[0:01]Trong đạo Phật, theo cái công thức, theo cái thang mà Đức Phật lập ra, Đức Phật quy định và nói rất rõ ràng, là tới cái quả thứ ba là quả A-na-hàm, quả Thánh A-na-hàm thì chúng ta mới chấm dứt tất cả mọi sự sợ hãi từ thô đến tế. Còn khi chưa chứng được cái quả Thánh A-na-hàm thì dù cho cái người can đảm nhất thế giới vẫn còn những điều sợ bí mật ở trong lòng.
[0:40]Và những điều sợ đó chính là cái điểm yếu của chúng ta, chính là điều mà chúng ta bị chi phối, bị đe dọa, bị điều khiển.
[0:54]Ví dụ nói bây giờ nó sợ gì, nó sợ chết. Thế người ta lấy cái chết ra người ta hăm dọa, nói: "Đưa tiền không? Không đưa tiền tôi giết chết." Thế là phải đưa tiền. Ta lấy cái cái cái sợ. Nghĩa là biết mình sợ cái gì thì cái điều đó chính là cái điểm yếu của ta. Cho nên là cái người mà tu đúng, từ từ cái sợ nó bớt dần bớt dần, ta bớt dần những lý do để sợ. Ví dụ trước đây ta có sợ những cái rất là lặt vặt. Giờ ai nhìn nói: "Trời sao mặt nay già thế?" là bắt đầu run rồi phải không ạ? Sợ rồi đó, có không ạ? Có, đó. Chỉ là một câu nói thôi, thế về nhà mình đổ không biết bao nhiêu tiền để đi thẩm mỹ viện Cát Tường rồi để mà mà mà làm sao cho đừng có người ta bị chê.
[1:38]Thế là chỉ một câu nói người ta thôi thế mình tốn không biết bao nhiêu là tiền bạc. Chỉ một câu. Rồi ví dụ như nói: "Sao sao thấy lúc này là con con gái của chị bộ giống như ế rồi nhỉ?" Bắt đầu run rồi, phải lật đật nhờ người đi tìm chồng cho nó liền à. Tức là người ta nói có một câu thôi là mình chạy hoảng cả lên. Mình bị điều khiển bởi những cái mình lo sợ. Trong cuộc sống này là như vậy. Rồi ví dụ như ta sợ gì nữa? Sợ nghèo, phải không ạ? Sợ nghèo thì không sợ, mà sợ người ta biết mình nghèo. Phải không? Mình nghèo thì mình giấu được, nhưng mà người ta biết mình nghèo thì thực là tai họa. Cho nên lúc nào cũng phải làm ra vẻ như là mình khá giả.
[2:20]Chính cái mà giữ cái kẽ đó, làm ra vẻ như mình khá giả đó mới là nguy hiểm, mới hết phước á. Biết bao nhiêu người ví dụ trước đây làm ăn lớn đến khi mà gặp cái lúc sa sút, hay sợ người ta biết mình sa sút, cái tô điểm, bày vẽ những cái hình thức này kia nọ, làm ra vẻ giống như mình vẫn còn khá giả. Chính cái đó mới làm mình hết phúc luôn và sự sa sút nó đến còn nhanh hơn nữa. Nên có những cái chúng ta sợ. Mà đời này tính ra cái điều gì ta sợ, mỗi người không dưới một triệu điều chúng ta sợ.
[2:59]Trẻ có cái sợ của tuổi trẻ, già có cái sợ của tuổi già. Đủ thứ điều để lo sợ. Như vậy. Ví dụ lớp trẻ trẻ, lớp trẻ trẻ tụi con sợ cái gì? Mấy sợ sợ thất tình.
[3:18]Còn mà mà mà trung niên thì sợ cái gì?
[3:23]Sợ gia đình mình có trục trặc, phải không ạ? Đó, vợ chồng không thuận hòa, gia đình li tán, đổ vỡ. Mà già rồi thì sợ cái gì?
[3:34]Không, không phải mình chết mà sợ, mà sợ cái người kia chết trước mình. Cái người kia phải phải sống lâu hơn mình để họ lo cho mình, vân vân. Tức là ta đủ thứ sợ trên đời. Nên hôm nay là ta nói với nhau về những điều đáng sợ trong cuộc đời này. Và để ta bỏ bớt những cái lặt vặt hết, chỉ còn sợ vài điều thôi. Chỉ sợ vài điều đáng để sợ nha, chứ còn những điều không đáng sợ nữa. Còn một bậc A-na-hàm rồi thì tuyệt đối không còn điều gì để sợ. Vì sao vậy? Vì các Ngài tự tại, tâm hồn bình an, đặc biệt là không có lỗi lầm. Cái quả báo những đời xưa trả thì chấp nhận trả, không sợ. Cái lỗi mới thì không bao giờ tạo ra nữa.
[4:26]Nên cái sự bình an và cái đạo đức đó làm cho các Ngài vững vàng, không có một cái điều gì phải sợ hãi. Còn chúng ta thì Tu-đà-hoàn cũng chưa chứng được. Thầy xin lỗi, chắc cũng có người chứng chưa ạ? Có khi có người chứng rồi không biết, nói lại xúc phạm. Còn chúng ta thì nhiều khi cái cái Tu-đà-hoàn vẫn chưa chứng được, chứ đừng nói tới A-na-hàm. Cho nên lòng chúng ta còn rất nhiều cái sợ hãi, và những cái sợ hãi đó là
[4:56]làm cho ta bất an, làm cho ta bị sơ hở, bị điều khiển, bị thao túng, bị chi phối.
[5:07]Và nhiều khi chính những cái sợ hãi đó làm cho ta lại tạo tội thêm nữa. Nói ví dụ như cái người đó vào cái nhà người ta ăn trộm, thì ảnh vào ảnh chỉ cạy cạy cái cửa tủ ảnh lấy đâu được chừng 10 triệu, 20 triệu. Khi cạy xong bước ra thì nhìn thấy đứa bé gái đứng đó nhìn, mà nó biết mặt. Thế là làm sao? Thế làm sao? Giết nó. Vì sợ cái gì? Sợ nó nói ra. Sợ nó nói ra bộc lộ cái tội ăn trộm 20 triệu, giết luôn một mạng người, cũng vì cái sợ này. Thì cái tội này thà ăn trộm 20 triệu với cái tội giết người thì tội nào mới khủng khiếp? Giết người mới khủng khiếp. Nhưng mà vì sợ một cái tội nhỏ mà làm thêm một cái tội rất là rất là lớn.
[5:59]Cuộc đời chúng ta là như vậy. Tức là vì sợ một cái điều này, chúng ta làm một điều tệ hại hơn nữa, tệ hại hơn nữa. Nói ví dụ như nói vì nói: "Trời ơi, sao con gái chị lớn rồi mà không gả chồng đi?" Gả chồng làm sao mà dễ gả, phải không ạ? Đâu có chồng sẵn mà muốn gả là gả. Đâu phải dễ, có duyên có nợ rồi tùm lum nữa, phải không? Rồi nhiều khi là nói: "Ủa sao mày thấy con đi chơi rất là nhiều bạn bè mà sao không ưng ai, lấy đại?" Trời ơi, chuyện vợ chồng trăm năm mà lấy đại! Nói: "Bạn con toàn là bạn tu không, bạn ở chùa Tương Mai không, đâu có thằng nào thèm lấy vợ đâu mà bây giờ con lấy nó." Rồi rồi bây giờ tự nhiên nói:
[6:36]"Bây giờ các huynh đệ, sư huynh lấy em giùm, không là em chê", được không? Phải không, không được! Mở miệng như vậy không được. Nhưng mà bây giờ mẹ cứ ép lấy chồng thì có đứa nào nó chịu lấy vợ con mà bắt? Đâu phải chuyện. Rồi cái thế là ta cứ chạy tầm bậy tầm bạ, cái năn nỉ đầu này năn kia, cái gả đại một người nào đó để gọi là gọi là cho yên bề gia thất, gọi là cho con mình có tấm chồng. Thì biết cái người này không hoàn hảo mà cứ nói: "Thôi con kệ, ráng chịu đi, cho nó yên tấm chồng cho mẹ đỡ bị nói." Về cái thằng kia nó đánh con mình lên xuống, lên bờ xuống ruộng, nó hư hỏng, nó nhậu nhẹt, nó bạo lực gia đình đủ thứ hết.
[7:12]Lúc đó mình mới thấy làm sao? Lúc mới thấy là là ân hận. Ân hận chỉ vì mấy câu sợ của người hàng xóm hỏi sao con chị không chịu lấy chồng, chị không chịu gả chồng. Cho nên cái tội ở đâu ra? Tội thứ nhất, tội của cái bà hàng xóm nhiều chuyện, tự nhiên chê con gái người ta ế, tội thứ nhất. Tội thứ hai là gì? Cái người mẹ cứ sợ, sợ con mình mang tiếng ế. Nên bây giờ ngày hôm nay chúng ta phải cải cách việc này. Các bà hàng xóm đừng có bày đặt nhiều chuyện nữa nha, đừng có nói nữa nha. Thứ hai nữa, các bà mẹ đừng sợ con mình ế nha. Và thứ ba, con gái mình không cần lấy chồng, làm gì nhau? Nha, không cần làm gì nhau. Đúng rồi. Nói vậy.
[7:54]Mà ở trong Nam á, như là như là thầy ở trong Nam ra ngoài Bắc đi ra vô thầy thấy rất là rõ. Ở trong Nam nó tỉnh queo à, tới 30 tuổi nó không lấy chồng nó cũng tỉnh bơ. Nhưng ngoài Bắc mà 20 mà chưa lấy chồng là bắt đầu run từ từ rồi, đúng không ạ? Ừ, kỳ lạ, thì sao mà ham lấy chồng thế, không biết nữa. Không cần lấy chồng coi, làm gì nhau? Cứ vậy mà sống tỉnh thì có gì đâu phải sợ vậy. Như thầy, thầy không cần lấy chồng đâu có sao đâu? Thầy không cần, đâu có sợ gì đâu. Không cần gì phải sợ ai hết. Cho nên là ta không cần gì hết, đừng sợ đừng có sợ cái dư luận, sợ. Rồi bây giờ ví dụ như nói thế này:
[8:31]đi học, cho con mình đi học sợ cái gì? Cứ sợ điểm thấp, sợ không phải học sinh tiên tiến, sợ không phải học sinh giỏi. Ai hỏi, nói: "Con tôi tháng này trung bình, học năm này trung bình", cái mình mắc cỡ. Chính cái đó lại tai họa. Cái tai họa nó kéo dây cả một cái xã hội. Xã hội gì? Bắt đầu ta mới lại ta thay vì là tìm cách cho con mình học giỏi bằng cách để cho nó đi chùa, lễ Phật, làm những điều phúc nha. Thay vì là phải đem con mình đến chùa Tương Mai nha, gặp Ni sư Đàm Thu để mà cho nó lễ Phật, tu tập, nó làm những điều phúc cho nó học giỏi lên thì không, làm bằng cách khác: tặng quà, phải không ạ?
[9:09]Quà cáp nâng điểm lên. Ví dụ bài đó chỉ làm được 5 điểm thì nhích lên 7 điểm, thì 10 điểm chết à? Nhích lên 7 điểm, 8 điểm, nhiều khi sửa giùm cho nó một cái, thì điểm nó cứ cao nhưng mà trình độ nó thì cứ cứ thấp, chết như vậy. Không phản ánh được giá trị thật. Và căn cứ vào con số điểm đó, cả một cái xã hội ta quy hoạch cái cái chiến lược quốc gia sai lầm luôn. Ví dụ như trên Bộ Giáo dục nói: "Bây giờ học sinh Việt Nam thông minh quá, bây giờ em nào học cũng là tiên tiến, xuất sắc, giỏi, tiên tiến, xuất sắc, giỏi rồi, bây giờ ta phải xây dựng một đất nước ta hùng mạnh, không thua gì nước Nhật." Tới chừng
[9:45]làm thất bại hết trơn thì té ra là đều dở cả. Phải không? Lỡ lầm. Rồi ai cũng là làm thầy, làm kỹ sư, làm tiến sĩ, không ai chịu làm công nhân. Thế là đi ra công trường thì 60 ông kỹ sư, một công nhân. Thì cái cầu có xây được không? Muốn xây cái cầu thì phải 60 công nhân và một kỹ sư thôi. Nhưng bây giờ tất cả học sinh đều học giỏi mà do chạy điểm cả, thành thử rồi cũng thi lên đại học, cũng cái cách đó mà rồi đậu ra trường, ra tới 60 ông kỹ sư chỉ huy một ông công nhân làm cầu thì có cái cầu nào làm được không ạ? Không có cầu làm được hết trơn á. Mà nó nó hỏng hết toàn bộ kế hoạch của xã hội vì không sự thật. Bắt đầu từ đâu?
[10:23]Bắt đầu từ cái bố mẹ sợ con mình bị chê là điểm thấp. Rồi nó kéo theo hệ lụy cả một cái xã hội. Bây giờ nếu không sợ nữa, mà con tôi dở, chấp nhận nó dở nha, mà tôi chỉ cần nó gì? Cần nó sau này, ví dụ nó làm công nhân cũng được, nhưng mà nó tận tụy với công việc thì nó sống với một cái lương tâm trong sạch, vậy là hạnh phúc rồi. Và tôi xem đó là gia đình tôi có phúc á, chẳng cần. Mà chỉ cần bây giờ dạy nó thật thà, khiêm tốn, dũng cảm, nha. Cái gì? Giữ gìn vệ sinh sạch sẽ đó, cái câu mà Bác Hồ dạy nhớ hoài đó, khiêm tốn, thật thà, dũng cảm, cứ vậy thôi mà làm. Vậy là nữa đó không cần làm ông làm thầy ai, miễn nó sống một cuộc đời biết
[11:10]tận tụy, biết cống hiến, biết yêu nước, yêu đồng bào, rồi xong, vậy đó. Thì ta không còn, ta không có gây ra bao nhiêu cái hệ lụy. Nhưng bởi vì ta sợ, sợ đủ thứ chuyện sợ. Trong đó có sợ gì nữa? Sợ người ta phát hiện trên đầu mình bắt đầu tóc bạc xuất hiện. Thế là phải tốn bao nhiêu tiền mà đi nhuộm, đúng nó đó, nói biết ngay mà. Giờ ta cứ để đầu tóc bạc coi, làm gì nhau nha? Nhưng mà cứ sợ, sợ nhìn thấy già quá, cứ đi nhuộm, đó. Vậy ta nhiều thứ sợ linh tinh quá. Và trong đó có một cái sợ đáng buồn, là vui nhất là sợ ma. Ma là gì? Thực sự ta sợ ma rồi ta làm nhiều cái bậy bạ, ta làm tội thêm. À ma là gì?
[11:56]Ma là người mất thôi. Người mất họ bước vào một cái thế giới siêu hình, họ tồn tại trong đó, mà vì ta không thấy được, cho nên ta sợ. Mới phát hiện ra, sở dĩ ta sợ là vì ta không biết rõ. Thì các vong linh cũng vậy, ta không biết rõ nên ta cứ sợ. Rồi vì không biết, rồi vì sợ hãi, bắt đầu ta mới xử lý bậy à. Xử lý bậy là sao? Thí dụ trong nhà phát hiện, trời ơi, cứ đêm đến trong bếp nó cứ lon con len keng, mở đèn lên thì không thấy ai. Chuột thì không phải chuột, mèo thì không phải mèo, mà giống như có người dọn cơm ra ngồi ăn. Sợ quá rồi cái bắt đầu làm bậy, làm bậy là gì? Trấn, yểm, yếm, mời thầy về cúng, rồi rước thêm một đống vong linh về nữa.
[12:42]Tại vì ông thầy ổng muốn trấn, yểm thì ổng phải đem vong linh xã hội đen về. Thì cái vong ở trong nhà mình là cái vong hiền, vong họ ở đó lâu đời, mà chỉ đói thôi. Họ muốn ăn, họ kêu, khua bát khua chén là ý nhắc mình cho họ ăn, nhưng mình không biết. Thế mình đem thêm cái vong linh xã hội đen về để mà trấn cái vong linh hiền trong nhà mình, tự nhiên có một đám vong côn đồ trong nhà mình rồi nó nó quậy mới trời sợ luôn á. Thế là đó, ta sợ cái này, ta làm thêm một điều tồi tệ khác trong cuộc đời. Là là như vậy, sợ đủ thứ sợ hết. Rồi cái vừa vừa lớn lớn lên cái sợ cái gì? Sợ không ai kêu mình là soái ca, sợ không ai gọi mình là hot
[13:21]girl, rồi cái đó rồi mới làm làm đủ thứ mà vậy đó, làm đó, thể hiện mình, thì cuộc đời càng rối rắm thêm nhiều. Rồi sợ cái gì? Sợ mình lên Facebook không ai like. Không ai like. Đếm like sao ít quá, thế là sao? Phải lên, phải hứa: "Nếu bấm like đủ, tôi sẽ đốt trường học hay tôi nhảy xuống sông." Tức làm điều tệ hại, toàn là những điều sợ không. Nên bây giờ nếu mà ta biết là không sợ nữa, không sợ gì nữa thì cuộc đời ta bắt đầu thay đổi. Ta sống đàng hoàng hơn, tốt đẹp hơn. Ta biết không sợ. Mà tại sao ta sợ? Bởi vì ta có cái muốn, phải không ạ? Vì ta muốn thế này, ta muốn thế kia, rồi ta sợ không được như vậy.
[14:13]Nên hai cái tâm lý muốn cái gì và sợ cái gì nó chi phối tâm hồn ta, chi phối cuộc đời ta, làm cho ta không tự tại. Nên cái người tu hành hoặc là người biết sống có minh triết đi tìm coi mình muốn cái gì, mình sợ cái gì mà lọc ra. Sống đến lúc nào mà giống như một vị thánh A-na-hàm không còn sợ gì, không còn muốn gì nữa, là ta tự tại. Ý là như vậy. Tuy nhiên, với cái người phàm phu như chúng ta mà không sợ gì hết thì bắt đầu lại có một cái sai khác nữa.
[14:49]Cái bậc thánh A-na-hàm họ không sợ gì hết, bởi vì họ không còn một lỗi lầm gì cả. Phước bắt đầu đã đầy mà lỗi lầm thì đã hết. Cho nên các vị đó không sợ điều gì. Ta so sánh cái điều này, ta để ý điều này để ta phân tích mình rồi mới thấy. Bây giờ ta đến chùa, ta công quả, cái bỗng nhiên chùa mất trộm, ừ chùa mất trộm. Là cái số tiền đó ni sư định làm cái công đức gì á, làm đúc chuông, đúc tượng hay xây cất gì á, ni sư để cái bao thư tiền ở đâu trên tủ rồi có việc vội đi ra, đi vào cái mất tiền. Lúc đó mình đang có mặt ở trong chùa, khoảng đâu mười mấy người có mặt ở trong chùa công quả, mất. Thì mình không lấy, dĩ nhiên là mình không lấy.
[15:39]Rồi lúc đó là ni sư mới báo cho bên công an họ vào. Thì mình có sợ không? Mình có sợ không? Mình có sợ không? Đó, nó có hai đó. Thầy nghe cái câu trả lời, có người nói sợ và có người nói không. Đúng như vậy, dù mình không lấy, nhưng mà vì mình lỡ có mặt trong cái lúc mà tiền mất và thấy công an tới điều tra, kêu từng người ra và công an họ có quyền nghi ngờ. Bất cứ người nào có mặt trong cái thời điểm đó đều là tình nghi cả. Và mình đang là một con người trong sạch bỗng nhiên dưới con mắt của công an mình lúc đó cũng phải là kẻ bị tình nghi. Sợ không? Sợ chứ! Và lúc đó thái độ mình khác đi. Và mình càng sợ chừng nào thì nhìn làm sao?
[16:30]Càng đáng nghi chừng nấy, đúng không ạ? Càng sợ thì càng đáng nghi chừng nấy. Đó là là là là cái tâm lý. Rồi cũng có nãy, thầy cũng nghe cái câu trả lời là không sợ. Vì sao ta không sợ? Bởi vì ta là không có lấy, mắc gì sợ, phải không ạ? Đó, rõ ràng là cũng một cái sự tình là ta không lấy, nhưng mà có người sợ và người không không sợ, rõ ràng có tâm lý như vậy. Vì giữa cái người sợ và người không sợ, người nào ngon lành hơn?
[17:04]Rõ ràng là cái người không sợ là người ngon lành hơn, họ bình tĩnh hơn, phải không ạ? Bình thản hơn. Và công an nhìn thấy cái thái độ của người có vẻ không sợ gì hết, hiên ngang thì cũng bớt bớt nghi ngờ. Còn mình càng run, mặt mày xanh lè xanh lét chừng nào thì công an cứ dí mình mà hỏi riết, hỏi tới chừng coi chừng không có cái thành có lấy luôn nữa, sợ quá rồi. Cho nên cái mà thái độ ta sợ, nhưng mà rõ ràng ở đây là cả hai đều không lấy, nhưng mà một cái tâm lý là sợ và một tâm lý là không sợ. Đó nhớ, ta nhớ cái cuộc đời như vậy. Như vậy ở đây ta tu làm sao để đạt được cái gì? Không không lấy và không sợ, nhớ như vậy.
[17:50]Chứ còn lấy rồi thì thầy không biết à, không biết. Ở đây quan trọng là không lấy, tức là ta không lỗi lầm và không sợ dù cho bị điều bị tiếng. Đó, thầy vừa ví dụ như vậy và tất cả mọi chuyện trên cuộc đời này ta hãy suy nghiệm dựa vào giống như vậy. Ta không lầm lỗi rồi cái ta bị nghi kỵ, ta bị nói xấu. Ta không làm gì lỗi, nhưng mà ta vẫn bị nghi kỵ, nói xấu thì cố gắng vượt qua cái tâm lý gì? Sợ hãi nha, đừng sợ. Cái khó đầu tiên là cái gì? Là không lầm lỗi. Cái mà không lầm lỗi này đã là một điều rất là khó trong cuộc đời của con người. Vì sao vậy? Vì cuộc đời của chúng ta đều rất là dễ dễ lầm lỗi.
[18:45]Có người thì lỗi nặng, có người thì lỗi nhẹ, ai cũng có lỗi cả. Mà chúng ta tu tập đến mức độ mà từ từ không còn lỗi, dĩ nhiên cái lỗi đến như bậc A-na-hàm thì thì ta không đạt được, nhưng mà tương đối với tư cách của một con người trong cuộc đời này, với tư cách của một người công dân trong một đất nước này ta không bị lỗi thì đã là rất là hay rồi, phải không ạ? Thì đó là cái hay thứ nhất. Nhưng mà cái hay thứ hai nữa là không sợ hãi khi mà ta gặp những điều oan trái, đè ép, chèn ép đó, đố kỵ, mưu hại, vân vân, không sợ hãi dù ta không lầm lỗi.
[19:29]Đó, cái bước thứ hai này là một bước cấp cao hơn nữa, đúng không ạ? Vậy thầy nói lại hai bước nha. Bước thứ nhất là ta đừng có mà lầm lầm lỗi. Bước này khó không? Rất khó. Rồi cái bước thứ hai nữa, trong cái không lầm lỗi đó, ta cố gắng tu để đạt được cái không không sợ hãi. Đó là một bước cao lên nữa về cái sự tu tập, là cái sự bình thản của ta, cái sự vững vàng trong cái tâm hồn ta. Đó là một bước tiến rất là cao trong sự tu tập. Mà được như vậy là ta đã đạt được một phần nào của điều bình an, hạnh phúc trong cuộc sống này. Chứ còn cái con người ta á, ví dụ nếu mà đạt được cái bước thứ nhất là không
[20:13]lầm lỗi gì, nhưng mà bước thứ hai chưa đạt được là vẫn còn sợ, sợ điều này, sợ điều kia, nội cái đó thôi là tâm ta bất an, phải không ạ? Bất an. Cái bất an đó là ta bị thao túng, bị chi phối, bị bị điều khiển bởi cái dư luận, bởi cái lời nói người khác. Người ta nói một cái câu tốn chưa hết nửa giọt nước miếng, nhưng mình phải tốn bao nhiêu là công sức chỉ bởi vì một cái câu nói của người ta tốn chưa hết một đồng lẻ. Mình chỉ vì cái sợ thôi. Thế là người ta chỉ cần dùng cái câu nói là người ta điều khiển được cuộc đời mình. Thế là người ta chỉ chê mình cái là già, thế mình lật đật tốn tiền để làm cho cho trẻ.
[20:56]Ví dụ, người ta chỉ chê mình cái: "Ủa, chung quanh thấy là bắt đầu mọi người mua xe con hết rồi, anh chừng nào mua?" Thế mình sao? Sợ, phải không? Sợ người ta chê mình không bằng người, không thành công bằng người, cái lật đật phải vay tiền để mua xe con cho có bằng với người ta. Thì cái đó gây ra bao nhiêu là bao nhiêu là cái tệ hại phía sau, bao nhiêu là gánh nặng cho gia đình phía sau. Còn nếu mình tự tại, người ta nói: "Ủa, sao anh chừng nào mua xe con?" Mình chơi, mình mua xe đạp đi luôn, coi làm gì nhau? Thì mình rất là bình an, không sợ gì cả, đó. Cuộc đời mình nó đỡ rắc rối. Còn chỉ một câu nói người ta cái:
[21:31]"Ô, mình chạy đôn, chạy đáo, chạy sớm, chạy chiều." Chi? Đời nó bất an. Nên cái mà không sợ hãi, lọc được cái tâm lý không sợ hãi là ta đã đạt được một cuộc sống khá bình an như vậy, đó. Nên cái phấn đấu của ta là không sợ hãi. Tuy nhiên, cái gì cũng không sợ hết, mình sẽ trở thành một loại người gì? Vô tâm, vô cảm, vô duyên nữa.
[21:59]Nên phải có những điều ta biết sợ. Có những điều chính đáng ta biết sợ thì ta là một người tốt, là một người đạo đức. Còn cái gì cũng không sợ hết, coi chừng nha, ta bắt đầu thành người xấu á. Ví dụ như bây giờ ta làm sai có người rầy, nói, "Dạ, con có cái ông thầy gầy gầy ốm ốm xấu xấu ổng dặn con đừng sợ. Cho nên hổng sợ ai rầy hết." Nói, "Công an bắt." "Không sợ." Thì cái đó cái không sợ đó là gì? Không sợ đó là tai họa, phải không ạ? Nên có những điều phải biết sợ, và có những điều ta sợ mà sợ chính đáng thì ta là người người tốt, người có đạo đức. Nhớ như vậy. Nên hôm nay ta nói những điều cần phải sợ. Điều cần phải sợ.
[22:43]Còn có những điều tào lao, đừng sợ. Nhưng bây giờ phải có những điều phải sợ. Sợ cái gì? Không phải ma. Sợ là thế này. Sợ một ngày không làm được một việc gì cho có phúc.
[23:04]Điều này rất nhỏ, ít ai để ý. Ngày nào chúng ta cũng phải ăn, đúng không ạ? Ngày nào cũng phải ăn cơm. Ngày nào cũng phải hít thở. Ngày nào cũng phải hưởng cái tiện nghi gì của cuộc sống. Và chúng ta xem đó là một điều hết sức là bình bình thường. Vì tôi sống nên tôi được quyền ăn. Ai cũng nghĩ như vậy. Tới giờ cơm là phải ăn, tới giờ phải nấu cơm ăn, tới giờ phải có người mời mình ăn. Và cứ xem cái chuyện mà mỗi ngày ăn cơm mấy buổi là một điều tôi phải được. Ai mà không cho tôi ăn là quậy lên liền. Vì quyền của tôi là được ăn. Nhưng mà chúng ta quên mất một điều, cái gì nó cũng phải có trả giá hết, không có khi không.
[24:04]Ví dụ đi ra đường mình muốn ăn thì mình phải làm sao? Phải trả tiền. Mình không nghĩ. Nhưng mà ở nhà mình thì sao? Mình xem như là nhà phải cho tôi ăn là một điều tự nhiên, bắt buộc. Mà có phải tự nhiên không? Không, không phải. Nó đều là cái gì? Trong đạo Phật gọi là cái phúc của ta còn lại ở những kiếp kiếp trước nó đang kéo đến. Ví dụ bây giờ ta già, ta không làm gì ra tiền nữa, nhưng mà mỗi ngày ta vẫn phải phải ăn. Cái ăn đó là ở đâu? Nói, "Dạ, tôi có tiền hưu thì tôi ăn bằng tiền hưu." Mà tiền hưu đó là gì?
[24:44]Tiền hưu đó là tiền lương trích ra phải không ạ? Trong suốt thời gian ta làm việc, trích ra một chút chút để dành, đến khi ta không làm nữa thì ta được hưởng cái tiền đó. Thì đó là nói trên xã hội, còn nói trên phúc đức, tức là ngày xưa khi đi làm việc, cái việc của ta làm nó nhiều hơn cái lương của ta hưởng. Cho nên ta dư lại cái phúc để mà hưởng lúc tuổi tuổi già nha. Nhưng mà nếu chưa chết mà cái phúc đó đã hết rồi thì sao? Thì còn lại cái khoảng từ lúc đó đó cho tới khi chết, ta sẽ đói vờ đói vật. Còn nếu mà cái phúc ta còn đủ tới lúc ta chết á thì từ khi nghỉ hưu cho tới lúc chết, ta vẫn còn ăn cơm no, vẫn còn được cơm ăn.
[25:30]Nhưng mà nửa đường nó hết phúc rồi, ngang cái khúc hết phúc đó bỗng nhiên nhiều chuyện xảy ra, ta đói lên đói xuống, thiếu thốn đủ thứ, con cái đi xa nhờ vả không ai được, đủ thứ chuyện, sống cho tới khi thiếu điều chết đói á, không ai biết á, chết xong làm ma đói luôn. Nên cái mà ta lo là cái gì? Cái ta sợ là gì? Sợ là mỗi ngày mình đều phải ăn, nhưng mà trong ngày đó không làm ra được một chuyện gì có có phúc. Đây là điều đáng sợ. Có ai sợ cái này chưa? Hầu hết không biết sợ. Trên cuộc đời không ai biết sợ điều này. Chỉ trừ những người đệ tử của Phật, mà đệ tử của Phật là người rất có trí tuệ mới biết sợ điều này.
[26:15]Còn cái người đệ tử Phật dù có quy y Tam Bảo rồi, giữ năm giới cấm rồi mà chưa có trí tuệ, chưa hiểu sâu nhân quả, chưa nhìn thấy mọi điều tinh tế thì vẫn không biết sợ cái điều này. Không biết sợ điều gì? Mỗi một ngày trôi qua, tối lại rồi nhìn lại trong ngày này chưa làm được điều gì có phúc. Rất nhiều người không sợ điều này, chỉ sợ những cái chuyện tào lao không. Mà cái chuyện cần nhất là mỗi ngày làm cho ra được một cái gì phúc, mọi người không biết, không để ý, không biết sợ. Nên hôm nay phải đưa cái điều này vào cái danh mục mà sợ hãi trong cuộc đời ta, trong lòng ta. Vì ai hỏi ta, "Sợ điều gì?", nói, "Không sợ điều gì,
[27:06]chỉ sợ một điều là ngày hôm nay không làm được việc gì có phúc." Nói, "Ở đâu mà nhiều việc làm phúc như vậy?" Nhiều lắm. Ví dụ cái người đang còn làm việc ở cơ quan, mình ráng làm tận tụy hơn thì đó là, chính là chính là phúc. Cái mà ta làm tận tụy hơn mà ta thấy cái công mình nó dư hơn cái tiền lương là đã thành phúc rồi. Còn mình làm mà tính toán cho nó vừa đủ, à lương tôi ngày có 200.000 thì tôi làm đủ 200.000 rồi thôi, là hết phúc rồi, không ra phúc, cái đó chỉ là sòng phẳng, không có dư để tạo thành phúc. Nhớ, cái người Phật tử ta biết nhân quả, lúc nào cái ta cống hiến, ta lao động, ta làm việc, tính ở trong đầu mình nó phải dư gấp đôi,
[27:52]gấp ba lần cái tiền lương thì nó thành cái cái phúc mà để dành về sau.
[27:59]Còn ta làm cứ đều đều, công việc cứ tới thì làm, không việc làm không tới thì ngồi giũa móng tay, mở ra xem mạng đọc tin cho nó rảnh là chết ạ, phúc hết ạ. Mà phúc hết rồi là mất việc luôn ạ. Rồi còn ví dụ như nói còn nhỏ, còn nhỏ thì vẫn phải tìm việc làm phúc. Giúp bố mẹ trong nhà trong cửa, làm những việc gia đình thì bố mẹ mình bớt lo công việc gia đình thì bố mẹ mình lại có cơ hội để cống hiến ngoài xã hội, đúng không ạ? Ví dụ nói, "Tôi phải về sớm để về tôi nấu cơm rửa nhà dọn nhà." Chớ thì như vậy là đã bận việc gia đình thì tự nhiên cái công đối với xã hội lại là giảm bớt. Còn nếu, "Không không, để tôi làm việc chút xíu tôi phụ chút.
[28:41]Ở nhà cho mấy đứa bé nó ngoan lắm. Nhà việc nhà nó làm hết á. Ôi nó rửa chén, lau nhà hết. Nó bắc nồi cơm sẵn à. Về sơ sơ." Thì con mình mà làm việc nhà giỏi thì bố mẹ làm sao? Tự nhiên cũng yên tâm, cống hiến cho xã hội thì cái phúc đó là sao? Cả nhà hưởng hưởng chung. Cho nên từ bé thôi, nội biết phụ việc gia đình đã gọi là biết tạo biết tạo phúc. Rồi bây giờ vào nhà trường giúp bạn bè, kính trọng thầy cô, vân vân, những điều đó đều là cái điều tạo phúc lúc ta còn còn bé. Rồi bây giờ nói về hưu rồi làm gì? Về hưu rồi còn nhiều chuyện để làm lắm. Vì sao? Vì mối quan hệ xã hội ta rất là rộng, ta có kiến thức rất là nhiều thì ta nghĩ ra đủ trò để giúp đời giúp người cả.
[29:26]Mà hôm nào rảnh là chạy lên chùa mà, mà chấp tác công quả, quét dọn mọi thứ, nha. Rồi, mà cái người mà về hưu rồi còn một cái ưu điểm nữa là mình lớn tuổi nên mình có cái uy tín. Lấy cái uy tín của cái tuổi lớn đó mà đi nói chuyện về đạo đức với mọi người thì rất là hiệu quả, rất là hiệu quả. Nên mình khuyên người ta tin nhân quả, khuyên người trẻ biết cống hiến, phụng sự cho đất nước. Những cái điều đó mình nói nó hiệu quả và đánh thức người ta. Thì mình không lao động bằng cái sức nhưng bằng cái mồm cũng tạo ra không biết bao nhiêu phúc. Đấy, cái tạo phúc không phải chỉ là lao động mà nhiều khi chỉ bằng lời nói thôi.
[30:12]Bây giờ có người hỏi, "Giờ nếu bây giờ thì con ở trên rừng ở một mình không có bóng người thì làm phúc cái gì?" Bây giờ muốn làm phúc thì phải có con người để mà mình phục vụ. À bây giờ không có con người, mình ở nơi hoàn toàn vắng vẻ thì phúc là cái gì? Ví dụ ở trong rừng để giữ rừng à rồi ở một nông trại để coi cái trong cái trang trại đó thì phúc là cái gì? Không có một cái chúng sinh nào để ta tác động thì phúc là cái gì? Tác ý nha, rải tâm từ bi. Rải cái tâm từ bi vào trong không gian, nguyện cầu cho chúng sinh yêu thương nhau. Nói như vậy có tác động gì ai đâu? Có đó. Có nha. Lạ như vậy.
[31:02]Nghĩa là đến khi mà ta không làm được cái điều gì với ai, ta không nói được lời nào với ai, thì vẫn còn cái ý của ta vẫn còn làm phúc được. Chỗ vắng người, ta ngồi thiền lặng lẽ, ta lễ Phật lặng lẽ, và trong đầu ta chỉ khởi ý niệm, nguyện cho con người yêu, yêu thương nhau. Vậy chứ mà cái ý đó nó bay trong không gian. Vậy đó, mà nó tác động vào trong cái không gian của trái đất này, lạ lắm nha. Một người thì chưa thấy gì, mà cứ nhiều người cùng khởi cái ý đó, nguyện cho con người biết yêu thương nhau. Tất cả mọi người đều cùng khởi, nó tạo thành một cái sóng tư tưởng rất là mạnh bay trong không gian này.
[31:46]Và nó tác động ngầm ngầm ngầm vào trong tâm của mọi người, nó tạo thành một cái ta gọi là một cái lối sống của cộng đồng, một cái văn hóa của cộng đồng giống giống nhau như vậy. Nên dù không có lời nói, mà nhiều khi bỗng nhiên lòng mình yêu thương hơn, lòng mình tử tế hơn, coi chừng mình bị tư tưởng của ai đó đánh vào. Đây là cái đánh trong vô hình, là từ ý đi thẳng vào tâm. Đây cũng là một cái bí mật đây. Hôm nào thầy sẽ nói thêm về cái nguyên tắc này. Hôm nay thầy chỉ nói một chút thôi nha, là không nói lời, chỉ bằng cái ý ta cầu nguyện, cái tư tưởng nó lan trong không gian, nó vẫn đánh vào tâm của những người khác được.
[32:26]Mặc dầu nó đánh không nhiều, không rõ, nhưng vẫn là đang đánh vào, cũng là một điều ta làm, ta làm phúc. Nên vì, nói trong bao nhiêu điều mà ta phải đáng sợ, ta cần phải biết sợ, thì đó là sợ một ngày không, không làm ra điều gì có phúc. Nhớ nha, mọi người nghiệm lại giùm thầy, cái này quan trọng lắm á. Chứ thường ta cứ một ngày cứ hưởng thụ, nhất là nhiều khi có những người được sinh trong gia đình giàu, mở mắt ra là không có gì phải lo, cơm đã tới miệng, quần áo đã tới thân, ừ xe đã tới sân, chuyện gì muốn cũng có, và không bao giờ cần có cái ý niệm là phải làm một điều gì để phụng sự, cống hiến.
[33:13]Vì mọi thứ nó sẵn sàng quá, thì điều này rất là nguy hiểm cho những người đó. Nhớ những điều mà ta có được ngày hôm nay đều là cái phúc của đời trước cả. Mà nếu đời này không tạo được phúc, thì đời sau hoặc là ngay trong kiếp này khi phúc hết rồi thì ta rơi vào cái khốn đốn liền. Nhớ như vậy, nên phải cân nhắc cái điều này. Rồi có những người nói, bây giờ ví dụ như con không có làm được chuyện gì có phúc mỗi ngày, nhưng mà lâu lâu con cúng chùa một cái số tiền kha khá, thì có tính ra là có được chia đều cho mỗi ngày không? Có không? Đáp án là: có, yes. Đáp án là có là vì sao vậy? Vì cái số tiền to đó tính ra là do ta tích góp của
[34:04]mỗi ngày lao lao động mới được số tiền to. Cho nên nhiều khi thấy mỗi ngày không làm phúc mà lâu lâu cúng một cái quả rất là đậm, thì cũng chia đều ra cho bao nhiêu ngày lao động trước kia, cũng được, không sao. Nên đáp án là: yes, được, không sao.
[34:24]Nghe nói vậy cái mấy người giàu sướng rồi nha. Ôi thôi vậy khỏi lo mỗi ngày, cái mỗi tháng con làm cái phúc cái gì đó là bù thôi, mỗi ngày cứ ngủ tiếp. Thôi coi vậy chứ đừng có chủ quan nha, mỗi ngày vẫn kiếm làm một việc gì phúc thiện, đừng có để trôi qua. Cái sợ thứ hai là,
[34:46]mọi người để ý giùm thầy, nhìn thấy mọi người mà tâm mình dửng dưng. Cái này tất cả mọi người đều bị.
[34:57]Ví dụ bây giờ ta ngồi đây, ta bước vào chùa đây, ta thấy đông người không ạ? Nãy giờ mình nghĩ cái gì? Nói: dạ chả nghĩ gì cả. Nghĩ coi! Nói: con nghĩ tìm cái chỗ ngồi nghe pháp á. Nha. Rồi nghĩ gì nữa? Nói: chả nghĩ gì cả, thì ngồi nghe thôi, nghe ông thầy ổng nói sàm sàm sàm sàm gì đó một lát nghe cũng vui vui vậy thôi rồi về, chẳng nghĩ gì cả. Đúng không ạ? Không. Đúng ha, thấy không, mà nhìn thấy bao nhiêu người mà không thấy ai cả. Có người nói: con cũng có thấy, thấy vài người quen. Quen thì cũng có chào? À có chào. Trong khi cả một rừng người này ta chỉ thấy một vài người quen, không thấy ai nữa.
[35:41]Mà nếu không có ai quen thì giống như là không thấy ai luôn, đúng không ạ? Không thấy ai luôn. Mà trước mắt ta có nhiều người mà ta không thấy, mắt ta bị sao vậy? Mắt ta có bị mù không? Không, nhưng ta có một cái mù, cái gì mù vậy? Tâm ta mù, tình yêu thương ta mù.
[36:09]Mà nếu tình yêu thương ta mù, tâm ta mù, thì đạo đức ta có không? Đó, cái vấn đề là chỗ đó.
[36:20]Vấn đề là chỗ đó. Khi ta nhìn thấy mọi người mà ta dửng dưng là ta đang tiếp tục mà giết mất cái đạo đức của lòng mình mà mình không hay.
[36:32]Đây nè. Cho nên vì vậy, mỗi khi mắt mở mà nhìn thấy mọi người, trong tâm mình phải, phải thấy, phải tác ý. Tác ý cái gì? Tác ý cái gì? Đúng như vậy, dù không quen ai, trong lòng mình phải âm thầm nói: con nguyện con yêu thương được tất cả mọi người ở đây. Mình nói vậy chả ai nghe cả, nha, mình nói vậy chả ai nghe cả, nhưng đạo đức mình được nuôi dưỡng, được lớn lên. Mà coi vậy chớ chư thiên nghe đó. Coi vậy chớ là cả cái không gian này đã được cái tư tưởng nó lan lan vào, nhập vào tâm một chút, nó tạo thành một cái không khí ở đây. Nên nó tạo thành một cái trường từ bi thêm ở trong đây.
[37:28]Chứ còn không ở đây chỉ có cái gì? Chỉ có không khí à. Nhưng mà nếu lúc đó ta khởi lên cái tâm yêu thương, thì ta gửi vào cái không gian này một cái làn sóng yêu thương, và nó tạo thêm một chút cái gì? Chút hạnh phúc cho, cho cái khu vực này, một chút khu vực này. Như hôm qua, hôm qua vì thầy chùa thầy ở trên núi Bà Rịa, thầy mới đi về Sài Gòn, về công ty, để hôm nay mới ra sân bay đi ra đây. Thì thầy không có biết, tới chừng ngồi trên xe về đến cái chỗ cái công ty, thầy mới thấy người sao mà đông quá, thầy nói: ủa cái chuyện gì vậy, mà đông quá vậy? Tới chừng vô mới phát hiện ra là những đệ tử của thầy,
[38:13]cả những đệ tử xuất gia, những đệ tử tại gia bí mật tổ chức cái ngày 20 tháng 11 cho thầy, mà thầy không có biết. Tức là đệ tử thầy coi như là qua mặt thầy, lừa thầy, tới chừng về rồi mới thấy phát hiện. Mọi người đã chuẩn bị hết, ăn uống mà rất là đông vui tới. Mọi điều chuẩn bị thì mọi người đều ấm áp trong cái tình đạo. Thầy lên thầy có nói cái điều này, thầy nói bây giờ thầy không nói gì, nhưng mà mọi người ở đây có cảm nhận được cái hạnh phúc không? Có không? Có. Vì sao? Vì đang yêu thương nhau, đúng không ạ? Vì mọi người về đây dự cái ngày mà tri ân nhà giáo, thì hôm nay là tri ân sư phụ đi, thì mọi người đều khởi cái tình
[38:58]cảm đó lên hết, tất cả đều khởi cái tình cảm yêu thương sư phụ. Mà khi yêu thương sư phụ thì cái hệ quả tự nhiên là gì? Là yêu thương nhau, đúng không ạ? Vì cùng là đệ tử sư phụ, cùng là huynh đệ của nhau, cho nên lúc đó họ ấm lòng và chưa là cái gì, cái không gian đó cũng là không gian hạnh phúc. Còn ta sống trong một cái cộng đồng, trong một không gian mà không ai thương ai, ta phải làm sao? Phải thủ thế, phải không? Đề phòng, phải đối phó. Thì cái tâm lý mà ta phải đề phòng, phải thủ thế, phải đối phó có làm ta hạnh phúc không? Không, mặc dầu đó là một điều bản lĩnh. Trong cái cuộc sống mà ta biết đề phòng,
[39:41]biết thủ thế, biết cảnh giác, thấy người đó gọi là người có bản lĩnh. Nhưng mà có hạnh phúc không? Không. Còn ở nơi một, đến một cái nơi nào đó mà ta buông được xuống cái, cái sự đề phòng, cái cảnh giác, vì sao? Vì ta chắc được một điều là mọi người yêu thương nhau. Ở đó có cái sự tin cậy, có cái sự tử tế, cái sự yêu thương, và ta đạt được một sự bình an. Cái không gian đó là sao? Cực kỳ hạnh, hạnh phúc. Mặc dù nó nhỏ bé, nhưng không gian này là một không gian hạnh phúc. Mà không gian hạnh phúc này do ai tạo ra? Do từng người chúng ta tạo ra bởi cái chất liệu gì? Bởi cái chất liệu yêu thương, đúng không ạ?
[40:25]Thì cũng vậy, ví dụ bây giờ hôm nay ta cùng đến đây ta nghe pháp, ta nhìn thấy mặt nhau như thế này, mỗi người khởi lên một ý trong lòng mình: con nguyện lòng yêu thương tất cả các huynh đệ ở đây. Mà mỗi người đều khởi như vậy hết, thì tự nhiên cái cõi này ngập tràn hạnh phúc liền. Tự nhiên ai cũng thấy ấm áp, hạnh phúc mà không biết tại sao. Tại cứ tưởng là mọi người cũng dửng dưng, không ngờ là mỗi người đều khởi lên một cái tác ý yêu thương. Mình cũng khởi, huynh đệ ai cũng khởi, tự nhiên cả một cái ngôi chùa này tràn ngập hạnh phúc. Thử rồi sẽ thấy. Còn ta chưa thấy, nói con không thấy gì, tại vì có khởi yêu thương đâu mà thấy.
[41:05]Còn nếu tất cả mọi người đều khởi lên cái cảm xúc yêu thương, tự nhiên ta cảm nghe cái hạnh phúc liền. Đó là lý do tại sao mà cõi Trời là cõi hạnh phúc, bởi vì trên đó mọi người yêu thương nhau. Cho nên cái sợ của ta là gì? Cái sợ là khi ta nhìn thấy mọi người mà mình dửng dưng như không thấy ai. Ta mất cái gì ngay lúc đó? Tại sao ta phải sợ? Bởi vì ta nhìn thấy mọi người mà dửng dưng, tức là thấy mà giống như không không thấy. Mà không thấy này không phải là con mắt không thấy, mà là tâm không muốn thấy. Mà tâm không muốn thấy là cái tâm này là tâm gì? Tâm mất đạo đức rồi. Cho nên đó là điều ta phải sợ.
[41:49]Ta sợ cái tâm ta không còn đạo đức. Chính vì sợ như vậy, cho nên ta mới sợ cái gì? Sợ là ta nhìn thấy mọi người mà dửng dửng dưng. Cho nên từ đây trong cuộc sống này cũng vậy, mắt mở nhìn thấy mọi người, đừng có mà dửng dưng. Đừng dửng dưng. Cái câu nói này thầy nói nghe nó bình thường, nhưng mà làm ơn nhớ cái câu của thầy suốt cuộc đời và qua những kiếp sau. Qua những kiếp sau nghĩa là sao? Thầy nói qua những kiếp sau nghĩa là thế này. Chúng ta kiếp này biết tu tập, biết làm phúc, thì tự nhiên kiếp sau ta vinh vinh quang. Vinh quang nghĩa là gì? Nghĩa là được nhiều người yêu mến, ngưỡng mộ, kính trọng, phục tùng,
[42:37]vâng lời, chầu chực, nịnh bợ, khen ngợi, thật lòng và giả dối đều có, vân vân. Nhưng mà khi ta vinh quang, thì ta ảnh hưởng được với nhiều người, và mọi người lúc nào cũng tìm đến với với ta, thì lúc đó nhớ cái câu thầy nói hôm nay: khi nhìn thấy mọi người, thì đừng có mà dửng dưng. Trong lòng phải tác ý một cái gì đó, nha, mà cái ít nhất phải là khởi được cái tâm yêu thương. Thầy nói là ít nhất, còn cái nhiều hơn cái tâm đó nữa, nhiều hơn cái tác ý đó nữa, nhiều hơn là cái gì? Ví dụ. Ví dụ như thầy, như thầy ngồi đây thầy giảng, thì chắc chắn một điều rằng kiếp trước thầy đã gieo duyên với với các Phật tử, nha, chứ nếu không có gieo duyên lành,
[43:28]thì giờ này không ai thèm tới đây nghe thầy giảng đâu. Mà kiếp trước thầy làm ô sin, thầy đi phục vụ bưng cơm bưng nước cho từng người, nha, thầy đi đắp đường cho mọi người đi qua đi lại, thầy bắc cầu cho mọi người đi qua đi lại, thầy hầu hạ mọi người. Cho nên bây giờ kiếp này thầy đi giảng, đi tu đi giảng, mọi người có cái duyên đó mà về đây với thầy, chứ không có khi không. Nhưng mà khi đông người đến trước mặt thầy như vậy, thì thầy phải khởi cái tâm gì? Đây nè, cái mà, đây có những cái sai thế này: cái sai thứ nhất là thầy dửng dưng, nha, cứ nghĩ mọi người đến với mình là điều tự nhiên, thầy không nghĩ gì cả.
[44:12]Đó là cái sai của thầy, thầy sẽ mất hết đạo đức của thầy. Mà cái sai như không nghĩ gì lại là một cái sai. Chớ đừng tưởng mà không nghĩ gì là tự tại, là an nhiên. Không có đâu. Thấy mọi người đến vì thầy giảng pháp, mà mọi người đến, tức là đến vì thầy chứ gì nữa, phải không ạ? Vậy mà thầy không nghĩ gì, thì đó không phải là an nhiên tự tại, mà đó là vô đạo đức. Là cái thứ nhất. Cái thứ hai, mọi người cất công, cực khổ, bỏ mất thời gian, nha, thuê xe, đi xe rồi đến đây nghe thầy. Cái cực khổ đó mà thầy không nghĩ tới là thầy không biết ơn, thầy không biết quý trọng, thì là sao? Thì là người vừa ngu mà vừa không có đạo đức, không biết ơn mọi người.
[45:00]Cho nên lúc đó thầy phải tác cái ý trong lòng thầy là thầy biết ơn từng người đến đây nghe nghe pháp. Mọi người thì nghĩ rằng: "À, chắc là nhờ thầy giảng nên mình biết tu, biết ơn thầy". Nhưng mà sự thực, thầy lại phải biết biết ơn từng Phật tử tìm về đây để nghe pháp. Thì nhờ từng người đến đây như vậy, mà thầy có một bài pháp để giảng, chứ nếu hôm nay vắng tanh, không có một người là thầy có giảng được không? Có bài pháp nào xuất hiện trên đời không? Thầy có làm được công đức gì cho ngày hôm nay không? Không, nếu không có ai đến. Chính nhờ mọi người đến, thầy mới có cơ hội để mà thầy làm phúc.
[45:38]Mà trong cái mà mọi người đến nghe đó, cái sự chăm chú, ân cần đó, cái trí tuệ đó, cái tinh tấn đó, là phải có cái tâm hồn, phải không ạ? Phải lòng thiết tha với đạo, rồi phải mất công, mất sức mình mới về đây. Nên thầy phải tác cái ý gì? Biết ơn mọi người. Đó là cái ý thứ hai thầy phải tác ý được. Vâng. Rồi còn cái cái tác ý khác nữa, đó thầy nói nha: thứ nhất là thầy không được dửng dưng, phải biết yêu thương mọi người; thứ hai là phải biết ơn mọi người; thứ ba là gì nữa? Thứ ba là lúc nào thầy cũng phải tác ý làm sao trong số những người ngồi nghe pháp đây, mọi người tinh tấn tu tập mà mau đắc
[46:22]mau đắc đạo, mà sẽ xuất hiện những con người làm sao? Những con người kiệt xuất nổi lên, giảng pháp còn hay hơn thầy gấp 100 gấp 100 lần, cho chúng sinh về sau được nương nương tựa nữa, đúng không ạ? Có nhiều người cũng có thể giảng rồi, nhưng vì chưa phải cái duyên, nên thầy cầu mong như vậy, đó, mọi người nghe pháp, biết tu tập, rồi phải đắc đạo, rồi phải giáo hóa chúng sinh. Đó là cái tác ý trong tâm thầy. Chứ còn ví dụ thấy đông người đến đây, rồi cái thầy nói: "Tại tôi giảng hay, cho nên mọi người phải tới". Cái câu đó là sao? Phá tan hết sạch công đức của thầy luôn. Lần sau thầy tới giảng không ai tới nghe nữa.
[47:03]Vì cái suy nghĩ, tác ý đó là kiêu mạn và coi thường mọi người, cứ thấy mình cao quá. Nên hôm nay thầy nói những điều này là thầy dặn quý Phật tử những kiếp sau luôn, nha. Vì kiếp sau khi mà ta đã làm phúc đầy đủ rồi thì nhiều khi ngồi trên pháp đàn, ta cũng phải leo lên pháp đàn để ngồi giảng pháp nha, hoặc khi mình làm quan to mọi người phải chầu, khi làm vua mọi người phải chầu, thì nhớ cái điều thầy nói hôm nay, đừng nghĩ mình là cao quý, đừng nghĩ mình là hơn người, mà phải tác ý gì? Yêu thương, biết ơn mọi người, và cầu mong cho cái điều tốt đẹp nhất đến với mọi đến với mọi người. Nhớ như vậy, phải nghĩ đến cái số đông như vậy.
[47:50]Đừng có thấy cái số đông mà làm chảnh, coi thường là chết liền. Cho nên cái điều ta phải sợ là gì? Nhìn thấy mọi người mà tâm dửng dửng dưng nha. Có bị cái này không? Nên phải sợ nha, coi vậy chứ nó nguy hiểm lớn lắm đó. Mà bây giờ ví dụ mình chưa có cái gì đặc biệt, thì mình thấy điều đó bình thường. Chứ sau này khi mình đặc biệt, mình có phúc, mình nổi tiếng, mình có được ưu thế, mà cái dửng dưng này là một điều tội lỗi rất nặng. Nhớ như vậy, là một tội lỗi lớn. Nhưng hôm nay đó, ví dụ mình cũng là một người bình thường như mọi người, bước vào đây mình nhìn mọi người mình dửng dưng, thì đúng trong đạo đức mình là dở rồi đó, nhưng chưa thành cái tội.
[48:38]Nhưng nếu một ngày nào mà mình vinh quang, mình xuất hiện trước mặt mọi người, ai cũng hướng về mình, mà mình dửng dưng, thì nó thành một cái gì? Cái tội nha, tội rất nặng. Nên từ bây giờ phải biết biết sợ cái tâm dửng dưng đó nha, sợ cái tâm dửng dưng đó, nhớ giùm thầy.
[49:00]Rồi sợ cái điều gì nữa? Sợ cái điều nữa là sợ có lỗi mà không thấy, thấy mà không hối hận, hối hận mà không không sửa. Đó, đây là cái điều về lỗi. Lỗi thì mênh mông nha, lỗi thì thôi bao nhiêu triệu, bao nhiêu tỷ lỗi á mà. Nhưng mà cái quan trọng là có lỗi mà không thấy. Cho nên khi người ta góp ý thì không không nhận lỗi, hoặc là cự lại, cãi lại, phản ứng lại, thì tội lại chồng thêm tội. Nhưng mà chưa nói tới điều đó, chỉ nói cái tự mình có lỗi mà mình không thấy mình có lỗi là điều cực kỳ đáng sợ. Vì người này sao? Người này không tu được, không tiến bộ được, không trở thành người tốt được. Mà đã sống trên đời mà không trở thành người tốt được thì thành người gì?
[49:55]Người xấu. Mà người xấu thì nhân quả đưa về đâu? Người xấu thì nhân quả đưa về đến một cái gì đó xấu. Cái gì đó xấu là gì? Hình hài xấu, đẳng cấp xấu, giống loài xấu.
[50:13]Mà cái gì mà hình hài xấu, đẳng cấp xấu, giống loài xấu là cái gì? Chỉ có con cá sấu.
[50:24]Nên mà không biết lỗi là kiếp sau đọa thành con cá cá sấu. Nhớ nha. Chứ không bao giờ được làm con cá đẹp. Nhớ. Ta nhớ nha. Bao nhiêu tên cá trên đời này có ai đặt con cá đẹp không? Không. Cá bớp, cá hú, cá gì đó thầy cũng không biết tên nhiều lắm nè, lâu lâu lâu lâu đi trên đường thấy nó đăng mấy cái quán nhậu đó. Mấy con cá nhưng không thuộc tên lắm. Cá mòi, cá gì đó, cá cá hồi ờ cá gì đó, cái gì đó, cá lóc nha. Đó, ặc rồi ghê nhất là con cá cá sấu chứ không bao giờ có con cá đẹp. Là tại sao vậy? Tại vì tâm ta xấu. Cho nên ta đọa vào cái loài xấu mà tại sao tâm ta xấu? Vì ta không biết lỗi. Nhớ như vậy.
[51:12]Nhưng mà có dễ thấy lỗi mình không? Không. Rất khó thấy lỗi của mình. Đây mới là điều đáng sợ cái này. Chứ nếu mà ta có lỗi ta thấy thì không có phải là đáng sợ. Hôm nay ta học những điều là những điều đáng sợ thì có một cái điều cực kỳ khó thấy đó là thấy lỗi mình. Chính vì vậy ta phải sợ. Cái sợ là không thấy lỗi mà đây là điều chắc chắn ai cũng bị, nhớ giùm mình, chắc chắn ai cũng bị là có lỗi mà không thấy. Ai cũng bị điều này. Thầy có bị không? Cũng bị luôn. Vì sao vậy? Bởi vì thầy nói phải từ A-na-hàm trở lên mới có thể thấu rõ về cái tội phước, đến A-la-hán mới hết lỗi, tới Phật mới thấu rõ mọi điều tội phúc trên đời này.
[52:11]Không thấy dễ. Cho nên bình thường ai cũng có lỗi mà cái lỗi tế hay lỗi thô, lỗi khó thấy hay lỗi dễ thấy, còn tất cả chúng ta hầu hết là không thấy lỗi mình, tất cả chúng ta. Bây giờ ta gặp một cái tên ăn cướp thế này, nó ăn cướp cách gì? Nó ăn cướp cách gì? Ở trên mạng nó có cái cái màn ăn cướp thế này: ví dụ nó thấy một cái cô đó đi chiếc xe máy đeo cái túi xách và nó đoán trong túi xách đó có đồ có giá trị, tiền bạc. Thì nó cướp bằng cách này mới ghê nè: nó hai đứa nó lái một chiếc xe ô tô đuổi theo, canh tới lúc đường vắng nó tông cho cô kia bay luôn vào lề đường. Thì cô gái mà tông vào lề đường thì nằm sải
[52:58]tay thôi, hoặc là chết hoặc là bất tỉnh. Thì nó dừng ô tô lại, nó xuống nó giật cái túi đồ nó leo lên nó đi mất. Cái đó là giống như giết người vậy đó, cướp của. Hoặc là vừa rồi ở Sài Gòn bắt được cái tên thủ phạm mà cướp xe người ta bằng cách gì? Chặt tay, vung dao chặt đứt tay người ta rồi, người ta rớt xuống rồi là lấy cái xe đi. Tức là những cái tội ác mình nghe mình không thể nào chịu đựng nổi, nhưng mà nó có thấy đó là lỗi không? Nó không. Nó chỉ biết rằng điều đó là phạm luật pháp. Nếu công an bắt là bị xử tù, còn nếu công an không bắt được thì không sao cả. Cái mà gọi là không sao cả thì có phải là thấy được lỗi mình không?
[53:42]Không thấy lỗi mình. Đó, ta thấy nó ghê chưa. Còn mình, mình có dám nghĩ tới chuyện đó không? Mình có dám nghĩ tới là lén lấy món đồ của người khác không? Không. Mình có dám nghĩ tới chuyện chém người khác không? Không. Mình có dám nghĩ tới tự nhiên lại đánh người ta cái không? Không, vì cái lỗi nó rõ quá, nó dễ thấy. Cái lỗi đó dễ. Còn chỉ có những cái lỗi mà nó tế thôi. Lỗi nó tế thì mình khó thấy. Ví dụ hôm nay là mình đi nghe Pháp chùa Tương Mai. Đi nghe Pháp là tốt hay xấu? Quá tốt chứ gì nữa, phải không? Mình đến sớm một chút xíu để đỡ tắc đường, tốt hay xấu? Quá tốt chứ gì nữa. Và sau đó mình lấy một cái ghế dựa,
[54:22]mình ngồi cái chỗ mà hoành tráng nhất, tốt hay xấu? Quá quá xấu chứ gì nữa. Đó, mình thấy từ từ tới. Tức là khi mà ta lựa cái chỗ mà dễ ngồi nhất, tốt nhất, lúc này ngồi ngay trước mặt ông thầy là hoành tráng nhất, ví dụ vậy, là ngồi vậy là khôn nhất. Tức là còn bao nhiêu là chúng bay là đồ bỏ, tao là ngồi ngay trước mặt thầy đây không. Tức là bắt đầu thầy nói là nói cho tao nghe, ví dụ vậy. Những cái tâm bí mật đó tốt hay xấu à? Đó, thấy không? Nãy giờ tốt tốt, từ từ từ từ cái tới đụng cái xấu liền. Đó, mấy cái đó mình không thấy nữa, thấy không? Lần sau tự nhiên chỗ đây không ai ngồi nữa.
[55:06]Nên ta thấy rằng ta cứ thấy mình tốt, phải không ạ? Tốt tốt tới chừng đó xấu một cái ta không hay. Phải nó không hay. Không hay. Rồi bây giờ ví dụ bây giờ thế này: ta đi ta đi nấu cháo từ thiện ở trong cái bệnh viện, tốt hay xấu à? Tốt. Thì ta rủ nhiều người cùng góp tay, người góp tiền, người góp công để nấu thành cái nồi cháo có thức ăn dinh dưỡng để mà mà đãi những bệnh nhân nghèo á, ví dụ hôm đó người ta chữa bệnh mà người ta ở xa mua thức ăn sẽ tốn kém thì mình có một cái nồi cháo, mình xin phép ban giám đốc bệnh viện cho mình để cái nồi cháo tình thương. Đó, và ban giám đốc bắt mình là phải vệ sinh, bát đũa gì phải rửa đúng quy trình,
[55:49]cháo nấu phải đúng quy trình, thực phẩm là phải thực phẩm là là sạch, vân vân. Mình tuân thủ hết là tốt hay xấu à? Tốt. Rồi nhiều người đến phụ mình đến mà đến giờ mà múc cháo chia cho mọi người, tốt hay xấu à? Tốt phải không ạ? Tức là nãy, rồi sau đó rồi khi mọi người ăn xong rồi ta xếp bát lại tốt không ạ? Để mà dọn rửa, tốt hay xấu à? Tốt phải không? Rồi ta rửa bằng nước tẩy xà phòng rất là sạch sẽ, tốt hay xấu à? Tốt ạ. Ờ, tốt. Ờ.
[56:26]Đó, bắt đầu ta rửa rất nhiều xà phòng cho đủ tiêu chuẩn á, thì cái xà phòng nó mới chảy xuống cống, nó làm hư hết tất cả những dòng sông. Đó. Đó, tốt đi, tốt. Tốt. Cho nên trong một cái chuỗi tốt, tới chừng nó đi qua một cái xấu mình không hay. Nó tinh tế quá. Rồi ta thấy: "Cuộc đời tôi là tôi tôi không có làm gì lỗi, mấy người mà có lỗi, mấy người ác độc, mấy người mới đi chùa tu. Còn tôi tôi không có tội lỗi gì, tôi không cần phải đi chùa." Thì nói cũng đúng, thì không có lỗi đi chùa chi. Còn bao nhiêu mình ở đây là mình tối tăm, phải không ạ? Là mình tối tăm tội lỗi thì thôi, thầy trò ta mới chịu khó đi chùa Tương Mai mà
[57:05]tu, còn những người đi ngoài đường kia kìa, họ không có lỗi lầm gì, cho nên họ không cần phải đi chùa tu thì thôi cũng chấp nhận lý luận đó cũng hay. Rồi mình hỏi: "Nhưng mà không, anh không làm gì lỗi lầm không?" "Đúng." Ví dụ như thế nào? "Thì tôi lớn lên là là là tôi à tôi làm học tập xong tôi tôi học xong, tôi thi đỗ rồi tôi đi làm việc. Thì tôi lĩnh lương, tôi lấy tiền tôi nuôi vợ, nuôi con. Rồi thì tôi làm mọi bổn phận, không vi phạm pháp luật thì tôi tốt rồi, coi gì nữa." À. Rồi mới hỏi: "Con anh học giỏi hay dở?" "Thì nó cũng vừa vừa, nhưng mà nhờ tôi khéo léo cho nên nó đều giỏi cả." Rồi hỏi là:
[57:46]"Bây giờ anh giữ chức gì?" "Thì tôi lên trưởng phòng, thì làm lâu phải lên trưởng phòng." "Còn trưởng phòng cũ đi đâu?" "Thì tôi cũng khéo léo đẩy ổng đi sớm một chút để tôi leo lên, như vậy thôi. Nó không có gì." Có không ạ? Có. Trong cuộc sống này, đó ta thấy ta tốt hết rồi, nhưng mà sự thực là ta cũng đã sử dụng gì? Thủ thuật. Đó, những mánh lới gì đó để tác động, và thấy cuộc đời mình rất là bình yên, nhưng sự thực trong đó đều có những cái cái lỗi. Cái lỗi, cái lỗi ngầm ngầm ngầm ngầm như vậy. Rồi bây giờ hỏi: "Vậy anh có vợ chưa?" "Thì đương nhiên tôi có vợ, tôi có hai đứa con mà không có vợ sao được?"
[58:21]"Thế anh đi ra đường anh thấy mấy cô gái đẹp anh có nhìn không?" "Thì cũng tôi mù sao không nhìn?"
[58:28]"Rồi anh nhìn anh nghĩ gì?" "Thì nghĩ ước gì là phải bả thay bà vợ tôi, mà vợ tôi già rồi được cái cô này tốt hơn." Về có lỗi không ạ? Có. Rồi có cần vô chùa tu không ạ? Nhưng mà ổng nãy giờ ổng nói ổng không cần vô chùa tu, tại ổng không có lỗi gì cả. Có không ạ? Nên ta thấy, thực sự là những người mà nói mình không lỗi là chỉ bởi vì không không thấy lỗi thôi, chứ không phải là không có. Còn cái ta tu là để làm gì? Để tâm ta trở nên tinh tế hơn nha, sâu lắng hơn, an tĩnh hơn mà thấy được lỗi, đó. Mục tiêu của chúng ta tu tập để làm gì? Để thấy thấy lỗi, thấy lỗi rồi làm gì? Hối hận. Hối hận để làm gì?
[59:11]Sửa lỗi. Và cái điều ta sợ nhất là gì? Là có lỗi mà không thấy. Đó mới là điều đáng sợ. Nếu ai không biết sợ điều này thì
[59:24]sẽ không lớn nổi thành người nha.
[59:31]Lỗi lầm nếu ai không thấy nha, sẽ không lớn nổi thành người, nhớ như vậy. Nên cái điều ta sợ nhất là sợ mình có lỗi mà không thấy. Mà cái người có trí biết tu là gì? Sợ lúc lỗi chưa xuất hiện.
[59:49]Đây là thầy phân biệt những từng bậc khác nhau như thế này: Có người có lỗi mà không thấy. Cái bậc cao hơn là có lỗi mà thấy để mà sửa. Và bậc thứ ba cao hơn nữa là chưa có lỗi mà đã sợ có lỗi rồi. Thì đó ta tu làm sao để đạt được cái mức thứ ba này, lỗi chưa đến mà đã đề phòng cảnh giác, lo sợ rồi, lo sợ có lỗi rồi. Mọi người mới hỏi: "Ủa, chưa có lỗi biết gì mà sợ?" Thì nó có chứ. Ví dụ như trên đời này nhà mình bị ăn trộm chưa? Nói: "Dạ, chưa." Mà có sợ ăn trộm không? Sợ. Cho nên làm gì? "Dạ, gài báo động, nuôi chó rồi khóa cửa cẩn thận." Thì rõ ràng là chưa ăn trộm, chưa bị ăn trộm nhưng mà có sợ không? Sợ.
[1:00:40]Như vậy là người khôn hay ngu? Khôn, thì ta cũng vậy. Mình chưa tham lam nhưng phải biết sợ cái cái tham lam lúc nào nó khởi lên. Mình chưa có gây gổ nóng giận la chửi bới ai, nhưng mà phải biết sợ cái giây phút đó xảy ra nếu mình không kiềm chế được. Nói: "Cái này mơ hồ quá, chưa có khởi lên sao biết?" Đó, chưa khởi lên nên không biết là mình ở thuộc đẳng cấp thấp á. Còn mình tu tập đến lúc mà ở một mức độ cao là biết sợ những điều mà mình chưa phạm. Biết sợ những điều mình chưa phạm. Đây là bậc chuẩn bị làm thánh rồi đấy, chuẩn bị làm thánh rồi nha, sợ cả những điều mình mình chưa phạm. Được chưa ạ?
[1:01:25]Giờ nói cái thứ tư. Mệt chưa ạ? Có một cái sợ nữa nè: là sợ nghe lời khen mà không giữ được tâm khiêm hạ rồi phát sinh tâm kiêu mạn.
[1:01:43]Mà nói: "Dạ, cái này thì con không lo tại chả ai khen con cả." Đừng nghĩ như vậy, vì sao vậy? Bởi vì khi ta tu đúng, ta theo Phật, ta làm những điều tốt đẹp thì từ từ cái lời khen phải phải đến nha. Chắc chắn là ta sẽ được khen ngợi, là điều không tránh khỏi. Mà khi ta cứ khi được một hai lời khen mới nói: "Trời ơi, hôm qua có mấy bạn khen con, con sợ quá, con sợ mình kiêu mạn." Thì yên tâm, càng sợ chừng nào thì cái lời khen càng đến nhiều chừng nấy. À vì sao vậy? Vì khi ta sợ lời khen là mình biết giữ tâm mình trong khiêm hạ, không bị kiêu mạn. Mà cái người mà không bị kiêu mạn là người sao?
[1:02:35]Là sẽ còn cơ hội để làm những điều tốt đẹp trong đời nữa. Mà làm được những điều tốt đẹp trong đời nữa thì sao? Cái lời khen lại tìm tới nữa. Mà nếu mà cả đời mình cứ làm những điều tốt đẹp, lúc sống người ta khen khen khen rồi lúc chết thì sao? Họ còn khen gấp mười, gấp ngàn, gấp trăm lần nữa. Phải không ạ? Thì lúc đó là nếu mà không kềm giữ được lòng, lúc sống á thì kềm giữ được, tới chừng chết rồi buông ra, mình hưởng thụ những lời khen đó thì sao? Phúc cũng mất hết. Nhưng cái sợ nhất là nghe cái lời khen mà khởi tâm kiêu mạn, đọng tâm tự hào bí mật.
[1:03:21]Sợ nhất cái đó. Mà cái này là ai bị? Tất cả những Bồ Tát đều bị. Tất cả những Bồ Tát đều bị. Mà cái lời khen ngợi của chúng sinh đối với Bồ Tát, khen kinh khủng lắm kìa chứ không phải thường. Khen làm sao mà kinh khủng? Người ta đặt ra những bài thơ để người ta ca ngợi, chư thiên tấu nhạc trời để ca ngợi, rồi người ta soạn cả những vở kịch, những vở phim để mà ca ngợi cuộc đời của những vị Bồ Tát, những vị thánh nhân đó. Tức là cái mức độ mà khen tới siêu khen, chứ không phải chỉ buông một vài lời khen nhẹ nhàng như chúng ta. Mà một vị Bồ Tát hay một vị thánh hay một vĩ nhân thì không có trốn được cái cái sự khen ngợi.
[1:04:07]Thầy nói ví dụ như bây giờ cả một đời ông đó nghiên cứu và các ông được lĩnh giải Nobel. Cái giải Nobel là cái gì? Là cái gì? Có phải là siêu khen ngợi không, phải không ạ? Bao nhiêu lời mình khen chẳng bằng cái ông được giải Nobel. Đó là một sự vinh quang tột đỉnh của cuộc đời một con người thì đó là một cái lời siêu khen. Đó, thì trước những cái lời siêu khen đó mình chịu nổi không? Chịu không nổi. Chịu không nổi. Ta tâm ta lung lay liền. Và cái tâm lung lay đó làm cho ta kiêu mạn. Mà khi ta kiêu mạn rồi, bỗng nhiên trí tuệ ta giảm sút, cái phúc ta giảm sút, phúc ta giảm sút rồi thì cái cơ hội để ta tu và làm điều tốt nữa mất.
[1:04:54]Cái vị thánh mà ta phấn đấu để vươn tới mất. Đây mới là điều đáng sợ. Vì thế mà Đức Phật mới giảng bộ kinh Bát Nhã, dạy cho hàng Bồ Tát khi mà vị Bồ Tát đối trong cuộc đời này là cực kỳ vinh quang, bởi vì những điều tốt đẹp mà một vị Bồ Tát đem đến cho cuộc đời là không thể tính kể được. Rồi cái vị Bồ Tát đó đem những điều tốt đẹp đến cho các tầng trời trên cao là không thể tính kể được. Mà khi đã làm được những điều tốt rồi thì lời khen sao? Bay tới, bay tới bằng những cái cách mà cực kỳ đẹp đẽ. Mà ở lúc đó ta từ chối cái lời khen được không? Có từ chối được không? Bịt mồm người khác không cho khen được không? Không.
[1:05:44]Nhưng mà chê có chuyện à, ha? Bây giờ mà lên mạng mà chê tầm bậy tầm bạ công an tới liền, bởi vì luật bắt đầu quy định rồi. Ngày xưa không có nhưng bây giờ luật á. Nhưng mà khen thì sao? Thì thoải mái mà khen. Nên mà cái người mà biết khen người khác là người sao? Là người tốt, là người đạo đức. Nên ta không thể cấm người này khen người kia. Nhưng mà chỉ có cái người mà được khen á, chết ráng chịu. Vì sao vậy? Vì anh kiêu mạn thì anh chết ráng chịu. Còn khen là đặc quyền của con người, mà là điều đáng khuyến khích của con người. Cái người mà không biết khen mới là người đáng ngại. Cái người mà thấy người ta tốt không khen, tâm hồn người đó chai đá, hư hỏng rồi.
[1:06:30]Còn ta thấy người khác tốt mà ta yêu mến, ta quý trọng và ta buột ra cái lời khen ngợi thì đó là những người tốt trên cuộc đời này. Nên ta thấy trong cuộc đời này mà nhiều người khen nhau thì ta hết sức là vui, vui mừng. Còn cái người được khen thì? Thì chết ráng chịu. Không giữ được lòng mình, ha, mà để cái tâm tự hào nổi lên thì chết ráng chịu. Mà ta có cam lòng chịu chết không? Không. Cho nên ta phải biết mà lo sợ điều này. Nên cái điều thứ tư ta nói là sợ cái gì? Sợ là nghe lời khen mà không giữ được tâm khiêm hạ, bình thản. Rồi bây giờ thầy hỏi câu này: ví dụ như ta đi chùa tu tập tinh tấn, rồi ta thay vì của thầy mình ta lo cho huynh
[1:07:31]đệ bạn đạo cùng được tu tập, ta giữ gìn nề nếp cho huynh đệ đạo tràng để được tu tập, rồi ta tập hợp cái sức huynh đệ lại để mà làm những điều phúc cho đời. Thì khi mà ta làm nghĩa là đời của ta đẹp đẽ như vậy, sống không lỗi lầm mà chỉ là làm phúc thôi, là làm đầu tàu gương mẫu cho mọi người nương theo để tu tập và làm những điều phúc, cùng đi theo Phật pháp. Rồi người ta khen mình, rồi mình nghĩ cái gì khi nhận được lời khen? Mình nghĩ gì khi nhận được lời khen? Dù lời khen hết sức xứng đáng, không sai. Cái lời mà họ mở miệng để khen ta hoàn toàn chính xác, không sai. Vậy lúc họ khen ta, ta nghĩ gì? Có ai trả lời được?
[1:08:23]Con bạch sư phụ, nếu như mà được cái lời khen như thế thì nếu là nam hoặc nữ khen lại hoặc ông hoặc bà khen lại đáng tuổi thì con cũng xin thưa, thưa huynh đệ là con cũng làm đã được gì đâu mà còn đang phải cố gắng và con cũng làm như hạt bụi, hạt cát thôi ạ. À, tức là nói một lời khiêm hạ. Dạ. Nói một lời khiêm hạ. Mô Phật ạ. Ai có ý kiến gì khác không? Thôi cho tràng pháo tay. Đó, biết nói một cái lời khiêm hạ. Rồi, biết rồi. Ai có ý kiến gì nữa? Kính thưa thầy, kính thưa đại chúng ạ. Nếu khi nhận một lời khen ngợi thì con khởi luôn tâm là mình tự tự hào, tự mãn thì sẽ mất hết những công đức, phước đức.
[1:09:11]Thứ hai là còn nhiều người giỏi, tài giỏi hơn mình rất nhiều về mọi mặt. À, tức là ta khởi một cái tâm gì đó để chặn đứng cái tâm kiêu mạn của mình bằng hai cái tác ý, phải không? Một cái tác ý là nếu khởi tâm tự hào vì lời khen thì mất hết phúc. Và thứ hai là sự thực cái cái tốt của mình, cái giỏi mình đang được khen đây chưa là gì, vì còn có những người giỏi hơn. Đó là một cách tác ý để chặn đứng cái tâm kiêu mạn của mình thì cũng hay, cho tràng pháo tay. Và ai có câu trả lời khác nữa? Dạ, con thưa thầy, con xin thưa đại chúng ạ. Nếu mà khi mình nhận được một lời khen ấy mà mình thấy đúng ấy thì theo con con thấy là con sẽ cám
[1:09:53]ơn cái lời khen đấy và đấy cũng sẽ là một động lực để con làm được nhiều điều tốt hơn để có thể là có được những cái việc làm nó tương xứng như lời khen tốt đấy ạ. Theo ý của con là vậy ạ. Hoàn toàn chính xác. Cái tràng pháo tay là đúng rồi đó. Nhớ ta tổng hợp lại ba người đó là ra đáp án đúng hoàn toàn. Cả ba người đều đúng. Ta cám ơn cái lời khen. Bởi vì người ta tốt người ta mới khen, người xấu không khen. Cho nên ta cám ơn tức là ta cũng ca ngợi cái người đó có lòng tốt mới khen. Cái câu trả lời cám ơn là đúng. Còn cái câu mà tự nói mình chỉ là cát bụi để dằn cái tâm kiêu mạn là tốt. Còn khi nghĩ rằng còn những người giỏi hơn mình mà họ chưa xuất
[1:10:36]hiện thôi và cũng biết sợ là nếu để cái tâm kiêu mạn là mất hết phúc, nên cộng ba cái người này lại là đáp án hoàn chỉnh. Rất là cám ơn. Rồi, cho tràng pháo tay. Vậy là giỏi rồi đó nha. Bây giờ thầy nói cái thứ năm, cái sợ cái thứ năm, đáng sợ cái đáng sợ thứ năm này nha, là có một ý nghĩ sai thoáng qua trong đầu nhưng mà ta giữ lại thành một cái quan điểm sống lâu dài.
[1:11:09]Nghe câu này hiểu không ạ? Này đây là những điều khó khó rồi đó nha. Một ý nghĩ xấu thoáng qua, nhưng mà rồi ta giữ lại thành một cái quan điểm sống lâu dài. Ví dụ. Ví dụ ta nghe người này chê người kia,
[1:11:31]mà ta biết cái lời chê đó nó không đúng. Mà họ cũng chê sau lưng thôi, cũng không chết chóc gì ai, người kia cũng không nghe. Chỉ có một mình mình nghe. Đó. Và ta mới thoáng lên một cái ý nghĩ: "Thôi kệ họ.
[1:11:50]Họ nói tốt nói xấu thị phi với nhau, chuyện đời bỏ mặc ngoài tai, không bận tâm." Đó là một ý nghĩ thoáng qua lúc đó, rồi vậy thôi không có gì. Nhưng ta giữ thành quan điểm sống lâu dài. Là sau này thấy mọi chuyện trên đời tốt xấu ta cũng: "Kệ nó, cũng không bận tâm vì những điều thị phi qua lại đúng sai của mọi người để làm sao? Để mình tránh đi cái vòng thị phi, không vướng mắc không bận tâm để mà lo tu." Cứ nghĩ như vậy. Nghĩa là một ý nghĩ thoáng qua, ý nghĩ đó sai hoàn toàn. Nhưng mà ta giữ thành quan điểm sống lâu dài luôn, từ đây về sau ta cứ sống theo cái quan điểm đó. Mặc kệ ai nói qua nói lại, đời đúng sai tốt xấu
[1:12:38]kệ, không không quan tâm tới nữa để mình thoát ngoài cái vòng thị phi của đời mà được yên tu. Đó, ta có cái quan niệm này. Có nhiều người bị không ạ? Nhiều người bị đó. Ừ, đó là một quan điểm sai. Sự thật thấy người này chê người kia mà nếu có cơ hội ta nên giải thích. Tại vì cái người chê đó họ chê sai họ cũng mang tội. Mà lỡ lọt vào tai mình là mình là người có trách nhiệm. Nhớ trên đời như vậy. Cái chuyện xấu, chuyện khổ mình không thấy không nghe thì thôi, mà nếu mình thấy mình nghe là nhân quả đã kéo mình vào và mình có trách nhiệm rồi. Nên mình xử một cách giống như mình không nghe, không thấy là sai lầm.
[1:13:23]Sau này mình mù mắt, điếc tai. Cái nhân quả là như vậy. Đó là một quan điểm nho nhỏ, thầy nói một ví dụ nhỏ. Còn rất nhiều rất nhiều những cái quan điểm khác, một những ý nghĩ khác, những ý nghĩ sai thoáng qua trong đầu, ừ không ngờ mình giữ luôn thành cái quan điểm sống lâu dài. Ví dụ như bây giờ vậy, cái hồi nhỏ mình học ở trong trường thì bạn bè lúc còn nhỏ hiếu động mà, nhiều khi cũng gây gổ, có khi đánh nhau, phải không ạ? Cào sướt nhau. Hồi nhỏ đi học có đánh lộn chưa ạ? Phải không? Toàn là người nữ trả lời là có chứ nãy giờ không nghe nam trả lời. Đó, nhưng mà lúc đó có điện thoại di động để quay chưa? Chưa.
[1:14:10]Cho nên may là mình không đưa lên Facebook. Còn bây giờ đụng cái lên Facebook, cho nên ta thấy: "Bạo lực học đường ghê quá!" Nhưng sự thật, hồi xưa mình bạo lực hơn bây giờ. Nhưng mà không ai biết. Thì cái lần mà gây gổ giống như vậy đó, cái mình cũng ơ lúc đó mình nổi máu xung thiên lên, mình cào, mình cấu, mình đánh, mình vật cái mình thắng. Thắng rồi từ đó mấy đứa kia cũng kiêng dè mình, nó không dám ăn hiếp nha. Và khi mình bước vô lớp mình nghinh nghinh nghinh nghinh vậy là tụi nó phải xếp de hết nha. Cái từ đó mình có một ý nghĩ gì? Sống trên đời này là mạnh được, yếu thua, cứ dữ lên là xếp de hết.
[1:14:53]Thì ý nghĩ đó đúng hay sai? Sai. Nhưng mình giữ cái quan điểm đó suốt đời thành một cái quan điểm sống. Lớn lên tới đâu mình cũng vậy, trong hoàn cảnh nào mình lúc nào mình cũng muốn tạo ra một cái hình ảnh mình là gì? Hung dữ, để cho người khác phải phải né đi, phải tránh mình đi và mình có nói cái gì yêu cầu là phải nghe lời. Cái quan điểm đó đúng hay sai? Sai. Mà mình giữ quan điểm đó suốt đời thì mình làm sao? Mình đang đi đúng vào cái lộ trình của của xã hội đen, đi đúng cái lộ trình đó luôn. Tại vì sao? Tại vì một con người sống trên đất nước này đó, ta đừng có tự ý xử mọi chuyện bằng sức mạnh hay bằng bạo lực, mà xử bằng cái gì?
[1:15:37]Bằng luật, luật pháp. Cố gắng như vậy, cố gắng lúc nào hiểu được luật pháp, ý thức được luật pháp, thượng tôn được luật pháp, nha, mà sống. Thì như vậy là nhà nước họ cũng dễ xử. Còn mà mình cứ thoát ngoài pháp luật, mình tự mình xử lý lấy bằng cái bạo lực, bằng cái sự hung dữ, mình đã thoát ra ngoài vòng pháp luật dần dần, rồi mình trở thành cái gì? Thành cái tính cách của của xã hội đen. Nhưng mà do cái một lần mình làm dữ mình thắng cái mình giữ cái quan điểm đó luôn. Là sống phải làm ra vẻ hung dữ, hùng hổ thì mới mới mới sống trên đời được, còn hiền quá nó bắt nạt. Không ngờ, đó là một quan điểm sai lầm của cái tuổi thơ
[1:16:22]trong cái lúc mà hiếu động mà mà mà khờ dại, nhưng mình mang theo nó suốt cuộc đời, nên mình mang theo cái cái khờ dại đó suốt cả cuộc đời mình lớn lên. Nên cái sợ là gì? Sợ là trong một phút giây nào đó ta có một ý nghĩ xấu thoáng qua, nhưng rồi ta giữ nó thành quan điểm sống suốt đời mà cứ tưởng đó là một triết lý sống đáng để theo. Mà nhiều người bị như vậy lắm. Nhiều người bị rồi không lọc ra được. Đến tuổi lớn rồi vẫn chưa lọc ra được cái quan điểm sống sai lầm đó. Đó là thầy nói một điểm nhỏ thôi, còn vô số vô số những quan điểm khác. Hoặc là ví dụ như thầy nói là như nãy thầy nói đó: "Ôi mấy người đi chùa tại mấy người tội lỗi,
[1:17:07]tôi không có tội lỗi, tôi không đi chùa." Đó, cái ý nghĩ đó thoáng qua rồi giữ luôn. Từ đó về sau thấy ai đi chùa là bĩu nhẹ, là chê bai, à mà cứ nghĩ là mình không đi chùa là mình tốt. Mà sự thật là không đi chùa là tốt hay xấu? Xấu chứ làm sao mà tốt được. Nhưng mình cứ thêm cái tự cao rồi cứ bảo vệ, cố chấp, bảo thủ cái quan điểm của mình. Cái sai nó dắt theo cái sai mãi, sai mãi. Nên sợ là gì? Sợ có một ý nghĩ xấu thoáng qua trong đời rồi mình giữ nó thành một cái quan điểm sống lâu dài. Hiểu cái này chưa ạ? Hiểu rồi phải không đó? Câu nói mới nghe thì khó hiểu nha, nhưng qua vài cái ví dụ ta ta hiểu rồi thì rất là đáng sợ.
[1:17:50]Mệt chưa ạ? Hết giờ rồi đó, hết giờ rồi. Đây còn mấy điều thầy ráng nói. Đây mấy sợ này nữa nè: Sợ làm phúc mà không đủ mang qua kiếp sau. Nếu từ nào giờ mình chưa biết làm phúc nên mình sống bừa bãi và hưởng nhiều, đến khi biết đạo rồi thì cái cơ hội làm phúc cũng không còn nhiều mà phải chết rồi, còn kiếp sau nữa thì liệu còn phúc để mang qua kiếp sau hay không? Tại vì nếu mà không có phúc á, mình sống làm ma vật vờ vật vờ đói ơi đói, thèm được đầu thai mà không ai cho mình vào bụng người ta. Vào người ta phá, quăng đem ra. Có nhiều người đã ở đây có bị phá thai chưa? Chắc chắn có rồi. Tại sao?
[1:18:40]Lúc đó mình không muốn có con, phải không ạ? Mà tại sao mình không muốn có con? Bởi vì không phải mình ác, cũng tại cái duyên là cái vong nó nhập vô phúc ít quá, bị đánh văng ra liền. Mặc dù gá một chút xíu, phúc không đủ. Rồi có những người có những cái vong nó thèm đầu thai quá, thèm mang một cái thân xác để được ăn, được uống, được chạy, được nhảy, thôi đành chui đại vào bụng con con chó, con bò, con heo để được sống vài ba năm một cái kiếp có cái thân vật chất. Chứ cứ sống vật vờ vật vờ cái bóng ma hoài rất là buồn. Thôi thà một lần được một cái xác để có ăn có giành nhưng mà khổ không? Quá khổ đi chứ. Là lý do tại sao?
[1:19:25]Tại không có phúc mang theo qua kiếp sau. Vừa chết thì phúc cũng cạn hết rồi. Nên cái sợ nhất của ta là gì? Kiếp này làm phúc không không đủ để mang qua kiếp sau. Nghe sợ chưa? Nghe sợ. Mà một bậc Bồ Tát là không phải là sợ không đủ mang qua kiếp sau, mà một vị Bồ Tát biết đạo, lúc nào cũng ráng làm phúc để mang đi theo được 100 kiếp sau. Đến như vậy. Vì sao vậy? Vì chắc chắn sẽ có những kiếp phải ẩn tu, thiền định ở một nơi vắng vẻ, nhiếp tâm trong thiền định cả một thời gian rất là dài, thì trong suốt thời gian rất là dài đó không tạo ra được một việc phúc gì cả, nhưng phải nhờ cái phúc quá khứ nuôi mình.
[1:20:14]Mà cái giai đoạn đó không biết bao nhiêu kiếp à. Không biết mình phải trải qua cái giai đoạn ẩn tu thiền định nơi vắng vẻ bốn, năm kiếp hay là năm kiếp, mười kiếp, hay hai mươi kiếp, không biết chừng. Mà nếu phước không đủ kéo qua 100 kiếp thì không bảo đảm, tu nửa chừng hết phúc rồi phải đi ra kiếm ăn. Tại lúc đó hết phúc rồi, đâu ai nuôi nữa đâu, cơm không có tới nữa, phải đi ra kiếm ăn à, thì lúc đó nó xáo trộn cái thiền định. Cho nên, khi một bậc biết tu, bậc Bồ Tát nhìn xa thì không phải sợ như mà nãy ta vừa nói là sợ làm không đủ phúc mang qua kiếp sau, mà một vị Bồ Tát phải sợ làm không đủ phúc cho 100 kiếp sau.
[1:20:58]Nên vì thế, còn một giây phút nào mà sống trên đời này đều cố gắng mà yêu thương, cố gắng mà tử tế, cố gắng mà công quả, làm phúc, cống hiến, tận tụy, không bao giờ kể tới cái cái lương, cái sự thụ hưởng của mình. Rất tiết kiệm cái sự thụ hưởng để mà lo lo làm phúc, mà không phải chỉ đủ để mà sống được mười năm của kiếp sau, hay là nửa đời của kiếp sau, hay là hết trọn một kiếp sau, không có, phải tính tới đủ cho mười kiếp sau, hai mươi kiếp sau vẫn còn đủ. Mà nếu không phải tu thì kiếp sau lại ráng làm phúc nữa để cho làm chi? Phúc chồng lên, phúc chồng lên phúc cho nó tới vô tận vô biên luôn thì mới có thể đắc đạo được chứ không phải là dễ.
[1:21:45]Còn cái người tầm thường nhất á, như chúng ta đó là người mới biết đạo á, thì chỉ ráng làm sao mà đủ phúc qua kiếp sau để khi chết đừng có rớt vào cái giai đoạn giữa, làm ma vật vờ vật vưỡng, không có nơi ở, nơi sống. Rồi thèm sống quá cái nhập đại vào một cái thai một con vật gì, hay là nhập đại vào cái thai nào rồi người ta phá đuổi ra mất. Sợ như vậy. Nên cái mà cái người hiểu được nhìn nhiều kiếp rồi đó, thì cái điều ta sợ là gì? Sợ làm phúc không đủ cho những kiếp sau, nha. Phải hiểu điều này, mà từ nay đừng có sống một cách cách bạc nhược, lười biếng, giãi đãi, không siêng năng. Phải hết sức là tinh tấn, tinh cần làm bao nhiêu điều phúc thiện cho đời.
[1:22:34]Nhớ như vậy nha.
[1:22:42]Sợ một điều này nữa nè. Sợ không xử lý đúng mọi việc, cho nên để lại một chút nghiệp về sau. Hiểu câu này không ạ? Không xử lý đúng mọi việc nên để thừa lại một chút nghiệp về sau. Ví dụ, hai người đó thương nhau rồi đi đến hôn nhân, nhưng mà cái người kia đã có một đời hôn nhân trước và có một đứa con riêng. Thì bây giờ cái xử lý như thế nào? Thôi bây giờ mình thương nhau, ừ cưới nhau, nhưng bây giờ cái đứa con đó thì cô kia nói: "Thôi, thôi em đem con em về ở chung luôn anh có đồng ý không?" Anh kia cũng không vui lắm, đây cũng nghĩ không phải con mình, mà cứ nhìn nó thì nhớ tới cái tình yêu cũ của
[1:23:35]vợ mình thì cái lòng nó sẽ hơi khó chịu. Cho nên nói: "Thôi anh nghĩ như thế này, là thôi để nó ở riêng là tốt, cứ mỗi tuần em về thăm. Vì anh cũng không hẹp hòi gì, anh sẽ nuôi nó, anh cũng phụ em chu cấp cho nó." Thì cái người kia nghĩ nghĩ vậy thôi cũng được, nha. Tại vì có mặt nó thì mặc dù mình cũng thương nó, nhưng mà nó cũng sẽ làm cho cái hôn nhân này bớt hạnh phúc. Nghĩ vậy mọi người thấy xử lý vậy đẹp chưa ạ? Được chưa? Cũng khá rồi phải không ạ? Nghĩ được tới câu đó, nói được tới câu đó là khá rồi, nhưng mà làm sao? Vẫn chưa đúng hoàn toàn, thừa lại một chút nghiệp cho đời sau. Thừa lại một chút nghiệp cho đời sau là gì?
[1:24:23]Là cái đứa bé con riêng đó nó vô tội,
[1:24:28]nhưng mà khi mình xử lý như vậy, đứng bên ngoài mình nghe thấy ông này ổng cũng hay đấy chứ, ổng ngồi ổng nhìn cũng chu đáo ha, biết trước biết sau rồi. Nhưng mà đứng về cái góc cạnh của đứa bé đó thì nó mất cái tình yêu thương. Nó không được sống trong tình yêu thương của một người mẹ trực tiếp hay người bố trực tiếp. Nó thiệt thòi. Về nó sống với ông với bà coi vậy chứ cũng một phần nào, chứ không bằng với bố mẹ trực tiếp. Cho nên ta nghe cái cách xử lý đó thấy là thôi cũng trọn vẹn đó, cũng hay, ông này cũng hay, ổng cũng phụ nuôi mà, chứ đâu phải ổng bỏ bê. À tức là ổng vẫn có trách nhiệm, mặc dù không phải con ổng
[1:25:05]nhưng ổng vẫn phụ tiền cho đem về nuôi và cũng cho vợ mình thôi cứ mỗi tuần đi về thăm nó, nha, rõ ràng. Nhưng mà vẫn còn thừa một chút phải không ạ? Vẫn làm cho đứa bé nó thiếu cái tình cảm của một người mẹ, người cha. Và đó là lý do nó thừa lại một chút nghiệp, thừa lại một chút nghiệp ở những kiếp sau ổng sẽ rơi vào hoàn cảnh là gì? Dễ bị mồ côi, không bố, không mẹ. Đó, cái sợ của chúng ta là gì? Mặc dù chúng ta cố gắng là mình cũng là người biết điều, biết phải trái, biết đạo đức, cũng cố gắng xử lý mọi việc cho nó tốt đẹp, nhưng mà xử lý không đúng hoàn toàn, nên thừa lại một chút nghiệp cho đời sau.
[1:25:46]Sợ chưa? Sợ chưa? Mà trên đời này những việc như vậy nhiều không? Cực kỳ nhiều. Vô số những điều trên đời này ta không xử lý cho tốt đẹp được hết, không bao giờ. Nên ta cứ bị thừa một chút nghiệp cho cho đời sau. Đó là lý do mà ta cứ luân hồi tái sinh mãi để trả nghiệp tới lui mãi như vậy. Mà đó là một ví dụ nhỏ thôi, chứ còn còn mỗi người mình tự nhìn lại suốt cuộc đời mình, mình xử lý bao nhiêu việc và mình bây giờ nhìn lại thấy đúng không? Thấy mọi việc cũng có khi đúng phải không ạ? Nhưng mà nếu ta soi xét cho kỹ, coi những cái việc mà ta đã đúng đó, coi vậy chứ vẫn còn một chút chưa đúng.
[1:26:31]Và chính cái chút chưa đúng đó làm cho ta thừa lại một chút nghiệp cho đời sau.
[1:26:39]Mà ai mới là người đủ trí tuệ mà xử lý mọi việc đúng phăng phắc hết? Ai? Rất khó, chỉ là bậc thánh mà thôi. Mà mình thì chưa phải thánh, cho nên khi gặp những việc, tình huống mà nó tế nhị, nó phức tạp, nó lắt léo, mình không đủ sức mà xử lý đúng hoàn toàn, thế nào cũng còn một chút sai, và còn một chút sai thì thừa một chút nghiệp cho đời sau. Sợ như vậy, nha. Rồi mình sợ cái gì nữa? Giờ rồi mà cứ sợ hoài. Giờ cái sợ nữa là sợ hết giờ rồi nè. Như thầy giảng là thầy sợ cái gì? Sợ giảng mà người nghe chán, phải không ạ? Ngủ rồi ngáp, đó là nỗi sợ. Còn người nghe giảng thì sợ cái gì? Sợ ổng giảng dở quá, ngồi nghe mệt quá, phải không nè?
[1:27:31]Sợ, mấy cái đó cũng là những cái sợ. Ta sợ điều gì? Ta sợ là khi sau ta trở lại cõi người thì không gặp được Chánh pháp nữa. Ví dụ bây giờ mình bỏ cái thân này cái mình sinh lên cõi trời, mình đi đâu cõi nào, vì do kiếp này mình biết tu á, cái mình được hưởng phúc, chết cái mình lên cõi trời, mà lên cõi trời thì bao lâu? Có khi tới vài trăm năm, tới chừng đầu thai xuống lọt vào cái chỗ không có Chánh pháp. Sợ không? Rất là sợ, mang một cái tà kiến liền. Mà để tránh cái cái việc mà đầu thai lại mà cái nơi mà mà không có Chánh pháp thì ta phải làm cái nhân quả gì?
[1:28:18]Ta phải làm cái nhân quả: ráng mà truyền bá Phật pháp trong trong đời này, mà truyền một cách nào mình chết rồi thì cái điều mà điều thiện mình truyền lại đó vẫn còn vẫn còn kéo dài sau đó nhiều năm, chứ không phải là mình chết rồi cái là mình xong việc. Nhớ, phải truyền bá Chánh pháp, dẫn dắt mọi người tu theo Phật pháp đến làm sao mà mình chết rồi, những người đó vẫn tiếp tục tu tập, vẫn truyền bá. Nhờ cái nhân quả đó, dù mình có đi vắng vài trăm năm mà mình trở lại thì chắc chắn gặp một nơi vẫn còn tràn đầy Phật pháp. Chứ còn mà lỡ mà tới chừng đầu thai trở lại vào cái nơi không có Chánh pháp, chết à, nha, nói toàn tà kiến xong chết à.
[1:29:07]Nói không có nhân quả, mạnh được yếu thua, rồi này nọ là chết à. Lúc đó mình sẽ bị nhiễm bởi cái kiếp đó, cái kiếp mà sinh ra không gặp Phật pháp, thế là mình bị nhiễm, mình bị nhiễm tà kiến, mà một kiếp nhiễm tà kiến nó đeo theo mình nhiều khi vài trăm kiếp chưa hết. Rất là sợ. Cho nên cái điều ta phải sợ là gì? Là sợ mình sinh lại đời sau mà không gặp được Chánh pháp. Vì vậy, đời này phải làm sao? Ráng mà truyền bá Chánh pháp cho cho rộng khắp nha.
[1:29:44]Còn hai cái điều sợ nữa mà thầy nêu ra nữa cho đủ 10 điều. Một là cái kiến giải của ta hiểu về Phật pháp chưa có chắc mà ta đã vội vàng đem chia sẻ nói với người khác làm cho những cái sai nhỏ nhỏ đó nó lây vào người khác, làm người ta hiểu cũng không thấu đáo, thành ra một cái tội. Đó là điều rất là đáng sợ. Nhiệm vụ ta thì phải sao? Phải ráng mà chia sẻ đạo lý với với mọi người. Nhưng mà trong khi chia sẻ đó, trong khi ta nói, ta dùng cái ngôn ngữ để nói, ta vẫn còn bị sai một chút thì cái người mà nghe ta cũng bị sai một chút. Thì cái mà người ta sai một chút tội mình mình gánh cả. Nên cái sợ điều thứ chín là gì?
[1:30:33]Sợ là ta hiểu Phật pháp chưa chưa kỹ, chưa chắc, rồi khi chia sẻ lại với người khác làm lây cái sơ hở đó, cái chưa đúng đó cho tâm hồn người khác luôn. Rất là sợ, nó thành một cái tội của ta để để đó. Và cái sợ thứ mười, để chúng ta kết thúc bài vì hết giờ rồi, là ta sợ vì cái tâm ích kỷ sâu kín vẫn đang điều khiển bí mật tâm hồn mình, cuộc sống mình. Ở đây ta còn ích kỷ không? Đó, vậy là phải biết sợ phải không ạ? Nên ta phải sợ. Ta nguyện sống vị tha vì ta hiểu đạo, nhưng ta biết mình vẫn còn ích kỷ. Mà cái tâm ích kỷ đó chỉ cần một lúc ta thiếu tỉnh giác thì nó làm sao? Nó điều khiển ta ngay, điều khiển cái ý nghĩ ta,
[1:31:24]điều khiển lời nói, điều khiển cái hành vi của ta mà ta không biết. Thành thử ra là sao? Đời sống ta mất đẹp ha, không thanh thoát, không cao thượng, mà cũng có nghĩa là gì? Đã đã thêm tội. Nên cái sợ thứ mười mà ta nêu ra ở đây là gì? Sợ là cái tâm ích kỷ bí mật điều khiển cuộc đời cuộc đời ta nha. Cho nên mới nói câu: Việc gì mà phải sợ ma, một ngày không phước mới là đáng kinh. Việc gì mà phải linh tinh, nếu lòng khởi được ngàn tình yêu thương. Việc gì mà phải chán chường, nếu luôn biết lỗi mở đường tiến tu. Việc gì phải trách mình ngu, nếu luôn giữ hạnh khiêm nhu tuyệt vời. Việc gì mà phải kêu trời, nếu mang Chánh pháp tặng đời bay lên.
[1:32:23]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.