[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:37]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[0:49]Kính quý thầy, cô, quý phật tử ngồi xuống.
[0:57]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Thật ra thì chùa của chúng ta không có tổ chức cái lễ gì vào ngày rằm tháng giêng cả. Vì rằm tháng giêng là theo quan niệm của cái của lịch Đông phương là ngày Thượng Ngươn, coi như là cái một cái rằm quan trọng, hoặc là dân gian ta có câu là "Đi lễ quanh năm không bằng ngày rằm tháng giêng", xem ngày rằm tháng giêng thì đi lễ linh hơn, thiêng liêng có ý nghĩa hơn, cầu nguyện dễ được hơn. Mình cũng không biết sao, nhưng mà trong theo cái sử của đạo Phật thì ngày rằm tháng giêng không có lễ gì đặc biệt hết. Cũng chính vì vậy, mà cũng để đơn giản bớt nên chùa chúng ta không có tổ chức gì cả.
[1:36]Chùa chúng ta chỉ tổ chức lễ Phật đản, lễ Vu Lan với lễ Thành đạo thôi. Tuy nhiên, phật tử nhiều khi có lòng mến chùa đó, có khi rằm tháng giêng cũng lên, rồi cái khi tết Trung thu cũng lên, rồi hễ có gì nghe đông đông vui vui chạy lên. Phật tử mình nói chung cũng có cái tình. Có cái tình vì vậy, sẵn cái nhân dịp có quý phật tử ở các nơi xa về thăm chùa, thầy cũng thay mặt cho chùa có một vài cái điều đạo lý để trao đổi cũng như là cái món quà đầu năm. Hôm nay thì chúng ta nói chuyện về cái đặt cái vấn đề mà trong đạo Phật cũng thường hay nói và cũng nhiều nhà tu hành cũng hay đề cập đến, đó là cái lối sống độc cư và khổ hạnh của đạo Phật.
[2:27]Hôm nay chúng ta đem chúng ta bàn với nhau một chút để chúng ta hiểu vấn đề như thế nào. Vấn đề này là vấn đề của những người xuất gia, cho nên cư sĩ nghe mình cho biết, cho biết để mà mình có thêm hiểu biết, thêm kiến thức khi mà chúng ta đến chùa, khi chúng ta phát tâm tu tập, cũng như khi chúng ta làm phật sự thì mình có biết thêm. Còn quan niệm độc cư và khổ hạnh này thì thuần cho cái quan niệm của người xuất gia, nó không dính líu tới người tại gia. Nhưng người tại gia biết để sau này mình làm phật sự cho đúng. Độc cư có nghĩa là ở mình, còn khổ hạnh có nghĩa là sống kham khổ, đại khái là vậy.
[3:07]Thì chúng ta nhìn lại ở trong đạo Phật chúng ta sẽ thấy bàng bạc có nhiều bài kinh Đức Phật ca ngợi một người có cái hạnh sống độc cư, sống viễn ly. Tức là vị đó là không sống gần cái dân làng, nhưng mà đối với cái đại chúng của mình á cũng không có sống chung lắm, mà thường tách ra ở một nơi nào đó vắng vẻ để tọa thiền thì Đức Phật có ca ngợi. Hoặc là có những vị mà sống khổ hạnh, mà nổi bật nhất là ngài Ma Ha Ca Diếp á, ngài sống cực kỳ đơn giản và khổ hạnh thì cũng được Đức Phật khen ngợi. Ngài là một vị A La Hán đắc đạo, có khả năng chịu đựng cái khổ sở, ngài thích ở trên rừng, trên núi, ăn những thức ăn đơn giản và mặc y phấn tảo.
[3:57]Lúc đó cái vải mà của người chết á, quấn người chết ngài lấy về ngài giặt, may thành cái y ngài mặc để không có phải hưởng thụ nhiều cái sự cúng dường của tín đồ phật tử. Cho những cái lối sống kham khổ như vậy cũng được Đức Phật khen ngợi. Có một lần có câu chuyện, mà mình không biết thực hư thế nào, kể rằng có lần đó ngài đến ngài xin cái cái đồ khất thực của một người bị bệnh phong cùi. Thì người này không dám cho vì biết rằng mình bệnh vậy là không ai dám đến gần, nhưng mà ngài vẫn xin vì ngài muốn tạo cái phước cho người đó. Thế là cái người đó mới run run mới sớt cơm qua cho ngài, rớt luôn cái ngón tay của họ tới lúc rụng á, rớt luôn chứ.
[4:36]Câu chuyện đó không biết có thiệt không, không biết người cùi có bị rụng ngón tay không ta? Thầy chưa bị cùi nên không biết làm sao. Nhưng thường cùi là vi khuẩn nó ăn da, nó ăn mòn từ từ từ ở ngoài vô ha, cụt dần chứ không biết sao mà lại rớt nửa chừng. Thầy không biết chuyện. Rớt trong cái bát của ngài thì ông đó ổng kinh sợ, ổng nghĩ như vậy là phá hư luôn cả cái bát cơm của ngài đã xin được nãy giờ. Nhưng mà ngài lặng lẽ, ngài cũng đi một lát cái ngài chỉ lấy ngài vớt cái ngón tay ổng ngài quăng ra thôi, rồi nguyên bát cơm này vẫn ăn tiếp, ngài cũng không bị cùi bị gì hết trơn. Câu chuyện nghe rùng rợn, nhưng mà nói lên rằng là ngài sống rất là kham khổ như vậy.
[5:12]Thì những câu chuyện về cái độc cư và sống khổ hạnh, kham khổ như vậy giống như là được ca ngợi, được ca ngợi. Mà là ở trong đạo Phật, cái hạnh độc cư kham khổ là đã thu gọn lại bớt rồi, vì Đức Phật không có chủ trương như vậy nên thu bớt. Chứ nếu mà chúng ta nhìn qua những ngoại đạo Ấn Độ thì mình còn thấy sợ kinh hồn hơn về cái khổ hạnh của họ nữa. Vào thời đó, người ta ca ngợi người nào mà sống kham khổ, càng tự đày đọa mình thì người đó càng có đạo lực cao, càng là một vị thánh đáng được ca ngợi. Quan niệm rất là lạ như vậy, cho nên các tu sĩ mà muốn được người ta nể phục là cứ phải ráng tự đày đọa lấy mình.
[5:51]Mà Đức Phật ngày xưa ngài cũng đi theo con đường đó, ngài cũng tưởng như vậy là hay. Đến khi ngài khổ hạnh cực độ mà thấy không có đắc đạo gì hết trơn, ngài mới biết vậy là lộn, lộn địa chỉ, trật đường rầy. Rồi ngài mới quay lại, ngài ăn uống phục hồi sức khỏe rồi để mà ngồi thiền. Vì vậy mà Đức Phật không chủ trương khổ hạnh. Tuy nhiên, trong các đệ tử của ngài, mà người nào mà sống đơn giản kham khổ được thì cũng đều được tán thán. Vì có những bài kinh như vậy, có cái chuyện như vậy, cho nên là đến ngày hôm nay nhiều vị tu hành, nhất là những vị sư bên Nam tông, cũng đều ca ngợi cái hạnh độc cư và khổ
[6:28]hạnh, và xem đó là cái giá trị của người tu. Thì bây giờ hôm nay chúng ta phanh phui, chúng ta phân tích, mổ xẻ, bày ra hết để chúng ta xem vấn đề đó như thế nào. Thật ra cái người mà giỏi á, chúng ta gọi là người có đạo lực. Tức là người có đạo lực là người tu cao, tu hay, tu có kết quả, có những cái nhân cách, những tính chất của bậc thánh trong tâm họ mà chúng ta gọi họ là người có đạo lực. Thì cái đạo lực này thì có thấp có cao khác nhau, nó không phải là ai cũng giống ai. Ví dụ như là người ta mắng chửi mình, mình không giận thì nói là người cũng có đạo lực rồi đó, phải không? Tuy nhiên mình chưa biết là cái đạo lực tới mức độ nào,
[7:08]nhưng mà dấu hiệu bình thản được trước cái sự mắng chửi người khác, đó là một cái dấu hiệu đạo lực đầu tiên. Rồi ví dụ như người có thể ngồi thiền được hai ba ngày, nhập định trong hai ba ngày thì mình nói người này có cái đạo lực rất cao, có sức thiền định rất cao, cũng gọi là đạo lực. Đạo lực là chỉ chung cho hết mọi nhiều cái khía cạnh. Thì nói rằng người này đạo lực cũng rất là cao. Hoặc là có người mà thấy là có cái lòng từ bi lớn, thương yêu được muôn loài vạn vật, nghĩa là thấy người nào khổ đều thương, thấy con vật khổ cũng thương, nghĩa là lòng thương trải rộng thì mình nói người này cũng có đạo lực tu hành.
[7:44]Bởi vì có tu hành chân chính mới có cái tâm từ bi xuất hiện. Thì chúng ta thấy để đánh giá cái đạo lực của một con người á thì có nhiều cái thước để đo, có nhiều cái thước để đo. Mà có hai cái thước, nghĩa là hai cái tiêu chuẩn mà để đo chính á là người có đạo lực á, là cái gì? Ai nhớ?
[8:10]Ờ, không thuộc bài mấy gì trơn, thinh thinh trơn đó. Thi rồi, thi cử rồi hết rồi. Có hai cái tiêu chuẩn chính để đo đạo lực là tâm bất động và tâm từ bi. Tâm từ bi là lòng thương yêu chúng sinh, tâm bất động là tâm không á. Tâm không này là cái khả năng mình bình thản trước nghịch cảnh, ngoại cảnh và khả năng nhập vào định trong thiền, gọi là tâm bất động, đó. Nhưng mà không phải là chỉ có hai cái đó, còn có nhiều cái khác để đo đạo lực của một con người lắm. Và điều đặc biệt nữa là bất ngờ nữa là cái khả năng sống độc cư và khả năng sống kham khổ cũng là cái thước đo đạo lực của người tu nữa, à hay như vậy.
[8:52]Khả năng sống một mình và khả năng sống khổ hạnh cũng là cái tiêu chuẩn để đo cái đạo lực của người tu. Tại vì sao vậy? Vì thế này, ví dụ người không có khả năng tu hành, giờ chúng ta cho người đó ở một cái khu vực riêng biệt không một bóng người, ở một cái nhà ở mình thôi, tự nấu cơm ăn hoặc là tới buổi á là có một người sẽ đưa cơm mà đưa qua một cái khe chứ không thấy mặt, không nói chuyện, không hỏi han gì được với thế giới bên ngoài. Người đó chỉ ở một mình trong căn nhà, rồi được phép đi dạo ngoài sân mà cái sân đó là xây tường kín lên để không nhìn thấy ra khỏi bên ngoài cảnh đó có ai đi qua
[9:28]lại hay không nữa, nghĩa là không nhìn thấy một bóng người nào, sống như vậy đó. Sống còn tệ hơn trong tù vì trong tù mình còn thấy cai tù, nhiều khi mình còn nghe tiếng la của những người tù nhân ở bên những phòng giam khác nó vang vọng lại. Còn nhiều khi có người mở cửa tù để họ nhìn vào phòng để họ kiểm tra là cái người tù đấy chết chưa, có vượt ngục chưa, vân vân. Có người đem cơm tù ví dụ như cái người mà bị biệt giam, vân vân. Thì nghĩa là vẫn còn có thể trông thấy được con người. Mà bây giờ đặt cho một người sống độc cư là hoàn toàn không trông thấy con người, ví dụ như mình sống độc cư như vậy thì sống được mấy ngày?
[10:03]Nói thầy nghe. Sống vậy được mấy ngày?
[10:12]Ai sống được như vậy một tháng giơ tay lên coi. Một tháng.
[10:20]Thường thường á, ví dụ như mình nghe nói có những ẩn sĩ ở trên núi cao ngót năm mười năm không xuống núi để ngồi thiền định, thì mình nghe ông này cũng hay ha. Hay vậy thôi chứ không biết hay cỡ nào. Cái bữa nọ có người rủ mình cũng phát tâm nghĩa là lên trên triền núi ở trên một cái hang để ở cũng tu hành thời gian. Thì mình nói, "Ờ thôi vậy tôi cũng ở với anh ba tháng. Tôi cũng ở thôi tôi cũng lên đó tôi tu ba tháng thử." Tại vì mình thấy người ta ở mười năm, mình ở ba tháng có gì. Nhưng mà điều không ngờ là chưa được một tuần là không chịu nổi nữa, không chịu nổi nữa. Chứ đâu mà ngồi thấy chỉ mây trời non nước, dòm lại vòng quanh không thấy ai.
[11:01]Lâu lâu có một vài con vật nó bò ngang, con chim bay ngang. Chịu không nổi, không có người để nói chuyện. Mà trong đầu mình thì những tư tưởng cứ tuôn lên, mà không có trình bày cái tư tưởng đó cho một người nào mà họ hiểu được, chịu không nổi. Không thể nói điều đó với cây với đá vì cây đá không chia sẻ được, không có hiểu được cái tâm mình, không hiểu được cái ngôn ngữ mình muốn nói. Mình cô đơn cùng cực, chịu không nổi, một tuần là chịu không nổi. Cắn răng mà ráng lết qua được nửa tháng rồi là cuốn gói đi trốn xuống núi luôn, không nói tiếng nào. Nên cái cô đơn là một cái ghê gớm của con người.
[11:32]Ở trong cái phim mà Lạc vào hoang đảo của Mỹ, Tom Hanks đóng vai chính, ổng đóng cái vai là ổng bị rớt máy bay, ổng lạc vào hoang đảo, không một bóng người. Cô đơn quá muốn nói chuyện không có ai, thì ổng mới lấy một cái sọ dừa, ổng tìm cách ổng vẽ cái hình người lên đó. Ổng dựng nó đứng lên, ổng đặt tên là bác sĩ, một bác sĩ. Rồi là tối ngày ổng cứ nói chuyện, buồn cứ lại nói chuyện, kia đâu có nghe gì. Ừm. Rồi những lúc mà nó cũng bị ức chế, tại vì mình nói để cho nó đỡ buồn vậy thôi nhưng mà vẫn biết kia nó chỉ là một cái cái sọ dừa, một lần giận lên ổng ổng cầm cái sọ dừa ổng ném, chọi, ổng chọi đi tại biết không nghe.
[12:08]Nhưng mà rồi lại cô độc chịu không nổi lại chạy kiếm cái sọ dừa lên gắn lại nói chuyện tiếp. Chúng ta thấy cái tâm lý con người ta đối với cái cô đơn không phải dễ chịu. Cho nên chỉ có những người mà có đạo lực, tâm rất yên ổn, thì sống trong cái cảnh mà độc cư một mình đó thì mới không buồn. Nên vì vậy cái độc cư là một cái thước đo đạo lực con người. Khả năng sống một mình là thước đo đạo lực con người. Nghĩa là ai sống một mình mà an ổn, bình thường, coi như không có chuyện gì hết, thì phải hiểu là cái sức tu người đó rất cao, chứ không phải dễ. Nên vì vậy ai sống độc cư được được Phật khen ngợi là vậy đó.
[12:45]Được Phật khen ngợi là như vậy. Thì cái kế tiếp là cái sống khổ hạnh. Sống khổ hạnh tức là giảm thiểu cái phương tiện sử dụng đến mức tối đa, bớt ăn, bớt mặc, bớt ngủ, rồi là bớt sử dụng cái phương tiện cho mình, hạn chế tối đa những cái điều mà mình tiêu thụ, mình sử dụng, mình hưởng thụ. Ví dụ như là mình ăn bình thường là phải bốn chén cơm mới đủ no, thì vì sống khổ hạnh mình ăn chén rưỡi, hai chén. Ví dụ thay vì mình chỉ mặc nghĩa là trên người mình mặc bộ đồ như vậy là phải sáu thước vải mới đủ kín, thì mình mặc chừng ba tấc vải thôi. Thì đó là khổ hạnh. Ví dụ như là mình phải đi lại bằng cái dép Biti's thì nó mới đủ
[13:29]nghĩa là bảo vệ cái bàn chân của mình, thì lại đi chân trần. Như vậy, đi chân trần. Hoặc là khi mình ngủ phải tám tiếng mới đủ giấc, thì mình sẽ hạn chế ngủ chừng hai ba tiếng thôi. Như vậy. Ừm. Rồi không dám ăn uống nhiều, hạn chế hết. Ngủ đáng lẽ mình ngủ trên cái giường phải từ tám tấc trở lên bề ngang thì mình quay qua quay lại mới dễ chịu, thì đây nằm trên chừng ba tấc thôi, ví dụ vậy. Rồi ví dụ như bước vào cái phòng thấy bật cái đèn sáng quá phí, không, vặn lu nhỏ xíu mờ mờ mờ đi rờ rờ rờ vậy thôi. Đó. Tức là hạn chế tiêu thụ tối đa như vậy. Thì cái đó gọi là sống khổ hạnh đó, sống đơn giản.
[14:08]Thì ở đây ai sống vậy nổi giơ tay lên thử. Chắc không ai sống nổi, thấy người nào cái quần áo cũng đẹp quá, không khổ hạnh nổi. Nhưng mà đừng có nghĩ là vì ba tấc là sống khổ hạnh mà mình tưởng là mọi người ở ngoài bờ biển là sống khổ hạnh hết nha. Không phải, cái đó khác, cái đó khác nữa.
[14:27]Cái người thì cũng như là sống độc cư vậy, cái người mà ít có tiêu thụ, ít có sử dụng cũng phải là người tu rất cao. Tại vì sao vậy? Vì một cái điều nữa là cái cơ thể chúng ta và tâm hồn chúng ta luôn luôn đòi hỏi, đòi hỏi được tô điểm, được hưởng thụ. Nghĩa là trong sâu thẳm chúng ta luôn luôn mong muốn được hưởng thụ, được tô điểm. Chúng ta muốn nghĩa là quần áo mình phải đẹp, ăn phải ngon, ngủ phải sướng, tức là mọi điều mình hướng vậy. Thì cái người mà chống lại được cái khuynh hướng muốn hưởng thụ sung sướng đó thì phải là người có khả năng tu rất là cao. Đó là cái lý do mà người nào mà sống đơn giản,
[15:10]khổ hạnh cho nên được Phật ca ngợi là như vậy. Chúng ta nghe nói nãy giờ thì chúng ta sẽ hiểu lầm. Nãy giờ chúng ta chứng minh rằng cái người có khả năng sống độc cư, cô đơn một cách an ổn là người đó có đạo lực, được Phật khen. Chúng ta nghe nói rằng cái người sống kham khổ, đơn giản, ít tiêu thụ, khổ hạnh như vậy là người tu cao, được Phật khen. Đó, chúng ta nghe nói như vậy bắt đầu chúng ta hiểu lầm. Chúng ta hiểu lầm, hiểu lầm thế này: Đạo Phật chủ trương sống độc cư và khổ hạnh. Đúng không? Nãy giờ trong tâm có nghĩ vậy không? Đúng không? Đúng không? Có nghĩ vậy đó. Ừm. Nên nghĩa là chúng ta nghe ngang đó nhưng chúng ta
[15:56]suy luận thêm, chúng ta suy luận thêm như vậy. Trên đời nó có nhiều cái như vậy lắm, trên đời nó có rất nhiều trường hợp là chúng ta suy luận thêm một chút, chúng ta liên tưởng thêm chút và chúng ta vô tình đã hiểu lầm thêm một chút. Ví dụ như là chúng ta ví dụ đi trong chùa, chúng ta gặp hai người mặc bộ đồ giống nhau, cái là loại vải may giống nhau, họ mua cùng một cái xấp hay sao đó may giống nhau, thì chúng ta suy luận điều gì? Suy luận điều gì? Ví dụ như có hai cô gái mặc hai bộ đồ mà cùng một loại vải, màu vải, hoa văn trên vải giống hệt nhau thì chúng ta suy luận thêm điều gì?
[16:45]Ờ hai chị em. Họ mua xấp vải may chung nhau hai bộ đồ mặc chơi. Phải không? Có không? Có, vì chuyện đó thường xảy ra. Phải không? Nhưng mà có đúng không? Có chắc đúng không? Không, không có chắc đúng. Tại vì loại vải vậy họ bán cũng nhiều lắm. Ừm. Đó là cái mà chúng ta dễ suy luận thêm lầm như vậy. Cũng giống như vậy, giống như có một lần chúng tôi đi trên máy bay thấy trên máy bay thì cái máy điều hòa không khí trên máy bay thường thường họ để khoảng 10- 18, 19 độ nên nó lạnh. Người Việt Nam mình ngồi trên máy bay lâu lạnh chịu không nổi nên thường là xin mấy cô tiếp viên cái mền để đắp thêm,
[17:24]quấn vào người, khoác lên người để mà ngồi chịu. Có điều là cũng không phải là ai cũng xin, một vài người họ đang chịu không chịu lạnh họ xin. Nhưng mà cái mền thì có một màu. Thì có hai người đó vô tình họ ngồi gần nhau, người nam người nữ, và hai người cùng đều xin hai cái mền, hai cái mền màu giống nhau thì có một người nói hai người đắp chung cái mền. Đó, có những cái chúng ta suy luận thêm trật lất à. Rồi bây giờ cũng vậy, khi chúng ta hiểu rằng cái khả năng sống độc cư và khổ hạnh là cái thước đo đạo lực và nghe Phật ca ngợi mấy người đó, cái chúng ta hiểu lầm thêm chút nữa là đạo Phật chủ trương độc cư và khổ hạnh.
[17:58]Đó là chúng ta hiểu lầm. Chỉ vì cái hiểu lầm này mà rất nhiều người tu hành trong đạo Phật mà nhất là người xuất gia đã lái đạo Phật đi sang một cái hướng khác luôn. Đã lái hẳn đạo Phật sang một hướng khác. Ở đây chúng ta thấy nè, chúng ta phải hiểu lại cái điều này, đính chính lại cái suy nghĩ trong tâm mình là tuyệt nhiên đạo Phật không chủ trương sống độc cư và kham khổ. Chúng ta phải khẳng định điều đó nha, phải khẳng định điều đó cho rõ. Cho nên ai mà nói ờ tu theo đạo Phật phải độc cư, kham khổ hạnh, chúng ta kết luận người này sai liền, người này hiểu lầm đạo Phật liền. Ví dụ thế này nói tại sao vậy?
[18:35]Bởi vì hai cái điều đó chỉ là cái thước đo đạo lực thôi, chứ không phải là đạo Phật chủ trương hướng về đó. Ví dụ như nói thế này: Khi người ta mắng chửi mình mà mình bình thản không giận thì mình được khen là có có đạo lực, phải không? Đó, cho nên ví dụ có người nào đó bị người ta mắng chửi quá chừng mà bình thản, không động thì được Phật khen. Ờ Phật mới khen cái người đó có bị mắng chửi mà không động. Thì như vậy có phải là đạo Phật chủ trương là tối ngày cứ chọc cho người ta chửi mình không? Có không? Không, phải không? Nhưng mà trong cái hoàn cảnh đó mà bình an được thì gọi là có đạo lực.
[19:10]Cũng giống như trong hoàn cảnh mà mình phải sống độc cư một mình mình bình an được, tức là có đạo lực. Ở trong hoàn cảnh mà mình sống rất kham khổ, đơn giản, không có gì để sống mà vẫn không đua đòi, không có chạy vạy thì đó là người có đạo lực. Chứ không phải đạo Phật chủ trương đi tìm cái độc cư và đi tìm cái khổ hạnh cũng giống như tối ngày đi tìm người ta chửi mình, không có. Phải nhớ như vậy, cái con đường của đạo Phật đi chỗ khác. Đây là chỗ chúng ta phải xác định lại, phải hiểu lại cho rõ. Và vì sao vậy? Vì chúng ta nhìn lại từ cái quá khứ cho tới bây giờ thế này: Nếu sống độc cư, tức là sống một mình, thì không có gần gũi với ai được hết.
[19:48]Mà sống không có gần gũi á thì điều gì xảy ra? Mình không giúp ai được, phải không? Mình không đòi hỏi để người ta giúp mình, nhưng mà vì mình là người tu theo đạo Phật, mình biết làm điều thiện, thích làm điều thiện thì luôn luôn thích giúp đỡ con người. Mà nếu không sống gần ai hết thì lấy gì giúp đỡ người ta? Cho nên vì vậy cái người sống độc cư chắc chắn là người chẳng làm được chuyện gì phước một cách cụ thể. Nếu có, chỉ làm phước trong tâm, nghĩa là tối ngày cầu nguyện cho thế giới thanh bình, chúng sinh an lạc, ai cũng đắc đạo, chứ cầu nguyện trong tâm nói bằng miệng thôi không làm gì được hết.
[20:20]Mà chỉ sống trong cộng đồng chúng ta mới có làm được những điều gì đó ích lợi cho những con người chung quanh mình. Đây là một cái điều rõ ràng như vậy. Và thứ hai nữa là nếu mà mình sống kham khổ thì mình tự hạn chế lấy những cái phương tiện để mình hành đạo, để làm Phật sự. Rõ ràng như vậy. Bởi vì muốn làm được Phật sự, ví dụ muốn đi thuyết pháp, muốn tổ chức làm việc từ thiện, muốn cất cái chùa, vân vân, nhiều việc phải làm, thì nếu mà mình chủ trương là không sở hữu tài sản nào hết, ăn mặc ba tấc vải quấn quấn, đi chân trần thì chừng nào mình mới cất được cái chùa? Chừng nào mình mới có thể đi đây đi kia để thuyết được bài pháp
[21:00]nếu mình đi chân bộ mà không từ chối không đi xe, phải không? Như vậy. Vì vậy nếu mà sống kham khổ, sống khổ hạnh, từ chối mọi phương tiện thì tức là mình cũng tự hạn chế lấy phương tiện hành đạo của mình luôn. Đó là điều điều khẳng định. Mà nếu nhiều nhiều nhiều người tu trong đạo Phật đều chủ trương sống kham khổ, tự hạn chế hết như vậy thì thì đạo Phật có hành đạo, có làm Phật sự, có giáo hóa chúng sinh được không? Toàn bộ đạo Phật. Sẽ không được, phải không? Trong khi các đạo khác thì họ dùng bất cứ phương tiện nào, kể cả những phương tiện rất gian trá để đi thu phục tín đồ. là những cái tôn giáo khác chúng ta không nói đích danh,
[21:42]có những tôn giáo thì họ chỉ nỗ lực đem giáo lý truyền đạo, nhưng mà cũng có những tôn giáo bên cạnh nó dùng những thủ đoạn mua chuộc, lừa gạt, dối trá để mà thu phục tín đồ. Còn đạo Phật mình thì không làm gì hết, không gặp gỡ ai, không làm gì hết, không mang theo cái gì trong người, không có chủ trương không có phương tiện gì hết, không có đồng nào hết thì bảo đảm là mình người đó cũng không có cái quan tâm đối với vận mệnh của đạo pháp, bảo đảm một câu vậy. Người đó không có quan tâm với việc đem đạo pháp đến cho người khác, cho bao nhiêu người còn lại nữa, bảo đảm một câu như vậy. Rồi nói:
[22:19]"Thôi, tôi tu tôi đắc đạo tôi độ người khác". Chừng nào đắc đạo? Bảo đảm có đủ phước để đắc đạo hay không? Mà nếu người tu nào biết đạo Phật rồi đều chủ trương khổ hạnh và độc cư hết thì đạo Phật sẽ đi về đâu? Tự đạo Phật tàn lụi luôn. Vì sao vậy? Vì một con người chỉ được gọi là có tồn tại khi người đó còn cái mối quan hệ với những người chung quanh mình. Đồng ý không? Ví dụ như là hai cha con đó à hai cha con đó sống ở trong rừng núi và không có quan hệ với thế giới bên ngoài, không có ai biết tới hai cha con đó, thì đối với thế giới bên ngoài, hai cha con đó coi như không tồn tại, phải không?
[23:03]Chẳng ảnh hưởng gì tới ai hết, không quen biết ai, chẳng ai gặp mặt, chẳng ai thương mến thấy gì hết, thì đối với cái thế giới còn lại này, hai cha con mà sống trong rừng đó coi như không có tồn tại. Nhưng mà họ tồn tại với nhau thôi. Người con xem cha mình là có tồn tại, người cha xem con mình là có tồn tại bởi vì có tương quan. Bây giờ đặt trường hợp nhỏ hơn còn một con người thôi, ví dụ có một con người nào đó sống ở trong rừng trong núi mà không bao giờ chúng ta thấy mặt biết mặt, thì chúng ta có xem người đó có tồn tại không? Mình có biết đâu mà biết người đó có tồn tại, phải không? Như vậy đối với toàn bộ cái thế giới loài người này,
[23:37]cái người mà sống một mình ở trên ngọn núi lạnh lẽo đó coi như không tồn tại giữa cuộc đời. Vì vậy, chúng ta chỉ được gọi là có tồn tại khi chúng ta có tương quan với mọi người. Có quen biết, có tiếp xúc, có làm lợi ích lẫn nhau thì được gọi là chúng ta có tồn tại. Còn nếu không có tương quan, không có tiếp xúc, không làm lợi ích, không giúp đỡ lẫn nhau, chúng ta không có tồn tại. Đó là một định nghĩa rất rõ thế nào là một người tồn tại giữa cuộc đời này. Chúng ta có thể định nghĩa rằng một người được gọi là tồn tại giữa cuộc đời này khi người đó có cái mối tương quan với những người còn lại trong cái cộng đồng thế giới của loài người.
[24:15]Đó là một câu định nghĩa như vậy. Và nếu đạo Phật là bất cứ người tu sĩ nào khi mà xuất gia xong rồi đi vào một nơi độc cư để ở, thì tức là đạo Phật làm sao? Tự mình dần dần biến thành không còn tồn tại trong cuộc đời nữa, đúng không? Đó, hễ biết đạo Phật rồi là tự đi tìm sống độc cư không quan hệ với ai nữa thì tức là đạo Phật tự sát, tự tiêu diệt luôn, tự tiêu diệt cái sự tồn tại của mình đối với thế giới loài người. Như vậy nếu nói rằng là đạo Phật xuất hiện để đem lại lợi ích cho chúng sinh, đạo Phật là giáo hóa chúng sinh vô lượng thì câu nói đó mâu thuẫn. Câu nói đó mâu thuẫn. Vì vậy, đạo Phật không hề chủ trương độc cư.
[24:59]Độc cư chỉ là một cái tình huống bất ngờ xuất hiện nào đó giống như chúng ta vô tình bị người khác mắng chửi mà mình bất động thôi. Cũng vậy, ví dụ vô tình cuộc đời chúng ta đi rơi vào một giai đoạn độc cư mà mình vẫn bình an thì đó là mình có đạo lực, chứ đạo Phật không chủ trương đi tìm độc cư để giống như là tự sát lấy mình, tự tiêu diệt sự tồn tại của mình đối với loài người. Đó chúng ta phải hiểu như vậy. Rồi cũng vậy, khi mà sống kham khổ thì giống như mình tự chặt tay chặt chân mình. Ví dụ có một con người người ta có gặp mặt, có thấy, có biết người đó tồn tại, nhưng mà người đó hai cái tay cụt,
[25:32]hai cái chân cụt, không có làm lợi gì hết, thì biết người đó có tồn tại đó nhưng mà chỉ tồn tại phân nửa. Tại vì không có thiết lập được nhiều cái mối tương quan với con người ngoài cái việc nói và nghe, chứ còn tay chân không có để làm gì hết. Thì giống như tồn tại phân nửa. Chúng ta nhớ vậy. Cái tồn tại trọn vẹn là chúng ta có mối tương quan với con người và có giúp đỡ được con người, có làm lợi cho con người thì gọi là một sự tồn tại trọn vẹn. Còn ở đây có mối tương quan là do mình có thấy người đi qua lại, có nghe, có nói chuyện qua lại nhưng mà không có tay, có chân để làm gì hết thì người đó cũng chỉ tồn tại phân nửa.
[26:11]À vì vậy mà cái người sống khổ hạnh á cũng giống như người tự chặt tay chặt chân mình. Và nếu trong đạo Phật ai cũng chủ trương sống cực độ đơn giản, kham khổ, khổ hạnh thì giống như trong đạo Phật vậy, cũng tự chặt tay chặt chân mình thì cũng không làm gì được, nghĩa là cũng chỉ còn lại phân nửa cái mối tồn tại của mình trên cái thế giới loài người này. Ứ vì vậy là cái chủ trương mà sống độc cư và khổ hạnh là một chủ trương sai lầm. Độc cư và khổ hạnh chỉ là những tình huống bất ngờ xuất hiện thử coi coi mình có an ổn hay không, bình an hay không thôi. Nhớ như vậy, đây là cái quan điểm rất là quan trọng.
[26:48]Tuy nhiên, chúng ta lần lại trong đạo Phật chúng ta để ý hay là lịch sử Ấn Độ ta thấy thế này: là ngoại đạo Ấn Độ vào thời Đức Phật mà kéo dài cho tới thời bây giờ nha, bên Ấn Độ giờ vẫn còn, có một số đạo sĩ của Ấn Độ dùng cái lối sống khổ hạnh thường xuyên và cực đoan để đi tìm cái sự thán phục nơi mọi người.
[27:11]Đi tìm cái sự thán phục nơi mọi người bằng cách tự đày đọa cơ thể mình. Thì như vậy cái động cơ đó có chính đáng không? Cái động cơ là mình khổ hạnh vì muốn người ta thán phục mình. Cái người tu mà đi tìm cái sự thán phục của người khác, cái người tu mà mong muốn cho người khác thán phục mình thì cái tâm người tu đó đúng hay sai? Sai. Chúng ta gọi là đó là một động cơ không chính đáng, không phải là động cơ của một người tu hành chân chính. Ngày xưa, Đức Phật khổ hạnh không vì động cơ đó. Bởi vì lúc đó Ngài khổ hạnh Ngài ở trong rừng không ai thấy, Ngài không đi tìm sự thán phục của người khác,
[27:51]mà lúc đó Ngài khổ hạnh để Ngài đi tìm cái gì? Giải thoát, đúng. Lúc đó Ngài đi tìm sự giải thoát nên động cơ của Ngài là chính đáng mặc dù cái phương pháp Ngài là sai. Nhưng mà còn ngoại đạo Ấn Độ thì họ khổ hạnh kinh hồn lắm nhưng mà khổ hạnh ngay ngã tư đường, ngay bên bờ sông Hằng nơi có nhiều du khách, nơi ngã tư đường, bên lề đường, chỗ hội chợ, họ bày những trò khổ hạnh kinh hồn luôn để cho du khách đi qua lại đứng ngạc nhiên, thán phục và có người quăng vào đó vài cái đồng xu lẻ. Chúng ta thấy cái động cơ tu hành họ cũng rất là lạ. Như ở Việt Nam mình á thì có nhiều người họ đứng ở góc đường họ hát
[28:31]bài vọng cổ, họ đàn vài câu guitar hay đàn bầu rồi để cái nón thì để cho mọi người đi qua lại cũng thấy rằng cái người xin ăn này cũng có một cái lao động, cũng có một cái lao động gì đó và họ cho tiền. Còn bên Ấn Độ thì họ làm những cái khổ hạnh kỳ lạ. Ví dụ có mấy người họ tréo chân tréo tay họ, bó tay bó chân họ lại họ đứng phơi nắng nguyên một ngày rồi bên cạnh đó là cái nón để tiền. Rồi có người nghĩa là chỉ đi bằng cách bò. Có người chỉ không mặc quần áo mà chỉ có trát tro trát bụi đồ, đắp phân bò lên che người mình chút. Là có nhiều cái cách khổ hạnh kỳ lạ mà người thường mình không làm nổi, không chịu đựng nổi.
[29:14]Và họ xem đó là cái sự nghiệp ừm đi tìm cái sự thán phục của người khác, cái động cơ đó không chính đáng. Ừm bây giờ cũng vậy, đó là một động cơ không chính đáng rồi. Rồi bây giờ trong đạo Phật mình cũng vậy, cũng có một vài thầy trong đạo Phật cũng khuyến khích cái lối sống khổ hạnh, cũng buộc cái đại chúng mình sống khổ hạnh rồi mới cho rằng mình giỏi hơn các chùa khác, rồi chê bai phỉ báng khắp nơi. Đó cũng là một động cơ không chính đáng vì động cơ đó là kiêu mạn, hơn thua. Đó là một động cơ hơn thua. Nghĩa là buộc đệ tử mình sống khổ hạnh, ca ngợi lối sống khổ hạnh, kham khổ, độc cư khổ hạnh
[29:50]rồi sau đó bắt đầu đem so sánh cái chùa mình với chùa chỗ khác, rồi nói: "Ờ cái chùa đó sống vậy là dư dả, chùa kia sống nọ sung túc, còn chùa mình đây là sống kham khổ thì mình hay hơn". Thì đó cũng là một động cơ không chính đáng, cũng là một động cơ hơn thua và kiêu mạn. Mà trong đạo Phật mà xuất hiện như vậy cũng là một điều đáng buồn chúng ta. À cũng làm cái lối vừa hiểu sai cái chủ trương của đạo Phật mà một sự đổ vỡ về đạo đức, mặc dù cái công sức bỏ ra thì rất nhiều. Để sống được độc cư người này cũng phải rất là mệt mỏi, không phải dễ. Và để sống khổ hạnh, người này cũng rất là chịu đựng chứ không phải là dễ.
[30:26]Vậy mà chỉ dùng cái độc cư, khổ hạnh cực khổ đó để đi tìm cái sự hơn thua thôi, để nói rằng: "Ờ chùa này hơn chùa mình hơn chùa khác". Thì đây cũng là một cái động cơ không chính đáng. Chúng ta cẩn thận như vậy. Bây giờ chúng ta so sánh thế này nữa nè: có hai người có hai người ở trong đạo Phật, cùng tu trong đạo Phật, một người á sống khổ hạnh cho nên không có giúp đời gì được hết, giống như chặt tay chặt chân mình gọn một khúc ngồi đó thôi. Biết hết, nghe hết, nói được hết, không làm gì được bởi vì chặt tay chặt chân rồi. Người sống khổ hạnh là như vậy, không có phương tiện gì nữa. Đó. Và một người cũng tu trong đạo Phật,
[31:06]sống bình thường và hay giúp đỡ người khác, hay đem giáo pháp đến cho người khác. Bây giờ giữa hai người là người nào làm cho giá trị đạo Phật tăng lên? Người nào làm cho chúng sinh được lợi ích? Người nào? Rõ ràng làm người sống bình thường phải không? Để rồi có phương tiện mà làm lợi ích cho chúng sinh, giáo hóa chúng sinh, vẫn là người sống tích cực hơn, vẫn là người sống tích cực. Và người đó có thể làm tăng lên cái giá trị của đạo Phật, truyền bá được giáo pháp và làm cho lợi ích chúng sinh. Đây là cái so sánh chúng ta thấy rõ ràng. Dĩ nhiên chúng ta nói sống bình thường chứ chúng ta không
[31:45]có nói là là sống dư dật và hưởng thụ phung phí. Dư dật hưởng thụ phung phí thì lại là một cái phi đạo đức khác. Tuy nhiên, ở đây là vì có cái phương tiện để làm việc Phật sự, để hành đạo thì chúng ta sử dụng những phương tiện đều là tốt hết, không sao hết, chứ không phải là sử dụng riêng cho mình. Đây là điều chúng ta để ý như vậy, ừ. Trong cái thời đại chúng ta ngày hôm nay á là các quốc gia trên thế giới cọ xát với nhau rất dữ dội. Họ nhiều phương tiện để tiếp xúc với nhau, máy bay bay cái vèo cái từ nước này bay qua nước kia liền, điện thoại nhấc lên cái người này nói chuyện với người bên kia liền.
[32:22]Rồi trong internet truy cập vào một cái là ôi dữ liệu của bất cứ nước nào mình cũng có thể đi vào để coi được hết trơn. Nghĩa là thế giới gần sát lại với nhau á, là giống như là ngồi trong một nhà luôn vậy. Là ví dụ một người ở Việt Nam rồi một người ở Pháp giống như ở trong nhà luôn, bởi vì cái gì của bên kia bên đây có thể tìm hiểu được gần hết. Một cái thế giới ngày hôm nay nó dữ dội như vậy, tiền bạc, vật chất, phương tiện kỹ thuật nhiều hơn cũng vậy. Và như thế, cái cách hành đạo của các tôn giáo cũng thay đổi luôn, cũng khác đi rất là nhiều. Vào thời xưa, cũng có sự cạnh tranh tín đồ giữa các tôn giáo.
[33:02]Ở các tôn giáo có sự cạnh tranh tín đồ thế này. Đầu tiên là họ nói xấu nhau, nghĩa là đạo nào cũng nói đạo mình tốt và đạo kia xấu, ừ. Rồi nếu mà người nào có cái phương tiện hơn, họ chiêu dụ tín đồ nhiều hơn thì họ khống chế được tín đồ đông, thì coi như họ lấn bên kia lần lần. Họ ra lệnh cấm để không cho cái tín đồ theo đạo bên kia nữa, thế vậy. Hoặc là người nào khéo léo thủ đoạn hơn thì tranh thủ được mối quan hệ với cái quan lại địa phương để mà ăn hiếp cái đạo kia để cho giữ được cái đạo mình bành trướng. Mà có đạo nào mà mạnh nhất thì coi như là chiếm được cảm tình của ông vua thì coi như là mình tha hồ mà bành trướng,
[33:42]mà các đạo kia thì sẽ từ từ bị khống chế lại dần dần. Đó là những cái cách mà làm của người xưa. Còn ngày nay thì các tôn giáo ngoài đạo Phật mình thì hiền lành, đơn sơ, thật thà, thẳng thắn và hay thua thiệt, còn nhiều cái tôn giáo khác thì họ có nhiều cái phương tiện để tranh giành tín đồ và cạnh tranh với đạo Phật. Có nhiều phương tiện và họ dùng đủ thủ đoạn, đủ phương tiện để truyền bá cái đạo của họ, để lấn át đạo Phật, để phân hóa, chia rẽ đạo Phật, để phá hoại đạo Phật luôn. Rất nhiều, rất nhiều phương pháp như vậy. Họ dùng mọi cái thủ đoạn và phương tiện để truyền bá cái, nói là tà giáo của họ.
[34:24]Ví dụ thế này, ví dụ họ không có một cái giáo lý, họ không có một cái giáo lý tốt để làm chỉ lại cho người ta cái cách sống ở đời thì họ truyền đạo bằng tiền. Ví dụ như họ thấy cái nhà đó nghèo, cái họ tới, họ nói bây giờ nếu theo đạo họ, họ cho hai triệu. Có nhiều người cũng nói, ủa đạo nào theo cũng tốt, đạo nào cũng dạy ăn hiền ở lành, bây giờ mình có một cái đạo để tu mà còn có hai triệu nữa tốt quá thôi. Rồi theo liền, là sau đó thề không được bỏ đạo thế này thế kia, thế là hai triệu họ mua được một gia đình. Rồi họ cứ lần lần lần lần họ đi mua, mà nếu cái đạo của họ có cái nguồn tiền khổng
[35:00]lồ bí mật, nghĩa là đáng ngờ ở phía sau lưng thì họ mua được rất nhiều tín đồ, nhất là một đất nước như Việt Nam mình như vậy, họ mua được rất nhiều tín đồ. Rồi nghĩa là thậm chí có tín đồ của đạo khác vậy, họ cũng đến họ mua bằng tiền luôn, mà nếu cái tín đồ đó không hiểu được giáo lý của mình, không kiên định được lập trường rồi họ cũng bị dùng tiền để họ mua về mất luôn. Rồi có những cái tôn giáo họ dùng cái phương tiện hôn nhân vậy, nếu mà lấy vợ lấy chồng là phải theo đạo của họ luôn, họ cũng lấy tín đồ qua lần lần. Rồi con đẻ ra là cũng phải theo đạo rửa tội luôn, nghĩa là bằng cái phương tiện hôn nhân lấy đi dần dần,
[35:34]bằng cái phương tiện tiền bạc lấy đi dần dần, là đủ các phương tiện. Ngoài ra còn những cái hứa hẹn và gian dối nữa. Ví dụ có những cái đạo họ lên trên Tây Nguyên, họ hứa hẹn với cái người dân tộc Tây Nguyên là nếu theo đạo của họ thì họ sẽ cho nhà, cho cửa, cho đất, cho tiền nhiều hơn nữa, rồi xúi chuyện này xúi chuyện kia, thì đó là những cái mưu kế thủ đoạn có xen cả cái thế lực chính trị vào trong chứ không còn là một cái đạo chân chính để dạy người ta cái đạo lý ăn hiền ở lành, sống cho tốt nữa. Bề ngoài đó thì chúng ta nghe cứ tưởng đạo nào cũng tốt, đạo nào cũng dạy người ta ăn hiền ở lành, nhưng bản chất bên trong không phải.
[36:12]Bản chất bên trong khác nhau hẳn. Nghĩa là họ cứ đưa cái giáo lý là à phải tin vào Thượng đế, phải sống tốt với mọi người. Họ đưa ra, mình thấy hay mình nhào vô, nhưng vô với đạo rồi, nắm được rồi, thì họ lái mình thành ra một cái lực lượng, một cái công cụ để làm những chuyện bậy bạ. Có nhiều khi là để làm cho mình chống lại chính cái quê hương, cái đất nước của mình nữa. Đó là những cái, và họ biết ở đất nước Việt Nam mình là đạo Phật tương đối là truyền thống nên nhiều người theo, họ tìm cách họ lấn át đạo Phật. Họ tìm cách làm cho đạo Phật ở cái vùng đó từng bước không có phát triển được để cho đạo họ được bành trướng,
[36:49]rồi họ phân hóa làm suy yếu đạo Phật, là làm cho đạo Phật chia rẽ, chống đối lẫn nhau. Có nhiều cái thủ đoạn mà chúng tôi cứ nhắc mấy ngày nay, từ tết giờ nhắc hoài. Ví dụ như họ dùng tiền họ thuê ông thầy B chống thầy A. Họ đổ tiền ra họ thuê ông thầy A chửi lại ông thầy B. Nhưng hai bên chửi nhau làm cho đạo Phật chia rẽ, mà suy cho cùng thì cùng một nguồn gốc, cùng một người xúi giục, cùng một người thuê. Mà đạo Phật mình nhiều khi quý thầy mình ngây thơ á, người ta kích kích cái làm mà không có biết rằng là mình bị làm tay sai cho ngoại đạo. Đó là những cái phương tiện như vậy. Mà trước cái phương tiện mà ngoại đạo họ đủ phương tiện,
[37:24]đủ tiền bạc, đủ mánh lới hết để họ đi tìm tín đồ, mà nếu mình chấp vào cái độc cư và khổ hạnh thì coi như mình trói tay trói chân mình lại luôn, mình không làm được điều gì cho đạo. Nếu mình nói: "A, bây giờ phải làm sao phải giữ lại được tín đồ đạo Phật, phải truyền bá đạo Phật." Nói: "Tôi thích sống độc cư à, tôi sống mình để giải thoát." Thì đúng là chúng ta vô trách nhiệm với cuộc đời, vô trách nhiệm đối với đạo, tự mình loại mình ra khỏi cái sự tồn tại của thế giới loài người. À như vậy cho nên là một cái điều mà không bao giờ nên, chúng ta phải để ý như vậy. Nên cái việc mà chúng ta phỉ báng,
[38:00]chửi bới là chúng ta rất dễ rơi vào cái âm mưu của ngoại đạo. Vì chúng ta để ý thế này, đây là một điều mà mình nói xa nói xôi thôi, ví dụ có một cái người đó tự xưng là chứng đạo, tự xưng là chứng đạo ha, để cho người mọi người tin, sau đó truyền bá một cái đạo là độc cư cực đoan, khổ hạnh cực đoan, rồi công kích gay gắt mọi nơi làm cho đạo Phật chia rẽ, nghi ngờ lẫn nhau hết, thì người này là làm cho đạo Phật suy yếu rất là lẹ. Mặc dù là mang hình thức đạo Phật, rao giảng đạo Phật, nhưng mà nếu lái đạo Phật đi vào con đường độc cư nè, khổ hạnh nè, công kích các nơi nè thì người này đang tàn phá đạo Phật.
[38:46]Đây là điều chúng tôi nói để quý thầy, quý cô cũng như quý Phật tử cảnh giác. Nếu quý thầy, quý cô, quý Phật tử mà nếu gặp phải một cái giáo lý mà trong đó có ba cái điểm: Một là lái mọi người tu đi vào đời sống độc cư, lái người tu đi vào cái đời sống kham khổ và lên tiếng công kích, chửi bới khắp nơi thì chúng ta phải cảnh giác liền, nói: "Ba điều này làm đạo Phật suy yếu, phân hóa." Đây là điều chúng tôi cảnh giác như vậy, ừ. Chúng ta thấy một điều này nữa là loài người á bị hấp dẫn bởi dục lạc. Con người ta ai cũng thèm tiền bạc á, ai cũng thích vật chất, ai cũng thích có đời sống tiện nghi,
[39:28]thích có nhiều cái phương tiện giải trí, thích những cái vẻ đẹp hào nhoáng. Tất cả tâm lý ai cũng bị như vậy hết, rất là bình thường. À ví dụ như bây giờ nói ở đây mà ai không ham tiền giơ tay lên coi. Ai mà không ham tiền giơ tay lên thầy thưởng một triệu liền.
[39:47]Cái người mà cần thưởng một triệu đâu có giơ tay lên chi nữa. Ví dụ bây giờ là mình đi xe đạp với đi xe Dream thì mình thích đi xe nào, thích đi xe Dream phải không? Thích phương tiện, hoặc là những phương tiện giải trí. Ví dụ chúng ta thấy là những cái công viên vui chơi và có đủ trò chơi hết. Thầy không kể ra được vì thầy chưa bao giờ đi không biết. Bữa nào phải ráng đi thử thám hiểm bữa mới biết để mà giảng. Có những trò quay đu hay những trò gì xe lượn cao tốc gì đó, cảm giác mạnh gì đó, rồi những cái đại nhạc hội, hát, nhạc nước gì đó, đại khái vậy. Tức là hấp dẫn con người ta rất là nhiều.
[40:25]Và những ngày lễ, những ngày hội thế này là những thanh niên nam nữ và con người ta đua nhau dồn vào những cái khu vui chơi, du lịch, giải trí như vậy. Và chúng ta thấy như vậy rõ ràng tâm lý con người ta thích giải trí, thích vui chơi. Tâm lý như vậy. Và con người ta thích cái vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài. Ví dụ bên ngoài ai cũng thích là ăn mặc đẹp, phải không? Mình nhìn cái người ăn mặc đẹp mình cũng thích và bản thân mình ăn mặc đẹp mình cũng thích nữa. Cái nhà mình trang trí lộng lẫy đẹp mình cũng thích nữa. Hoặc mình nhìn cái nhà ai mà xây cất đẹp mình nhìn cũng thích nữa. Nên chúng ta thấy là cuộc đời này vậy, con người ta thích cái vẻ đẹp,
[40:57]cái vẻ hào nhoáng, cái tâm lý bình thường như vậy không cưỡng lại được. Vì trong một ngàn người mà đi tìm một người đi ngược lại những điều này, là không ham vật chất tiền bạc, không ham vui chơi giải trí, không ham những vẻ đẹp hào nhoáng bên ngoài, một ngàn người được mấy người? Được mấy người? Mấy người? Không được một người đâu, chưa chắc đâu, ha. Không chắc đâu. Không chắc. Ví dụ như thầy có được không? Cũng không được nữa. Tại vì ngồi bàn giảng cũng có hoa để đây nữa. Tức là cũng thích cái đẹp nữa. Như vậy cái tâm lý này nó khống chế con người. Và trước cái điều đó đó thì đạo Phật mình phải hiểu điều này.
[41:41]Để giúp cho con người ta vừa thích mà vừa được đạo lý. Chứ không phải là đến chùa là cứ buồn thảm ngồi tụng kinh gõ mõ cóc cóc rồi cứ đi về là đúng là từ từ nó bỏ chùa hết. Thì có lần thầy gặp mấy người thanh niên nói về vấn đề nghi thức đạo Phật, nó nói con nói thiệt thầy nghe chứ tụi con mặt mũi vầy, bận đồ đẹp vầy mà bắt vô trỏng ngồi đó ngồi tụng kinh gõ mõ cóc cóc ê a tụi con quê lắm thầy ơi, thôi tụi con không vô. Nhưng hễ hát rồi hát được vô hát liền. Thấy rõ ràng khuynh hướng đã thay đổi, không còn những con người mà ăn mặc đồ model đẹp đẽ, tóc thì nhuộm xanh, nhuộm vàng, nhuộm đỏ mà chịu khó vô chùa ngồi quỳ xuống
[42:22]mà tụng kinh ê a ê a nữa, giờ hết nghe cái chuyện đó rồi, xưa rồi Diễm ơi, hết rồi. Giờ bắt đầu đã tới cái lúc mà ví dụ như đạo Phật biết tổ chức những cái nhóm ca nhạc để phục vụ cho những ngày lễ thì lớp thanh niên nam nữ sẽ từ từ họ đến chùa họ vui lại. Nhưng mà chỉ mới có cái ca nhạc thôi nha, chứ trong chùa phải tạo ra nhiều cái gì để phong phú hấp dẫn hơn, nhiều cái sinh hoạt hay hơn để mà người tín đồ họ đến họ thấy có vui, vui mà có bổ ích về đạo lý. Vui mà không bổ ích đạo lý thì mình biến thành cái công viên vui chơi của ngoài đời. Còn nếu mà chỉ có đạo lý mà không vui chơi thì chỉ thu
[42:56]hút được những người rất có trí tuệ và đã già. Cái người già đã tới hết tuổi ham vui rồi, thì họ thích đạo lý hơn, thì cái chùa mà chỉ có đạo lý thôi không có gì vui thì thu hút được cái người già, có trí tuệ và có tâm đạo rất mạnh. Còn trung bình thì đa phần chúng ta đều vừa thích đạo lý mà vừa ham ham vui. Đó thú thật trước bình minh đi, phải như vậy, phải thú thật. Là chúng ta vừa thích đạo lý vì chúng ta có cái tâm đạo, có cái thiện căn từ kiếp nào đó mình không biết, nhưng đời này tự nhiên mình thích đạo lý. Và thứ hai nữa mình vẫn còn ham vui, thì chùa phải đáp ứng được điều này. Cái sinh hoạt ở chùa đó vừa cung cấp được đạo lý cho Phật
[43:35]tử tín đồ, mà vừa có những cái sinh hoạt vui, phong phú. Đó phải được như vậy mới có ý vị. Chùa mình cũng chưa tổ chức được gì nhiều ngoài cái bản nhạc mà hát tới hát lui hoài nghe cũng muốn chết luôn. Chiều giờ quý Phật tử có nghe hát phát loa mấy bài nhạc của chùa không? Có nghe không? Nghe chán chưa? Chưa phải không? Rồi lát cho nghe nữa, là vậy, còn ai chán rồi thôi. Tại mấy bài đó chùa tết phát từ trước tới giờ đó nên nhiều người ở đây nghe cũng sợ rồi. Biết sao, bị tết này thầy soạn được hai bài nhạc rồi cứ đem khoe riết á, Phật tử nào tới cũng đem khoe, thì Phật tử thấy mới nhưng mà người trong chùa thì thấy rất là cũ.
[44:17]Ở đây chúng ta để ý cái này nữa nè: là ví dụ như có những việc công đức lớn, những việc từ thiện lớn, những việc Phật sự lớn, thì một mình chúng ta chắc chắn không làm nổi, phải không? Không làm nổi. Phải có sự chung tay, góp sức nhiều người mới cùng làm được. Ví dụ thầy nói muốn cất cái chánh điện này, một mình thầy đứng đây xây được không? Một mình thầy lên chánh điện? Không. Biết bao nhiêu con người, người góp công người góp của rồi mới xây cái chánh điện thế này. Ví dụ bây giờ một buổi thuyết giảng, không có ai hết có mình thầy đứng đây ngồi nói lải nhải được không? Được không? Coi vậy chứ được đó nha.
[44:52]Hồi xưa á, lúc thầy ở cốc một mình, ở trong cái cốc nghĩa địa, chung quanh là mồ mả không, không có ai có mình thầy. Lúc á cái cô đệ tử thầy, cô Liễu Nghiêm cô còn sống, cô nói: "Tụi con muốn học giáo lý quá mà bây giờ không có cách nào để học giáo lý hết. Thôi bây giờ thầy giảng vô trong băng á, tụi con đem về nhà con mở ra con chuyền tay nhau cho huynh đệ con nghe." Thấy nghe cũng có lý, lúc đó thầy ngồi trong cốc có một mình thầy, thầy mở máy cassette thầy ngồi thầy giảng, thầy bấm máy thầy giảng một mình, không hề có thính chúng mà cũng giảng pháp được. Nhưng mà nghe cái bài đó nó nhàm, nó buồn lắm, mà vì lúc đó là không thể nào hay hơn
[45:23]á, rồi thôi các đệ tử nghe mấy băng đó chuyền chuyền nghe cho vui đỡ buồn vậy thôi, chứ cũng giảng được. Nhưng mà bây giờ ví dụ như trước chánh điện đây thầy ngồi đây thầy giảng không có ai hết thì mọi người nghĩ thầy là sao? Nghĩ thầy sao? Nên một cái Phật sự nào cũng vậy, cũng cần phải có sự góp sức của nhiều người. Nhưng mà muốn góp sức nhiều người á thì chúng ta phải có, mỗi người phải có khả năng hợp tác. Mỗi người phải có khả năng hợp tác. Cái vấn đề mà khả năng hợp tác của người đệ tử Phật thì hôm nay thầy không có nói, chưa phải lúc. Có lẽ là một lúc khác thầy sẽ giảng cái đề tài này là khả
[45:58]năng hợp tác của người đệ tử Phật để phân tích kỹ hơn. Hôm nay thầy chỉ nói phớt phớt thôi. Tức là muốn chung tay góp sức để làm nên những việc Phật sự lớn chúng ta phải có nhiều người đã đành rồi, là phải mỗi người phải có khả năng hợp tác với người khác. Khi làm một công việc mình biết làm đúng bổn phận phần việc của mình được phân công và hỗ trợ cho công việc của người khác. Tức là mình phân công là ví dụ như lau nhà, người kia phân công là quét tường, thì mình lau cái nhà, cái nền của mình nhưng mình vẫn phải hỗ trợ cho người quét tường. Đó là cái khả năng về hợp tác trong lao động, trong chung chung sức làm công việc.
[46:36]Mà muốn có khả năng hợp tác thì phải làm sao? Thì trước đó mình phải có khả năng sống trong cộng đồng, sống trong tập thể, sống chung đụng với con người. Tức là sống với nhau bình thường chưa làm việc gì hết mà mình đã sống vui được với nhau, sống tốt với nhau, thương nhau, giúp đỡ nhau, tương thân tương ái với nhau, thì đến khi mà có công việc gì cần làm á thì mình sẽ có khả năng hợp tác với nhau. Còn nếu một người mà không có khả năng sống cộng đồng, sống tập thể, không có khả năng đó, rồi tới khi mà bắt tay vô chung làm việc, lọt chọt liền. Thế nào công việc cũng lủng củng, lắc la lắc léo rồi không có nên
[47:09]hình nên tướng gì, thế nào cũng có cái bất đồng ý kiến, không có hợp tác với nhau, không có phối hợp công việc nhau được. Đây như vậy. Nên vì vậy chúng ta thấy vì chúng ta suy luận ngược từ trên xuống dưới lại nha. Muốn làm được Phật sự lớn thì phải chung tay góp sức nhiều người. Mà muốn chung tay góp sức được với nhau thì mỗi người phải có khả năng hợp tác. Mà trước khi để có được khả năng hợp tác thì phải biết sống sống cộng đồng, sống trong cộng đồng, sống hòa hợp, sống trong tập thể. Đó bây giờ bắt đầu mình suy từ dưới ngược lên trở lại. Là người mà sống trong cộng đồng, trong tập thể mà sống tốt,
[47:47]sống hòa hợp, sống đẹp được, sống vui được với nhau, thì người đó khi mà được giao những công việc chung có nhiều người cùng thực hiện thì người đó mới có khả năng hợp tác, phải không? Và như vậy, mỗi người có khả năng hợp tác rồi thì mới có thể cùng làm một lúc với nhiều người để tạo nên được những cái Phật sự lớn cho cuộc đời này. Chúng ta thấy như vậy. Và khi chúng ta tạo được những cái Phật sự lớn cho cuộc đời mà cứ nhiều Phật sự nhiều Phật sự như vậy, tức là chúng ta góp phần làm cho đạo Phật được hưng thịnh, chúng sinh được lợi ích. Đó là cái điều rõ ràng. Nên vì vậy mà nếu người nào cứ chủ trương sống độc cư,
[48:23]không tương quan với ai hết, thì bảo đảm là cái người đó sẽ không có hợp tác với ai được để làm những Phật sự lớn. Và cũng là những người đó sẽ không góp phần làm cho Phật pháp được hưng thịnh, làm chúng sinh được lợi ích. Thì hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau về vấn đề là độc cư và khổ hạnh để cho chúng ta hiểu rằng độc cư và khổ hạnh là cái thước đo đạo lực nhưng không phải là chủ trương của đạo Phật. Và chúng ta cũng đề phòng chúng ta cũng đề phòng những cái việc mà sống mà không biết sử dụng khoa học kỹ thuật, tự ràng buộc lấy mình, thì người này cũng không có làm được cái Phật sự gì lớn.
[49:01]Cũng như cái người mà sống một mình cũng không làm được Phật sự gì lớn. Vậy. Và chùa phải biết làm sao vừa có đạo lý mà vừa có những sinh hoạt phong phú vui tươi, chứ không phải là chỉ đạo lý không. Mấy nay thầy hay chúc Tết không biết có ai nghe thầy chúc chưa ta? Phật tử có ai nghe thầy chúc Tết chưa? Chưa hả? Thôi bây giờ chúc nha, bây giờ thầy chúc. Rồi à coi như à thầy cũng vậy, trước hết là thầy cảm ơn quý Phật tử à từ xa đã về đây mà thăm chùa, làm cho chùa được vui và thầy cũng đỡ cô đơn, vì thầy cũng sợ cô đơn lắm, nãy thầy nói, sợ cô đơn, ha. Thầy cảm ơn, hết sức cảm ơn. Thứ hai, chưa chưa chưa chưa khoan khoan khoan khoan chưa.
[49:45]Thứ hai là thầy cũng nhân dịp mà có quý Phật tử lên đây nên có quý thầy, quý cô trong chùa, thầy cũng nói một cái đề tài mà thầy cũng ấp ủ là vấn đề hiểu về vấn đề độc cư và khổ hạnh ở trong đạo Phật để chúng ta định hướng lại cái sự tu hành mình một chút cho nó đúng. Vậy hôm nay cái bài này nó liên quan đến người xuất gia nhiều hơn nên người tại gia mình nghe sẽ không có dính dáng tới mình nhiều, phải không? Tuy nhiên, Phật tử chịu khó nghe để mình biết cái quan điểm chung đạo Phật là như vậy. Thì sau này quý Phật tử có làm Phật sự mình có cái hiểu điều này, hoặc là gặp quý thầy, quý cô mà sống như thế nào mình biết mình cũng có thể góp ý được.
[50:24]Đó nên cái buổi nói chuyện hôm nay là như vậy, đó là vấn đề thứ hai. Và thầy xem nó như là một món quà thầy tặng cho quý Phật tử vào ngày Tết này, ngày đầu năm. Và thứ ba là thầy xin chúc cho quý Phật tử, chúc có nghĩa là thầy rất mong như vậy, mong quý Phật tử được như vậy, chứ không phải là chúc đầu môi đâu. Thầy rất mong là quý Phật tử là sống mỗi ngày cái cuộc sống của mình phát đạt hơn, tức là năm sau mình phải khá hơn năm ngoái, lần lần mình khá giả hơn, vì mình đã có làm phước, mình có tu tập thì mình có cái phước tăng thì năm nay năm mới này mình phải lần lần khá giả hơn, phát đạt hơn năm ngoái.
[51:01]Đây là điều mong ước rất thành thật của thầy. Và điều chúc thứ hai của thầy nữa là quý Phật tử được sức khỏe, vì có sức khỏe rồi mình sẽ sống nó đỡ đau khổ hơn, chứ bệnh hoạn như thầy hoài cầy rề hoài dòm thấy chán, dòm mặt thấy chán, phải không? Dòm mặt thầy thấy nó nản cái gì. Thứ ba nữa là thầy cũng chúc cho quý Phật tử được mọi điều hạnh phúc đối với những người thân yêu của mình, ở trong gia đình của mình cũng như trong họ hàng, thân tộc, ở trong láng giềng, trong đồng nghiệp, nói chung là trong cái cộng đồng của mình, là thầy chúc là quý Phật tử có cái tương quan tốt đẹp, có cái cuộc sống hạnh phúc ở trong đó.
[51:34]Thầy cũng chúc cho quý Phật tử là mỗi ngày cái đạo tâm mình được thêm tăng trưởng, thêm kiên cố, hiểu đạo sâu hơn, khẳng định lập trường tu hành tốt hơn. Và nhờ cái đạo tâm đó thầy cũng chúc cho quý Phật tử sẽ làm được nhiều cái việc công đức lớn hơn, từ thiện mạnh hơn, để góp phần là đem cái đẹp, cái vui, cái hạnh phúc đến cho nhiều người khác trong cuộc đời này. Và cuối cùng thầy chúc cho quý Phật tử sang năm lên đây thăm thầy nữa. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. - Bạch thầy, có câu hỏi. Dạ, có câu hỏi. - À, hỏi. - Dạ bạch thầy, có vài Phật tử có mấy câu hỏi nhờ con hỏi. Thứ nhất thì vị này có nghe một thầy giảng về
[52:25]cái giá trị đạo đức của năm giới mà dành cho người Phật tử, tức là thứ nhất không sát sinh, thứ hai không trộm cắp, thứ ba không tà dâm, thứ tư không nói láo, nói bậy và thứ năm là không uống rượu. Thì như vậy, cái vị thầy này ca ngợi cái đức của năm giới này mang lại và đồng thời nhấn mạnh là người đệ tử Phật thì không được sát sinh. Bởi vì sát sinh tức là làm không có đúng với cái ý của Phật và như vậy thì cái người Phật tử là thà chết chớ phải giữ giới. Và vị thầy này có dẫn ra một cái câu chuyện là Đức Phật, thời Đức Phật còn tại thế thì có hai vị tỳ kheo khi đi ngang cái khu rừng và khát nước thì đồng thời
[53:10]gặp một cái chỗ nước có nước đọng và trong đó có cái con cung quăng, đại khái tức là có trùng nhiều trong đó. Thì một vị khát nước mà uống để qua cơn khát, còn một vị thì do trong giới luật cấm là không uống nước, uống nước là phải lọc, chứ chưa có lọc thì có côn trùng sẽ sát sinh. Và cái vị này thà là giữ giới và chịu khát và chết, không vượt qua được khu rừng nữa. Thì khi về đến gặp Đức Phật thì Đức Phật lại ca ngợi cái người giữ giới mà chết đó, còn cái người mà uống nước, sống nhưng mà không giữ giới thì Đức Phật không khen ngợi. Thì vị thầy này khi nói như vậy thì đề cao cái giữ giới thứ nhất là không sát sinh thì Phật tử cũng hơi hoang
[53:56]mang thì không biết cái khả năng của Phật tử thì trong đời sống bình thường còn phải làm, còn đụng chạm nhiều thì như vậy khi thọ năm giới rồi thì thà chết chớ phải giữ giới thì cái điều này Phật tử họ hoang mang là không biết là mình có giữ nổi hay không? Và như thế nào đúng sai? - À cái chuyện như thế này, là vào thời Đức Phật á, Đức Phật chế giới là 13 năm sau khi ngài bắt đầu đi giảng ngài mới chế ra giới luật, chứ trong 13 năm đầu mà Đức Phật thành lập Tăng đoàn, giảng đạo, nhiều vị đắc đạo Đức Phật không có chế giới. Là thời đó không hề có giới tỳ kheo nha, mà chỉ có đạo lý thôi, tức là nghe giảng pháp rồi quý thầy
[54:39]sống cho đúng theo giáo pháp vậy thôi chứ không có chế giới. Thì sau 13 năm bắt đầu có những sự vi phạm, có những hành động gọi là sai, Đức Phật mới ra cái ngăn cấm. Thì như vậy, giới với cái giáo pháp cái nào quan trọng hơn?
[54:57]Giáo pháp quan trọng hơn, phải không? Chứ nếu giới là quan trọng thì Đức Phật mới là mới bắt đầu đi giảng là lo nói giới liền. Nhưng mà rõ ràng là không phải quan trọng chủ yếu, cho nên 13 năm sau Đức Phật mới chế giới. Thì có những vấn đề vi phạm mới đặt thành vấn đề rồi bắt đầu mới chế giới, còn trước đó nhờ giáo pháp mà người ta hiểu đúng sai, người ta tự giữ lấy mình rồi là được. Chúng ta phải hiểu như vậy. Cho nên giới là một cái góc, một cái phương tiện để mà thể hiện Phật pháp, đạo lý thôi, chứ không phải là toàn bộ. Và chúng ta sẽ thấy là nếu gọi là giới là để ngăn chặn cái điều ác thì cái điều ác trong cuộc đời này rất phức tạp.
[55:37]Có những cái thấy như ác mà thật sự phía sau nó là thiện. Có những cái như thiện mà phía sau nó là ác. Ví dụ, vì trong cái truyện mà Tiếu Ngạo Giang Hồ của Kim Dung thì có cái chuyện là lần đó Lệnh Hồ Xung bị thương, mất máu và khát nước. Lúc đó nằm giữa rừng không có nước. Thì Lệnh Hồ Xung mới nói với cái sư cô Nghi Lâm mới nói nãy là thấy đi ngang qua kia thấy có cái vườn dưa hấu người ta mà dưa hấu thì nước nhiều lắm, có thể ăn đỡ khát, thì nói sư cô đi qua hái giùm một cái về ăn cho đỡ khát chứ khát quá bị thương ra máu rồi. Cái cô Nghi Lâm nói không được, không có người chủ đó không xin mình hái
[56:17]như vậy là phạm tội ăn cắp thì cô không có dám hái vì phạm giới. Mà phạm giới mà nghe răn ghê quá, không dám. Lệnh Hồ Xung mới nói: "Trời ơi! Sao mà cố chấp dữ vậy nè!". Tức là giữ được cái giới đó rồi Lệnh Hồ Xung lát khát nước chết luôn thì hai cái đó cái nào thiện, cái nào ác? Trong trường hợp phải chọn, ông Kim Dung ổng đặt cái tình huống đó ra để ổng buộc người ta phải suy nghĩ cái giá trị của giới luật. Đừng tưởng giá trị giới luật là tuyệt đối để đến nỗi mà thà chết mà không phạm giới. Đừng nghĩ như vậy. Giới luật không phải giá trị tuyệt đối để đến nỗi mình phải hy sinh thân mạng, không phải đâu.
[56:49]Nên Kim Dung ổng đưa cái vấn đề đó ra, cuối cùng cái vị ni cô đó phải chạy đi kiếm trái dưa. Mà cổ thì cổ cứ bị răn đe về giới luật cổ sợ, cổ đứng cổ khấn, cổ xin lỗi Phật, Pháp, Trời, Đất, Bồ Tát đủ thứ rồi mới bưng cái trái dưa chạy về. Đập ra, Lệnh Hồ Xung mới cười ngất. Thầy thấy cái tinh thần phóng khoáng của một người giang hồ hành hiệp á, họ thấy cái chuyện mà chấp nơi nhỏ nhặt quá họ cười, họ cứ cười, mắc cười không chịu được á, nói là đạo Phật tự ràng buộc vào những chuyện lặt vặt. Như vậy là đạo Phật không thể làm gì lớn được. Đó, có những điều như vậy. À ví dụ như thế này, như có một lần chúng tôi đặt ra vấn đề
[57:24]là nói giờ cái người tu theo đạo Phật mình thì thương hết chúng sinh. Giờ như vậy con cọp mình thương không? Thương không? Thương, vì theo tinh thần từ bi mà. Rồi con thỏ mình thương không? Thương, phải không? Rồi con cọp nó ăn con thỏ rồi mình bênh con nào? Mà con cọp ngày nào nó cũng phải ăn thịt nó mới sống nha, thậm chí nó ăn luôn con người á. Ngày nào nó cũng phải ăn thịt. Tức là nếu mình thương con cọp mà như ông bà mình nói á: "Thương ai thương cả
[57:57]tông chi họ hàng, ghét ai ghét cả lối đi", phải không? Thương ai thương cả tông chi họ hàng. Như vậy nếu mình từ bi mình thương con cọp là phải thương luôn cái việc mà nó giết những con thú khác để nó ăn, đúng không? Như vậy có phải là mình đồng tình với việc nó sát sanh không? Đó hễ suy luận lát ra trật lất. Hễ từ bi thì đúng á, nhưng mà suy luận từ từ từ tới nữa bắt đầu mình đồng tình với cái ác của con cọp. Do đó chúng ta phải có cái nhìn khác chứ không thể chấp một chiều được, không thể chấp một chiều được. Rồi những nhà khoa học họ nuôi những con vật thí nghiệm, họ mổ xẻ tùm lum ra để họ tìm thuốc mà chữa bệnh thì mình thấy việc đó là ác.
[58:32]Nhưng mà cái mục tiêu của họ là là thiện, vì cứu người, ừ. Có nhiều cái như vậy. Rồi cái mà cái vi khuẩn là cái mà nó độc hại vô cùng, ai mà uống vô một cái là ngỏm củ tỏi liền. Vậy mà mình không dám uống nó, sợ sát sanh con vi khuẩn, vi trùng này. Hồi xưa nên Thầy nghĩ là là Phật mà cấm dùng vải lược á, lược bớt vi trùng là để cho người ta bớt bệnh, uống nước bớt bệnh. Hồi xưa chế độ vệ sinh không có, không có nấu nước gì được. Đụng vũng nước nào uống vũng nước đó thì thôi những con khuẩn mà nó thô quá, vải mình lược hai ba lớp thì nó cũng bớt đi, cho bớt đau bụng. Có lẽ vì lý do đó chính đáng hơn là lý do mà sợ sát
[59:05]sanh mấy con vi trùng, có thấy mặt mũi nó đâu. Cho nên mình hiểu về giới, hiểu tương đối lại một chút. Cứ xem giới là giá trị tuyệt đối rồi vô tình mình cũng ràng buộc lấy mình này nữa, giống như cái khổ hạnh và độc cư hồi nãy lại. - Dạ bạch Thầy, thì như vậy cái hướng mà giải quyết của đối với người Phật tử mà khi thọ năm giới nó từ cái mức thấp đến mức cao lý tưởng sẽ thực hiện như thế nào? - Trước hết là mình cũng phải giáo pháp là trước cái đã, giáo pháp là trước. Bởi vì trước hết là ta quy y Tam Bảo rồi mới thọ trì năm giới, thấy không? Chứ đâu phải là vô "tôi xin thọ trì năm giới rồi quy y Tam Bảo" sau.
[59:43]Quy y Tam Bảo trước tức là mình phải tôn kính Phật, tôn kính Pháp. Tôn kính Pháp tức là phải học hỏi giáo pháp, biết giáo pháp để sống cho đúng. Rồi tôn kính Tăng là những người mà dạy cho mình được cái giáo lý để mình sống. Sau đó mới bắt đầu giữ giới. Giữ giới vẫn là cái sau, như vậy. Và đó là trong những điều thiện, điều ác á chúng ta phân tích, chúng ta so sánh, cân nhắc, chúng ta cân nhắc. Ví dụ bây giờ trong chùa Thầy cũng vậy, hai con chó mà nó cắn lộn nhau thì điều đầu tiên quý Thầy làm cái gì? Làm cái gì? Mình can bằng cách nào? Nghe chữ "can" nhẹ nhàng quá, can bằng cách nào? Can bằng cách nào?
[1:00:18]Không biết quý Thầy can bằng cách nào, chứ còn Thầy là Thầy xuất cho một cái chiêu là Kim Tiêu Cước liền, không nói gì hết trơn. Nó mới đau quá nó mới dạt nhau ra. Chứ nếu không đá cho nó một cái, nó cắn nhau chảy máu. Như vậy cái mà Thầy cho nó một cái nghĩa là cái dấp xa Cái cú mà đá bàn long cước như vậy thì thấy là ác hay hiền? Thấy ác, phải không? Nhưng mà lúc đó mà không nhanh chóng mà quất cho mỗi con một cú đá nào đó thì nó cắn nhau chảy máu. Đó, chúng ta thấy phải như vậy, phải nhìn cho nó xa hơn. Thầy nói nghe dữ tưởng Thầy dữ lắm, không có đâu nha, coi chừng hiểu lầm. - Dạ bạch Thầy, như vậy thì cái Người này sẽ còn hỏi tiếp.
[1:00:57]Tức là ở mức độ không cố chấp giới để mà hủy cái thân mạng, thế thì trong cái điều nguyện thứ bảy Thầy có đề cao tức là kiên cường giữ đạo, tức là nếu như gặp cái hoàn cảnh bức ngặt có thể là giữ đạo mà phải chết vẫn phải giữ. Cái điều này - Giữ đạo nó lớn hơn giữ giới chứ, trời ơi! Giữ đạo lớn hơn giữ giới chứ, phải không? Đạo là cái gì nó đẹp hơn cả cái thân mạng của mình nữa, phải không? Đạo là cái gì nó cao quý hơn cả cuộc sống của mình, cả mạng sống của mình nữa, cho nên kiên cường thà giữ đạo. Còn giới là một phần của đạo thôi mà chúng ta sử dụng giới tùy lúc. Nắm, khai, trì tùy lúc, tùy nơi cho nó thích
[1:01:34]hợp, chứ đừng có cố chấp, nó khác vậy. - Dạ bạch Thầy, còn câu hỏi chót là trong cái bài kệ Thầy chuyển qua thể văn xuôi: "Không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai, quá khứ đã qua rồi, tương lai lại chưa đến". Thì có một lần một ông kỹ sư, ổng đọc cái đoạn đó thì ổng mới nói như vậy thì đạo Phật chủ trương tức là bỏ đi cái ký ức thì lấy cái gì làm việc? Như ổng thì phải học và phải có ký ức ghi nhớ mới làm việc được, và đồng thời cũng phải có những cái kế hoạch sắp đặt cho sắp tới thì mới làm việc được. Thì cái điều này khi ứng dụng cho người Phật tử tại gia thì như thế nào? - Thầy có giảng bài này trong cái kinh nào?
[1:02:15]Người Biết Sống Một Mình Thầy có nói, Thầy có đặt vấn đề ngược lại mà, phải không? Thầy có nói không truy tìm quá khứ tức là mình không lấy cái quá khứ để mà tiếc nuối, sinh ra cái tình cảm tiếc nuối. Không ước vọng tương lai tức là mình không có mơ mộng hão huyền. Thì thôi, nhưng mà quá khứ những cái dữ kiện quá khứ là kinh nghiệm cho hiện tại và tương lai. Cũng như là dự tính về tương lai là cái dấu hiệu của trí tuệ của loài người, phải không? Thầy có dự định Thầy giảng một bài là Ước Mơ Và Dự Tính. Thầy sẽ nói về những vấn đề về nhìn về tương lai của cái bản lĩnh của người đệ tử Phật. Thầy có phân tích về cái đó sắp tới.
[1:02:55]Cho nên nói không truy tìm quá khứ, không ước vọng tương lai tức là đừng để quá khứ làm cho mình phải buồn, thương, giận, ghét, sinh ra cái tình cảm động. Cũng đừng để những cái tương lai hão huyền không có thật. Ví dụ mình ngồi mơ ước, mình nói: "Thôi, ngày mai cái mình trúng số ha. Khi mình trúng số xong cái mình sẽ đem tiền ra mình mua một chiếc xe mình đi đỡ cái đã, rồi từ từ mình mới đi lên đó mình kiếm một cái khu đất. À cái khu đất đó là nghe nói một cái khu dự án nó xây nhà đẹp, có vườn hoa mình sẽ mua. Mà khi mình có đất, có nhà rồi thì bắt đầu mình sẽ à mình sẽ sắm này, sắm kia". Tức là chuyện đó có thiệt không? Không, vọng tưởng tầm bậy tầm bạ.
[1:03:28]Thì đó là không ước vọng tương lai á, là vọng tưởng. Nhưng mà nếu mình có kế hoạch rõ ràng, nói: "Hôm nay, trong túi mình có một triệu. À ngày mai, mình sẽ lấy 500.000 mình đi mua đồ ăn, 500.000 mình sẽ ghé qua chùa mình cúng, bớt 100.000 còn 400.000 mình đi cho mấy cái người nghèo". Thì cái việc dự tính tương lai nằm trong cái tầm tay của mình một cách thực tế thì đó là dấu hiệu của trí tuệ, phải không? Của đạo đức, việc sống trên đời, nó khác nhau. - Dạ bạch Thầy, có mấy vị Phật tử xin hỏi. - Mô Phật, kính bạch Thầy. Chúng con Phật tử ở An Giang đến đây hôm nay được nghe Thầy thuyết pháp. Phật tử chúng con rất là tôn kính Thầy.
[1:04:10]Chúng con muốn chụp ảnh Thầy để về dưới tỉnh để kỷ niệm có được hay không Thầy? - Ở nhà có em bé mới sanh không? Nhỏ nhỏ, một hai tuổi có không? - Dạ thưa có. - À, có thì chụp hình này được á. - Dạ, mô Phật. - Nhà mà có em bé đó thì chụp hình Thầy tốt lắm nha. Mỗi khi nó khóc đưa ra nín liền, không nói gì hết trơn. Phật tử có hỏi, có thắc mắc gì không? Thôi đứng lên nghỉ nha. Nguyện đem công đức này hướng về khắp tất cả,
[1:04:59]đệ tử và chúng sinh đều trọn thành Phật đạo.