[0:08]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch trên chư tôn Hòa thượng, chư Thượng tọa, chư Đại đức Tăng Ni. Giờ phút đây, đạo tràng Phật tử của chúng con đã trang nghiêm thanh tịnh, tất cả hướng vọng lên lễ đài, chuẩn bị được cung thỉnh quý Ngài quang lâm ban bố cho chúng con những lời pháp nhũ. Giờ đây, chúng con thay mặt Ban tổ chức thành kính cung thỉnh Thượng tọa Giảng sư, chư tôn Thượng tọa, Đại đức Tăng quang lâm pháp tòa. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Con xin được giới thiệu. Thứ nhất là Thượng tọa Thích Viên Giác, trụ trì chùa Từ Tân. Còn chức trong Giáo hội gì nhiều lắm thầy không nhớ nữa, cái gì làm tùm lum hết à.
[0:56]Xin cho tràng pháo tay ạ. Hôm nay là Thượng tọa sẽ cho chúng ta bài thuyết pháp để mừng Đại lễ Thành đạo. Vị kế tiếp là Thượng tọa Thích Phước Lợi là Phó Ban Trị sự Thường trực tỉnh Cà Mau. Cũng là một vị giảng sư nổi tiếng và một người hành đạo nổi tiếng ở Cà Mau. Hôm nay về đây thăm chùa ta để mừng Đại lễ Thành đạo. Một lát thầy cũng sẽ có vài lời đạo từ để ban bố cho Tăng Ni và Phật tử. Vị thứ ba là Thượng tọa Thích Thông Hiền. Từng là Tri sự ở Trúc Lâm Thiền Viện ở trên Đà Lạt. Bây giờ cũng là trụ trì cái ngôi chùa trên Đà Lạt, đã từng đi nhiều nước để thuyết giảng. Và bây giờ là chúng con xin thỉnh chư vị Thượng tọa điều khiển cái
[1:31]buổi thuyết giảng hôm nay cho chúng con được ân triêm công đức. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:39]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thượng tọa Viện chủ chùa Phật Quang, Trưởng ban Tổ chức Đại lễ Phật Thành đạo Phật lịch 2553. Kính bạch nhị vị Thượng tọa chứng minh. Kính bạch chư tôn Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni chứng minh. Kính thưa toàn thể đại chúng có mặt hôm nay. Kính bạch chư tôn đức, kính thưa quý liệt vị. Hôm nay theo thông lệ hằng năm, chùa Phật Quang tổ chức long trọng Đại lễ Kỷ niệm Đức Phật Thành đạo. Và năm nay chúng ta lại có duyên lành hội ngộ với nhau ở nơi đây. Để ôn lại cuộc đời của Đức Phật, những gì mà Ngài đã thành tựu dưới cội Bồ đề. Và những gì Ngài đã cống hiến cho nhân loại suốt hơn 25 thế kỷ qua.
[2:37]Và chúng ta rất là tự hào đã được làm đệ tử của Phật, noi theo Phật, theo con đường, theo ánh sáng mà Đức Phật đã sáng soi, đã dẫn dắt chúng ta. Tất cả chúng ta đều biết cuộc đời của Phật là cả một cái bài giáo lý sống động. Có rất nhiều bài học ở nơi cuộc đời của Ngài. Mà hơn tất cả những cái lời dạy, những cái bài giáo lý mà chúng ta học ở trong kinh.
[3:13]Để thành tựu đạo quả ở dưới cội Bồ đề, Đức Phật của chúng ta đã trải qua rất nhiều kiếp mà trong kinh thường gọi là ba a-tăng-kỳ kiếp. Từ thuở ban sơ là một chúng sinh không có giác ngộ, đang thọ nhận sự đau khổ ở cảnh giới địa ngục. Để từ đó dần dần đi lên, thăng hoa dần dần. Và để rồi sau ba a-tăng-kỳ kiếp dài lâu, Ngài đã đắc thành đạo quả. Và khi mà Ngài tu hành từ bỏ gia đình, hoàng cung, từ bỏ tất cả những gì là tốt đẹp nhất của cuộc đời để xả thân đi vào trong rừng tu hành. Đường tu của Ngài cũng không dễ chút nào. Ngài phải lặn lội tìm kiếm, gọi là tìm thầy học đạo. Rồi Ngài phải tự mình tu hành, khổ hạnh sáu năm trời.
[4:15]Và với sự quyết chí, Ngài đã phải vượt qua, phải thắng được những cám dỗ, những cái phá hoại, những chướng ngại của Ma vương. Để rồi mới thành tựu đạo quả. Nói đến chữ Thành đạo, chúng ta thấy đơn giản. Bởi vì mình nghĩ đó là Phật, là người đã tích lũy quá nhiều công đức. Cho nên chúng ta không cảm nhận được cái gì gọi là khó khăn ở nơi sự thành tựu đạo quả của Ngài. Nhưng quả thực Đức Phật đã nỗ lực tinh tấn rất nhiều kiếp. Và nhất là phải tinh tấn cái kiếp cuối cùng để trở thành một vị Phật không đơn giản chút nào. Như vậy gọi là thành Phật rất khó. Cho đến bây giờ là gần 3.000 năm chưa có vị Phật
[5:06]nào thành, cho nên thành Phật không dễ. Chúng ta thường mơ ước là mình cố gắng để mà tu theo Phật, để mong rằng một ngày nào đó mình sẽ thành Phật như Phật. Như Đức Phật đã nói: Ta là Phật đã thành và các con là Phật sẽ thành. Cho nên chúng ta là người Phật tử thì đều mơ ước là tương lai sẽ được thành Phật. Không biết quý vị có mơ ước vậy không? Các thầy đó thì đều ngày ngày tâm niệm cố gắng làm thế nào để thành Phật càng sớm thì càng tốt. Nhưng bởi vì cái đường thành Phật khó quá, cho nên có nhiều người nghĩ rằng là mình rất là khó để mà thành. Các thầy xuất gia tu tập ngày này qua ngày nọ ở trong chùa, hy sinh tất cả những cái đời sống thế
[6:08]tục, toàn tâm toàn ý để mà vào chùa để mà tu niệm. Vậy mà các thầy cũng còn chưa thành, huống gì là mình. Cho nên thành Phật rất là khó. Rồi quý vị coi phim Tây Du Ký đó, thì thấy mấy thầy trò của Tam Tạng đi thỉnh kinh. Tức là một cái hành trình để mà thành Phật đó. Trên mặt lịch sử thì đi thỉnh kinh nhưng mà trên mặt huyền thoại đó, thì mấy thầy trò của Tam Tạng đi thỉnh kinh là hành trình về phương Tây. Và sau khi đi về phương Tây đạt được cái điểm đến rồi thì đều là thành Phật cả. Mỗi người đều trở thành một vị Phật. Quý vị thấy Tam Tạng đi thỉnh kinh nó cũng gian lao cực khổ, phải vượt qua như vậy là tám mươi mốt cái nạn.
[7:02]Chắc là Phật tử mình ai cũng nhớ hả, Tam Tạng thỉnh kinh. Đó là cái hành trình hết sức là cực khổ. Điều đó là cái thông điệp để nhắn gửi với tất cả chúng ta rằng: Con đường đi tu, gọi là con đường tu hành, mà nếu như mà không có gian lao trở ngại, dễ dàng giống như húp cháo đó thì không có tu hành được, không có thành tựu được gì hết. Cho nên người nào tu mà thấy nó ngày nào cũng phây phây, thoải mái, ngày nào cũng mát mẻ, cũng thanh thản, cũng vui tươi, hớn hở, ngày nào như ngày nấy là biết là khó để mà thành tựu được cái gì. Nó phải có một cái gì ở trong cái đời sống của mình, một cái sự cọ xát, một cái sự chướng ngại, trở ngại, khó khăn.
[7:52]Rồi cái giá trị của sự thành tựu nó mới thật có thực và có giá trị. Thì chúng ta cũng vậy, chúng ta đi tu mặc dù chúng ta là người xuất gia hay là người tại gia. Khi chúng ta đã phát tâm để đi vào con đường tu tập thì chúng ta đều là gặp nhiều trở ngại lắm. Không dễ chút nào. Thường thường thì chúng ta tu đó, tiến được ba bước thì lui cỡ bốn bước. Người nào giỏi đó, tiến ba bước, lui ba bước gọi là huề. Phần lớn tu là huề hết. Cho nên tu tới ba bốn chục năm, đi chùa từ cái thời còn thiếu nhi mà bây giờ trở thành ông già bạc tóc. Nhưng mà vẫn cứ như xưa, không có tiến bộ bao nhiêu. Là bởi vì do mình đi tới ba bước nhưng mà mình cũng lui ba bước.
[8:44]Có nhiều người tệ hơn, lui bốn năm bước, cho nên tệ hơn trước khi tu. Thì cũng có như vậy. Và dĩ nhiên cái người mà được thành tựu tới ba bước, lui một bước, hai bước thì người như vậy chớ không nhiều. Con đường tu nó khó lắm. Thành ra có nhiều người đi vào chùa, nhiều thanh niên đi vào chùa, tay cầm chuỗi hột, cổ đeo một chuỗi nữa, hai tay hai chuỗi, lần liên tục. Rồi ngồi xuống: "Thưa thầy, tại sao ông thầy này như thế này, tại sao ông thầy kia như thế kia? Tại sao mọi người lại dở như vậy? Tu hành sao yếu như vậy?" Tức là nó nói lung tung. Tôi hỏi thì anh đang tu cái gì vậy? Nó: "Niệm Phật". Tôi bảo:
[9:34]"Niệm Phật, niệm ngày bao nhiêu chuỗi?" "Niệm không hở, liên tục". Tôi nói nãy giờ anh hở quá trời luôn. Bởi vì nói lung tung.
[9:47]Mà mình tu niệm Phật tại sao mình cứ phê bình, chỉ trích, rồi mình cứ tưởng rằng là mình chắc nhiều hơn người khác. Thường thường là vậy, thường thường cho mình là thành công, cho mình là có công phu. Rồi nhìn người khác á là dở, thấy yếu, cho nên có cái thái độ khinh thường. Thì những cái điều đó rõ ràng là được ba bước, lui tới bốn năm bước là vậy. Có nhiều người Phật tử đó chán đời, cũng vì nhiều lý do mà thấy cuộc đời nó đáng chán, thành ra thích đi chùa, thích vào chùa để tu. Thì tới chùa hỏi chúng tôi là: "Thầy thấy con đi tu được không? Chứ con thì đối với cuộc đời con chán lắm rồi". Tôi hỏi:
[10:35]"Vì sao đi tu?" - "Là con thấy xung quanh con ai cũng đau khổ hết. Chả thấy hạnh phúc gì, cuộc sống không có ý nghĩa gì hết. Cho nên thầy coi con tu được không?" Tôi nói thôi, ở nhà đi, chớ đi tu chi. Nói đi tu để thoát khổ. Tôi nói đi tu nó khổ hơn, chớ nó không có thoát khổ đâu. Đừng có lầm. Nếu đi tu mà được mát mẻ, được thanh thản gọi là ngồi mát ăn bát vàng thì đi tu chả có ý nghĩa gì hết. Cho nên là đi tu là phải chuẩn bị cái tinh thần đó là mình phải gặp rất nhiều ma chướng, nhiều chướng ngại. Có rất nhiều người cứ nghĩ vô chùa tu là khỏe. Bởi vì khi bình thường quý vị là cư sĩ, quý vị tới chùa rồi quý vị được quý thầy
[11:24]coi trọng, được sai bảo làm các việc Phật sự, được trân trọng, giá trị của mình cao, thấy khỏe, không sao hết. Buồn chuyện gia đình, nghĩ đến chuyện lên chùa tu. Nhưng mà khi quý vị vào trong chùa thì quý vị đối mặt với rất nhiều vấn đề. Nó không đơn giản như là khi mình đứng ngoài mình nhìn. Cho nên có nhiều người nói tại sao người ta đi tu thì được các thầy người ta khuyến khích mà tại sao ông thầy này lại nghe nói đi tu ổng cản? Cản là vì quý vị hiểu một cách là phiến diện về cái con đường tu hành. Mình nghĩ vô tu là sướng thì người đó sẽ khó tu. Cho nên đi tu là phải đối mặt với khó khăn. Nhưng mà nói như vậy thì không có nghĩa là chúng ta phải đối mặt khó khăn để rồi
[12:14]chúng ta khó để mà thành đạt hoặc là chúng ta không có những cái thuận lợi nào. Xin thưa chúng ta có rất nhiều cái thuận lợi trên con đường tu hành. Khó khăn cũng rất nhiều mà thuận lợi cũng rất nhiều. Mà chúng tôi gọi là cái người tu hành có cái thuận duyên và có cái nghịch duyên. Thì những cái thuận duyên của người tu hành là gì? Cái hạnh phúc nhất của chúng ta đó là chúng ta có sẵn cái hệ thống giáo lý. Chúng ta có sẵn cái con đường mà Đức Phật đã chứng ngộ dưới cội Bồ đề. Ngài đã tuyên thuyết, đã truyền đạt, đã hướng dẫn, đã để lại con đường sáng để rồi chúng ta có sẵn để mà đi. Chớ không vất vả cực khổ như là Đức Phật
[13:06]là phải đi tìm kiếm, phải khai sinh, phải vạch đường mở lối trong một cái khu rừng rậm. Còn mình là bây giờ đi vào khu rừng có sẵn. Chứ bây giờ quý Phật tử tu nó dễ lắm. Bởi vì chỉ cần tới chùa, quý vị nói: "Thưa thầy, con muốn tu", rồi thì tùy theo ông thầy là ông tu như thế nào, cái pháp môn nào thì ông sẽ dạy cho quý vị pháp môn đó. Ví dụ như ông dạy quý vị niệm Phật thì quý vị về nhà cứ niệm như thế này, như thế kia. Ông thầy dạy ngồi thiền, biểu mình về nhà ngồi thiền như thế này, như thế nọ. Thì mỗi vị sẽ có một cái cách thức để dạy, tức là mỗi vị tiếp cận một phần nền giáo lý của Phật dạy rồi truyền đạt.
[13:52]Cho nên là quý vị vô chùa là tu dễ lắm. Có ai vô chùa mà hỏi rằng là con tu như thế nào? Quý thầy nói tu không biết. Chắc là không có đâu hả? Khi nào ông thầy cũng hướng dẫn mình cách thức như thế này, cách thức như thế nọ. Cái con đường của Phật dạy có sẵn. Cho nên mình tu nó dễ lắm. Cái dễ thứ hai là tất cả chúng ta đều có sẵn cái gọi là Phật tính, tức là cái tâm lành. Chúng ta đều có cái tâm lành hết. Mọi người đều có một cái năng lượng tích cực, cái sự giác ngộ tiềm ẩn ở bên trong. Cho nên chỉ cần khi gặp cái duyên mà quý vị phát được cái tâm. Hoặc là ta may mắn mà sinh lên được các cái tầng trời,
[14:37]ở trên đó sướng quá thì chúng ta cũng khó để mà có thể giác ngộ mà tu hành. Chúng ta sinh ra làm được con người. Vì sao như vậy? Tại vì cái đời sống của con người là cái môi trường rất là thuận lợi giữa cái sướng và cái khổ, nó đan xen lẫn nhau. Cho nên chúng ta có thể có cái kinh nghiệm về cái hạnh phúc và đồng thời cũng có cái kinh nghiệm về khổ đau và chúng ta thấy được cái bản tính gọi là tương đối của mọi vật, mọi sự, của cái gọi là hạnh phúc và khổ đau ấy. Khi mà chúng ta sống quá khổ đó là chúng ta không có cơ hội để giác ngộ. Ví dụ như một người quá nghèo, đầu tắt mặt tối, làm từ sáng đến tối vẫn không đủ ăn.
[15:25]Thì những người như vậy rất khó để mà giác ngộ. Bởi vì sao? Bởi vì người đó cái tâm của họ phải lo giải quyết vấn đề sinh tồn, giải quyết vấn đề sống còn cái đã. Cho nên tâm của họ không có thời gian, không có cơ hội để phát khởi ra những cái tâm khác. Tức là phát khởi ra được trí giác, trí tuệ. Rồi một cái người mà sống quá sướng, ưa gì có nấy, sống quá hạnh phúc, quá sung sướng, quá đầy đủ thì cái người đó cũng khó có khả năng giác ngộ. Thì cái người quá khổ thì mình tạm gọi là những cái cảnh giới thấp kém. Những người quá sướng gọi là đại biểu cho cái thế giới của chư thiên. Như vậy là nó khó để giác ngộ.
[16:11]Và điều đó nó cũng nói lên cái tính tương đối và cái bản chất của cái con người của chúng ta. Con người chúng ta là vậy, cái gì cũng có hai mặt. Cái loài người đặc điểm là có hai mặt. Cái loài thấp á, nó có một mặt thôi. Ví dụ như là mặt ô nhiễm, mặt ác nó chỉ một mặt thôi. Cõi chư thiên á thì có một mặt thôi, đó là sáng, là đẹp, tươi sáng và đẹp có một mặt thôi. Còn con người chúng ta thì có được hai mặt. Thành ra mình rất là ưu việt. Nhưng mà chính cái ưu việt đó nó cũng rất là mệt mỏi. Bởi vì chúng ta luôn luôn song hành những cái thiện, những cái ác, những cái tốt, những cái xấu, cái được, cái mất ở trong cuộc đời của mình, không biết đâu mà lần.
[17:00]Và cái cõi người đặc biệt là vì hai mặt như vậy cho nên con người chúng ta được với mất nó rất là nhanh chóng. Thành thử chúng ta rất dễ để mà giác ngộ được cái bản chất của đời sống. Con người nó đặc biệt như vậy. Cho nên mình có ưu điểm như vậy. Thì những cái điều kiện thuận lợi đó ai cũng có. Ai cũng có hết. Người nào cũng có Phật tính, người nào cũng có cái khả năng giác ngộ, người nào cũng sống ở trong cái đời sống của con người, sướng có, khổ có. Cho nên chúng ta rất là dễ để nhận ra được đạo lý. Nhưng mà tại sao chúng ta lại không nhận ra? Tại sao là chúng ta không đặt chân đi trên con đường tu hành một cách trọn vẹn?
[17:53]Tại sao chúng ta tu mà thăng giáng bất thường? Là tại vì có quá nhiều nghịch duyên, quá nhiều trở ngại bao giờ cũng đi kèm với những cái thuận lợi chúng ta. Những cái nghịch duyên đầu tiên đó là chúng ta sinh ra trong loài người. Mỗi người có mỗi vẻ. Nhưng mà đa phần là phước á thì ít, mà nghiệp thì nhiều. Tức là phước mỏng, nghiệp dày. Cho nên cái nỗi khổ, cái sự bất như ý, bất an nó nhiều hơn là những niềm vui, những thuận lợi. Bởi vì đó là cái nghiệp của chúng ta. Sinh ra ở trong thế giới này mang theo những cái vốn liếng của nhiều đời nhiều kiếp. Trong đó nghiệp chướng sâu dày. Và nghiệp chướng sâu dày đó gọi là những bản năng tiềm tàng,
[18:49]những cái tập quán của chúng ta đến từ bên trong. Thành ra mình muốn tu, mình muốn tốt, mình muốn đạt được chân, được thiện, được mỹ nhưng mà đó là một phần của cái tâm mình thôi. Còn mặt khác thì mình cũng muốn ăn, mình cũng muốn ngủ, mình cũng muốn chơi, mình cũng muốn là có nhiều tiền, mình cũng muốn đạt được danh vọng, mình cũng muốn có tất cả những thứ mà gọi là tiện nghi của cuộc đời. Chớ không phải chúng ta chỉ muốn tu. Thì cái đó nó nằm ở trong tâm thức của mình, ở trong nội tâm của mình. Cho nên cái điều mà trở ngại đầu tiên, khó khăn đầu tiên trên con đường tu hành mà từ Phật cho đến các bậc Thánh,
[19:35]cho đến các thầy, cho đến các Phật tử đó là cái nghiệp của chính mình. Thành thử ra chúng ta khó khăn chính là cái ở trong tâm ta. Nhưng mà cái ở trong tâm ta đó gọi là cái phần chìm của một cái tảng băng. Những cái gì mà biểu hiện ra bên ngoài thì nó chỉ là phần nổi của một tảng băng. Cái nghiệp đó có nghĩa là gì? Có nghĩa là có một cái thế lực âm thầm điều động cái hành vi, điều động cái ngôn ngữ, điều động sắp xếp cái cuộc đời của chúng ta. Cái âm thầm đó, cái đó chính là cái nghiệp của mỗi người. Không dễ để mà biết được một cách rõ nét về cái sự vận động của những cái năng lực của nghiệp.
[20:20]Cho nên có những cái mà chúng ta không thể làm chủ được, không thể điều động được gọi là vô minh. Chúng ta có cái vô minh gọi là vô minh bản năng. Vô minh bản năng là gì? Đó là khi chúng ta đã sinh ra thì chúng ta đã có sẵn cái tối tăm rồi, vô minh rồi. Tất cả chúng ta sinh ra đây đều do nghiệp mà sinh. Ngoại trừ các vị Bồ tát, các bậc Thánh nhân ra đời vì hạnh nguyện, còn lại tất cả chúng ta nếu không phải là Thánh hiền thì chúng ta đều là những người sinh ra do nghiệp, thì đều là sinh ra với cái dòng vô minh có sẵn. Cho nên khi ra cuộc đời này là chúng ta có hẳn, có hẳn cả một cái khối lượng gọi là vô minh lớn lao.
[21:08]Cho nên những cái sai lầm của chúng ta không phải là bây giờ mới sai mà nó sai từ ở trong bụng mẹ. Cho nên chúng ta sai nhưng chúng ta không biết mình sai. Cái đó gọi là vô minh bản năng. Trong cái vòng thập nhị nhân duyên để mà gọi là giải thích cái vòng luân hồi của chúng sinh thì vô minh là đứng đầu. Do vô minh điều động. Vô minh là cái nguồn của một cái dòng sông. Và chính cái nguồn nó đục thì cái dòng sông nó sẽ đục. Vì vậy cho nên đây là cái điểm mà khó khăn nhất mà một người tu hành đối mặt. Và Đức Phật dạy tất cả những cái nỗi khổ mà chúng ta có thì đều là xuất phát từ cái vô minh cả. Do vậy con đường tu hành mà Phật dạy đó là phải làm thế nào để diệt trừ được vô minh.
[22:01]Thì phải phải có trí tuệ, phải có trí tuệ. Cho nên đạo Phật rất là chú trọng về cái yếu tố phát triển trí tuệ. Các Phật tử đến chùa điều đầu tiên mà quý vị cần phải làm và quý thầy đều dạy quý vị đó là dạy quý vị phải học để cho quý vị có được một cái nhìn gọi là chánh kiến. Tức là có cái nhìn đúng. Trong con đường Bát chánh đạo mà Đức Phật dạy thì cái mở đầu là chánh kiến, chánh tư duy. Phải có cái thấy đúng, phải có cái giác ngộ ban đầu thì chúng ta mới có thể đi vào con đường đạo và chúng ta mới có thể từ đó mà phát triển để mà đoạn trừ vô minh. Cho nên trong đạo Phật á, trí tuệ được coi là hàng đầu.
[22:50]Và cái sự nghiệp của người tu hành đó là phát triển trí tuệ. Cho nên gọi là Duy tuệ thị nghiệp. Phải lấy cái trí tuệ làm sự nghiệp. Cho nên ai vô chùa cũng phải học là vậy. Có những tôn giáo hay là những cái tông phái, có những con đường tu hành chỉ dựa vào cái niềm tin chớ không chú trọng trí tuệ thì nó đều là có cái gì đó bất ổn ở trong đường lối, ở trong giải pháp. Bởi vì giải pháp của đạo Phật bao giờ cũng dựa trên cơ sở lấy trí tuệ làm căn bản. Các Phật tử đến ngày Phật thành đạo, quý vị về chùa phát tâm quy y Tam bảo. Thì khi mà quý vị quy y Tam bảo thì có nghĩa là quý vị đã thấy cái gì?
[23:33]Quý vị phải biết cái gì? Có nhận ra cái gì rồi quý vị mới vào trong chùa mới xin quy y. Để trở thành một người Phật tử để tiếp tục cái con đường tu hành của mình. Cho nên bước đầu của người Phật tử vô chùa bao giờ cũng là nhận thức sáng, rõ, cho nên gọi là giác ngộ ban đầu. Con đường của Phật giáo là như vậy. Bởi vì rất rõ Đức Phật dạy rằng do vô minh gọi là vô minh bản năng thâm sâu của chúng sinh mà chúng sinh lăn lộn đi vào trong cõi khổ, sống trong cõi khổ. Cho nên gọi là vô minh bản năng. Thành thử nó đã trở thành bản năng, trở thành bản chất thì nó lại khó đoạn trừ. Cho nên chúng ta tu mà tu hoài mà nó không thành cái gì hết là chính là do
[24:23]cái sự lực cản của cái thế lực vô minh tiềm tàng, âm thầm ở bên trong. Cho nên đây là cái điều rất là khó. Mà đoạn trừ vô minh thì gọi là giác ngộ. Cái nghịch cảnh thứ hai đó là cái sự nghịch duyên từ bên ngoài. Tức là cái sự cản trở, cái sự không thuận lợi, sự phá hoại từ bên ngoài. Mình đôi khi thiếu phước sống vào trong một cái hoàn cảnh tối tăm về mặt văn hóa. Hay là có một đời sống văn hóa nhưng mà văn hóa không hướng thượng, văn hóa thấp kém, ta gọi là vô minh văn hóa. Có lúc mình sống trong môi trường mà không thuận lợi, không ai dạy, không có ai giáo dục cho mình để mình có thể hiểu biết những
[25:13]điều đúng, có thể hiểu được cái chân lý mà chỉ hiểu được những cái điều bình thường. Và hiểu được những cái điều làm thế nào để tranh đoạt, để xung đột, để mà chục dựt để mà lấy cái lợi về cho mình. Thì đại khái là những cái vấn đề như vậy trong môi trường như vậy ta gọi là vô minh văn hóa. Thì đó là những cái môi trường sống. Một người sống trong một môi trường mà thiếu sự giáo dục, khích lệ về cái đạo lý thì rất khó để mà có thể bước lên, thoát ra khỏi cái cảnh khổ. Sở dĩ những cái cảnh như là địa ngục, như là ngạ quỷ, là súc sinh. Sở dĩ mà cái cảnh đó được gọi là cõi thấp kém là bởi vì cái cõi đó khó thoát ra.
[26:03]Khó thoát. Cái cõi người của mình dễ thoát chứ còn cái cõi khổ đó khó thoát. Cõi đọa xứ tức là địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh là cái khó thoát. Khó thoát là vì môi trường, môi trường không thuận lợi. Cũng giống như một hạt giống tốt nhưng mà chúng ta đặt nó vào trong một cái bình bát, không có môi trường để cho nó nảy mầm thì cái hạt lúa đó không thể nào phát sinh ra cây lúa được. Và có thể nói lâu ngày có thể bị hư. Vì vậy cho nên khi sống trong một môi trường mà chúng ta không có cái điều kiện để phát triển về mặt văn hóa, gọi là văn hóa cao đẹp hướng thượng, thì chúng ta sẽ rất khó. Khi sống trong môi trường đó rất là khó.
[26:47]Cho nên đó là trở ngại từ bên ngoài. Rồi trở ngại về cái vấn đề thời tiết, về thực phẩm, về cư trú, ăn ở. Những cái đó nó làm cho mình tu không được. Mình sống trong cái cảnh mà hôi quá, nó bị ô nhiễm môi trường, hôi quá, không ngồi thiền được, không tu hành gì được. Cái cảnh ồn quá. Quý vị ngồi tu mà ở bên cái nhà của mình nó cứ mở nhạc lớn quá, nó xập xình hoài cả đêm như vậy, mình không thể nào mà tu được. Cho nên nhà nước là nó có cái lệnh, đó là những cái vũ trường, những cái nơi mà hát karaoke, những cái nơi mà gây ồn ào náo nhiệt á thì phải cách xa trường học này, cách xa chùa chiền, nhà thờ này, ít nhất là 200m.
[27:35]Cái này có luật đó nha. Quý vị mà thấy chỗ nào ồn ồn quá đó là mình yêu cầu phải dời ra khỏi cách tui 200m. Mà bây giờ 200m nó cũng ít. Bởi vì bây giờ cái công suất của mấy cái loa đó, nó cực đại cho nên 200m cũng ít. Đây thì không hiểu như thế nào chứ ở thành phố đó rất là khó. Rất là khó để tránh những cái ồn ào. Thành thử chúng ta tu mà bị ồn ào là mệt lắm. Nhưng mà cái trở ngại mà khó khăn nhất cho chúng ta trên đường tu đó là con người. Đó là sự phá hoại của người ác. Cho nên thời tiết môi trường gì mình cũng có thể vượt qua. Nhưng mà cái người không hiền mà nó phá mình á, thì mình cũng khó lắm, mệt mỏi lắm, rất là khổ.
[28:24]Ở trong nhà của mình, cả thảy năm người mà tu hết bốn rồi, nhưng còn người không chịu tu. Bắt đầu gõ mõ là nó chửi. Thì bảo đảm là quý vị không thể nào tu được hết. Làm thế nào để mà cái người thứ năm đó cũng tu mới được. Không thôi làm sao? Mà phần lớn là chúng ta khó tu là vì cái lý do con người. Bà vợ đi chùa đi tu nhưng mà chồng không chịu đi. Bà vợ dậy ngồi thiền, chồng biểu: "Ngủ đi chứ thiền cái gì? Bà thiền tui ngủ không được". Tức khắc là mình lo mình nằm, thôi cằn nhằn, không được gì hết. Cuối cùng chả thiền bè gì, chỉ có về chùa mới có ngồi thiền thôi. Hay là tụng kinh niệm Phật gì về chùa là tốt nhất.
[29:05]Bởi vì đó là môi trường thuận lợi nhất.
[29:10]Cho nên là con đường tu hành của mình không dễ dàng chút nào. Mà có cái lạ chỗ này, hễ mà đã tu là có bị ma nó phá. Có rất nhiều người cứ tới hỏi: "Thầy ơi, nói rằng là tụng kinh Pháp Hoa đó là đổ nghiệp ra. Tức là bị đi ra ngoài đường xe tông gãy chân, rồi thì đồ trong nhà bị cạy tủ lấy mất. Đó đại khái như vậy. Có nhiều người hỏi như vậy. Thầy thì không tin là tụng kinh Pháp Hoa bị như vậy, hay là tụng kinh Kim Cang bị như vậy. Mà chính là cái nghiệp mình bị như vậy. Nhưng mà cái này thì có thực này, hễ mà tu là ma nó phá. Vậy thôi. Bởi vì Phật cao nhất xích thì Ma cao nhất trượng. Tức là Phật á là một thước thì Ma là phải mười, mười thước.
[29:58]Đây như là một cái luật rồi, cái định luật rồi. Cho nên người nào mà nói rằng là đặt vấn đề tu hành là bao giờ cũng phải nhớ chấp nhận rằng, chấp nhận ma phá. Chớ không thể tu mà không có ma phá. Tu mà không có ma phá, không thành được. Cho nên á là đừng có trách, mình nói rằng: "Trời ơi tui đã tu hành rồi mà người ta cứ chửi tui hoài". Chính vì mình tu hành cho nên ta mới chửi. Chớ còn nếu ngoài đời đâu chửi. Quý vị nhớ là cái chùa của tôi đó, ở trên thành phố đó là mấy đứa con nít nó chạy vào trong chùa nó hái mận. Thấy nó hái mình đuổi ra. Đuổi ra đứng ngoài nó chửi. Ngày nào nó cũng vô hái, đuổi ra, chửi.
[30:39]Chửi hồi mỏi miệng cái nó lấy đá nó ném vô chùa. Ném đá nó tác dụng hơn. Rồi mình ra mình nói, mình nói nặng lời. Cái nó nói: "Sư hổ mang". "Vô chùa tui phá, tui đuổi ra, tại sao nói tui sư hổ mang?" Nếu như có ai tới nhà của anh, phá nhà anh thì anh làm gì? Anh xách gậy anh quýnh cho, anh đuổi ra, thậm chí anh bắt trói, anh đem giao cho công an, bắt bỏ tù. Gọi là xâm phạm gia cư bất hợp pháp. Nhưng mà mình á thì mới đuổi ra sơ sơ thôi nó đã nói mình là sư hổ mang. Là vì sao? Là bởi vì mình là thầy tu. Thầy tu thì phải chịu vậy thôi. Đại khái vậy. Không đòi hỏi được. Không thể nói lý lẽ rằng là ai vô nhà ông thì phá nhà ông thì ông làm gì.
[31:28]Không hỏi như vậy. Bởi vì đây là chùa chứ không phải nhà tui. Thành thử ra đi tu nó khó, nó khó là nó phải chịu cái sự chửi mắng, chịu cái sự mệt mỏi, phá hoại. Mà phải chịu thôi. Cho nên phải chấp nhận trước cái quan điểm đó ha. Phải có sẵn cái tâm như vậy để mình dễ tu. Mà cái khổm cái là tu càng cao là càng chết. Thành ra tu từ từ á khỏe hơn. Có nhiều người nói tu mau kẻo trễ. Tui đoán là những người đó đau khổ lắm. Bởi vì hễ càng tu mau kẻo trễ đó thì ma nó cũng sợ mình thành Phật mau cho nên nó tập trung nhau nhiều loại. Nhiều kiểu, nhiều loại binh chủng lắm. Nó quýnh tứ phía, quýnh chết thôi.
[32:09]Thì đó là cái luật. Cho nên muốn an toàn á là tu từ từ. Tu từ từ. Quý Phật tử có bộ thích tu từ từ hơn. Chứ còn mà tu mạnh quá là ma nó tới nhiều. Mà ma nó không tới thôi, nó đã tới rồi đó thì nó sẽ có sự liên kết. Bởi vì đó là cái sự tương ứng. Đây là vấn đề, vấn đề ở trong cái thế giới mà tu hành. Ma không phải đến từ một nơi mà nó là bốn phương tám hướng. Bệnh tật cũng là một loại ma. Những cái phiền não của mình đương nhiên rồi. Rồi có những cái loại thiên ma. Tức là loại ma mà có năng lực thần thông. Nó phá hoại mình bằng thần thông chứ không phải là phá hoại bình thường. Mình cũng khó đỡ lắm. Trong kinh gọi là Thiên ma. Rồi Nhân ma.
[33:01]Nhân ma tức là ma người. Ma người có nhiều loại. Thuộc loại thứ dữ như là du côn du đãng. Hay là thuộc loại hiền lành dễ chịu như là ma nữ. Vân vân, nhiều kiểu. Thì quý vị cũng thấy rồi, Đường Tam Tạng mà đi thỉnh kinh là đối phó với đủ thứ không thiếu thứ gì. Thì mình cũng vậy thôi, y chang vậy. Đối phó bao giờ mà đối phó hết rồi thì khi đó chúng ta sẽ được thành quả. Và thành quả là thành Phật. Và cái điều, cái điều chướng ngại cho người tu đó, cái điều khó khăn cho người tu đó là ma nó phá đó là không bao giờ báo trước. Không bao giờ. Không có lịch sự, không có văn minh gì hết. Rất bất ngờ.
[33:52]Ma đến với chúng ta vào những cái chỗ bất ngờ nhất. Chính là cái chỗ mà người tu hành không chịu nổi. Có rất nhiều người tu rất cao nhưng mà bị gọi là bị bất ngờ, sa sẩy, không chịu nổi, không đề phòng. Còn ma mà nó báo trước dễ. Ma báo trước nó nói: "Tui tới phá thầy", nghe thấy. Thì mình chuẩn bị sẵn sàng, vận nội công ngồi chờ. Nhưng mà đây nó không, nó đứng sau lưng mình. Đứng sau lưng mình, mình đang nhìn phía trước cái nó đâm sau lưng. Không thể nào mà chịu thấu. Đó là vậy thôi. Cho nên cái điều mà mục đích của ma phá là gì? Đó là làm cho mình lung lay con tim của mình, tâm tư của mình để mình bỏ mất đi cái đạo, bỏ mất đi con đường.
[34:38]Thì như vậy là đạt được kết quả của ma. Vì vậy cho nên con đường tu hành của chúng ta thật sự là bên cạnh những cái thuận lợi dễ dàng thì cũng có quá nhiều những khó khăn chướng ngại cho nên người tu hành không bao giờ chủ quan hết. Người tu hành mà chủ quan ỷ lại là trước sau gì cũng lãnh đủ. Tại sao mình chủ quan? Bởi vì mình tu chắc rồi là mình chủ quan. Tại sao mình ỷ lại? Bởi vì mình có bạn bè đông, có cái địa vị xã hội hay là địa vị cao, thấy chắc chắn vân vân. Thì những cái gì mà có tính chất chủ quan ỷ lại thì nó đều có cái nguy cơ là sẽ bị ma phá. Cho nên quý Phật tử nhớ, quý vị tu mà muốn cho
[35:26]thành công là quý vị phải đừng chủ quan. Đừng bao giờ chủ quan hết.
[35:34]Nhưng mà có một điều mà chúng ta cần phải làm đó là phải cảm ơn ma. Bởi vì không có ma đó thì không có Phật. Mà chúng ta không có ma phá, chúng ta không thành tựu được gì hết. Đức Phật mà không có ma tới phá, Đức Phật không thành đạo. Cho nên bị ma phá, rồi bị Đề Bà Đạt Đa quấy rối, rồi bị đủ mọi thứ chướng ngại. Nhưng mà Đức Phật nói rằng đó là thầy của ta. Là bởi vì đó là trợ giúp cho mình.
[36:05]Một cái lưỡi dao mà muốn bén thì phải mài, phải cọ xát. Cọ xát với vật cứng á. Nếu không mài, không cọ xát làm sao sắc bén được? Cho nên sự mài, sự cọ xát đó là cần. Cho nên chúng ta luôn luôn trân trọng ma vương, quỷ sứ. Hãy mời ma ngồi một bên mình để cho mình có thể thành Phật mau hơn.
[36:30]Nhưng mà khó lắm nha. Người tu hành của chúng ta muốn thành tựu được trí tuệ thì phải có ý chí, có nghị lực. Và phải có tỉnh giác. Làm thế nào để chúng ta phải có thể đạt được cái chỗ gọi là bình an của nội tâm. Bởi vì đối phó với ma, quý vị nhớ Đức Phật đối phó với ma như thế nào? Bằng cách nào? Đức Phật đứng dậy dùng những món võ nghệ học trong hoàng cung bắt đầu xuất chiêu cho nên ma nó thua, nó chạy. Có phải vậy không? Không phải. Đức Phật ngồi yên một chỗ dưới gốc cây Bồ đề. Tâm định tĩnh cao độ, tâm bình an cao độ. Chính cái sự an bình lặng lẽ của tâm mà phá hoại tất cả những cái sự tấn công của ma vương quỷ sứ từ ma to cho đến ma nhỏ.
[37:22]Sự bình an nội tâm là cái điều tất yếu để chúng ta có thể xây dựng được những cái gì cao đẹp trên con đường tu hành của mình.
[37:33]Pháp môn nào cũng vậy, pháp môn nào cũng vậy thôi. Muốn hạnh phúc, muốn an lạc thì có bình an nội tâm. Mà muốn có bình an nội tâm thì quý vị phải hiểu rõ bản chất của đời sống. Phải hiểu rõ cuộc đời là vô thường. Khi nào mình nhận ra được bản chất cuộc đời là vô thường, là tan rã, là hoại diệt, là cần phải buông xả thì khi đó mình sẽ có sự định tĩnh, có sự bình an nội tâm. Để kết thúc cái bài hôm nay nói chuyện với quý vị thầy sẽ dẫn cái lời của Thiền sư Trần Nhân Tông, một bài thơ khá hay. Đó là: "Thế số nhất tức mặc, thời tình lưỡng hải ngân. Ma cung hồn quản thậm, Phật quốc bất thắng xuân". Có nghĩa là:
[38:27]"Số đời một hơi thở, tình đời hai biển trăng. Cung ma đâu xá kể, cõi Phật một trời xuân".
[38:40]Nhân dịp Lễ Phật Thành Đạo trở về, thành tâm kính chúc chư tôn Thiền đức Tăng Ni được sống trong ánh sáng trí tuệ của Đức Phật và sống trong ánh sáng trí tuệ của sự tu hành của mình để thành sớm thành đạo hạnh nguyện mà mình đã đeo đuổi từ ban đầu cho đến hôm nay. Kính chúc toàn thể quý vị Phật tử có mặt hôm nay được sức khỏe, được vui vẻ và được an bình nội tâm. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca
[39:21]Mâu Ni Phật.
[39:32]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[39:57]Kính bạch Thượng tọa Viện chủ chùa Phật Quang. Kính bạch chư tôn Thượng tọa chứng minh. Kính thưa toàn thể quý Phật tử nam nữ hiện diện trong đạo tràng hôm nay được Ban tổ chức cho phép tôi có vài lời thăm hỏi đến toàn thể quý Phật tử trong đạo tràng nhân ngày Phật Thành Đạo.
[40:33]Trước tiên xin gửi đến lời thăm hỏi sức khỏe tu hành của quý Phật tử. Và kính chúc quý Phật tử hiện diện trong đạo tràng hôm nay được thân an tâm khỏe.
[40:51]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[40:56]Kính thưa toàn thể quý Phật tử thân mến. Hôm nay đầy đủ nhân duyên chúng tôi được trở về đây. Ngày hôm nay thì chúng tôi được nhìn thấy trong nơi cảnh chùa Phật Quang được quý Phật tử xa gần khắp nơi trở về đây với tinh thần người Phật tử tại gia hộ trì Tam bảo.
[41:31]Tuy trong công việc cuối năm của chúng ta sắp hết và năm mới sắp sang, công việc gia duyên cũng bận bịu nhưng với tấm lòng mộ đạo tu học, phát tâm bồ đề của toàn thể quý Phật tử thể hiện trên tinh thần cao quý này chúng tôi rất là hoan hỷ. Và chúng tôi cũng rất là cảm mến Thượng tọa Viện chủ chùa Phật Quang.
[42:09]Tuy Thượng tọa Phật sự cũng đa đoan nhưng với tinh thần của Thượng tọa vì chúng sinh, vì Phật tử mà Thượng tọa tổ chức một cái lễ Phật Thành Đạo rất là hoành tráng quy mô. Trong đời sống tu hành của chúng ta thì quý vị cũng biết, chúng ta là người Phật tử, chúng ta đã quy y Tam bảo thì chúng ta đã giác ngộ trong mọi hoàn cảnh. Tức là trong cái lý vô thường mà Phật hằng hoài bảo tất cả chúng sinh chúng ta nên giác ngộ trong từng giờ, từng phút, từng giây. Vì trong lời Phật dạy: "Vô thường lão bệnh bất dữ nhân kỳ. Triêu tồn tịch vong sát na dị thế". Tức là cuộc đời của chúng ta khi thở ra mà không hít vào là chúng ta đã sang một cái thế giới khác.
[43:16]Như vậy thì Đức Phật thường nhắc nhở chúng ta giác ngộ để tu hành. Trong việc tu hành chúng ta cũng là gặp nhiều cái khó khăn, cái gian nan. Thì vừa qua Thượng tọa Giảng sư cũng nhắc nhở quý Phật tử trong cái việc tu hành cũng như trong cái phước duyên của mỗi người thì ai ai cũng đều có một cái nghiệp duyên. Nhưng chúng ta phải có một cái trí tuệ, phải có một cái nỗ lực tinh tấn để chúng ta mới vượt qua những cái khó khăn đó. Hôm nay quý vị cũng thể hiện trên tinh thần mỗi người mỗi nước mỗi non khi vào cảnh Phật là con một nhà. Quý vị thể hiện trên tình thương huynh đệ đoàn kết trở về đây đồng thân hòa đồng trụ, kiến hòa đồng giải.
[44:17]Chúng ta đồng trở về đây ngôi đạo tràng và chúng ta cùng về đây để chia sẻ những việc tu hành và chúng ta kiến giải những gì mà thắc mắc trên bước đường chúng ta tu học. Với tinh thần cao cả này thì hôm nay tôi có đôi lời chia sẻ cùng toàn thể quý vị Phật tử và cũng là có đôi lời khuyến tấn toàn thể quý vị Phật tử chúng ta. Hôm nay nhân ngày Lễ Phật Thành Đạo. Kính thưa toàn thể quý Phật tử. Hôm nay Đức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni của chúng ta đã thành tựu chứng thành Phật quả thì quý vị chúng ta cũng biết rằng trong cái việc công phu tu tập thì đương nhiên trải qua nhiều cái gian nan cực khổ, nhiều cái cạm bẫy chông gai mới thành tựu được đạo quả.
[45:19]Còn việc tu hành của chúng ta thì cũng thế. Nếu chúng ta muốn đến một cái an lạc, giải thoát, vãng sanh thì công việc tu hành của chúng ta luôn luôn cũng gặp nhiều chướng duyên nghịch cảnh. Như vậy trong cái chướng duyên nghịch cảnh này thì chúng ta phải có một cái sự nỗ lực tu hành và chúng ta luôn luôn phải thấm nhuần được cái giáo lý của Phật đà để chúng ta làm hành trang trên bước đường tu nhân học Phật. Quý vị cũng biết rằng nếu chúng ta ai ai trở về cảnh ta bà này thì ai ai đều cũng phải có một cái nghiệp lực. Do đó mà chúng ta phải lập trường trên bước đường chúng ta tu học. Như vậy chúng ta không có nản lòng.
[46:17]Tại vì quý vị chúng ta là đệ tử của Đức Phật, trong đó thì có tứ chúng đệ tử Phật. Tức là Tỳ kheo, Tỳ kheo ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di. Như vậy thì trong đó chúng ta cũng là một người nằm trong hàng tứ chúng đệ tử Phật. Như vậy thì chúng ta là đệ tử Phật như thế nào? Tức là người nam và người nữ là người luôn luôn gần gũi Tam bảo, luôn luôn hộ trì Tam bảo. Như vậy thì quý vị chúng ta phải làm sao giữ được một cái kho báu vô giá của Đức Như Lai. Chúng ta làm sao bảo vệ cho Phật pháp. Là chúng ta luôn luôn làm cho Phật pháp được xương minh và chúng ta làm sao cho Phật pháp được hưng thịnh. Tại vì trong cái ngôi nhà chánh pháp thì đòi hỏi có nhiều cái yếu tố.
[47:22]Thì Phật pháp xương minh do Tăng đoàn hoằng hóa, mà Phật pháp hưng thịnh thì do đàn việt phát tâm. Như vậy thì chư tôn thiền đức cùng quý Phật tử muốn xây dựng và làm cho một cái ngôi nhà chánh pháp được trường tồn, ngôi nhà chánh pháp cửu trụ mãi mãi ở thế gian này đó là chúng ta cùng nhau xây dựng để làm sao hộ trì cho Phật pháp. Quý vị chúng ta cũng biết rằng theo lời Phật dạy hôm nay quý vị đã quy y Tam bảo thì chúng ta đã hiểu được cái định luật vô thường đó rồi thì chúng ta phải đáng nỗ lực tinh tấn lên thêm. Tại vì quý vị Phật tử chúng ta phải đòi hỏi trong việc tu hành thì chúng ta phải có cái lập trường.
[48:15]Như vậy thì trên bước đường tu chúng ta không nên nhút nhát và chúng ta làm cho nó thối chuyển cái tâm bồ đề của chúng ta. Bởi vì chúng ta chưa có thông hiểu được cái cốt lõi đi sâu vào những cái hạnh nguyện của chư Phật, chư Tổ, chư Bồ tát. Như vậy khi xưa thì quý vị cũng biết rằng khi Đức Thế Tôn chúng ta sắp nhập Niết Bàn. Như vậy thì Đức Phật đều kêu chúng hội để cấu hội lại. Đức Phật mới hỏi rằng khi ta sắp nhập diệt như vậy thì trong chúng hội có ai những điều chi mà thắc mắc những gì trên bước đường hành đạo thì các vị cứ hỏi, chứ để ta nhập diệt rồi thì không có cơ hội. Như vậy thì trong chúng hội không có ai để hỏi Đức Phật.
[49:15]Như vậy thì ngài A-Nan là người thị giả gần gũi Đức Phật. Ngài A-Nan cũng có những cái thắc mắc hỏi. Như vậy Đức Phật mới hỏi rằng: "Này A-Nan, sau khi ông hành đạo như thế, như vậy thì trên bước đường tu của ông nếu người ta mà chửi ông thì ông nghĩ sao?" Thì ngài A-Nan mới bạch Đức Thế Tôn: "Nếu người ta chửi con tức là người ta chưa có đánh con". Như vậy thì Đức Phật mới hỏi rằng: "Nếu người ta không còn tính người, người ta giết ông thì ông nghĩ sao?" Thì ngài A-Nan bạch Đức Thế Tôn: "Nếu trên bước đường hành đạo tu hành của con, nếu người ta giết con tức là người ta giải thoát cuộc đời cho con".
[50:17]Như vậy thầy muốn nói cái việc tu hành của chúng ta thì luôn luôn chúng ta đều phải có một cái nghị lực. Không một cái gì mà chúng ta phải thối chuyển cái tâm. Tại vì trên bước đường tu thì đương nhiên chúng ta phải gặp những cái khó khăn như thế mà chúng ta đã phát tâm bồ đề hướng về Tam bảo thì việc tu hành của chúng ta luôn luôn cần phải có cái sự kiên nhẫn, cần phải có cái lập trường mà nhất đó là chúng ta phải có một cái nghị lực. Nếu chúng ta đổ thừa vào một cái nghiệp thì chúng ta không có thể nào hoàn hảo được. Mà phải nói là chúng ta phải thiếu cái nghị lực. Nếu mà chúng ta có nghị lực thì chúng ta đều vượt qua tất cả.
[51:07]Thì hôm nay thời gian nó cũng có hạn. Thầy có đôi lời tâm sự và chia sẻ khuyến tấn cùng toàn thể quý vị Phật tử trong đạo tràng hôm nay. Trước khi dứt lời thầy cũng có một cái câu kinh để nhắc nhở quý vị. Tức là: "Trên đường đạo không bằng gì tinh tấn. Không bằng gì trí tuệ của đời ta. Sống điêu linh trong kiếp sống ta bà. Chỉ tinh tấn là vượt qua tất cả". Cuối lời thầy xin kính chúc toàn thể quý Phật tử luôn luôn được nhiều sức khỏe. Và luôn luôn quý vị là người Phật tử hộ trì Tam bảo và sống dưới ánh hào quang muôn phương của chư Phật. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[52:04]Chúng con xin cảm ơn Thượng tọa Phước Lợi đã ban những lời đạo từ chân tình ấm áp.
[52:13]Tiếp theo xin cung thỉnh Thượng tọa Thông Hiền cùng hoan hỷ từ bi cho đạo tràng vài lời đạo từ.
[52:26]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính thưa quý Đại đức Tăng Ni cùng quý Phật tử có mặt trong hôm nay. Thì hôm nay Thông Hiền cũng được đầy đủ nhân duyên về đây để trước thì lễ Phật, sau thăm thầy trụ trì Phật Quang cũng là huynh đệ. Và cũng viếng thăm quý Phật tử đến dự lễ Phật Thành đạo hôm nay. Thì cũng báo với quý Phật tử một cái tin không vui là sự thật là tôi bị đẩy lên đây chứ không phải được lên đây.
[53:00]Cho nên mong quý Phật tử thông cảm. Thì hôm nay được Thượng tọa Viên Giác cùng với Thượng tọa Phước Lợi đã trình bày với quý Phật tử rất là nhiều kinh nghiệm trong tu hành rồi. Thì với cái kinh nghiệm nhỏ của Thông Hiền tu cũng còn yếu lắm. Cho nên cũng chia sẻ với quý Phật tử một ít cái kinh nghiệm trên cái đề tài mà Thượng tọa Viên Giác, Thượng tọa Giảng sư đã trình bày với quý Phật tử đó về nói về cái nghịch cảnh. Thì sự thật quý Phật tử thấy rõ là trong cuộc đời của chúng ta đó, thì phần đông, phần đông tất cả mọi người chúng ta, khi chúng ta biết vào chùa, biết tu tập thì ai cũng ước mơ là cuộc đời mình luôn luôn được thuận buồm xuôi gió.
[53:48]Quý Phật tử có đồng ý với thầy điều này không?
[53:54]Nhưng mà quý Phật tử nhìn lại từ khi chúng ta đặt chân vào chùa, đi tìm một vị thầy để mình nương tựa thì hoàn toàn có đôi khi nó không được như ý mình. Đó là một sự thật.
[54:10]Thành ra nói đến việc tu thì quý Phật tử sẽ thấy nó có một điều rất là trớ trêu. Mặc dù từ trong thẳm sâu tâm hồn của chúng ta ai cũng biết tu là một sự vĩ đại. Mà điều đó Đức Phật của chúng ta là người đã đi trước, đã dẫn đường và chỉ lại cho chúng ta. Tuy nhiên mình là người Phật tử mình đi theo thì quả thật con đường tu không bao giờ đơn giản chút nào. Nhất là quý Phật tử khi chọn một vị thầy xuất gia tu hành để mình nương tựa. Nhưng mà có đôi khi qua cái quá trình tu hành, qua quá trình gần gũi một vị thầy hay là một vị nào đó, chúng ta cũng lại hụt chân khi thấy hoàn cảnh éo le đến với vị thầy.
[54:51]Đây là một sự thật.
[54:55]Cho nên hôm nay Thông Hiền chia sẻ một vài cái kinh nghiệm đã từng trải qua trong cuộc sống. Quý Phật tử thấy cái ước mơ, cái khao khát, cái thèm muốn của chúng ta là đời tu chúng ta luôn thuận buồm xuôi gió nhưng báo quý Phật tử một cái tin buồn là nếu thuận buồm xuôi gió chúng ta sẽ không bao giờ tu được. Ví dụ: Ví dụ như quý Phật tử thấy ở bên ngoài chúng ta thường đối diện với nước là mát và lửa thì nóng. Nhưng mà nước mát thì chúng ta dễ bị chết chìm nhưng mà ít có bao giờ chúng ta bị chết cháy. Đúng không? Quý Phật tử thấy rõ ràng. Và thêm một điều nữa là quý Phật tử thấy rõ khi chúng ta đi ở bên ngoài đường.
[55:36]Cái con đường mà càng bằng phẳng, càng thoải mái chừng nào thì chúng ta đi xe dễ gây tai nạn hơn là đường gồ ghề, khúc khuỷu.
[55:47]Và thêm một điều rắc rối nữa quý Phật tử thấy khi quý Phật tử đi đường mà lúc nào cũng xe chạy bon bon mà hễ gặp một người công an thì sao? Thì bắt đầu lái xe phải chậm lại. Như vậy thì chúng ta thấy rõ ràng nếu mình đi nhanh thì mình sẽ mau tới nhưng gặp cái người công an là tài xế sẽ chậm lại. Mà nhờ có cái người công an giống như một nghịch cảnh chúng ta nhưng an toàn trên hết.
[56:11]Đó là những cái mà quý Phật tử thấy trong thực tế. Và thêm một điều nữa là quý Phật tử thấy rõ khi chúng ta trồng cái cây mà bên cạnh cái nhà của mình. Lúc nào mình cũng tưới nước, mình cũng vô phân đầy đủ thì cái cây rất là tốt. Nhưng mà hễ gió thổi cái ngã liền à. Mà trái lại cái cây ở trong rừng. Quý Phật tử thấy không ai tưới nước, không ai vô phân, không ai làm gì hết. Nhưng mà gió thổi không ngã à. Tại sao? Tại sao? Tại vì cái cây gần ở bên vườn chúng ta, chúng ta lúc nào cũng cho nó ăn đầy đủ, vô nước đầy đủ thì ngu dại gì nó cắm cái rễ để đi tìm nước. Cho nên cái rễ nó ăn ở trên mặt đất thôi.
[56:47]Và như vậy nó ăn trên mặt đất thì nó rất là yếu, hễ gió thổi cái là tróc gốc, lòi rễ lên. Còn trong khi cái cây ở trong rừng, quý Phật tử thấy không ai nuôi nó, không ai cho nó ăn, không ai tưới nước. Thế là nó phải ăn thật sâu để đi tìm giọt nước để sống. Mà không ngờ đó là điều kiện để tạo cho sự sinh tồn của cái cây trong rừng, một bề dày năm bảy trăm năm vẫn chịu đựng với phong ba bão táp của thời gian.
[57:15]Cho nên quý Phật tử thấy chúng ta tu á thì cũng có cái kỳ lạ cái tâm lý là thích thuận, thích cái nào cũng xuôi chiều mát mái hết. Nhưng báo với quý Phật tử một tin buồn là nếu thuận thì chúng ta tu không được, mà chúng ta nhờ cái cảnh nghịch. Lấy điển hình ví dụ như quý Phật tử thường ngủ ban đêm. Quý Phật tử thấy mình nằm mơ mà đi cảnh tiên cảnh Phật á, không bao giờ chịu thức. Nhưng mà hễ gặp cọp rượt cái thức lẹ liền à. Phải không? Thành ra nghịch á thì sợ, nhưng mà chúng ta rất nhờ. Bằng chứng điển hình như quý Phật tử thấy rõ là khi mà chúng ta lái xe trên đường, nhất là xe máy á. Thì quý Phật tử thấy hồi trước đây
[57:53]ai có đội mũ bảo hiểm thì đội, không đội thì không sao. Thì quý Phật tử có chịu đội không? Không chịu đội. Nhưng mà đến khi lệnh nhà nước bắt cấm ai mà không đội phải phạt thì sao? Ai cũng phải đội. Tại vì đội là bảo vệ cái đầu của mình. Nhưng mà phải bắt buộc chúng ta mới làm được. Quý Phật tử biết tại sao không? Tại sao bắt buộc chúng ta mới làm mới được? Bởi vì tự trong bản thân chúng ta nó có hai người ở trong này. Nói như Thượng tọa Viên Giác là mỗi người chúng ta đều có Đức Phật ở bên trong như lời Phật đã dạy. Tuy nhiên ông Phật này á lại phải chịu một cái áp lực đó là bản năng là thú tính lúc nào cũng khống chế chúng ta đó là tham, sân và si.
[58:37]Cho nên á bình thường để mà tự giác á thì chúng ta làm không nổi. Cũng giống như Đức Phật chúng ta phải thực hiện những điều mà chúng ta biết rằng đó là lẽ phải là không nổi. Bởi vì sao? Lúc nào chúng ta cũng phải đối diện với hằng ngày đó là bản năng và thú tính của chúng ta. Bắt mắt ra là phải lo nhu cầu cơm áo gạo tiền. Không có điều này, không giải quyết được cuộc sống. Nhưng về cái cơm áo gạo tiền đó là một mặt nào đó của cuộc sống cần phải có. Nhưng mà cái gốc tinh thần chính là Đức Phật trong lòng chúng ta mới giúp chúng ta được giác ngộ, mới được giải thoát. Thành ra trên cái mục đích của người Phật tử khi đến chùa là chúng ta
[59:13]mong làm sao để được giác ngộ nhưng mà lạ một điều có đôi khi chúng ta vô chùa không khéo thì mình thấy cái gì ngộ ngộ mình giác. Thành ra quý Phật tử thấy cái rối là như vậy. Chứ nếu thật sự chúng ta mà có một Đức Phật trong lòng không thì khỏe quá khỏi tu. Nhưng mà đằng này có con ma nó vẫn cứ ở trong này nè. Đấy, ai cũng nói, nói thưa thầy con khỏi phải tu, miễn làm sao cái tâm con tốt được rồi. Nói thì đúng. Cái tâm con thì tốt thiệt đó nhưng mà với điều kiện đừng ai chọc tôi à. Phải không? Hễ chọc tôi cái là không còn Phật nữa mà lúc này con ma giận xuất hiện. Cho nên trong cuộc đời quý Phật tử thấy chúng ta tu là một sự giằng
[59:49]co giữa Đức Phật và thú tính bản năng của chúng ta hằng ngày. Như vậy nếu mà chúng ta để cái gì nó cũng thuận cũng xuôi hết thì không làm lại với con ma này. Cho nên chính vì vậy chúng ta phải có một cái bắt buộc nào đó. Ví dụ điển hình như quý Phật tử từ xa cách hàng đôi ba chục thậm chí mấy trăm cây số đến đây. Nằm một buổi nằm như thế này thì đúng là một cực hình nếu không phải nói là ở tù. Mà ở đây là ở tù tự nguyện à. Phải không? Quý Phật tử đồng ý không? Thành ra ở nhà mà nếu ai mà áp đảo bắt buộc chúng ta ngồi như thế này á là chúng ta sẽ sẽ nổi nóng lên liền. Nhưng mà đặc biệt là khi chúng ta đến đây chúng ta tự nguyện
[1:00:30]chấp nhận nằm như thế này một cách là nếu không phải nói là một đau khổ nhưng mà chúng ta lại cảm thấy là là thích. Đúng không? Cho nên quý Phật tử thấy rõ trong cuộc đời tu của chúng ta nếu mà cái gì mà nó thuận á có đôi khi mình không có khoái mà mình khoái cái nghịch. Đó rõ ràng quý Phật tử thấy rõ ràng chúng ta tìm cái nghịch chúng ta đến đúng không? Như vậy thì rõ ràng tu là khổ. Chứ phải chi đến đây mà được thầy trụ trì Phật Quang ở đây cho được năm bảy chỉ vàng hay là như thế nào á thì thôi cái đó mình không nói. Đằng này nằm cực khổ, ăn uống thiếu thốn mà lại thích. Phải không? Thành ra quý Phật tử thấy khi chúng ta mà đặt chân được nơi cái đất chùa Phật
[1:01:11]Quang này, quý Phật tử ngồi được tại đây không phải đơn giản đâu ạ. Quý Phật tử có tin điều này không? Chúng ta đặt cái chân ngồi đây, mình được nghe quý thầy nói chuyện như thế này là phải đủ năm điều kiện. Mất một trong năm điều kiện bảo đảm quý Phật tử không bao giờ đến đây được. Quý Phật tử có tin không?
[1:01:31]Bây giờ phân tích cho quý Phật tử thấy nghe. Thứ nhất là ngày hôm nay là ngày mùng 7 là vía Phật Thành Đạo. Khi quý Phật tử nghe hoặc giả được quý thầy thông báo thì biết ngày hôm nay là tổ chức Phật Thành Đạo tại chùa Phật Quang thì trong ý quý Phật tử muốn đi đến đây. Đồng ý không? Muốn đi đến đây. Nhưng mà quý Phật tử phải có yếu tố thứ nhất đó là quyết định đi. Không quyết định đi, bảo đảm không đi được. Bởi vì mình có cái ý nhưng mà hễ có chuyện gì đến đó mà chúng ta không quyết định cái tự nhiên trôi qua ở nhà liền. Đồng ý chưa? Như vậy thì thứ nhất là chúng ta phải có quyết định. Mà có quyết định đi chưa? Đi được chưa?
[1:02:12]Chưa. Phải có phước. Không có tiền không có đi được đâu. Quý Phật tử đồng ý không? Đấy. Có quyết định nè, thứ nhất nè có phước rồi nè, đi được chưa? chưa phải gì ngay cái lúc chuẩn bị đi cái nghiệp nó tha mình đi mới được phải ôn cái nghiệp mà ngay lúc hông tha mình, con mình bệnh, chồng đau hay có chuyện gì xảy ra hoặc đi dọc đường bị ắc tắt giao thông bị xe hư gì đó trở lại liền, đúng ôn có phước nè có quyết định rồi cái nghiệp nó tha mình rồi có đi được chưa cũng chưa nữa, ụa sao kì vậy mà phải có yếu tố thứ 4 mà phải có khuynh hướng sở thích mình phải thích đi chùa từng đi chùa rồi mới có thể chấp nhận chịu thiệt thòi
[1:03:06]nằm một đêm vất vả như thế này không thích, không bao giờ đi đâu phải ôn bằng chứng địa hình đâu phải ai cũng đi nhiều khi con quý phật tử hay những người thân quý phật tử kêu đi nó không bao giờ đi bởi vì nó không từng thích đi chùa thành ra như vậy là có phước nè cái nghiệp nó tha mình nè, có quyết định nè có khuynh hướng sở thích rồi đi được chưa cũng chưa nữa khó dễ sợ chưa bây giờ chúng ta phải cần có một yếu tố cuối cùng đó là phải có trí tuệ đi để làm gì không phải đi chơi thứ nhất chúng ta học hỏi những lời phật dạy thứ hai chúng ta sẽ tìm hiểu được cái cách sinh hoạt nơi đây chúng ta học rất nhiều điều, chớ không phải đi khơi khơi
[1:03:45]vừa tốn tiền vừa mất công ăn việc làm, vừa bao nhiêu ở nhà bỏ hết để đi đến đây thành ra không phải chúng ta muốn đi là dễ mà phải có sự hiểu biết trí tuệ như vậy quý phật tử thấy rõ chúng ta muốn đặt chân được đến cái mảnh đất Phật Quang này hay chúng ta đến ngôi chùa nào đó phải đủ 5 điều kiện thiếu một trong năm điều kiện này bảo đảm quý phật tử ngồi xem tv thôi nói thêm một tí thì cũng nhắc nhở quý phật tử trong đoạn đường
[1:04:14]tu của chúng ta nhất là quý phật tử phát tâm đến chùa tu tập thì quý phật tử sẽ thấy lúc nào chúng ta cũng đối diện nghịch cảnh của cuộc đời nhưng báo với quý phật tử á báo với phật tử là cuộc đời không bao giờ có nghịch cảnh Tại sao? Tại sao? thầy dám nói điều này Tại sao thầy không dám nói điều này cuộc đời không bao giờ có nghịch cảnh cái chuyện mà được mất cái chuyện mà quý thầy gặp trở ngại hay quý phật tử gặp trở ngại là một việc bình thường của cuộc đời bởi vì cuộc đời luôn luôn có hai mặt có buổi sáng có buổi tối có ban ngày có ban đêm có nóng có lạnh có tốt có xấu có vui có buồn, đó là
[1:04:57]chuyện bình thường của cuộc đời nhưng mà tuy nhiên chúng ta cho rằng nghịch cảnh là bởi vì những cái điều này nó đến với chúng ta mà chúng ta không muốn thành ra cuộc đời không có nghịch cảnh, chỉ có nghịch ý mình mà thôi cái ý mình muốn như vậy mà, mà mình hổng chịu nó đến với mình như vậy cho nên mình bực mình, mình tức tối nhưng sự thật ra đồng ý với nó thì không có gì nghịch cả phải ôn bằng chứng điển hình quý Phật tử tự nhiên ở xa mấy trăm cây số đến đây ngồi khổ như thế này nếu bình thường ở ngoài con cái bắt nó đến thế này nó nói đây là một nghịch cảnh của nó đồng ý không nhưng mà ở đây quý phật tử tự nghuyện đến đây
[1:05:39]thì nó không còn nghịch cảnh nữa mà nó thành thuận cảnh mất rồi đúng chưa đó, nhưng mà tuy nhiên báo với quý phật tử 1 tin buồn là chúng ta đi vào con đường thuận cảnh cũng chưa đi xuống núi vậy. Bây giờ ở đây quý Phật tử thấy như chúng ta đi lên cái tời này nè, đi lên rất là khó. Bằng chứng điển hình là chiều nay hoặc ngày mai quý Phật tử về thì rất là khó bởi vì đi lên nó rất là mệt. Bằng chứng như cái thân mà béo phì này đi là thở luôn cái lỗ tai cũng thở nữa.
[1:06:13]Nhưng mà quý Phật tử hãy yên tâm. Khi chúng ta đi lên á, nó vất vả nhưng mà nó lại khỏe không nguy hiểm khi chúng ta đi lên. Nhưng mà đi xuống rất dễ nhưng rất nguy hiểm. Quý Phật tử có thấy điều này không? Bởi vì khi chúng ta đi lên á thì cái thân của chúng ta nó ngã về phía sau, cái chân đi trước cho nên cái độ lực nó chịu xuống nhẹ. Nhưng mà khi quý Phật tử đi xuống á cái lực nó chịu mấy chục ký nó tấn xuống cái chân này, đau hai cái bắp đùi này rất là nhiều. Nhiều khi về nhà đi không được. Đồng ý không? Thành ra như vậy chúng ta thấy rõ ràng á con đường tu hành là con đường lúc nào cũng đi lên giống như lên dốc vậy.
[1:06:56]Lúc nào cũng khó, lúc nào cũng khổ. Nhưng mà đi xuống á thì dễ lắm. Rất là nhanh. Nhưng luôn luôn là nguy hiểm. Thì cũng giống như quý Phật tử ở gia đình cũng vậy. Phải không? Cái người nào mà quý Phật tử thương nhiều nhất giống như quý Phật tử được thuận cảnh đó là người mình phải khổ nhất. Có khổ không? Ở đây ai cũng bị khổ hết. Có đúng không? Mà cái người mình ghét nhất, cái người mình không ưa nhất, trái lại mình cảm ơn người này nhiều nhất. Bởi vì sao? Bởi vì người này ít có khi nào mượn tiền mình lắm.
[1:07:35]Còn cái người mà thương mình đó, trời ơi lại khen mình nghe nó bùi cái lỗ tai lắm: "Trời ơi chị dễ thương nghe, chị mặt đẹp nghe, chị đi chùa lúc nào cũng tinh tấn nè, có tiền không cho mượn 500 ngàn coi". Thế là họ mượn cái họ đi luôn họ không trả thì ngồi mình khóc. Mà trong khi cái người mình ghét á không bao giờ mình mắc kẹt họ. Đúng không? Nhưng mà trái lại thì mình rất là ghét cái người ghét mình mà mình lại yêu thương những người thương mình, nhưng không ngờ càng thương nhiều nào khổ chừng nấy. Vậy mà mình chịu khổ chứ không bao giờ, không bao giờ chịu lỗ. Đúng không? Vậy thì tu không có nghĩa là chúng ta
[1:08:15]tìm những cái nơi yên lành, những cái nơi sung sướng. Mà phải nhớ tu không phải là hết nạn tai hay hưởng phước được lâu dài. Tu còn phải theo duyên nghiệp, có lúc họa nhồi trả gấp hai. Phải không? Thành ra quý Phật tử thấy rõ đó chúng ta tu giống như chúng ta đi vào cuộc sống lúc nào cũng trông về phía trước, lúc nào cũng nhìn về phía trước bởi vì cặp mắt mình là là cái ưu điểm nó nhìn phía trước. Nhưng quý Phật tử phải nhớ rõ là chúng ta lại chịu cái hậu quả của phía sau. Cho nên Thông Hiền thường nói chuyện với Phật tử hoài. Ta nói nếu cuộc đời này mà mình có hai con mắt ở sau lưng á khỏi tu.
[1:08:56]Phải không? Nhưng mà rất tiếc là hai con mắt nó thấy đằng trước thôi mà ở sau lưng không biết gì hết. Thì đây quý Phật tử sẽ nghe lời Phật dạy: Muốn biết kiếp trước mình như thế nào, phải nhìn cái kiếp này mình đang hưởng. Mà muốn biết kiếp sau mình như thế nào, phải nhìn cái kiếp này mình đang tạo. Đó là tiến trình của nhân quả. Chúng ta sống chúng ta tính toán chúng ta muốn đủ thứ về phía trước nhưng phải chịu nghiệp lực quả báo về phía sau.
[1:09:27]Cho nên mình đi chọn một ông thầy, mình đi tìm một cái vị Thượng tọa Hòa thượng để mình nương theo. Mình cứ nghĩ rằng đây là một vị tối thượng trong cuộc đời này thay thế Phật để lo cho mình về vấn đề tinh thần tu tập. Nhưng mà bỗng dưng vị thầy mình có gặp trở ngại trục trặc về một cái duyên gì đó, nhiều khi chúng ta không vững niềm tin chúng ta sẽ sụp đổ liền. Mà quý Phật tử phải nhớ ông thầy ổng cũng phải chịu nghiệp quả của ổng về phía sau. Đúng không? Cho nên cái khôn của người Phật tử mình đó, mình đến đâu, mình học vị thầy nào mình phải nhớ cuộc đời luôn có hai mặt. Hễ được cái này thì mất cái kia.
[1:10:02]Cái khôn của chúng ta là nên đãi cát tìm vàng. Phải không? Như vậy thì khi hiểu được điều này rồi quý Phật tử mới thấy là cái giá trị tu hành nó vô cùng quan trọng. Quan trọng đến độ chúng ta bỏ tiền hàng tỷ bạc mua không được sự tu hành. Mà ở đây bằng cái sự dụng công tu hành của mình nghèo nhưng mà vẫn tu được. Cho nên cái giá trị ở đây không cần chúng ta đặt về giá trị của tài sản của cải, không đặt ở một cái vị thầy tối thượng, không đặt ở bất cứ một điều kiện lý do gì mà chỉ cần một điều chúng ta nắm vững về việc tu hành thì ở hoàn cảnh nào tu cũng được. Nghèo tu cũng được,
[1:10:40]giàu tu cũng được. Có gặp trở ngại trong cuộc sống về chồng về con, đủ bao nhiêu trở ngại tu cũng được. Và gặp vị thầy mình nương tựa có như thế nào mình tu cũng được. Cho nên cuối cùng không dám dài dòng nữa mất thì giờ quý Phật tử và cũng chiếm hết thì giờ của chùa. Cho nên trước khi dứt lời thì Thông Hiền xin tóm tắt một cái bài thơ mà Thượng tọa đây cũng đề cập đến đó là vua Trần Nhân Tông. Một cái bài thơ mà rất là hay trong nhà thiền. Đó là: "Ở đời vui đạo hãy tùy duyên". Cái duyên như thế nào mình cứ theo như thế. "Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền". Phải không? Không có bận tâm gì cả. Quý Phật tử thấy tu nhẹ nhàng không?
[1:11:22]"Trong nhà có báu", có nghĩa là trong nhà mình có Phật thì thôi không có thèm tìm kiếm nữa. "Đối cảnh", đó hoàn cảnh bên ngoài được mất hơn thua. "Đối cảnh vô tâm thì chẳng có hỏi gì thiền gì đạo gì cả". Đúng chưa? Thì như vậy quý Phật tử sau khi nắm vững được cái điều này rồi thì chúng ta cứ theo duyên mà sống. Trời nắng chúng ta sẽ nương theo nắng mà tu. Trời mưa chúng ta sẽ tu theo mưa và cứ bình thản với cuộc đời. Cuộc đời là như thế nào, đó là cái chuyện khách quan. Nhưng cái chủ quan của chúng ta là có quyền quyết định thay đổi. Không có nghĩa là người ta đưa mình cái cục muối rồi mình ngồi mình ăn cho thiệt là nhiều vô mình
[1:12:02]nói tại chị đưa muối cho nên tôi ăn mặn quá. Đổ thừa vậy có vô lý không? Không bao giờ. Mà ở đây chúng ta có quyền từ chối thì nghịch cảnh, những ngang trái cuộc đời đến với chúng ta, chúng ta có quyền từ chối mà chúng ta từ chối không được đó là tại mình dở. Phải không? Vậy thôi. Rồi thôi ha. Giờ kính chúc quý Phật tử một đêm tu tập sau một ngày mà quý Phật tử vất vả đến đây thì kính chúc quý Phật tử được cái cuộc sống nhẹ nhàng và hưởng được cái không khí nơi đây với cái ngôi chùa Phật Quang và thầy trụ trì Phật Quang sẽ đem những cái lời pháp tuyệt vời đêm nay để trao đổi quý Phật tử thì quý Phật tử sẽ hưởng được nhiều đệ lạc.
[1:12:45]Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Xin cảm ơn Thượng tọa Thông Hiền. Thì rất là vui chiều hôm nay có được cái sự tham dự của chư tôn đức, quý Thượng tọa đã chia sẻ những cái điều cần thiết cho cái người tu hành. Nhất là trong cái dịp Lễ Phật Thành Đạo, chúng ta hiểu thêm rồi chúng ta tăng trưởng thêm niềm tin và sức sống của người con Phật. Thì như vậy chúng ta mới xứng đáng là người con Phật và trong cái dịp mà Lễ Thành Đạo năm nay thay mặt Ban tổ chức xin chân thành cảm ơn sự ưu ái ban cho những lời pháp vàng ngọc của Thượng tọa Thích Phước Lợi và của Thượng tọa Thích Thông Hiền. Ít có dịp nào trong đời mà một lúc ta nghe ba
[1:13:44]vị giảng sư lỗi lạc thuyết pháp như thế này. Ta phước rất là lớn ta mới được như vậy. Và mỗi vị một vẻ mười phân vẹn mười. Ai nói cũng hay cả. Người thì thâm trầm, người thì sâu lắng và người thì sôi nổi tiếu lâm. Tất cả đều hay, làm cho ta rất là rất là lợi lạc. Thì nãy giờ thầy thấy quý Phật tử rất là chịu khó vỗ tay và thầy xin để dành cái vỗ tay đó lại tối nay. Tối nay mới quan trọng. Vì sao? Vì thế này, tối nay ta có cái chương trình văn nghệ là do toàn bộ những nghệ sĩ ưu tú nổi tiếng mình bắt vào hát. Chương trình rất là đặc sắc. Mà theo cái nghiên cứu mới nhất của viện khoa học gì của Mỹ, Nga gì đó.
[1:14:28]Nghiên cứu mới mà chưa kịp đăng báo, ta nói rằng người nào mà vỗ tay nhiều thì đường huyết hạ xuống, huyết áp hạ xuống, sống lâu, vui vẻ, ngủ ngon. Nên vì vậy tối nay khi mà ta ta thưởng thức cái chương trình văn nghệ, nghĩa là ta được nhận rất nhiều từ những nghệ sĩ thì ta hãy tặng lại những nghệ sĩ đó những tràng pháo tay nha. Với những nụ cười vui vẻ. Nam-mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.