầu mình mà phải nhìn rõ ràng cái con đường trước mắt, bớt bị tưởng ấm nó nó gạt. Đó là cái tưởng ấm. Rồi, tưởng ấm này nó sâu hơn một chút nữa, nó cũng là cái khả năng suy luận, tính toán, nghiền ngẫm. Trong đầu chúng ta có hai loại tư tưởng ha, có hai loại tư tưởng. Một là những tư tưởng vẩn vơ, mình không muốn nghĩ, mà nó cứ nghĩ, nó cứ kéo tới, từ đâu nó cứ tuôn trào tới. Có không? Có. Cái này là thường xuyên ha, thường xuyên.
[34:15]Nghĩa là ngồi như ông Phật vậy chứ thật ra tư tưởng hết chuyện này kéo tới, chuyện kia kéo tới, mà mình không làm chủ được. Đó là cái thứ loại thứ nhất là tư tưởng vẩn vơ. Loại thứ hai là những tư tưởng cố ý, cố ý mình muốn suy nghĩ về vấn đề nào đó. Ví dụ như là mình đi lựa mua một bộ đồ, đi ra ngoài shop mua một bộ đồ, thì lúc đó mình phải suy nghĩ à phải lựa màu nào, kiểu dáng làm sao, đó, đó là cái suy nghĩ có chủ động. Hoặc là mình nghiền ngẫm về một giáo lý. Như hôm nay, ờ nghe ví dụ như nghe Thầy Trụ trì nói về nhân quả, mình ngồi mình suy nghĩ, à, là tại sao mà mình không giàu, mà cái người bạn của mình lại giàu có?
[35:08]Mình ngồi mình suy nghĩ, mình quan sát trong đời sống họ, họ thường hay làm cái công đức gì, vân vân, đó là những cái tư tưởng chủ động, cố ý. Nó có hai loại tư tưởng. Tuy nhiên, tuy nhiên, hai loại này nó sinh qua sinh lại với nhau. Thí dụ thế này. Ví dụ mình không có muốn nghĩ gì về cái người hàng xóm hết, chợt cái hình ảnh người hàng xóm hiện ra trong đầu mình. Cái mình chú ý vào cái tư tưởng đó, cái mình theo nó và từ cái tư tưởng vẩn vơ nó biến thành cái tư tưởng cố ý. Đó, có, có không? Là tư tưởng vẩn vơ thôi, mình không mời nó tới, nhưng nó tới rồi mình tiếp, tiếp đãi ân cần. Tiếp đãi ân cần, giống như là một cái người khách nào đó
[35:57]mình không mong, không mong đợi, bỗng nhiên họ tới nhà. Tới nhà cái mình cũng đang ở không buồn quá, cái mình tiếp đãi ân cần cho đỡ buồn. Cũng vậy, một tư tưởng vẩn vơ nó nhào vô đầu mình, mình không có chuyện gì làm, ở không buồn, niệm Phật thì cũng chán, niệm hoài ổng không chán ổng không nghe ổng ừ. Thôi cái mình bèn theo cái tư tưởng đó mình suy nghĩ tới, suy nghĩ tới luôn. Đó, làm cho nó có chuyện làm cho nó đỡ buồn, ở không nó chán, thì cũng vậy. Nên lâu lâu mình sẽ tiếp nhầm một tay lừa đảo. Tiếp nhầm một tay lừa đảo, ví dụ nghe người ta gõ cửa, mở cửa ra mời người ta vô nhà. Mời người ta vô nhà, nghe người ta nói chuyện hay quá cái mình tiếp đãi
[36:34]ân cần, cái lát anh chàng nói một lát sau cái mình mở tủ mình đưa người ta mấy cây vàng đi làm ăn, người ta lừa mình mất, thì cũng vậy. Có những tư tưởng nó lọt vào trong đầu mình, không ngờ đó là những tư tưởng gì? Tự cao, tham lam, thù hận. Nhưng năm nào đó có một người họ nói xỏ mình một câu, nói xỏ mình một câu thì chuyện nó đã quên, cái hôm nay mình ngồi cái chợt cái câu đó nó hiện ra lại, nghĩa là cái người khách không mời mà tới đó. Cái mình theo nó, mình nhớ lại đó, cái hồi mình giận, mình tức, cái mình nghiên cứu mình tìm mai mốt gặp nó mình sẽ nói lại một câu nào cho nó đau hơn để trả thù.
[37:15]Đó, đó là tên lừa đảo. Nó bước vào nó phá tan cái tâm hồn đang yên tĩnh của mình. Nó đang phá tan banh cái tâm hồn mà mình đang muốn để tụng kinh, niệm Phật hay ngồi thiền, cái chợt nhớ cái chuyện tầm bậy tầm bạ cái theo nó một lát cái mình mình mất hết cái công đức, mất hết cái tâm hồn đang đang mình tu độ lượng, vị tha mất hết vì một cái giận hờn từ thuở từ thuở nào, đó. Cho nên, chúng ta phải cảnh giác với những cái tư tưởng vẩn vơ nó hiện ra. Thường á, cái người biết đạo thì những cái tư tưởng mà cố ý của mình á thường là những tư tưởng tốt. Ví dụ nếu mình cố ý suy nghĩ á, mình sẽ suy nghĩ về gì?
[37:54]Về Đức Phật, về giáo Pháp, về chư Tăng. Mình suy nghĩ về những việc từ thiện phải làm, mình suy nghĩ về cái tương quan bạn bè hàng xóm là làm sao hôm nay mình giúp người này, giúp người kia, để mình gieo cái nhân lành. Đó, đó vì mình hiểu đạo nên mình thường nghĩ những chuyện tốt, mình cố ý nghĩ những chuyện tốt. Nhưng mà lâu lâu những người khách mà lừa đảo họ tới mình không biết mà mình tiếp á thì nó phá tan cái tâm hồn mình hết. Đó là cái cái tưởng ấm. Như vậy nó có hai loại tư tưởng. Chúng ta thấy rõ không? Thấy được không? Đó, hôm nay mình nhìn lại mình thấy thì từ nay về sau mà đối với cái tưởng ấm này mình phải xử lý làm sao? Xử lý sao?
[38:40]Đối với khách khứa mình phải xử lý làm sao?
[38:45]Là mình đừng có nhiệt tình mở rộng cửa để cho bất cứ ai cũng vào được. Mình chế cái cửa nhà mình coi thu nhỏ nhỏ. Ai lại gõ cửa mở ra dòm, yêu cầu xuất trình giấy tờ chứng minh nhân dân và lý lịch. Có nghĩa là có địa phương chứng nhận, phải không? Mở ra mà không có tiền án tiền sự thì mình mở cửa lớn cho vô. Thì cũng vậy, khi một cái tư tưởng nó đến mình phải biết đánh giá liền, đánh giá là tư tưởng này là có tiền án tiền sự, tư tưởng này là từng là tham lam, thù hận, ích kỷ, tự cao nè. Thôi, nghĩa là "stop here" mời anh nghĩa là "get out" mời ra khỏi nhà tôi. Đó. Còn mà cái tư tưởng mà tới, tư tưởng à nghĩ đến thương yêu giúp đỡ mọi người,
[39:26]tư tưởng khiêm tốn không muốn khoe khoang, tư tưởng muốn học hỏi Chánh pháp, tư tưởng nay nhớ chùa, nhớ thầy, nhớ bạn, nhớ huynh đệ đi... để để đến, đó thì tư tưởng đó thì mình mở cửa mời vô tiếp, phải không? Còn thôi nghen. Nên về nhà mình nhớ mình mở là cái ô cửa nho nhỏ nha, rồi gắt gao một chút đối với cái tư tưởng của mình, chứ nó lộn xộn lắm.
[39:52]Về cái tư tưởng á, trên cái cơ cấu tâm lý thì nói như vậy, nhưng trên cơ cấu sinh lý là như thế này: Nó là những cái rung động của tế bào não, rung động của tế bào não mà nó ở cái vùng vỏ não bên ngoài. Não mình nó có nhiều lớp, lớp bên ngoài vỏ não là những cái lan truyền, những cái dao động của cái sự suy nghĩ. Những cái dao động đó gọi là vỏ não á.
[40:19]Thì một cái mà cái rung động của tế bào não á, nó có tính cách lan truyền. Ví dụ một cái tế bào nó rung động cái nó lan truyền qua những cái tế bào khác nữa. Nghĩa là sao? Nghĩa là một tư tưởng nó manh nha trong đầu mình cái nó lan truyền lan truyền ra, nó buộc những tư tưởng khác, những cái tế bào não khác phải nghĩ theo nó. Thế là nó cuốn cả cái tâm hồn mình cứ theo cái tư tưởng đó mà trôi mãi trôi mãi. Ngoài ra, tưởng ấm nó còn cái này nữa nè: Là là những thần kinh giác quan. Ví dụ như là mắt mình á mà thấy được cảnh vật là do cái gì? Do cái gì? Cái này hơi khó.
[41:03]Có phải là mắt mình nó chiếu ra cái ánh sáng nó nhìn thấy bên ngoài không? Phải không? Dám là phải lắm. Không dám phải đâu. Như thế này, nghĩa là ánh sáng từ bên ngoài nó chiếu vào mắt mình, chiếu vào mắt mình. Rồi từ cái võng mạc á nó dẫn truyền những cái hình ảnh á nó đưa vào trong cái cái thần kinh thị giác ở sau não á, mới hiện lên mình mới cảm nhận được cái hình ảnh chung quanh mình. Cho nên mình thấy được cái cảnh vật là vì cái gì? Vì có thần kinh thị giác ở phía sau não.
[41:39]Cho nên có người á là mắt không bị hư, mắt không bị hư, mắt vẫn tốt, nhưng mà do một lần chấn thương vì ngã, té, tông xe, bị ai đánh đập gì đó, chứ nó tổn thương cái khu thần kinh thị giác, người đó không thấy đường nữa, không thấy đường nữa. Nghĩa là động vào phía sau thần kinh thị giác thì mắt còn tốt, vẫn nhận được cái ánh sáng bên ngoài đập vào mà không thấy gì hết. Nó gọi là hư cái thần kinh thị giác. Nên nhớ nghen. Chúng ta thấy là thấy bằng thần kinh thị giác. Thì cái thần kinh thị giác nó thuộc về gì? Thuộc về gì? Tưởng ấm. Tưởng ấm. À và thần kinh thính giác cũng vậy nữa. Mình nghe được á, cái âm thanh là gì?
[42:28]Âm thanh chỉ là sự rung động của không khí thôi, nó lan truyền vào trong tai mình nó đập lên cái màng nhĩ nó rung động, rồi cái thần kinh nó nhận cái sự rung động truyền vào trong não mình lại cái thần kinh thính giác. Lúc đó mình mới cảm nhận được cái âm thanh của người đó bên ngoài. Chứ nếu mà bình thường á, ví dụ như mà cho một người hát thật hay đi, mình để cái máy mà mình đo cái cái âm thanh của họ thì nó không phải là âm thanh, mà nó chỉ là những cái rung động thôi, chứ không phải âm thanh. Nhưng mà khi nó đập vào trong não mình á, bắt đầu nó hiện thành một bài hát có cái trầm bổng, du dương, à tiếng êm, tiếng thô gì đó, nó thành.
[43:06]Nên mình nhận được cái tiếng nói, người nói trầm, người nói thanh, cái chữ này câu kia là do cái thần kinh thính giác ở trong não. Cho nên những thần kinh giác quan mà giấu ở trong não cũng thuộc về cũng thuộc về tưởng ấm. Như vậy tưởng ấm nó là cái gì? Những tư tưởng vẩn vơ, phải không? Những tư tưởng cố ý và và những thần kinh giác quan. Ba cái đó thuộc về tưởng ấm. Chúng ta để ý nữa nè: Bây giờ một cái hình ảnh á mà nó hiện lên trong đầu mình á như mình tưởng tượng, mình hình dung lại một cái gương mặt của một người quen, mình thấy cái hình ảnh, cái gương mặt người đó hiện lên trong đầu mình,
[43:50]trong tâm mình, thì cái hình ảnh đó với cái hình ảnh mà mình thấy được bên ngoài đó nó giống nhau hay khác nhau? Giống hay khác? Giống hay khác? Giống sao? Đúng rồi. Câu hay đó. Giống nhau vì sao? Bởi vì nó đều là cái hiện lên trên màn ảnh của chúng ta, cái vùng mà thần kinh thị giác á. Nó nhận cái hình ảnh bên ngoài vào nó cũng đập vào trong thần kinh thị giác chỗ đó, nó mới hiện hình ảnh bên ngoài. Mình hình dung mình tưởng lại người nào đó thì hình ảnh nó cũng hiện lên đúng cái chỗ cái thần kinh thị giác đó. Cho nên nó nằm một chỗ thần kinh hết. Hoặc là cái âm thanh cũng vậy, mình nghe cái tiếng nói bên ngoài hay nghe một cái
[44:34]tiếng hát bên ngoài thì cũng do cái thần kinh thính giác mà mình nghe được. Rồi bây giờ mình không nghe tiếng hát mà mình nhớ lại cái tiếng hát của ai đó, ví dụ như mình nhớ lại cái tiếng hát của ai, thầy thì không rành ba ca sĩ nữa, mình hình dung gợi lại thì nó cũng hiện nơi thần kinh thính giác, thì cùng một chỗ cho nên nó giống. Thân thể này gồm những tế bào ha, đòi hỏi nó có cái bản năng sinh tồn. Thọ ấm là gì? Là cảm xúc, cảm giác và nó có cái bản năng, bản năng hưởng thụ. Thứ ba là tưởng ấm là gì?
[45:13]Là những cái suy nghĩ và những cái thần kinh giác quan ha. Nhớ ba ấm rồi phải không? Hiểu rồi. Trong năm ấm á: sắc, thọ, tưởng mình học rồi, mình định nghĩa rồi, còn hai cái ấm là hành ấm và thức ấm. Thì ba cái ấm đầu này là sắc ấm, thọ ấm, tưởng ấm nó nằm ở bên ngoài ý thức. Tâm mình đã chia làm hai loại: là ý thức và vô thức, ý thức và vô thức. Những ba cái ấm bên ngoài là ba cái ấm hoạt động của nó mình biết được, gọi là ý thức, ở bên ngoài ý thức. Thân mình thế nào mình biết nè, cảm giác vui buồn thế nào mình thấy nè, cái tư tưởng nó đang suy nghĩ như thế nào mình cũng cũng biết được. Thì ba cái ấm đó nó thuộc là ý thức.
[46:09]Còn hành ấm và thức ấm thuộc về vô thức. Hoạt động của hành ấm và thức ấm mình không thể biết được, mình không thể biết được.
[46:23]Nhắc lại, hành ấm và thức ấm mình không thể biết được.
[46:31]Cho nên người nào cứ nghĩ rằng cái tâm mình á chỉ là những cái suy nghĩ bình thường, không phải. Nó còn một lớp tâm sâu kín bên trong là hành ấm và thức ấm. Mà chính hành ấm và thức ấm này á cái năng lực, cái hoạt động, cái vị trí của nó nó lớn gấp triệu lần cái ý thức bên ngoài. Nó giống như là một cái tảng băng nó nổi trên mặt biển vậy á. Cái phần mà nó nổi lên á có một lớp nhỏ thôi, còn cái phần mà nó chìm ở dưới nó rất là nhiều, mình không thấy được. Cho nên những cái suy nghĩ hàng ngày của mình á mình thấy được á chỉ là một thứ rất nhỏ của tâm mình thôi, còn cái phần tâm vô thức mà sâu kín tuốt ở bên trong,
[47:15]hoạt động của nó như thế nào mình không thấy không biết được, trừ trừ người đắc đạo, trừ những người có định rất sâu mới có thể thấy được cái vô thức này. Nhớ điều đó. Bây giờ mình sẽ xem nó hoạt động như thế nào.
[47:36]Ở đây, ví dụ như mình nói đơn giản mấy cụ lớn tuổi dễ hiểu, ví dụ mấy cụ lớn tuổi có một lần nào đó mình gặp một người quen mà mình quên tên, có không? Có không? Có phải không? Có khi mình gặp người quen cũ mà mình quên tên. Mình tính kêu: "Ơ..." mà mình không nhớ tên nữa, cái mình cứ nói trổng trổng thôi. Rồi tức quá, nói chuyện với người ta mà không kêu tên không thân mật được, nó có vẻ bất lịch sự. Mà người ta gặp mình cái người ta kêu trúng phóc tên mình, cái mình ơ ơ một tí rồi quên mất tên người ta không nhớ nữa. Đó là quên tên. Nếu mình nói chuyện với người ta xong chia tay nhau, rồi ra về mình cứ tức trong bụng, không chịu.
[48:17]Rồi mình quên, chuyện nó chìm vào quên lãng. Qua ngày mai, sáng mai ngủ dậy mình chợt nhớ lại cái chuyện mà gặp người hôm qua, cái nhớ tên họ liền. Mặc dù lúc đó mình không muốn nhớ nữa. Có không? Mấy cụ có chuyện đó không? Như vậy cái gì nó lục cái hồ sơ đưa ra ngoài cho mình biết? Cái gì? Trong khi là rõ ràng cái ý thức của mình rõ ràng là bên ngoài ý thức mà mình có thể biết được á là mình không có muốn nhớ tới cái tên người đó nữa, mình quên rồi. Vậy cái gì ở trong bí mật mà nó lục lọi lục lọi trong hồ sơ cất trong đầu mình lát nó đưa ra cái tên người đó, trong khi mình không còn muốn nhớ nữa?
[48:59]Cái đó là cái gì? Cái gì? Hành uẩn.
[49:04]Hành uẩn. Hành uẩn nó hoạt động bí mật, hoạt động mình không biết. Có hành uẩn, nó nằm trong vô thức. Nó cứ vô thức nó hoạt động, nó muốn làm gì làm ở trỏng, mình không biết, hành uẩn. Ví dụ như là tụi con còn trẻ nè, mấy đứa mà đang đi học á, thầy nói cái này có không? Ví dụ như là mình làm một bài toán tới cái bước suy luận đó cái mình bí, nghĩ không ra. Mình đang ngồi chăm chăm chăm chăm vậy, rõ ràng là trên cái tư tưởng mà mình ý thức được mình bế tắc, tới đó ngừng. Cái chợt nó lóe ra một cái, không biết ở đâu ra nó lóe ra một cái ra giải pháp, cái mình: "A! Tìm ra rồi." Cái gì nó đưa ra? Lóe là bất chợt mà rõ ràng lúc đó mình đã dừng lại, mình bế tắc. Cái gì?
[49:52]Hành uẩn. Hành uẩn. Trong khi cái tưởng uẩn của mình á mình cũng đang suy luận để giải bài toán mà bí, tưởng uẩn nó tắt liền. Trong khi tưởng uẩn đang làm, hành uẩn nó cũng đang làm ở bên trong. Nên hành uẩn ở trong vô thức và tưởng uẩn bên ngoài ý thức nó phối hợp với nhau để làm việc, chứ không phải là làm việc một mình. Mặc dầu là cái làm việc của hành uẩn mình không biết nhưng nó vẫn phối hợp với cái tưởng uẩn bên ngoài. Mình đang đăm đăm đi tìm bài toán, tưởng uẩn nó bí nhưng mà hành uẩn nó nó tìm ra được nó đưa ra liền. Ví dụ có trường hợp này, những thần đồng, hoặc là những người nói là thần đồng họ cũng không biết sao,
[50:40]nhưng có những cô bé bên Ấn Độ, thầy có đọc sách mà thầy quên cái tên, lâu quá thầy quên cái tên, là hỏi cô bé đó cho hai con số nhân với nhau thì ngay tức khắc cái cô bé cho ra kết quả liền, cho ra kết quả liền. Tức là thử, những nhà bác học họ thử rất nhiều lần, tức là bây giờ hai con số mà số dài, số lớn đấy nha, chứ không phải là con số đơn giản đâu. Số mấy triệu nhân với mấy triệu cái cô bé cho ra đáp số liền. Mấy nhà mà bác học nghiên cứu mới hỏi là: "Khi mà em nghe hai cái con số đó nói là nhân thì em trong đầu em em làm cái gì mà ra kết quả nhanh?" Cô nói: "Dạ, cháu cũng không biết nữa.
[51:22]Nghe hai số kêu nhân cái tự nhiên trong đầu cháu biết là cái kết quả nó là vậy thôi, chứ không có làm gì hết trơn." Thì mấy nhà bác học cũng bù luôn, nghe xong cũng thua luôn, hổng biết sao. Đó, cái đó là cái gì? Hành uẩn. Cái sức hoạt động của hành uẩn là như vậy, nó nhanh như vậy đó, nó nhanh như máy vi tính. À à mình dùng máy vi tính mình có thể ví dụ cho cái cái tâm của mình được. Cái màn ảnh mà hiện lên á là gì? Mình tượng trưng cho? Cho tưởng uẩn, là cái mình thấy, biết được, phải không? Còn cái bàn phím mà mình gõ đó là những cái suy luận cũng của tưởng uẩn á. Những cái tư tưởng mà mình gõ phím là mình cứ chuyền,
[52:05]ý nghĩ này, ý nghĩ kia là cái bàn phím. Hiện hình ảnh mà hiện lên á là hình ảnh của tưởng uẩn. Nhưng mà sự thật là gì? Cái hoạt động thực sự là gì? Của cái đầu máy vi tính, các cái mạch, các cái chip ở trong đó, nó hoạt động tính nhanh chớp, một giây nó tính là mấy triệu phép tính, mấy tỷ phép tính. Tính cái đó là nó làm thành kết quả mà nó đưa lên màn hình. Thì cái hoạt động của những cái linh kiện điện tử ở trong á, mình có thấy không? Không, mà nó nhanh không? Nó nhanh khủng khiếp, phải không? Thì cái hành uẩn mình cũng vậy. Hành uẩn cũng vậy. Cái sức hoạt động của nó cũng vậy. Nó hoạt động rất nhanh, rất nhiều,
[52:45]rất giỏi, mà mình không biết, không biết, mà nó đưa ra rất rất những vấn đề. Nó có cái này nữa ha. Thôi, cái đó khoan hãy nói. À ví dụ thế này. Ví dụ như là có người ngồi ở nhà chợt linh cảm là lát có khách tới thăm. Không biết ở đây chúng ta có ai có trường hợp đó chưa? Cũng có phải không? Mình đang ngồi ở nhà mình chợt nghi nghi ủa lát chắc có khách tới thăm, không dám đi đâu hết. Lát có khách tới thăm thiệt. Cái gì làm mình biết điều đó? Cái gì làm mình biết điều đó? Phải là ông Thần bà Ứng không? Không phải. Chính cái gì? Cái linh cảm nó thuộc về gì? Thuộc về hành uẩn. Vô thức á, thật ra nó cả thức uẩn nữa,
[53:40]nó có thức uẩn, linh cảm nó thuộc về thức uẩn. Nhưng mà thức uẩn với hành uẩn nó nằm trong vô thức, mình nói đây là hoạt động vô thức. Hoặc là nhất là những người mà công an á, những người công an mà giỏi trong cái nghề của họ đó, họ có những cái trực giác kỳ lạ lắm. Là ví dụ như khi điều tra một vụ hình sự, vụ án cái tội phạm trốn mất tiêu hoặc là tội phạm che đậy, che giấu. Như cái người vi phạm tội nhưng mà họ che đậy, họ chứng tỏ là họ không có phạm và cái nghi ngờ nằm qua người khác. Nhưng mà một ông công an có trực giác mạnh tự nhiên ổng cứ xông tắp vô ngay cái người mà không có chứng cớ đó.
[54:18]Tự nhiên trực giác bắt buộc ổng là: "Người này, không phải người khác." Và ổng rồi ổng mới đi tìm cái chứng minh sau. Đó, cái linh cảm nó thuộc về vô thức á. Hoặc như những nhà bác học cũng vậy, những nhà bác học là họ đoán được kết luận trước rồi họ mới chứng minh sau. Như nhà vật lý học Bohr, ngày xưa thì ai cũng tin rằng cái nguyên tử là cái cấu tạo nhỏ nhất của vật chất không thể chia chẻ được nữa. Ổng mới muốn tìm coi cái cấu trúc nguyên tử là gì? Tìm hoài hổng được. Một đêm đó ổng nằm ngủ, ổng thấy hình ảnh một cái trái cầu sáng nằm ở giữa, chung quanh có nhiều hạt quay xung quanh. Ổng thức dậy, ổng nghĩ:
[55:03]"Có lẽ đây là cấu trúc của nguyên tử." Cấu trúc nguyên tử là gồm một hạt nhân ở giữa và nhiều cái hạt quay xung quanh, rồi ổng đi tìm cách chứng minh cho cái kết luận đó và quả nhiên là đúng. Thì những nhà bác học cũng vậy, họ phát minh đôi khi là họ kết luận trước rồi mới chứng minh sau. Chúng ta cũng vậy, không biết mấy đứa trẻ trẻ tụi con đã từng nói chuyện với người nước ngoài chưa? Ví dụ tụi con học tiếng Anh, tụi con đã từng nói chuyện với người nước ngoài thử chưa? Chưa hả? Có những trường hợp thế này, có trường hợp là mình nghe người ta nói một câu mình nghe không hết, đôi khi không nghe nữa mà vẫn hiểu được ý người ta đúng.
[55:43]Cái hiểu đó là gì? Là gì? Hành uẩn. Hoặc là thế này, một người họ đến nói chuyện với mình, tự nhiên mình đoán được họ muốn nói cái gì nữa. Ví dụ người đến thăm nhà mình cười cười đồ ha, vui vẻ hôm nay anh, chị khỏe không? Tự nhiên mình đoán: "Muốn mượn tiền cái gì đây hết trơn." Thì lát nói qua nói vòng vo lát: "Có tiền cho mượn đỡ vài triệu." Mà mình đã đoán trước, trước đó một phút là họ mới tới tàng tàng là mình đã biết rồi. Đó, nó như vậy. Nên cái mà cảm nhận được á nó không bằng tai mắt mình mà mình vẫn biết được, cái đó thuộc về vô thức á. Trong vô thức nó biết mà mình không biết tại sao nó biết, không biết tại sao nó biết. Đó, đó là hoạt động của vô thức.
[56:32]Mấy bà cụ ngồi nghe ý thức vô thức một lát hết muốn thức nổi.
[56:41]Cái này nó khó, nói về năm uẩn nó khó ghê lắm tại vì nó lần lần nó cao lên rồi, cho nên các Phật tử chịu khó nghe ha. Thôi kệ, ví dụ người mà nghe mà không thể nào mà thất thức luôn á thì cũng có lợi. Nhất là mấy cụ phải không? Như vậy cũng có lợi đâu có sao. Cứ nhờ đi chùa đó thì cám ơn thầy, nhờ thầy mà ở nhà mất ngủ vô đây ngủ được một giấc cũng tốt. Ở trong Thiền tông cũng vậy. Ở trong Thiền tông cũng vậy, có những người ngộ đạo khi họ gặp nhau họ nói những câu thiền ngữ bí hiểm. Những câu mà mình không suy nghĩ nổi. Ví dụ như một người đến hỏi: "Thế nào là đạo?" "Núi Tu-di." Thiền sư trả lời:
[57:26]"Núi Tu-di." Tức là cái câu hỏi mà mình nghĩ không ra, mình suy luận không được. Nhưng mà trong đạo họ hiểu nhau. Những người ngộ đạo họ hiểu nhau. Thì cái gì mà làm cho họ trả lời rất nhanh những cái câu rất bí hiểm? Cái đó là cái gì? Có phải do suy nghĩ không? Có phải không? Không phải là suy nghĩ, bởi vì suy nghĩ nó chậm, suy nghĩ rất chậm. Nhưng mà do hành ấm hoạt động, hành ấm hoạt động nhanh như vậy. Hoặc là mình xem trên đài là những võ sĩ mà đấu với nhau á, mình thấy trên võ đài họ đấu với nhau á, ví dụ như cái người kia họ, ông võ sĩ A ổng đấm vô mặt ông B một cái, ông B lúc đó có đứng suy nghĩ không?
[58:10]Chết tiệt, nó đấm mình vậy mình phải, tránh làm sao đánh lại sao? Có không? Nếu mà ổng suy nghĩ thì ổng chưa phản đòn thì ổng ổng ăn thêm cái đấm thứ mười rồi. Cho nên là không có suy nghĩ. Đánh là tự nhiên thôi. Như vậy cái gì, cái gì nó điều khiển tay chân mà phản ứng rất là nhanh lẹ? Cái gì? Hành ấm. Cho nên cái tốc độ làm việc của hành ấm là nó không có suy nghĩ, không cần suy nghĩ. Cho nên tại sao mà chúng ta nói rằng người ngồi thiền tâm thanh tịnh thì thông minh hơn? Bởi vì sao? Bởi vì chúng ta không sử dụng tưởng ấm mà chúng ta sử dụng hành ấm. Mà cái hành ấm hoạt động nhanh hơn và hiệu quả hơn.
[58:57]Còn tưởng ấm nó chậm lắm, chậm lắm.
[59:02]Cho nên một người mà muốn học giỏi, cũng như mình muốn có một bản lĩnh vững chắc để làm việc, để sống trong cuộc đời này, để mình làm ăn, mua bán, mình làm nghề, sáng tạo đủ thứ hết, thì mình nếu mà không dùng tới tưởng ấm nữa, tức là tâm mình thanh tịnh không suy nghĩ nữa, thì lúc tự nhiên cái hoạt động của hành ấm nó hiệu quả hơn rõ, rất rõ.
[59:28]Đó là cái giá trị của người biết tu thiền á. Mọi việc cứ như tự động vậy đó. Ví dụ như nói là một người mà bác sĩ giải phẫu đi, nếu mà người đó tâm thanh tịnh, tự nhiên cái đường mổ rất khéo. Hoặc một người nghệ sĩ cũng vậy, họ đánh đàn, nếu tâm họ thanh tịnh, tiếng đàn rất là rất là hay. Mọi công việc đều như vậy hết. Cũng như một người mà phải tổ chức một công việc, điều hành một cái buổi buổi họp rất lớn hoặc là một diễn giả, một người phải thuyết trình nhiều vấn đề, mà nếu người đó suy nghĩ thì có nói được không? Nói tới đâu trong bụng suy nghĩ tôi nói câu gì nữa, nói tới đâu nói câu gì nữa, thì khi mà đọc hết bài diễn văn thì kết quả sao?
[1:00:18]Kết quả là tất cả mọi người đều cảm ơn mình hết. Tại vì sao? Ngủ được giấc ngon quá chừng. Cho nên là cái người mà thuyết trình hay cũng vậy, cũng phải có khả năng là không suy nghĩ. Có người thì nhiều, ít, nhưng mà người càng sâu chừng nào, định càng sâu chừng nào thì cái nhạy, cái sáng của họ nhiều chừng nấy. Đó, mọi trong mọi lĩnh vực thì luôn luôn chúng ta cần sự an định, cần cái không suy nghĩ. Tức là phải ráng tu thiền. Hôm giờ chúng ta nói rất nhiều về thiền, mà ở đây về có ai ngồi thiền không? Về nhà có tập không? Hình như thầy trụ trì có tập thiền buổi sáng phải không ta? Cho nên nếu mà như vậy đó, quý Phật tử về nhà ráng mỗi ngày đều có
[1:01:04]tập, nó rất có lợi cho cả sức khỏe lẫn lẫn tinh thần của mình. Người già mà tập thiền được thì tinh thần cũng minh mẫn, bớt lãng trí.
[1:01:16]Bây giờ nói tiếp về hành ấm nữa. Hành ấm nó còn một cái cái vai trò nữa, nó chính là một cái nhà đạo diễn bí mật mà dựng nên cái hình ảnh, âm thanh và cả giấc mơ để chiếu lên bề mặt của tưởng ấm. Ví dụ như mình mình coi phim, ở đây chúng ta có coi video không? Có phải không? Thời buổi này chắc không ai mà không coi. Ví dụ trong phim mình thấy là ví dụ một cô gái có một mình cổ đi trong khu rừng vắng, đêm thì trời sấm chớp, mưa gió, cổ sợ hãi thì lúc đó có phải là có một mình cổ không? Có phải có một mình cổ không? Đằng sau là nguyên một đám đông đạo diễn, người quay phim, người cầm kịch bản, bao nhiêu người đi theo cầm sau này đó.
[1:02:08]Nhưng mà máy quay phim nó chỉ quay một mình cổ thôi. Nhưng đằng sau cái máy là quá chừng người, cả chừng năm sáu chục người phía sau để quay cái cảnh có một mình cổ. Thì cũng vậy, những cái tư tưởng mà nó hiện lên trên đầu mình á là không phải là chỉ có nhiêu đó, mà đằng sau đó là hành ấm đang đạo diễn, tạo ra tư tưởng. Cho nên thường là cái tư tưởng của mình, cái tưởng ấm của mình nó không có chủ động đâu, mà nó bị cái hành ấm bên trong điều khiển biến hóa. Mà cái hoạt động của hành ấm nó điều khiển cái tư tưởng mình mình không thấy, mình cứ tưởng à tôi suy nghĩ như thế là thôi, không phải. Chính do hành ấm bên trong.
[1:02:47]Ví dụ như thế này nè. À ví dụ như mình thấy một con chim bồ câu nó đậu lên trên trước bức tượng Quan Âm, hay là mình đi chơi công viên cũng vậy, một ngày trời mát, cái mình thả bộ trên công viên, trên bãi cỏ, cái mình thấy một cặp chim bồ câu nó đậu xuống dưới, nó đi tìm giun, dế hay cái hạt gì nó ăn. Thì lúc đó trong đầu mình nghĩ cái gì? Thì mỗi người nói ý nghĩ thầy nghe coi. Lúc đó mình nghĩ cái gì? Thử giơ tay lên nói cái ý nghĩ mình thử coi, ví dụ như vậy. Kìa, đạo hữu nghĩ gì nếu là bỗng nhìn thấy một đôi chim mà nó đậu trên bãi cỏ, đạo hữu nghĩ gì?
[1:03:30]Thảnh thơi, vui vẻ gì? Nhưng ví dụ như hai chục năm trước đạo hữu nghĩ cái gì? Ví dụ hai chục năm trước, nếu mà thấy đôi bồ câu đạo hữu nghĩ cái gì?
[1:03:42]Nó có nhiều vẻ lắm, là đôi khi mình thấy một cảnh á, cái người thì lại có ý nghĩ nên thơ ha, muốn làm bài thơ, nghĩ giữa đất trời thiên nhiên vậy, con người và thú sống với nhau một cách yên lành, đẹp đẽ, không có oán thù, không có giết hại. Nhưng có người thấy chim bồ câu nghĩ cái gì? Bắt nó lát đem về rô ti. Chúng ta
[1:04:07]thấy đó, cái tưởng ấm bên ngoài thì nó cũng là những ý nghĩ thôi, nhưng mà cái gì ở bên trong nó điều khiển ra để mình tạo thành những ý nghĩ đó? Cái gì? Hành ấm á. Những cái nó chứa giấu trong hành ấm á. Cái người mà tham ăn, tham nhậu á, thấy một con chim bồ câu cái ở trong nó điều khiển ra là tìm cách bắt con bồ câu. Còn cái người mà bên trong không có tham ăn, cứ nghĩ chuyện ham thơ ham thẩn rồi thôi thì nghĩ đến chuyện gì? Những hình ảnh nghệ thuật rồi đẹp đẽ rồi vậy đó. Còn con, con nghĩ gì?
[1:04:41]Không, bây giờ biết đạo rồi không dám, dám nghĩ lắm. Cả cái giấc mơ của mình nữa. Đêm mình nằm mơ
[1:04:55]thì cái giấc mơ đó là nó do mình muốn tạo ra hay là tự nó hiện ra?
[1:05:04]Hả? Tự nó hiện ra phải không? Chứ đâu phải là trước đi ngủ mình nói đêm nay mình có nằm mơ thấy mình là công chúa nha, cái tối đó cái thấy mình là công chúa được không? Không được. Nghĩa là tự nó à, nó muốn cho mình làm công chúa hay làm ăn mày là tự nó à, mình không có không có điều khiển được. Như vậy cái gì làm đạo diễn dựng nên những giấc mơ đó? Hành ấm, phải không? Hành ấm. Và giấc mơ có rất nhiều loại. Có những giấc mơ nó chỉ là những tư tưởng vẩn vơ thôi. Có những giấc mơ là nó thỏa mãn những cái khát khao bí mật mà mình không thỏa mãn được trong đời sống thực tại. Ví dụ như mình ước ao được đẹp hơn,
[1:05:48]giàu hơn vân vân, nhưng mà không được, đôi khi trong giấc mơ mình thấy được những cảnh đó, đó cũng là một loại. Nhưng có những giấc mơ báo điềm. Có những người họ nằm mơ mà một tháng sau chuyện nó xảy ra đúng như giấc mơ thấy. Ở đây có ai từng có không? Có hả? Có phải không? Có những người nằm mơ thấy ngược lại những chuyện trước nữa. Có trường hợp đó nữa. Cho nên cái giấc mơ nó nhiều loại chứ không phải một loại. Nếu mình nói giấc mơ nó chỉ là những cái tư tưởng huyễn vông thì mình chưa biết hết về giấc mơ. Giấc mơ rất nhiều loại. Nhưng thôi, phần sau thì mình sẽ giải thích về giấc mơ. Hành ấm, vô thức cũng là nơi ẩn núp của bản ngã.
[1:06:43]Nào giờ chúng ta nói về chấp ngã phải không? Nhưng mà chúng ta đi tìm, chúng ta sẽ thấy chấp ngã nó nằm ở đâu? Nằm ở đâu? Nơi thân này thì rõ ràng là nó có bản năng sinh tồn, nhưng mà nó chỉ là vật chất. Cảm giác cũng chỉ là hệ thống hoạt động thần kinh. Còn tư tưởng thì khi có, khi không, phải không? Khi nghĩ chuyện này, khi nghĩ chuyện kia. Cái bản ngã của mình á, cái chấp ngã thực sự á, nó giấu trong vô thức, giấu trong hành ấm. Nên nó rất mãnh liệt. Cái hoạt động của hành ấm rất là mạnh. Bản ngã lại cũng giấu trong đó. Cho nên mỗi người chúng ta đều có cái chấp ngã rất mãnh liệt. Mắng ai thì được, chứ đừng có mắng mình. Mắng mình là mình giận liền.
[1:07:26]Còn mắng người khác nhiều khi mình vui nữa. Đó, kỳ cục vậy đó. Chứ đừng có mắng mình. Cái bản ngã nó nằm trong đó rất mãnh liệt. Cho nên có người tu Thiền á, tâm được thanh tịnh mà bản ngã vẫn chưa hết là vì lý do đó. Vì trên bề mặt tưởng ấm á, họ không còn tư tưởng nữa. Thấy nó lặng lẽ, thanh tịnh rồi. Trên bề mặt tưởng ấm hết, hết tư tưởng rồi. Nhưng mà ở trong sâu, họ chưa có tẩy sạch được cái hành ấm này, thì bản ngã bên trong còn rất mãnh liệt. Chúng ta sẽ gặp những người như vậy. Mà nếu có gặp những người như vậy, chúng ta đừng ngạc nhiên. Là sao thấy người đó họ nói rằng họ tâm đã hoàn toàn thanh tịnh,
[1:08:10]ngồi thiền không suy nghĩ gì nữa, nhưng mà trong đời sống chúng ta thấy là họ vẫn còn cái ngã, vẫn còn hơn thua, vẫn còn tự cao, thì sao? Mình đừng có... đừng ngạc nhiên. Bởi vì họ nói họ định đúng, họ không nói dối đâu. Nhưng mà cái định trên bề mặt của tưởng ấm thôi. Còn cái ngã giấu trong hành ấm họ vẫn, họ cũng chưa kiểm soát được. Đó. Nên chúng ta sẽ gặp, sau này sẽ gặp. Mà càng tu sâu, chúng ta sẽ gặp tới những trường hợp đó. Hành ấm cũng là nơi ẩn núp của ái kiến. Ái kiến. Cái sự thương yêu á, thương ghét á, nó cũng nằm ở trong hành ấm. Tuy nhiên, cái ái, tức là cái thương ghét, nó nằm trong hành ấm nhưng mà nó lộ ra bên ngoài tưởng ấm một phần.
[1:09:00]Nên mình thương ai, mình có biết là mình thương người đó không? Biết không? Biết chứ. Biết. Bởi vì cái ái của mình nó có lộ ra bên ngoài tưởng ấm một phần, cho nên mình có biết. Như tụi con còn trẻ, cái đó dễ thấy lắm. Gặp người nào đó tự nhiên về nhà rồi mà cái người đó cứ theo về nhà mình luôn. Đêm nằm trằn trọc, trằn trọc cái hình ảnh người đó cứ hiện ra, hiện ra hoài, không biết sao kì, người dưng mà sao mình kì cục không biết nữa. Thì đó, bởi vì cái ái nó lộ ra bên ngoài tưởng ấm một phần. Nhưng mà nó có cái này nữa, cái ái đó nó mạnh hay yếu? Mạnh hay yếu? Cái ái đó mạnh hay yếu? Hình như là trong cái phim hay truyện gì mà truyền thuyết tình yêu
[1:09:43]á, người ta có nói là tình yêu mạnh hơn sự chết, phải không? Có nghe câu đó không, tụi con trẻ trẻ nghe không? Thầy có nghe thuật lại câu đó: "Tình yêu mạnh hơn sự chết". Nên đôi khi là người ta dám vượt qua cái lễ giáo để được yêu mà. Nên có những cô gái vậy đó, ví dụ như thường theo đúng cái nghi thức của Đông phương mình thì phải có đám cưới, nhưng mà hai bên cha mẹ khắt khe quá mà họ không thể sống thiếu nhau được nên họ bèn bèn xách gói đi. Đó, cái sức mạnh của tình yêu. Hoặc có những trường hợp thế này, là hai người yêu nhau mà biết cái tình yêu mình là vô lý, vô lý, không thích hợp mà họ vẫn yêu.
[1:10:22]Tại sao vậy? Tại vì có một triết gia Tây phương nữa, cái câu này thầy đọc lâu quá, không biết của ai nói rằng: "Con tim có những lý lẽ mà lý trí không hiểu được". Họ nói như vậy nhưng mà nếu mình nghiên cứu theo năm ấm á thì phải nói như thế này: Bởi vì cái ái nó là của hành ấm nên nó rất mãnh liệt. Còn cái suy nghĩ của mình là nó ở đâu? Nó chỉ ở gì? Nó ở tưởng ấm thôi. Mà tưởng ấm là không có xi nhê gì với hành ấm hết. Cho nên nghĩa là dùng trên lý luận mình có nói, trời, răn đe ai lại giải thích nói đừng thương thằng đó nghe con, thằng đó ba trợn nghe con, đó bốn trợn gì đó. Thì nhưng mà con tim nó có một sức mạnh nữa bởi vì nó nằm trong hành ấm lận.
[1:11:10]Cho nên làm sao? Là
[1:11:14]vẫn thương thôi, đó. Nên cái cái ái nó lại như vậy. Rồi như cái ghét, cái thù ghét cũng vậy. Khi mà người đó làm cái gì xúc phạm tới mình, mình ghét họ. Cái ghét đó nó cũng rất là mạnh và rất là dai dẳng. Nên đôi khi cái ghét đó mà mình phải hại họ, giết họ, đánh họ, mắng họ, tức là làm chuyện tội lỗi á. Biết là tội lỗi, nhưng mà để thỏa mãn cái sự thù hận của mình, mình vẫn phải gây tội giết hại người đó. Đó là cái sức mạnh của cái ái trong hành ấm. Hành ấm ghê gớm và mạnh dữ lắm. Nên cái chấp ngã trong đó cũng rất là mạnh, mà cái ái ở trong đó cũng rất là mạnh. Những cái hoạt động trong đó, cái thông minh, cái suy luận ở trong đó cũng rất là mạnh.
[1:11:56]Còn nào giờ tức là chúng ta không có biết về nó nhiều, chúng ta cứ tưởng cái tâm hồn mình đơn giản, không có đơn giản. Những cái phần mà rắc rối, ghê gớm nhất nó giấu hết trong vô thức, trong hành ấm. Mà hành ấm cái hoạt động nó mình không biết.
[1:12:15]Cái thông minh thật sự của một người nó nằm ở đâu? Nằm ở đâu? Ở hành ấm, phải không? Ở hành ấm. Nên những cái khả năng mà suy luận, phán đoán nhanh, hiểu nhanh toàn là của hành ấm. Nhiều khi mình nghe người ta giảng một câu gì, giải thích một điều gì đó, mình ngồi nghe thôi, không suy nghĩ mà vẫn hiểu hết. Thì như vậy cái suy nghĩ là của tưởng ấm, ở đây mình không suy nghĩ mà vẫn hiểu, thì cái hiểu đó là của hành ấm. Nó hoạt động nhanh lắm, nó suy luận, nó chấp nhận, nó loại bỏ. Người ta nói một câu vô lý, mình nghe biết liền. Và cái người thông minh nhiều, thông minh ít khác nhau là do cái gì?
[1:12:54]Do cái hành ấm của họ khác nhau nữa. Mà hành ấm khác nhau là nghĩa là sao? Nghĩa là cấu tạo não khác nhau. Cái vùng não, cái tưởng ấm nó nằm ngoài vỏ não, nhưng mà trong sâu não nó có những vùng thần kinh, những cái trung khu thần kinh. Mỗi trung khu nó phụ trách một phần việc: có trung khu về trực giác, có những trung khu về ngoại ngữ, có những trung khu về nghệ thuật, vân vân, về chữ viết, về ngôn ngữ. Thì những cái trung khu nằm bên trong nó thuộc về hành ấm. Nó hoạt động rất nhanh, rất là lẹ, còn cái suy nghĩ bên ngoài nó chậm lắm. Mỗi người khi mà sinh ra đó, do cái nhân quả của mình nên có cái cấu tạo não khác nhau,
[1:13:34]nó có cái hành ấm khác nhau, nên người thông minh nhiều, người thông minh ít. Với nó có một cái này nữa, là mỗi cái hoạt động của cái não nó có một cái cái tần số của nó. Ví dụ như là những cái suy nghĩ, những cái suy nghĩ mà của vỏ não, của tưởng ấm á, thì nó có cái tần số nó tần số thấp, nghĩa là bước sóng nó dài. Thầy nói tần số với bước sóng chắc không ai biết hết trơn. Không biết đây có ai học điện tử không? Thôi thì cứ nói, buộc phải nói thôi ha, tại vì thôi có khi mà tự nhiên nghe mà ý thức không được, vô thức cũng được thì mình khỏi thức luôn cũng được, nhưng buộc lòng phải nói nha. Là thế này, cái vỏ não trong cái cái tưởng ấm nó hoạt động á,
[1:14:21]cái tần số thấp nên cái bước sóng nó dài, có nghĩa là cái sóng nó phát ra thô lắm. Khi mình tắt cái tưởng ấm được, không suy nghĩ nữa thì bắt đầu cái hành ấm nó hoạt động mạnh. Mà cái sóng của hành ấm nó rất là... cái tần số nó rất là cao, cái bước sóng rất là ngắn. Có nghĩa là cái sóng nó rất nhuyễn, rất tế, rất nhuyễn, rất tế. Nói sóng rất nhuyễn, rất tế, rất thô thì chắc không ai biết nổi, thôi kệ cứ phải nói. Sau này có ai thắc mắc thì thì đến gặp riêng mà tìm hiểu nha. Nó như thế này: chính vì cái hành ấm mình á nó có cái bước sóng nó nhuyễn á, cho nên nó tràn lan hết trong mọi cái ngõ ngách của cuộc
[1:15:02]đời để nó biết chuyện này, nó biết chuyện kia. Như một người đến trước mặt mình, cái hành ấm nó phát ra, nó biết được bản chất người đó liền. Nó biết cái người đó tốt, xấu, thế này thế kia, cái hành ấm nó biết liền. Tại vì cái cái cái sóng mà của hành ấm nó phát ra á là sóng nhuyễn, nên nó nó luồn lách trong mọi ngõ ngách của cuộc đời này. Những cái linh cảm của mình á là do hành ấm. Cái sóng của hành ấm nó phát đi mà nó biết được. Mình đứng trước mặt một người, mình đánh giá được người đó cũng là vì cái sóng của hành ấm nó phát ra mà mình biết được. Nhưng nó bị
[1:15:36]cái sóng của tưởng ấm che lại, cái sóng của tưởng ấm nó che lại. Cái sóng của tưởng ấm nó thô lắm, nó ngắn, nó chậm mà nó thô, nó không biết gì hết. Nên mình đứng trước một người mình không biết gì hết là tại sao? Tại vì mình mải suy nghĩ, mình mải suy nghĩ. Mình mải suy nghĩ cho nên cái sóng thô nó chặn mất. Còn nếu mà mình lắng cái tưởng ấm xuống, không suy nghĩ, thì hành ấm nó phát ra, nó biết hết trơn mọi chuyện, đó. Đó là tại sao mà những người họ tu cao, họ biết được nhiều việc hơn mình là như vậy. Còn mình tu chưa có nhiều, mình cứ lo suy nghĩ, cái sóng của tưởng ấm nó nó chặn hết mọi cái biết là mình không biết gì hết.
[1:16:12]Còn cái người họ tu cao, cái tưởng ấm họ dừng lại, cái hành ấm nó phát ra cái sóng rất là nhuyễn, nó mò tới mọi chỗ nào nó cũng biết hết, nó là như vậy.
[1:16:24]Một cái nữa là
[1:16:28]hồi nãy mình nói là sắc ấm nó tạo nên bản năng sinh tồn phải không? Thọ ấm tạo nên bản năng hưởng thụ. Hai bản năng đó nằm ở đâu?
[1:16:39]Hai bản năng nó nằm ở đâu?
[1:16:43]Mặc dầu nó được tạo nên bởi sắc ấm và thọ ấm, nhưng mà nó nằm ở trong hành ấm, nó nằm ở trong hành ấm. Như vậy. Bởi cái cái mà hành ấm nó còn là hệ thống thần kinh thực vật nữa, tức là những cái thần kinh mà tự động hoạt động đó. Ví dụ như mình nói thế này: cái tim mình đập á là thuộc thần kinh thực vật, nó tự động nó đập thôi, chứ mình muốn nó ngừng cũng không được, mà mình muốn nó đập nhiều hơn cũng không được, nên nó là thần kinh thực vật, nó tự động nó hoạt động, tự động nó làm. Thì bằng cái ý muốn của tưởng ấm, bằng cái tưởng ấm á, mình kêu nó ngừng đi, nó có ngừng không? Không ngừng. Tại vì tưởng ấm này nó là thần kinh động vật, cái sóng nó thô.
[1:17:28]Còn cái thần kinh thực vật nó được điều khiển bởi cái hành ấm, cái sóng nó nhuyễn nên cái ý muốn của tưởng ấm không làm cho tim mình ngừng đập được. Nhưng khi một người mà được cái định, dừng được cái tưởng ấm lại, chỉ còn cái hành ấm, họ muốn tim ngừng đập là tim ngừng đập, mạch ngừng nhảy, tim ngừng đập, phổi ngừng thở, không chết, giống như hóa thạch.
[1:17:57]Có nhà yoga nọ, ổng cho thí nghiệm chôn ổng xuống đất 7 ngày. Thì những nhà bác học mới gắn những cái thiết bị đo nhịp tim, đo các chỉ số về về con người, huyết áp, hơi thở, vân vân. Cho ổng đóng trong một cái hòm, đặt xuống đất chôn, lấp kín. Rồi họ theo dõi, họ ghi lại những cái tín hiệu, họ thấy từ từ á cái cái cái dao động của tim á, cái mạch đập của tim nó chậm lại từ từ, chậm lại từ từ, chậm lại từ từ, cái nó ngừng. Nó ngừng một lâu một thời gian nó nhích chút xíu, nó ngừng thiệt lâu cái nó mới nhích lên chút xíu. Đó. Tức là người đó dưới đó tim ngừng đập mất rồi. 7 ngày sau khui ổng lên, rồi xoa xoa bóp cho ổng,
[1:18:37]từ từ cái ổng tỉnh lại, tim đập lại bình thường. Đó. Đó là những người mà họ có cái sức định, tưởng ấm dừng hoạt động, còn cái thức ấm, nên họ điều khiển được cái thần kinh thực vật. Mình nói về thức ấm. Thức ấm là khả năng lưu trữ những ký ức, trí nhớ của mình. Nhiều khi mình còn gọi là tạng thức, nhưng mà cái hoạt động của thức ấm nhiều lắm. Là ví dụ như mình học được cái gì, mình biết được cái gì thì nó vô trong thức ấm liền, vô nằm trong đó hết. Khi nào mà muốn nhớ đó, thì hành ấm nó mới lục trong thức ấm nó đưa ra ngoài tưởng ấm. Tức hành ấm nó là cái trung gian á. Mình tưởng ấm mình muốn nhớ cái gì thì hành ấm nó lục trong đó, nó đưa ra.
[1:19:25]Bây giờ ví dụ như là mình nói một câu rất là thường bình thường thôi. Ví dụ như một giờ có bao nhiêu giây? Một giờ có bao nhiêu giây? 1 giờ có 60 phút thì mình mỗi ngày mình nhớ rồi, nhưng 1 giờ có bao nhiêu giây? Phải ngồi nhân tức là không nhớ. Còn cái người mà đã học từ nhỏ đó, có nhớ con số này rồi, bây giờ tạm thời quên, nghe hỏi cái sựng khựng lát nhớ lại 3.600 giây, phải không? Đó là mình lục trong ký ức, mình không cần phải nhân mà ký ức nó lục lọi lấy ra liền. Đó là cái lưu trữ trong ký ức. Nó lưu trữ những khuynh hướng của mình nữa. Ví dụ như là một người hiền lành hay ác độc, tham lam hay thích thơ hay là người thích võ thuật.
[1:20:17]Những cái khuynh hướng đó nó nằm ở đâu? Nằm trong thức ấm.
[1:20:23]Và thấy thức ấm nó điều khiển cuộc đời mình như thế này. Ví dụ như có một người đến chửi mình thì mình phải nói cái gì? Mình trả lời thế nào với họ? Mình sẽ nói sao? Nó tùy người, tùy cái khuynh hướng mà mình đã chứa trong trong thức ấm. Nếu mà trước kia đó, cái thức ấm mình nó nó nó chứa những cái tư tưởng là giận hờn, dữ dằn, ha, hung hãn thì khi người ta chửi mình cái mình mình mắng lại, mình phản ứng lại liền, mình làm dữ lại theo cái khuynh hướng đã được giữ trong trong thức ấm. Nhưng mà nếu mình là người đi chùa, mình là người quen cái nhẫn nhục, hiền lành, khi người ta chửi mắng mình thì mình sao?
[1:21:16]Cái khuynh hướng trong đó là gì? Khuynh hướng trong đó là sự tha thứ, thương yêu, nhẫn nhục, cái mình im lặng không nói. Đợi người ta nguội rồi mình mới mới giải thích. Đó, đó, mình phản ứng trước cái cuộc đời bên ngoài theo cái khuynh hướng được giấu trong thức ấm. Thức ấm nó là cái này nữa: nó là cái biết phủ trùm cả không gian và thời gian nữa. Cái biết phủ trùm cả không gian và thời gian. Cái biết của thức ấm á, nó có thể biết được mấy kiếp quá khứ và mấy kiếp vị lai. Cái người mà nhiếp tâm vào trong định, dừng được tưởng ấm, khống chế được hành ấm, còn lại cái thức ấm á thì người đó có thể biết được
[1:21:58]một số kiếp ở quá khứ, biết được một số kiếp ở vị lai. Đó là thời gian. Còn trên cái không gian á, họ sẽ biết được những chuyện rất xa. Ví dụ như là họ người họ nhập vào định được ha, họ dừng được tưởng ấm nè, họ kiểm soát được hành ấm nè, thì cái biết của thức ấm á nó phủ trùm cả cái Trái Đất này. Họ muốn biết một chuyện ở đâu là họ biết ở đó liền. Ví dụ ngồi đây họ muốn biết bên Mỹ có chuyện gì họ biết liền, hoặc họ biết trong rừng rậm Phi Châu có cái gì họ biết liền. Đó. Đó là cái biết của thức ấm nó khủng khiếp như vậy. Nhưng mà bình thường tại sao mình không biết? Nếu là mình có thức ấm phải không?
[1:22:35]Mà thức ấm của mình thì nó biết như vậy, nhưng mà tại sao mình không biết gì hết? Tại sao? Tại sao? Tại vì tưởng ấm nó che. Mình đang mình đang sống với tưởng ấm cho nên mình không có nhận được hành ấm nó đang làm gì, thức ấm nó đang biết gì. Mình mãi sống với tưởng ấm thôi, sống với thọ ấm và sắc ấm thôi. Mình đang sống ở cái ba ấm ở bên ngoài thuộc về ý thức, cho nên những cái biết, những cái làm của vô thức mình không biết. Cho nên mình không biết gì hết. Tại vì mình đang sống với hành ấm với tưởng ấm nên mình chỉ nhìn thấy ai thì biết người đó, nghe cái tiếng gì thì biết chuyện đó, còn ngoài ra không biết gì nữa.
[1:23:23]Hôm nay thì mình định nghĩa xong tổng quát về năm ấm. Kỳ tới mình sẽ nói về những cái tương quan giữa năm ấm, những hiện tượng liên quan tới năm ấm và nhiều vấn đề của năm ấm.
[1:23:40]Có ai hỏi gì không? Còn vài phút. Xin mời. Xin mời. Nói lớn lên. "Mô Phật, dạ thưa bạch thầy, từ xưa đến nay..." Cô cô chờ chút nha, cô kia có hỏi trước. "Từ xưa đến nay thì em nghĩ rằng, em cứ nghĩ rằng là cái cái thức ấm đó là bên thế gian người ta nghĩ là gọi là cái giác quan thứ sáu á thầy. Mà bây giờ nghe thầy giảng như vậy thì con nghĩ tất cả mọi người đều có thức ấm. Nhưng mà vì cái tư cái cái tư tưởng nó làm cho con người nó bị không không không định được, cho nên cái thức ấm nó không có hoạt động tùy theo cái khả năng..." À không phải là thức ấm không hoạt động được, mà cái biết của thức ấm mình không biết, mình không nhận được cái biết của thức ấm.
[1:24:25]Ví dụ như chúng ta ngồi đây á, chúng ta vẫn cảm nhận được hết những cái bí mật của chung quanh này. Cái thức ấm á nó vẫn biết được từng con người chung quanh đây hết, nhưng mà cái tưởng ấm mình không biết gì hết. "Dạ thưa bạch thầy con muốn hỏi là ý con, nghĩa là tất cả mọi người đều có linh cảm..." Đều có khả năng đó hết. Mọi người đều có hẳn cái khả năng đó hết. Nhưng mà mình bị che là vì tưởng ấm nó che. Cái hoạt động của tưởng ấm nó che lấp, mình đang sống với tưởng ấm mà. "Dạ thưa bạch thầy con cứ nghĩ là cái thức ấm đó bên thế gian người ta gọi là cái linh cảm thứ sáu theo em nghĩ như vậy." Nó cái giác quan thứ sáu hay cái linh cảm
[1:24:59]mà nào giờ người ta hiểu á, nó cạn lắm, nó đơn giản, nó tầm thường lắm. Còn cái biết của thức ấm nó khủng khiếp lắm, gấp triệu lần những cái đó nữa, không đơn giản. Cụ cụ hỏi gì? Cụ nói là cụ không đi chùa hằng ngày, không biết kinh kệ, chỉ biết lạy Phật không, thì có kết quả gì không? Thì nó cũng có cái kết quả theo cái nhân mình đã gieo. Ví dụ như mình lạy Phật thì có cái phước của lạy Phật. Và nếu mình hiền lành, bắt chước ông Phật, thấy ông Phật ngồi hiền mình cũng bắt chước như vậy, mình được cái phước của hiền lành. Thấy ông Phật ổng ngồi thiền quanh năm suốt tháng, mình cũng bắt chước ngồi thiền thì không cần kinh kệ gì,
[1:25:38]mình cứ ngồi thiền, giữ tâm thanh tịnh thì mình được cái công đức của cái ngồi thiền. Đó. Còn nếu sau này khi mình qua kiếp sau, mình trở lại một đứa trẻ có cái nhân duyên với Phật pháp, bắt đầu mình được học nhiều, mình biết nhiều thì mình đạt được những công đức lớn hơn nữa, lớn hơn nữa. Cho nên việc tu hành nó phải qua nhiều kiếp. Mỗi kiếp mình cứ tích lũy dần dần, dần dần cho cái nhân nó lớn lên từ từ, vậy thôi. Miễn là mình đừng có tự cao, đừng có đố kỵ thì cái phước mình nó không mất. Chỉ khi nào mình tự cao, mình ganh tị với người khác thì phước nó sẽ biến mất. Còn không á, mình cứ tu dần dần qua từng kiếp thì cái
[1:26:16]công đức nó cứ lớn lên dần dần, nên cụ yên tâm ha. Mời ngồi. Dạ, cô hỏi lại ví dụ như thầy đang giảng rồi có mấy người làm cái gì đó mà ảnh hưởng tới cái việc nghe pháp của người khác thì thầy có cái cách gì làm lại không? Thì thầy thứ nhất là thầy không có phép. Cái thứ hai nữa là nếu mà thầy tu khá á thì thầy bình thản, còn nếu thầy tu dở á thì thầy bực bội, vậy thôi.