[0:09]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ngưỡng bái bạch Thượng toạ giảng sư. Kính thưa cùng toàn thể hội chúng. Hôm nay, đủ duyên lành, đạo tràng an cư kiết hạ chùa Bửu Trì, thành phố Cần Thơ, chúng con xin cung kính giới thiệu cùng toàn thể pháp hội sáng hôm nay, ngày 20 tháng 5 năm Giáp Ngọ, đạo tràng an cư kiết hạ chùa Bửu Trì, thành phố Cần Thơ, được cung nghinh Thượng toạ giảng sư Thích Chân Quang, Phó ban Kinh tế Tài chánh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Thiền Tôn Phật Quang, Bà Rịa - Vũng Tàu. Kính bạch Thượng toạ giảng sư, với tình linh sơn pháp lữ, hôm nay, tại đạo tràng an cư kiết hạ chùa Bửu Trì,
[1:04]Thượng toạ đáp lại lời thỉnh cầu của ban tổ chức trường hạ, quang lâm về đây để thuyết giảng cho chư Ni
[1:14]và quý Phật tử xa gần tại đạo tràng sáng hôm nay. Giờ này, đạo tràng chúng con đã được trang nghiêm, cung kính cung thỉnh Thượng toạ cùng toàn thể đạo tràng chắp tay niệm Phật cầu gia hộ.
[1:31]Nam Mô
[1:35]Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:48]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:05]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[2:18]Cung thỉnh Thượng toạ giảng sư an toạ. Kính mời toàn thể pháp hội đồng an toạ.
[2:26]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Ủa chùa Bửu Trì mình cũng là một cái trường an cư ha? Hay quá ha. Đây được bao nhiêu vị vậy? Sáu mươi mấy vị hả? Quý Phật tử ngồi chung với chư Ni như vậy là coi chừng đó, nguy hiểm vô cùng. Mai mốt phải đi tu hết đó.
[2:58]Nghe nói đi tu mừng là có duyên lành rồi nha. Thật sự trước sau gì chúng ta cũng phải đi tu, thật vậy. Vì chùa mới là cái ngôi nhà, là nơi trở về của mình. Còn cái nhà thế gian mà mình đang ở coi vậy chứ nhà ở tạm. Mặc dù trong đó có cái người họ nói yêu thương mình trong trỏng á, đừng có tin nha, đừng tin. Tin vào cái nơi mà chỉ có cái người không nói tiếng nào với mình á, vậy đó, mà nơi đó là bền vững, an ổn. Kính thưa trên Ni sư trụ trì chùa Bửu Trì, kính bạch trên chư tôn đức Ni, kính thưa quý Phật tử, thì thôi cũng gọi là chút tình pháp lữ với nhau thì chúng tôi về đây có chút đạo lý chia sẻ.
[3:51]Mà hôm nay cái bài pháp thoại này thì chắc là chư Ni nghe tan nát từ hồi còn nhỏ tới giờ. Giờ nghe lại thì nghe thấy nghe cái gì đó, nghe được cái gì đó là được. Tu là đi ngược dòng đời. Câu này nghe hoài ha. Còn chưa giảng đã biết hết, chưa nghe giảng biết muốn nói gì rồi. Tại chư Ni cũng thường hay dạy cho Phật tử điều này mà, phải không ạ? Mỗi khi Phật tử tới chùa nói: "Ráng tu đi con, tu cực lắm con, tu là đi ngược dòng đời đó con à", phải không? Chính các chư Ni cũng đã từng nói điều này. Hôm nay nghe lại cái đúng là là chúng tôi múa rìu qua mắt thợ, thôi xin chư Ni lượng thứ nha, ngồi nghe cho trang nghiêm chứng minh giùm, hộ niệm giùm.
[4:41]Còn quý Phật tử thì thôi nghe lại ha: "Tu là đi ngược dòng đời". Không biết ngày xưa có cái vị nào mà nói câu này đầu tiên, rồi biết bao nhiêu người bắt chước nói đi nói lại: "Tu là đi ngược dòng đời". Cái câu này không có trong kinh. À nhưng mà ý nghĩa nó hay, cho nên rồi ta cứ được lặp đi lặp lại. Và nói là "đi ngược dòng đời" nghĩa là sao? Nghĩa là đời nó có một cái dòng. Đời nó có một cái dòng, và khi chúng ta sinh ra trong cuộc đời này, chúng ta bị đặt vào cái dòng chảy đó. Và cái dòng chảy đó nó cuốn phăng phăng ta đi theo nó, không cưỡng lại nổi, không cưỡng lại nổi. Và ai cũng phải ai cũng phải đi theo cái dòng đời đó.
[5:28]Người ta ăn mình phải ăn, người ta mặc mình phải mặc, người ta nhuộm tóc mình phải nhuộm tóc, người ta cạo tóc một phân nửa mình phải cạo tóc phân nửa, người ta mặc quần một ống mình phải mặc quần một ống. Người ta đi guốc cao gót phải đi guốc cao gót, người ta mặc đồ xuyên thấu mình cũng phải bắt chước mặc đồ xuyên thấu. Tức là cái dòng đời, cái áp lực của dư luận, của tâm tình con người nó thành một cái sức mạnh cuốn mình đi và đi chìm trong những cái, những cái nó chỉ đi tiếp vào trong luân hồi sinh tử. Còn nếu mà ai mà làm khác với cuộc đời cái bị người ta nói làm sao? Nói: "Mày làm chuyện ngược đời". Ai mà dùng cái chữ mà nói:
[6:05]"Mày làm chuyện ngược đời" là như bị chê, như là người bất bình thường, người lập dị, vân vân á. Nhưng mà thật sự có những người luôn luôn làm chuyện ngược đời. Đó là ai? Đó là ai? Đó là Ni sư trụ trì chùa Bửu Trì, luôn luôn làm chuyện ngược đời. Đó là chư Ni ngồi đây, luôn luôn làm chuyện ngược đời mà ta gọi là đi đi ngược dòng đời. Tu là lội ngược dòng đời. Như vậy hôm nay chúng ta sẽ nói với nhau cái đi ngược dòng đời đó là là những điều gì? Vậy mà đối trước chư Tăng Ni, những người đã ngược đời đó, những người đi ngược dòng đời đó mà ta phải quỳ xuống ta đảnh lễ. Vì sao như vậy? Mà trong khi những người khác hễ mà làm gì khác người cái ta nói:
[6:56]"Mày sao làm chuyện ngược đời quá à!". Nhưng mà sự thật có rất nhiều người làm chuyện ngược đời như chư Ni ngồi đây, vậy mà ta phải hết sức là là kính trọng. Vì cái đi ngược dòng đời nó có một cái gì hết sức là vĩ đại, hết sức là bản lĩnh. Hôm nay ta sẽ mổ xẻ với nhau một chút, rồi sau khi nghe cái bài pháp hết bữa nay rồi, chúng ta tất cả xúm nhau cùng nhau đi đi ngược dòng đời hết luôn nha, bỏ nhà hết, xúm nhau đi ngược dòng đời hết.
[7:27]Thứ nhất là phàm phu chìm theo dòng đời, bởi vậy mới có những người tu là đi ngược dòng đời. Mà tại sao cái người phàm phu là chìm theo dòng đời, bị cuốn theo dòng đời? Dòng đời là cái gì mà chìm chúng ta, cuốn chúng ta? Dòng đời chúng ta nhìn đâu có thấy, phải không ạ? Không thấy cái gì dòng đời hết, nhưng mà tại sao chư tổ có một cái hình dung ra được có một cái dòng lũ cuốn phăng phăng mọi người đi? Cái dòng đó ở đâu? Cái dòng đó ở đâu mà cuốn ta đi hết? Ta không thấy, nhưng mà ta công nhận có. Có một cái sức mạnh cuốn phăng ta đi hết vào trong cuộc đời này, chìm trong luân hồi sinh tử này, ta không cưỡng lại nổi.
[8:15]Ta tin có điều đó, các vị nói đúng. Mắt mình nhìn thì không thấy, cái dòng đó vô hình. Cái dòng đó nằm ở đâu? Dòng nằm ở đâu? Cái dòng đó nằm trong tâm hồn của chính chúng ta mà ta gọi là bản năng. Cái sức mạnh tự nhiên của tâm lý, của sinh lý, của bản ngã, nhớ như vậy. Cái dòng đời đó nó không phải là một cái dòng hữu hình như một dòng nước, như một cơn cuồng phong. Nó vô hình nhưng mà nó mạnh hơn bão tố, mạnh hơn lũ quét, mạnh hơn cuồng phong mà nó nằm trong tâm hồn của chúng ta. Nó nằm trong từng tế bào của chúng ta, nó nằm trong từng cái suy nghĩ của chúng ta, nó nằm trong từng bản ngã của chúng ta.
[8:59]Thôi thúc, lôi kéo chúng ta, nó cuốn chúng ta đi, nó dắt chúng ta đi và ai cũng giống ai hết. Cho nên nó thành một cái dòng giống hệt nhau, tất cả mọi người trong thế gian đều sinh ra ở trong cái dòng đó và nó cứ cuốn trôi mãi. Cái dòng đó là dòng gì? Dòng tham lam, sân hận, si mê, tà kiến, hơn thua, ích kỷ, đố kỵ, đủ thứ chuyện hết. Dòng đó nó tự nhiên ở trong tâm ta. Nên bây giờ đầu tiên cái gì? Một cái dòng gì? Là dòng phải ăn để sống, đó là một cái dòng. Là cái thôi thúc của một cái gì? Muốn duy trì sự sống, cả một cái hệ tiêu hóa sôi sục lên đòi ăn là ta phải ăn. Từ nhỏ là đã phải bú mẹ, lớn lên là phải tất
[9:43]bật đi tìm món ăn, một ngày ăn mấy bữa? Ni sư ngày ăn mấy bữa? À Ni sư tội nghiệp chỉ ăn có một ngày hai bữa chính và bốn bữa phụ thôi, chứ không có bao nhiêu hết, còn bao nhiêu người khác thì còn bao nhiêu người khác thì không biết nữa, không biết nữa ha. Cho nên vì tức là nội cái ăn thôi là đã ta đã bị cuốn trong dòng đời rồi. Mà để tìm được miếng ăn này vô số chuyện phát sinh: phải hơn thua, phải đấu đá, phải vất vả, dầm mưa dãi nắng, nói nặng nói nhẹ, tranh giành nhau từng cái bờ lúa, từng cái người khách hàng, từng cái mối làm ăn, tranh nhau đủ thứ chỉ vì cái miếng ăn vô miệng thôi. Và đó là dòng đời cuốn ta đi.
[10:25]Cái sự thôi thúc của cái đói, cái sợ chết là tìm miếng ăn là đủ để ta gây xung đột, giành giật với cuộc đời này, đủ để ta gây bao nhiêu tội lỗi trên cuộc đời này. Mà cái dòng là cái ăn thôi. Nhưng mà ví dụ người tu ta là ăn để Ăn để sống thôi cũng được rồi. Sống để? Sống để tu. Đúng! Đó, ăn để sống, sống để tu là người, là người xuất gia, người biết đạo. Còn người phàm phu ăn để sống, sống để? Để quậy, sống để hưởng thụ, sống để gây nghiệp tội lỗi, đó người đời. Bởi vậy cho nên cái người phàm phu thì người ta ăn là được rồi, ăn rồi thôi ngưng ăn lại bắt đầu lo lo tu hành. Còn người phàm phu ăn phát triển thêm một bước nữa thành ra nhậu. Ăn nhậu.
[11:14]Tức là ta, ta hưởng thụ, ta cái dòng đời nội cái ăn thôi thúc ta thôi là mình chiều nó đã mệt, mà người đời còn chưa chịu, còn trôi nhanh hơn cái dòng chảy của cái ăn nữa là phải tới nhậu. Là còn dữ dội hơn nữa. Cho nên cái dòng nước cuốn ta đi, lững lờ lững lờ mình đã cái mình đã cưỡng lại không nổi rồi, còn ở đây mình chạy, chạy xuôi dòng chảy đi mất luôn, chạy cho mau xuống vực luôn, mau xuống cái thác luôn. Còn người tu là nội bị dòng đời cuốn thôi là đã đau khổ rồi. Cho nên người tu mỗi khi cầm cái bát cơm lên ăn là không bao giờ mà ăn một cách vô trách nhiệm hết. Ăn là phải tam đề ngũ quán.
[11:58]Cầm bát cơm lên ăn là phải tính coi hôm nay mình làm được cái gì rồi mình ăn bát cơm này. "Kế công đa thiểu lượng bỉ lai xứ". Vừa cầm bát cơm lên là đã đo cái công đức mình ngày hôm nay không biết mình có làm được cái gì cho đời không kìa mà cầm bát cơm này. Cái người tu là đi ngược dòng đời vậy. Còn cái người đời cầm bát cơm lên thì sao? Không nghĩ đến công lao mình mà dòm bát cơm này coi bộ hẻo quá, kiếm thêm mấy miếng thịt xắt vô cho nó ngon. Tức là không tính tới cái phước của mình đóng góp cho cuộc đời mà chỉ nghĩ mình hưởng thụ sao cho sung sướng. Nên đây là cái mà trôi theo dòng đời, còn người tu cầm bát cơm ăn là đã đầy trách nhiệm với đời rồi.
[12:39]Mà dù cho có phước đức ngập tràn, ví dụ như bây giờ một Hòa thượng lớn, cái công đức tràn ngập, uy tín tràn ngập, vậy mà khi cầm bát cơm lên cũng khiêm tốn, cân nhắc, suy nghĩ coi hôm nay mình có xứng đáng ăn bát cơm này hay không. Nói: "Hòa thượng già quá rồi, rồi Hòa thượng ngồi đó thôi thì thì không làm gì được nữa thì vẫn phải làm sao? Vẫn phải lạy Phật, vẫn phải niệm Phật, ngồi thiền, rồi phải giữ gìn giới hạnh cho con cháu mình noi theo." Nếu mà không nói được tiếng nào, ví dụ không đi thuyết pháp được, không đi giảng dạy được nữa, thì phải sống oai nghi sừng sững, thanh tịnh hư vô để cho con cháu học hỏi,
[13:18]và lấy cái thân giáo đó mà mà xây dựng Phật pháp, xây dựng cuộc đời. Có một Hòa thượng vậy, khi Hòa thượng lớn tuổi rồi Hòa thượng là thời Tăng Thống hồi xưa kia, thì lúc Hòa thượng già rồi Hòa thượng ít có giảng dạy. Cái các đệ tử lâu ngày cũng khát ngưỡng, tại nhớ là Hòa thượng là một bậc vô cùng uyên bác, ngày xưa thuyết pháp như mây như gió, bây giờ tự nhiên Hòa thượng im lặng, cái mới quỳ xuống: "Thưa Ôn, lâu quá tụi con không nghe Ôn thuyết pháp." Thì Hòa thượng trả lời câu này: "Nói: "Hồi xưa thì thầy dạy tụi con bằng lời nói, bây giờ thầy dạy con bằng cái cuộc sống của thầy." Nghĩa là đệ tử quỳ xuống khóc liền.
[14:04]Mà như vậy Hòa thượng sống nghiêm chỉnh như vậy, từng bước đi, từng ánh mắt, lời ăn tiếng nói đều là một bài pháp vĩ đại. Nên người ta ngưỡng vọng vô cùng. Mà như vậy đó mới bưng bát cơm lên ăn mà mới thấy không hổ thẹn. Chỉ có cái ăn thôi, còn vô số điều khác. Còn chúng ta thì sao? Hễ nói sống thì phải mặc, phải không ạ, phải che thân, mặc. Thì chúng ta mặc, mặc làm sao? Người đời mặc làm sao? Mặc thì phải model, hợp thời trang, người ta màu đỏ mình cũng phải màu đỏ, người ta xanh phải xanh, tức là ta loè loẹt, hao tốn, hưởng thụ, trưng diện, là hình thức. Còn người tu thì sao? Người tu có thời trang không ạ?
[14:48]Có hả? Áo tràng tràng ngắn. Nơi xưa cũng chê trách, có một số người tu mà cũng thời trang, tức là cái áo cà sa cũng sửa đi sửa lại, cho nay theo kiểu của nước này, mai theo kiểu nước kia, phải không? Nơi xưa cũng chê trách. Nhưng mà thực sự số đó rất ít thôi, nghe, chứ còn đa phần thì sao? Thì người tu là chỉ mặc che thân cho nghiêm trang, cho đàng hoàng mà thôi. Ví dụ như là cái cái y cà sa thì ai cũng giống ai, không thêm không bớt gì được. Chỉ có người lùn thì cái cái y nó hơi ngắn mà cái người cao thì y hơi to hơn một chút vậy thôi, chứ không có khác nhau gì cả. Cứ đơn giản như vậy mà nhìn vô thì ta thấy thanh thoát và nghiêm trang.
[15:30]Còn cái người đời thì cái làm đã cho thì
[15:36]thì buông lung mà phóng túng và và hưởng thụ, đó gọi là chìm theo dòng đời. Còn người tu thì đi ngược lại. Ví dụ như là cái dục, cái ái nó nằm thẳm sâu trong tâm con người, ai cũng có. Từ nơi từng cái tế bào của con người, từng cái hệ thần kinh con người, nó đều có giấu trong đó một cái dục, cái ái có sẵn. Nên nhớ như vậy nha, chúng sinh ai cũng có dục, có ái giống hệt nhau. Người xuất gia, không xuất gia giống hệt nhau. Chỉ có người nào chứng được Sơ Thiền trở lên thì tắt. Nhập được định tới mức độ đó rồi, cái thần kinh não họ im lặng tới mức độ đó rồi, thì cái hệ dục ái họ tắt. Còn nếu chưa nhập được vào Sơ Thiền trở lên thì nhớ
[16:21]ai cũng chứa trong người mình, trong thân, trong tâm mình có dục, có ái hết. Nhưng mà người đời á khi mà cái dục, cái ái nó khởi lên á thì buông lung, chạy theo hưởng thụ, cuồng vọng, si mê, đam mê, đắm luyến và hư hỏng. Còn người tu biết mình có dục, có ái thì sao? Thì lo mà trừ diệt, giữ giới, kiềm chế, chiến đấu, cưỡng lại, không theo. Nên đây cái vĩ đại của người tu chính là cái đó. Còn người đời thì ta buông lung, hưởng hưởng luôn, hưởng cho hết luôn. Hưởng nhưng mà thấy không thỏa mãn rồi thêm thuốc nữa, phụ thêm để cho nó đi tìm cho ra những cái cảm giác. Mà biết rằng khi mà hưởng hết những cảm giác đó rồi thì
[17:08]thân tâm tàn tạ, tất cả những sức đề kháng trong cơ thể tiêu tan, bệnh tật ập tới, bộ não hư mất, trí nhớ mất, ngủ không được, đầu lúc nào cũng căng thẳng vì hưởng thụ quá nhiều những cảm giác khoái lạc của ái dục. Còn người tu vậy, tức là ví dụ như là cái người mà chưa chứng được thường định, chưa chứng được Thánh quả, thì biết người mình cũng còn ái dục, cho nên luôn thúc liễm, lễ Phật, sám hối, tụng kinh, trì niệm, ngồi thiền, cẩn thận giữ giới, rồi kiểm soát nội tâm, kiểm soát thân tâm, hễ một cái môi trường nào mà thấy gợi dục mình tránh xa. Ờ ví dụ như là một người tăng là người nam mà khi tiếp xúc với một người
[17:54]cư sĩ nữ thì biết rằng đó là cái cơ hội để cái dục phát lên thì giữ khoảng cách rất kỹ, để cho nó đừng có khởi cái cái dục phát lên. Rồi các ni cũng vậy, bên ni cũng vậy, tức là nếu mà tiếp xúc với người nam thì biết đó là cơ hội tự nhiên của dục phát lên thì biết giữ khoảng cách, không có cái tiếp xúc trực tiếp. Bởi ông bà mình nói nam nữ thụ thụ bất thân là vậy đó. Ừ người nam người nữ đưa nhận quà nhau đừng bao giờ đưa trực tiếp tay chạm vào tay, về sợ nó sinh cái ái cái dục. Tức là nói ví dụ như mình đem món đồ đến cho ai nói: "Con cúng dường sư cô." Thì nói: "Để trên bàn đi con." Để đó, chứ mình không bao giờ cầm trực tiếp nhận.
[18:36]Hoặc là ví dụ như mà người nữ đến cúng dường với thầy cũng vậy, cúng dường người ta: "Dạ, nay con có lon sữa này, con có bao thơ cúng dường." Mình chỉ: "Bàn để đó đi con." Không đưa tay trực tiếp đụng. Như vậy, tức là không đưa trực tiếp để tránh hết mọi môi trường. Và khi tiếp xúc với người nữ, cố gắng là phải có nhiều người, không có được một mình mình với một người kia, không có được một nam một nữ mà mà tiếp xúc với nhau, nó dễ sinh nghĩ ý nghĩ bậy. Cho nên cái người tu vậy là biết kiềm chế, biết cưỡng lại, đi ngược lại dòng đời là vậy. Cái mà người đời ham thích thì đó là cái người tu lúc
[19:12]nào cũng cẩn thận, giữ gìn, kiềm chế, kiểm soát. Đó gọi là đi ngược dòng đời từng điểm một. Còn người đời thế là hễ nổi nóng thì nóng luôn, nóng luôn thành giận, giận thành căm hờn, căm hờn thành ác độc, đó là họ cứ phát triển thêm. Còn người tu thì hễ mà nóng lật đật kềm lại, làm sao? Mình nhẫn nhục, kiềm chế. Còn người đời, cái người không biết tu thì hễ nóng giận cái là cho tới luôn, thành căm thù, thành ác độc luôn. Hễ sân là tới ác luôn. Còn mà người biết tu cái sân mình đã kềm nó lại rồi, đã diệt nó ngay từ đầu. Kiểm soát tâm rất là kỹ. Và ta thấy như vậy chính vì người thế gian chìm theo
[19:58]cái dòng đời, tức là chìm theo cái bản năng. Cái dòng vô hình cuốn hết mọi người là sự thật nó nằm trong tâm mình á. Mà người đời cuốn theo, bị trôi theo, bị chìm đắm theo, cho nên xã hội này rối loạn hết lên. Và phải có luật pháp để giữ gìn, để ngăn chặn. Nếu không có luật pháp thì người này tham, đụng người kia cũng tham là tranh giành nhau. Tranh giành nhau thì sao? Thì sẽ đấu tranh, rồi gây nên những chuyện gì? Những chuyện tang tóc, tồi tệ. Cho nên vì vậy phải có luật pháp cấm à không được người này gian tham của người kia, không được người này xâm hại người kia, là vì nó phải có luật pháp. Ờ vì sao?
[20:41]Vì con người chìm trong dòng đời. Mà nhớ chìm trong dòng đời thì chỉ có một điều là sao? Hỗn loạn. Cuộc đời luôn luôn bất an, luôn luôn hỗn loạn, vì luôn luôn con người ta xung đột, tranh giành với nhau. Cuối cùng là như vậy. Con người sống với nhau không bao giờ êm ấm. Khi mà đi xuôi theo dòng đời, ta cứ tưởng hễ cuộc đời cuốn ta thì ta cứ đi theo thì như vậy là êm ấm. Không ngờ ta đi theo dòng đời rồi cái cuối cùng của nó là tan vỡ, là hỗn loạn, là xung đột. Nói như vậy tức là đó là cái chìm theo theo cái dòng đời. Và ta đừng tưởng là chìm theo dòng đời là thôi đời sống sao ta cứ tùy duyên mà sống.
[21:27]Ta cứ tưởng là à mọi người sống sao mình sống vậy, duyên cuộc đời sao mình sống vậy. Không, duyên cuộc đời sao mình sống vậy, kết thúc của nó là tan vỡ, là hỗn loạn, là khổ đau. Chứ không phải. Ví dụ như có người nói thế này: Dạ thưa thầy, khi gặp đạo con cũng muốn tu, nhưng bây giờ cái duyên con, con gặp cái cô đó con thương quá, chắc là vợ con, thôi giờ thôi con cũng tùy duyên rồi con cưới cổ. Con tùy duyên mà con cưới cổ. Chữ "tùy duyên" thì nghe đó dùng hai cái chữ của đạo phải không? Tùy duyên, thế để con cưới cổ, thì cái chữ cưới cổ này nó giống như là hợp với đạo lý. Nhưng nó không phải là hợp với đạo lý,
[22:09]mà nghĩa là con chìm theo dòng đời nên con cưới cổ, tức là con chìm vào cuộc đời luôn. Còn nếu mà nói mọi người thật tu thì phải làm sao? Phải làm sao? Đi ngược lại dòng đời phải không? Không có chuyện tùy duyên. Mà phải nói là thế này: Dạ, con gặp cô đó con thấy con cũng mến cổ, cổ cũng thương con, nhưng bây giờ vì tu con phải đi ngược dòng đời nên con phải trốn cổ. Nó mới là đúng, chứ không phải cưới cổ. Trốn cổ mới gọi là đi ngược dòng đời, còn cưới cổ là sao? Thuận theo dòng đời trôi mất luôn. Đây là những Ni sư mà ngồi đây, sư cô ngồi đây toàn là mấy người mới đi ngược đời. Hồi xưa cũng nhiều người đòi cưới lắm á chứ không phải không đâu, mấy cô đây nè.
[22:55]Rồi cái đi ngược dòng đời, trốn đi mất tiêu hết trơn, giờ mới ngồi đây. Phải không Ni sư? Ni sư... À Ni sư là đi tu hồi nhỏ xíu, cho nên người ta chưa kịp yêu mình mình đã đi tu rồi, đó là Ni sư đây là không phải những người khác.
[23:12]Còn ở ngoài kia là những người tùy duyên đó, bao nhiêu đó mấy bao nhiêu đó bà tùy duyên quá chừng cái nè. Đó, tùy duyên quá chừng rồi. Nhưng mà nếu hồi đó không biết đạo thì sao? Nói tại con không biết, chứ phải con hồi đó con gặp thầy con đâu có tùy duyên. Trốn duyên con đi luôn, giờ này con cũng làm Ni sư phải không? Đó. Cho nên ta thấy là cái một vị Thánh á tu để làm Thánh, tức là lội ngược dòng đời. Những cái mà người đời ham thích thì người tu tìm cách cưỡng lại.
[23:49]Cái cưỡng lại đó nhiều khi nó khổ lắm chứ không phải không. Nhưng mà nếu không cưỡng lại thì chìm luôn trong dòng luân hồi sinh tử. Nhớ như vậy, nếu không cưỡng lại được. Mà cưỡng nhiều khi khổ lắm. Khổ lắm là sao? Ví dụ thế này, cười lắm thì có người anh vậy nghiện thuốc lá. Mẹ kêu nói: Bỏ đi con. Vì thương mẹ quá nên bỏ. Bỏ mau gặp thầy ổng khóc, ổng rên: Quá đau khổ! Lúc hút thuốc thì thấy đời sống nó bình an, thanh thản, mà khi bỏ thuốc rồi nó quá đau khổ có gì đâu hạnh phúc đâu. Hút miếng á... ngồi... Lúc này cũng không trả lời. Ngồi mình chỉ yên lặng để suy ngẫm thôi. Yên lặng để suy ngẫm thấy cái nguyên tắc của nó,
[24:40]nguyên lý của nó, đạo lý của nó, triết lý của nó là gì? Là ai cũng biết hút thuốc là có hại và cả cái người hút thuốc họ cũng biết hút thuốc có hại, tại đọc sách đọc vở biết hết. Mình hút thuốc cái khói thuốc phì phà vào không khí chung quanh, người ta hít phải người ta cũng bị hại, cũng bị độc. Ai cũng biết cả, nhưng mà bỏ thì rất đau khổ. Nên vì vậy ta tưởng tượng như một cái dòng sông đang trôi chảy, chúng ta là những sinh linh trên cái dòng sông đó, chúng ta đang chìm trong dòng sông đó, mà dòng sông đó đổ xuống ra phía đông, ta cũng thuận theo ta bơi phía đông thì cảm giác nó là sao? Cảm giác là sao?
[25:23]Dễ chịu vô cùng phải không ạ? Nhưng mà ở nơi cuối của cái dòng sông kia là gì? Gươm, đao, lửa cháy, loạn lạc, ly tan, là khổ đau. Mà tới chừng đó thì tính sao? Bây giờ đang bơi xuôi theo dòng sông coi bộ dễ chịu, tiếp tục hút thuốc rất là dễ chịu, tiếp tục yêu đương rất là sung sướng, tiếp tục ăn ngon mặc đẹp rất là sung sướng. Chừng nào tới cái kết thúc của cái dòng sông rồi mới thấy tá hỏa ra chỉ là khổ đau, chết chóc, tang thương, gươm đao, nồi đồng, cối đá, lửa phừng phừng. Lúc đó mới sợ, nhưng mà thôi tới đó tính sau. Còn lúc đang trôi thì cứ cho đã cái đã. Còn cái người tu họ đã nhìn thấy trước lúc đó rồi.
[26:08]Nghĩa là chưa trôi tới cuối của dòng sông đời mà đã biết nơi đó đón chờ mình là gì? Là gươm đao, là loạn lạc, là ly tan, chết chóc, là bầm, là xé, là địa ngục. Biết trước rồi, cho nên thấy dòng sông đang trôi cưỡng ngược lại, cưỡng mà cưỡng dễ hay là khó? Khó vô cùng. Ta cứ tưởng tượng như một cái mùa lũ nước cuốn ầm ầm vậy, mà cái người kia sợ trôi phải bơi ngược cái dòng lũ cực lắm chứ không phải là dễ. Vì vậy từng cái sở thích, từng cái điều ham muốn, từng cái điều ta cứ nghĩ là bình thường mà ta cứ phải chống trả, cứ phải kiềm chế, cực vô cùng. Cực luôn. Mà cái cực đó à nhiều có nhiều người mà tu theo cái chủ trương
[26:59]là tu cho thoải mái á thì thấy khó chịu, thì nói: Tu sống cho thoải mái làm chi mà kiềm chế mà ép buộc quá vậy? Không phải. Không phải là là là kiềm chế ép buộc, mà đang chiến đấu chống lại cái dòng chảy, dòng chảy âm thầm từ trong nội tâm của mình. Cái dòng chảy vô hình cuốn cả cái thế gian này trôi theo nó, nhưng mình hiểu đạo, mình là đệ tử Phật phải bơi ngược lại, phải đi ngược lại. Và cái quá trình đi ngược lại cực lắm, giống như cái người nghiện thuốc lá muốn bỏ vất vả vô cùng. Đó chỉ mới có cái thuốc lá thôi, còn nhiều thứ nữa. Nói nếu nói như thầy thôi nhịn ăn mà chết cho rồi. Nói: Không, không phải nhịn ăn mà chết.
[27:41]Phải ăn để sống và phải sống để để tu, để làm bao nhiêu điều công đức. Và cái miếng ăn mỗi ngày mình ăn á mình đều nhắc một điều là đây là cái món nợ đối với đời mà ta phải ta phải trả, mà trả cho xứng đáng á. Người tu á ăn một trả trả nhiêu? Mười bèo quá. Người tu là ăn một trả một ngàn. Tức là một cái bát cơm của mình á, không biết giờ cơm giờ người ta tính nhiêu ta? Bữa cơm không biết nhiêu Sư, quán cơm chay bán nhiêu cà? 10.000 phải không? Thế là một bữa một bát cơm mình 10.000, ba bữa là, không Ni sư ăn có hai bữa chính là 20.000 thôi, mà sáu bữa phụ mỗi bữa mỗi bữa nhiêu cà không biết, biết đâu đó.
[28:29]Thì tính ra ngày ăn có bao nhiêu, nhưng mà cái công lao của Ni sư mà đóng góp cho cuộc đời mỗi ngày tính ra mấy triệu. Những điều mà làm cho đời phải không, lo cho Phật pháp, lo cho chúng sinh, lo cho huynh đệ, lo giữ gìn ngôi Tam Bảo. Cái công đó mà tính ra đó, thật ra cả triệu đồng trả Ni sư một ngày. Thử nói ăn có mấy bát cơm nhưng mà trả lại cho cuộc đời là là muôn ngàn, đó là người tu á. Mà những bậc uy đức lớn họ họ tồn tại một ngày giữa cuộc đời này, cái công đức họ tỏa vào cuộc đời, lợi ích họ tỏa vào cuộc đời là vô hạn. Còn chúng sinh ta đó, ăn một trả trả mấy?
[29:12]Cái người đời không biết tu đó, ăn một trả mấy? Ăn một giựt luôn. Chẳng những giựt luôn mà còn đòi thêm cho nhiều nữa. Cho nên cái mà ta thấy sung sướng, dễ chịu không ngờ đó là cái chìm theo theo dòng đời. Cho nên cái người mà tu làm Thánh ngược dòng đời lại. Rồi cái ăn, cái mặc, cái ở là đã sao? Đã kiềm chế, thu thúc, răn nhắc mình rồi. Ví dụ như bây giờ nói thấy mấy người tu sướng thấy mồ, xây chùa nào chùa nấy to đùng phải không, lát gạch men thiệt đẹp, đầy đủ tiện nghi rộng rãi, còn tụi tui tụi người đời tui ở ngoài đời nhà tui nhỏ xíu có bao giờ tui bằng được cái chùa của mấy ổng mấy bả đâu. Có không?
[29:55]Có ai nói vậy không? Có đó nha quý vị. Cho nên có những người triết gia đó họ nói ha, nói là tôn giáo chỉ vì chỉ có lợi cho giáo sĩ. Tôn giáo chỉ để làm chi, để xây những lâu đài cho các giáo sĩ. Tức là đi tu rồi thì ở trong những lâu đài, đền đài, nhà sang trọng. Nói người không đi tu đố được ở được cái nhà lầu bề ngang mặt tiền đường như thế này phải không ạ? Còn ni sư đi tu rồi ni sư ở bề ngang mặt tiền mấy chục thước. Người ta bốn thước là người ta đã khủng khiếp lắm rồi khó, ni sư bề ngang mặt tiền tới mấy chục thước, mấy chục? 30 mét hả? Ni sư mới có 30 mét hả? Ni sư nói tội nghiệp ghê vậy.
[30:36]Lầu thì mới có bốn tầng ví dụ á, bốn hay là bảy tầng không biết. Lầu mới có bốn tầng, mặt tiền mới có 30 mét là ni sư nói khổ lắm. Nhưng mà còn người đời á, mình kiếm cái nhà để nương thân không phải là dễ. Thì như vậy nói rằng ô người đi tu sướng thấy mồ, nói không, cái tâm nó không giống. Tâm không giống là cứ một ngày mình đi tới đi lui trong chùa mình nghĩ đi đâu? Có phải chùa này của mình, cái nhà này của mình không? Của ai? Của ai? Của Phật. Đây là nhà Như Lai. Phật cho mình ở tạm, Phật giao cho mình giữ tạm, mai mốt truyền lại cho người khác. Nên mỗi một bước chân là một bước nợ. Mỗi một cái mái che là một cái bước nợ,
[31:26]là một cục nợ, nợ của Phật, nợ với đàn na tín thí. Mình đâu có tiền đâu mà xây, toàn là đàn na tín thí xây cho phải không ạ? Nhờ gì? Nhờ ân đức của Phật. Chúng sinh tin Phật cho nên chúng sinh mới cúng cho mình để mình xây chùa. Chùa thứ nhất là thờ Phật, thứ hai để cho người người tu. Mà vì Phật tử tới lui đông đảo thì không thể xây tồi tàn, cho nên cho mọi người cùng hưởng chứ không có gì của riêng ni sư hết. Mà mỗi khi ở trong ngôi nhà này, mỗi khi ăn bát cơm của đàn na tín thí này đều thấy nặng lòng, không hề có ý nghĩ sung sướng. Bởi vậy một người tu ở trong ngôi chùa to và một người đời ở trong một cái biệt thự to, hai cái tâm nó khác nhau.
[32:09]Cái người đời ở trong cái ngôi nhà lầu to thì lòng tự hào, sung sướng nghĩ nhà này là của của tôi ha, cầu thang đẹp này của tôi, cái lầu này của tôi, tôi sung sướng. Còn người tu nhà này của Phật, nợ này của chúng sinh, mỗi một giây phút sống trong cái nhà này là nợ với Phật pháp, nợ với đàn na tín thí, ráng mà lo mà trả mà tu. Cho nên phải ráng làm bao nhiêu điều công đức để đền bù lại. Một ngày nào đó rời bỏ cái nhà này, rồi chùa này mình cũng phải bỏ, thế gian này rồi cũng phải phải bỏ. Mà còn dư được cái gì? Dư được cái công đức mà mang đi về trình cho Phật. Còn nếu ăn cái bát cơm của đàn na, sống trong cái nhà của Phật mà không làm gì
[32:58]hết mai mốt mắc nợ, chết cũng phải bỏ, bỏ mang theo đi một mớ nợ, một mớ tội. Cho nên cái tâm khác nhau. Mà cái tâm đó bây giờ ta thấy tâm ai là sung sướng? Cái tâm mà người nghĩ ồ cơm này của tôi, nhà này của tôi, sống thoải mái. Còn một cái người thì nghĩ cơm này của đàn na, cơm này của Phật, nhà này của Phật, sống phải ráng mà cẩn thận, tâm rất là nặng nề. Như vậy ai sướng hơn ai? Nói: "Vậy tu mệt quá." Ha, nói: "Tu mệt quá, tối ngày cứ ngồi cứ nghĩ ngợi, cân nhắc, phân vân, đắn đo tùm lum mệt quá, sống đời cho nó khỏe. Cái này của tôi là của tôi, ngồi nghĩ làm chi cho nó mệt." Có ai nghĩ vậy không?
[33:43]Cái người tu đó họ đắn đo, họ cân nhắc thấy giống như cực, thấy giống như nặng lòng. Nhưng mà sao? Quả phúc lớn vĩ đại ở phía sau, họ mới làm thánh được. Sau này họ mới vượt thoát trần gian được. Còn ta sống cho thoải mái, cho dễ chịu, vậy chớ ta chìm tuốt trong dòng đời luôn. Bữa có một lần chúng tôi giảng có người hỏi, nói hỏi thế này: "Bây giờ thầy đố quý Phật tử, Phật tử chọn một trong hai. Một là tu theo đạo Phật là cái tâm hồn thoải mái, ai chịu cái này giơ tay lên?" Nhiều người, một số người giơ tay lên, tu theo đạo Phật là cái tâm hồn thoải mái. Rồi, giơ tay lên. Rồi hỏi: "Bây giờ còn một cái nữa, tu theo đạo Phật là
[34:27]hết sức đắn đo cẩn thận, ai chịu cái này giơ tay lên?"
[34:33]Ở đây, bây giờ hỏi lại: "Ai là nghĩ là tu theo đạo Phật là cho tâm hồn mình được thoải mái giơ tay lên? Thầy hỏi đây coi." Đó cũng một số người đó. "Giờ ai nghĩ tu theo đạo Phật là phải đắn đo cẩn thận giơ tay lên?" Ồ! Còn có nhiều người không giơ cái nào hết là sao không biết. Ờ rồi, bây giờ ờ bây giờ câu trả lời là thế này nha, đáp án là thế này: Người nào mà nói rằng tu theo đạo Phật để được tâm hồn thoải mái người đó được không điểm, quỳ gối lên.
[35:07]Người nào mà nói rằng tu theo đạo Phật là hết sức cẩn thận đắn đo người đó được 10 điểm, ngồi xuống. Mà đúng như vậy.
[35:18]Chúng ta chưa giải thoát mà chúng ta vội đi tìm cái cho thoải mái tâm hồn, chết liền. Đó là chìm theo dòng đời. Nên biết rằng mình chưa giải thoát thì từng giờ từng phút phải sao? Phải đắn đo cẩn thận, cân nhắc tội phước từng chút một, cẩn thận so đo tội phước từng chút một, không phải dễ đâu, không phải dễ. Mà như vậy mới là tu, như vậy mới là kềm chế, như vậy mới là đi ngược dòng đời. Rồi cái dục cũng vậy. Cái biết rằng là khi mình còn sống trên đời, cái dục cái ái nó nằm trong người mình á, hễ có cơ hội nó trỗi dậy liền, gặp duyên xưa nó trỗi dậy liền, gặp môi trường thuận tiện nó trỗi dậy liền.
[36:05]Biết như vậy cho nên lúc nào cũng gì? Không tạo điều kiện thuận tiện, giữ khoảng cách, tránh né, ngăn chặn, diệt trừ, chứ không có thỏa mãn cái dục. Người đời thì hưởng thụ thỏa mãn cái dục, người tu kềm chế diệt trừ cái dục. Rồi cái sân, người đời thì hễ mà muốn hễ mà nổi nóng lên thì làm anh hùng, người tu thì nhẫn nhục diệt trừ cái sân của mình. Những điều mà người ta làm cho mình phải buồn phải giận, không, diệt trừ giữ lòng thanh thản, chẳng thèm buồn chẳng thèm giận. Cái kềm chế đó đó, cái đó mới là hạnh phúc đó mà đó chính là gì? Đó là cái cái đắn đo, cái cẩn thận, lúc nào cũng kiểm soát cái bản năng của mình.
[36:51]Bây giờ đó, nãy ta vừa nãy giờ đó ta định nghĩa nói là tu là đi ngược dòng đời, còn bao nhiêu chúng sinh không biết tu là cuốn theo dòng đời. Nhưng bây giờ muốn đi ngược dòng đời thì bắt đầu phải làm sao? Phải nhìn ngược lại với với người đời. Phải tập làm sao nhìn ngược lại với người đời thì mới đi ngược dòng đời được. Nhìn ngược với cuộc đời là sao? Nghĩa là cái gì người ta thích thì mình nhìn làm sao, phân tích sao để mình chán là thành công. Cái nhìn trước, cái mà mọi người thích thì mình phải nhìn sao cho thấy chán là thành công. Bây giờ cái gì mọi người thích? Ví dụ cái gì? Ví dụ như tiền bạc, phải không ạ?
[37:41]Ai cũng thích tiền. Ni sư chỉ có mình Ni sư Bửu Trì là không thích tiền, mà thích cái khác thôi. Thích nhiều tiền. Không thích tiền, đây không ai thích tiền. Ai cũng thích tiền. Nhưng mà cái người ta thích thì mình phải nhìn làm sao cho đừng thích nữa thì mình mới đi ngược dòng đời. Bây giờ nhìn sao cho đừng thích tiền, nói nghe coi? Tiền mà nói đừng thích coi bộ hơi khó nói à nha. Nhìn làm sao mà thấy tiền mà không thích nữa nè? Con nói coi con, con bé, la cho lớn lên coi.
[38:21]Tốt tốt lắm, vậy con đi tu được rồi đó nha. Con bé này nó thuộc bài. Nè con có nghe thầy giảng ở đâu rồi nè. Đúng vậy. Cái mọi người thích tiền vì nghĩ tiền làm cho mình được hưởng thụ. Nhưng mà người hiểu đạo á thì thấy đồng tiền là gì? Là trách nhiệm. Trời đất giao cho mình số tiền là giao cho mình cái trách nhiệm, chứ không phải giao tiền cho mình hưởng. Hầu hết chúng ta lầm là nghĩ mình có tiền để mình hưởng. À tôi có tiền tôi muốn mua sắm cho bản thân, nhưng đâu có ngờ là cứ càng hưởng thụ bằng cái đồng tiền đó là tội chồng chất, phước thì hết sạch. Còn cái người mà có trí tuệ đó nhìn thấy đống tiền á là thấy
[39:03]một đống trách nhiệm, đừng xài sai một đồng nhỏ nào. Không một đồng nhỏ nào được xài sai lầm. Xài sai một cái thành một cái tội liền. Cho nên càng nhiều tiền thì càng nhiều trách nhiệm, nhiều cái nỗi lo. Nhiều cái nỗi lo, cho nên ví dụ như ni sư trụ trì Bửu Trì đây cũng vậy, là người có trí tuệ biết tu, nên hễ có tiền nhiều là sao? Là trách nhiệm nhiều, chứ không phải sướng ích đâu. Mà ít tiền mới là gì? Mới là nhẹ trách nhiệm, hoàn toàn không có đồng nào thì sao? Thì không phải lo gì cả, ôm bát đi xin ăn chẳng ai bỏ đói mình. Nhưng mà tiền nhiều thì trách nhiệm càng càng nặng, phải xài sao cho đúng.
[39:48]Cho nên khi ta đến chùa Bửu Trì mà ta thấy mặt mày ni sư lo âu căng thẳng là biết ni sư đang có rất nhiều tiền trong tủ sắt.
[40:00]Còn nhìn thấy Ni sư mà cười cười thong thả là biết Ni sư hết tiền. Rồi đó. Đó vậy, người tu là vậy. Còn người đời thì sao? Mà nhìn thấy mặt phơi phới là làm sao? Là có tiền nhiều. Còn mà mặt quạo đeo rồi là biết sao? Đang chạy kiếm tiền không ra. Nó ngược lại. Nên đây là cái mà cái mà người đời thích thì mình nhìn sao cho đừng thích nữa, giống như tiền. Bây giờ ví dụ có người nói, à có người sắp chết, là thấy cậu cũng là người hay đi chùa tu hành nên ổng thương, mà ổng lại cũng không có con cháu gì, lâu lâu gặp cậu nói chuyện là thấy cậu cũng là người đàng hoàng, nên ổng đã để lại cho cậu một cái gia tài,
[40:41]vì di chúc này luật sư tôi là luật sư đưa ra, là gồm ba căn nhà mặt tiền, một số là 10 tỷ trong ngân hàng. Nói thôi cậu xài, cho nó xài tại ổng tin vào đạo đức của cậu, ổng đã chết rồi. Nghe vậy mình sao? Nghe vậy thì mình cảm giác gì? Xỉu liền, phải không ạ? Xỉu liền. Xỉu vì sao? Vì vì mừng phải không? Mừng là với người mà chìm theo dòng đời. Còn xỉu một cái vì lo là bởi vì người này đi ngược dòng đời. Cái người ta thích mình không thích, thấy đó là một gánh nặng. Cái ba căn nhà mặt tiền của ổng với 10 tỷ trong ngân hàng là cả một đời mồ hôi nước mắt của ổng, phải không ạ? Cực khổ rồi mà cũng không phải là của một mình ổng
[41:28]nữa, ổng gom được ba căn nhà mặt tiền với 10 tỷ đó là không phải một mình mồ hôi của ổng à. Biết bao nhiêu người cùng làm mới ra. Mà ổng là người ổng là là chủ nên ổng lấy được, còn bao nhiêu công nhân, nhân viên rồi góp trong đó rất nhiều mới được cái số tài sản, mà có khi tài sản đó từ đời tổ tiên ổng để dành lại nữa. Bây giờ ổng giao hết cho mình, phải có phải là mình mắc nợ tất cả mọi người đó hay không, phải không ạ? Mắc nợ ổng đã đành, mắc nợ toàn bộ những công nhân, nhân viên, họ hàng, vợ con ổng nào giờ, mắc nợ luôn tổ tiên ổng để lại gia tài cho ổng. Tự nhiên một đống nợ ổng giao cho mình, cho nên xỉu.
[42:03]Không tin bây giờ ai đưa thầy 10 tỷ đi, thầy xỉu liền cho coi.
[42:09]Đó, cái thấy đó, cái người ta thích mình nhìn lại thấy chán, đó là bắt đầu mình biết đi ngược dòng đời. Cái nhìn đó là trí tuệ đó. Cho nên hôm nay chúng ta nói với nhau điều này không phải nói nghe qua tai rồi bỏ, không đừng có đi nghe Pháp xong rồi về quên, mang tội mà uổng cơm.
[42:32]Từ ngày hôm nay, ta phải tập nhìn mọi điều, nhớ, cái mọi người thích, mình phải thấy làm sao cho chán. Tất cả mọi điều trên đời bắt đầu bằng tiền. Hôm nay phải làm cho được điều này từ đây về sau. Chớ không phải nghe xong bài giảng Pháp này rồi bỏ qua quên à, không được à. Không được là mắc nợ thầy à. Rồi thầy đi tới nơi thầy đòi nợ à. Cho nên từ ngày hôm nay vậy, cái gì chúng sinh thích, mình phải nhìn thấy làm sao cho chán từng điều nhỏ. Bắt đầu bằng đồng tiền trước. Từ nay cầm đồng tiền trên tay không thấy thích nữa mà thấy là gì? Là gánh nặng. Thì bắt đầu hiểu đạo đó, bắt đầu có cái nhìn để đi ngược dòng đời rồi đó.
[43:24]Rồi ví dụ như bây giờ sắc đẹp. Sắc đẹp trên đời ai cũng ai cũng thích, mình đẹp mình rất tự hào, người khác đẹp mình rất mê, phải không ạ? Sắc đẹp. Ai cũng thích, bây giờ nhìn sao cho chán? Rồi nói coi. Con nói đi, con đứng lên nói đi. Nè con nói là bé nói là có đẹp gì đẹp rồi cũng 50 tuổi bắt đầu già. Con nói vậy con chê các Ni sư ở đây không? Ni sư ở đây là toàn là U50, 60, 70 mà người nào vẫn còn rất đẹp. Nha, con nói đụng chạm quá, đụng chạm quá.
[44:02]Đâu nghĩ cái gì nữa coi, ai có ý kiến gì nữa không? Đó cái người ta thích, mình rất thích cho mình đẹp, mà ai đẹp mình cũng rất thích, rất mê. Bây giờ nhìn sao cho chán? Nói nè. Dạ thưa Sư phụ, theo con nghĩ là đẹp như thế nào rồi thân này cũng vô thường, tâm này cũng vô ngã. Ừ, tốt, nhưng mà mấy tuổi thì vô thường? Thì nói coi có đụng chạm nữa không? Rồi cảm ơn, rồi ngồi xuống đi. À nói con hả? Thôi đưa xuống dưới kia kìa, ai muốn trả lời kìa. Thưa thầy, mọi cái đẹp thì đều chỉ là mới lúc ban đầu thôi, và khi mình tiếp xúc lâu rồi, sống một thời gian lâu rồi thì những cái đó sẽ chán hết. Tức là mới đầu thấy đẹp, nhưng nhìn lâu cũng chán.
[44:46]Cái lý luận này hợp lý không ạ? Có những người càng sống gần càng mê đó con, càng yêu đó. Rồi có ai có ý kiến gì nữa không? Có bé sau lưng kìa, có bé sau lưng kia kìa. Kìa sau lưng kìa. Nói đi con. Dạ kính bạch Thượng tọa, theo con nghĩ á, một cái đẹp mà mình nhìn để mình chán thì có thể là bên ngoài người đó là đẹp nhưng ẩn sâu bên trong là một cái tâm hồn xấu xa, ích kỷ, hơn thua, đố kỵ thì mình sẽ chán. À à à, tức là con nghĩ rằng ở ngoài đẹp nhưng có thể bên trong không phải là không phải là tốt đúng không ạ? Còn đúng phân nửa. Còn đúng phân nửa, thế. Đây còn mấy người giơ tay nữa trên này nè, đưa cầm micro đưa lên.
[45:31]Dạ kính bạch thầy, nếu chúng ta nhìn cái đẹp mà chúng ta mê thì đó là chuyện bình thường, còn nếu mà chúng ta nhìn để chán thì chúng ta nhìn đó là một cái túi da. Trong đó nó chứa tất cả những cái gì... Cái túi da chứa những cái gì đó. Dạ dạ. Không hay ho lắm phải không? Dạ. Hay, cái này là Phật dạy đấy, Phật dạy rất là chuẩn chứ không phải là không. Rồi, thầy cảm ơn, nha.
[45:54]Nó như thế này, ví dụ cái mà mọi người thích mà mình nhìn cho chán, hồi nãy là tiền, bây giờ tới cái sắc đẹp. Thì đúng như vậy đó. Một là cái đẹp nó ở bên ngoài, mà nếu mình giải phẫu tử thi xuống dưới, ai cũng giống hệt ai. Nhưng mà tuy nhiên, cái người đẹp họ cũng có một cái phước gì đó nó tạo thành một cái đẹp, mà cái đẹp đó nhiều khi nó là một cái tướng nó báo cho người đó là sang trọng, quyền quý, giàu có chứ không phải không đâu. Đó, đúng đó chứ không phải không. Nhưng mà cái đẹp nó có hai điều nữa, một là nó là nơi gợi dục. Hễ mình đẹp thì mình làm cho người khác động tâm, mê đắm mình, cho nên nó là nguồn của tội lỗi.
[46:36]Người ta đang thanh thản, người ta thấy mặt mình người ta rụng rời hết trơn. Vậy là mình có tội. Lạ là như vậy, mình không làm gì hết, "Ủa, con có làm gì đâu con có tội, tại cổ mê." Nói, "Tại không đẹp làm sao cổ mê?" Phải không ạ? Nói, "Tại con không đẹp sao anh đó mê?" Phải không? Gia đình người ta xào xáo lên từ khi cô đó xuất hiện trong xóm, phải không ạ? Nếu cô không đẹp thì gia đình kia đâu xào xáo. Tự nhiên ổng đâu có đứng lan can ổng dòm qua nhà cô kia hoài. Bà vợ kêu ra la gì la, cũng kệ bả, người ta đẹp quá, thấy không? Cái đẹp mình đã nó dẫn dắt tới tội lỗi. Bắt đầu sợ chưa? Cho nên nhớ, ai đẹp, người đó tội nhiều.
[47:11]Ai xấu, người đó tội ít.
[47:16]Cho nên như thầy, hoàn toàn vô tội. Đó là cái thứ nhất. Cái thứ hai là như bé Phật tử đó nói rất đúng ạ. Ở bên ngoài thì thấy như vậy, nhưng mà sống lâu ngày giống như con nói đó, bắt đầu ta đụng chạm tới cái gì? Đụng chạm tới cái cư xử, cái tâm hồn, cái đạo đức, cái đó mới quan trọng. Mới thương nhau thì người ta toàn lựa sắc đẹp để mà lấy nhau không à. Nhưng mà lấy nhau rồi đó, cái quan trọng không phải là cái sắc đẹp đó nữa mà là cái gì? Cái sự cư xử với đôi bên gia đình, phải không ạ? Hàng xóm, biết giữ gìn, vén khéo của cải, tài sản, biết sống vì nhau, cái đó mới là cái quan trọng, cái tâm hồn mới quan trọng. Nhưng mà làm sao?
[48:03]Có phải ai cũng là Thánh rồi chưa? Chưa. Vì chưa chứng Tu-đà-hoàn trở lên cho nên tâm hồn ai cũng còn những gì? Những điều bất thiện. Mà khi sống với nhau rồi điều bất thiện nó tự trỗi dậy. Nói, "Ủa, hồi xưa nhớ cô đó dễ thương lắm mà sao bây giờ cô chanh chua, cô đanh đá?" Không, cái đanh đá nó có sẵn, nhưng mà lúc mà mới gặp thì cô phải ẻo lả, cô e thẹn nên cô giấu mất. Bây giờ cô không có gì phải e thẹn nữa thì cô mới phùng mang, trợn mắt lên, "Tiền đâu đưa hết đây? Hôm nay đi đâu? Nói coi!", vân vân ha. Thì nói sao giờ bả đanh đá quá. Hồi xưa tôi nhớ lúc mới gặp tôi bả e thẹn, bả ẻo qua ẻo lại làm tôi mê gần chết, sao bây giờ không phải vậy?
[48:43]Sao giờ bà phùng mang trợn mắt? Không, vì cái xấu nó nằm ở trong đó vì chưa phải chứng Thánh. Mà chúng sinh trên đời này được mấy người chứng Tu-đà-hoàn? Dường như kiếm không ra, phải không ạ? Cho nên cái nhìn thấy cái sắc đẹp, thứ nhất nó chỉ là một đẫy da, đúng như vậy. Coi vậy chớ chứa đầy những điều bất tịnh. Cái thứ hai, cái sắc đẹp là cái mời gọi của ái dục, làm cho hết người này động tâm tới người kia động tâm. Cái tội lỗi tự nó phát sinh lên khi mình đẹp. Và cái thứ ba, cái đẹp bên cái đẹp bên ngoài đó, sự thực, cái bên trong chưa chứng Thánh vẫn là cái gì? Vẫn là cái ổ của tội lỗi, của phiền não, của ích kỷ, hơn thua, ác độc.
[49:28]Cho nên nhìn cái đẹp rồi mình thấy thường, thấy đẹp đẹp bên ngoài chứ nó tùm lum chuyện chung quanh cái đẹp đó, hổng thích nữa. Nhìn mà không thích nữa bắt đầu ta chuẩn bị đi ngược dòng đời được rồi. Nên cái mà mọi người thích, cái đó mình thấy chán.
[49:45]Nghe rồi thấy chán chưa? Coi bộ cũng chưa. Coi bộ cũng còn mê quá à, chưa chán gì hết trơn. Nhớ nha, đó, chỉ những người mà như thầy mới là vô tội.
[50:00]Rồi cái mà người ta thích thì cái mình chán. Ví dụ bây giờ người ta thích đi du lịch thì mình có thích không? Thích. Sư bà nói rất thích.
[50:14]Mới làm sao người ta thích mình phải chán kìa. Du lịch người ta thích, tại sao mình chán? Nói nghe coi. Có ai có ý kiến gì không? Đó, muốn đi ngược dòng đời thì phải có cái nhìn ngược đời. Cái người ta thích, mình nhìn sao cho chán cái đã. Đó, bây giờ ta phân tích một vài điểm để sau này suốt cuộc đời còn lại ta cứ vậy mà thực hành. Cái người ta thích, mình nhìn sao cho chán. Hồi nãy nói vừa tiền bạc, sắc đẹp, bây giờ nói cái du lịch, cái nho nhỏ thôi. Cái người ta thích rồi bây giờ làm sao cho chán, nói thầy nghe. Bạch thầy, đi du lịch đối với con thì rất là chán bởi vì đi du lịch nó lãng phí thời
[50:56]gian, cái thời gian đi du lịch đó để ta làm những điều lợi ích cho chúng sinh. Cũng là một ý kiến hay. Rồi, ta vỗ tay.
[51:08]Ai có ý kiến gì nữa không? Có người nào ngập ngừng giơ tay? À thôi đây đây đây lỡ gần đây thì đưa đây luôn. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch Thầy giảng sư, con là pháp danh Liên Yến... Thôi đừng đừng liên yến hồng, nói trả lời liền cho Thầy. Tại sao không thích đi du lịch? Dạ, theo theo như con thì sự đi du lịch con không thích là vì sự đi du lịch thì nó có những danh lam thắng cảnh rất đẹp, nó làm cho tâm của mình sẽ cuốn theo trần. Mà theo con thì mình để tâm nó bình yên, để quy y Phật pháp nhiều hơn. Ý này... Ý này tức là vẫn ngắm cảnh, mà cảnh vẫn là một cái gì bên ngoài phải không?
[51:45]Hình thức bên ngoài. Đúng như vậy. Người kia thì sợ mất thời gian để dành thời gian để làm những điều công đức để tu tập. Người này vì sợ cuốn theo trần cảnh, không thích cuốn theo... Đúng vậy đó, ở đâu cũng là trời xanh mây trắng cả. Mà ở quê mình, nơi căn nhà mình, nhiều khi trời xanh mây trắng nó cũng rất là đẹp, chẳng sao cả. Người ta tới chỗ mình du lịch ta thấy thích, mình lại chán mình mình đi qua chỗ người khác mình du lịch mình thấy thích. Nó vậy chỉ là lạ thôi. Chỉ là người ham của lạ mà thôi, chứ không có gì lạ cả.
[52:19]Đôi khi ta tò mò, đôi khi những cảnh mới làm cho ta tâm hồn mình thấy có cái gì nó thay đổi nó dễ chịu. Cái dễ chịu đó làm cho ta thích, tò mò. Nhưng sự thật đằng sau nó là tốn kém tiền bạc, thời gian, công sức rất nhiều. Mà nếu để dành được tiết kiệm những khoản đó để tu hành, để làm việc phước thì lợi ích lớn hơn. Như hồi Thầy còn nhỏ, Thầy rất thích đi du lịch, á đi nước ngoài. Tại vì mình đọc sách vở đó, rồi mình nghe nói nước này thế này, nước kia thế kia, tò mò mà, sức trẻ mà. Nhưng mà không có dịp đi. Khi lớn lên bây giờ thì cái sự giao lưu văn hóa thế giới nó mạnh quá. Những cái cổng thông tin, những phim ảnh,
[53:00]những cổng internet, những tin tức tràn ngập, cái mình hết tò mò luôn. Ồ thấy đất nước như vậy thì nó có thể nó khác với nước mình ở một số điểm này, khác một số điểm kia, nhưng con người ở đâu cũng đều là tham sân si giống nhau cả. Mà mình còn có cái văn hóa của nước mình, cái nước khác cái văn hóa lối sống của họ mình chịu không nổi luôn. Ví dụ nội thấy mà thấy con nít mà nó hỗn với ba mẹ nó là mình chịu không nổi. Ở bên nước mình cái con cái phải vâng lời, phải ngoan ngoãn, phải lễ độ với bố mẹ, mình thấy cái điều đó nó hợp lý. Bên kia con cái nó tru tréo nó chửi cha mắng mẹ mình chịu không nổi.
[53:33]Cho nên hết tò mò, nên Thầy cũng chẳng cần đi đâu. Mà cái mà mình cần đi nhất là đi đâu? Một đi chùa, đúng. Đi đâu nữa? Đi tu, rồi tốt. Đi nữa, đâu nữa? Đi nghe Pháp, rồi, rồi được, tốt. Đi đâu nữa? Đi đâu nữa? Đi đâu con? Dạ con thưa là một phần là đi ngồi thiền và... Đi ngồi thiền, giỏi! ...và đi nghe Pháp á, chúng ta nên tu á, làm phước á. Đúng rồi, đi làm phước, rồi tốt.
[54:12]Có một cái đi ta cần phải đi là đi ngược dòng đời. Nãy giờ mình nói á ha, đó đúng như vậy nha. Đó cái mà người ta thích, mình sao? Đừng thích. Rồi ví dụ bây giờ cái này, tình yêu nam nữ. Cái đó ai cũng thích rồi nha. Cả thế giới này thích. Không biết bao nhiêu bài nhạc, không biết bao nhiêu bài thơ mà nói về đề tài tình yêu này. Nó chiếm cái tỉ lệ tới 95% những tác phẩm về nghệ thuật nói về tình yêu. Thì tình yêu cảm xúc mạnh quá! Lạ như vậy, đó là cái cấu tạo của trời đất của tạo hóa gài vào tâm hồn con người ta sao đó không biết, mà làm cho người ta tới cái tuổi yêu rồi yêu yêu muốn khùng luôn.
[54:56]Mà tưởng sao già cũng yêu.
[55:00]Vừa rồi đọc báo đó, cái ông cụ 85 tuổi bị kiện vì ổng tán tỉnh một bà cụ 80 tuổi. Bà không chịu kiện ổng ra tòa, mới tờ báo sáng nay mới đọc. Nên cái yêu là như vậy, cái đó ai cũng thích! Nhưng bây giờ mình nhìn sao đừng thích? Cho ý kiến những người đã yêu rồi? Con? Nữa con hả? Con bé này. Cái người ta thích, sao mình nhìn làm sao đừng thích nữa? Dạ thưa Thầy, cho tình yêu thì đem lại cảm xúc mãnh liệt cho cảm xúc của con người mang đến. Và cho dù tình yêu nếu như mà thành á sẽ xảy ra tới hai trường hợp: thứ nhất sẽ đi đến hôn nhân, thứ hai sẽ tan vỡ. Nếu như trong trường hợp mà tan vỡ đó, thì tình yêu ban lúc đầu càng mãnh liệt
[55:42]chừng nào khi tan vỡ sẽ càng đau khổ chừng nấy, nó sẽ đến ngược lại. Còn nếu như chuyện mà thành xuống hôn nhân, thì rồi sẽ đến thêm những cái mà trách nhiệm nữa, lớn lao nữa. Rồi sẽ có con, sẽ có gia đình, rồi gặp những cái vấn đề trong hôn nhân, một cuộc đời sẽ rất đau khổ dài dài theo tiếp theo sau đó. Cho nên hôn nhân là, tình yêu hôn nhân là sự vướng bận thôi. Mai mốt mà Thầy thấy con yêu là con chết nha. Thầy nói trước. Và chính vì cái tình trạng hôn nhân gia đình như vậy khiến chúng ta ích kỷ chỉ biết lo cho gia đình của mình mà thôi. Rồi rồi đó, mai mốt mà còn yêu là con chết với Thầy nha, nói rồi đó, nói trước nha con.
[56:17]Tức là ý con nói rằng yêu phải không? Nếu mà tan vỡ thì ta sẽ khổ. Mà nếu ta không tan vỡ, thành hôn nhân thì còn khổ hơn nữa. Đó là nhìn như vậy cho nên thấy người ta thích mình không thích, phải không? Tốt, quan điểm nó tốt. Ai có ý kiến gì nữa không? Đây đây có một người nữa, một người đã từng yêu. Say lắm nè, bây giờ nói. Kính bạch Hòa thượng, con có đọc thơ Xuân Diệu, ngài nói là: Yêu là chết ở trong lòng một ít, vì mấy khi yêu mà chẳng được yêu. Cho rất nhiều nhưng chẳng được bao nhiêu, người ta bảo yêu là chết trong lòng một ít. Vậy hả? Nó vậy. Cũng là một hình thức đau khổ, dằn vặt, day dứt, bất an ha? Ý Xuân Diệu nói:
[57:01]"Yêu là chết ở trong lòng một ít", tức là ý ổng nói cái tình yêu nó làm người ta dằn vặt, bất an. Đó đó đó. Thay vì nói là đau khổ thẳng đi, ổng nói xa nói xôi là chết ở trong lòng một ít. Mà không phải một ít đâu. Nha. Không phải một ít đâu, không ít không có chết trong lòng một ít đâu, chết nhiều lắm. Cho nên vì vậy... Ví dụ bây giờ ta đi ngang qua cuộc đời, ta nhìn thấy những điều mọi người thích, phải nhìn sao cho thấy chán. Ví dụ: chiều xuống cái mình thấy nơi cái quán nhậu một cái nhóm bạn họ ngồi lại họ quây quần bên bàn nhậu họ vui vẻ ha. Họ vô vô, nâng ly, ăn uống rồi này nọ rất là vui. Họ rất thích.
[57:47]Mình nhìn sao cho thấy chán nè? Ai nói nghe coi? Cái người ta thích, mình phải nhìn cho chán mình mới đi ngược dòng đời được. Ai? Đây. Bạch Hòa thượng, theo con nghĩ nếu mà buổi chiều mình đi ngang mình nhìn những cái quán nhậu mà mình cảm thấy chán, nếu mình nghĩ được rằng là... Thích! Người ta thích. Người ta thích mà mình chán á, thì mình nếu mình nhận thức được cái điều là rượu là một chất độc. Mà ăn vào mà ăn những cái món nhậu á thì là mình sẽ phạm vào cái sát sanh đó, một cái sát sanh nè nếu mà mình hiểu được điều đó. Rồi cái thứ hai về khoa học á thì ăn nhiều đạm quá cũng không có tốt.
[58:29]Mà ăn vào buổi chiều, vào buổi chiều buổi tối mà nhậu với ăn nhiều thì nó nó hại gan lắm, nó sẽ gây ra ảnh hưởng là bệnh hoạn. Nhưng mà người ta vui. Hại thì hại nhưng mà vui. Cái vui đó thì là chỉ vui trong chốc lát mà nếu mà nói theo nhà Phật là cái vui của trần gian thì tâm thêm vào cái tội là ngồi ồn với nhau rồi nói chuyện này chuyện nọ chứ mang vào cái nghiệp rồi có thể đưa đến là đối đầu với nhau hoặc là cãi cọ đưa đến giết nhau, chết. Bất hòa. Đôi khi hay nói xấu, nói xấu người này nói xấu người kia thành ra tội. Dạ tội, rồi có thể là cãi cọ với nhau thì dẫn đến xung đột có thể là đâm...
[59:03]Thì trong bàn nhậu đâm chết nhau cũng có. Dạ, đâm chết nhau rất là nhiều nữa. Thì khi mình thấy cái đó là... Không đâm chết nhau thì ra một lát gặp xe cũng tông mình chết. Đi loạng choạng. Dạ, cho nên người về chạy xe mà xỉn á thì cũng gây tai nạn giao thông. Rồi về nhà thì vợ vợ con giận hờn thế này thế nọ. Không, vợ con giận hờn thì không sao. Tại người ta đã có cái cách, người ta có mấy ông nhậu đó có cái cách làm sao nhậu say mà về vợ rất thương. Nó có cách đó, à. Thì vì đó là những cái thấy không có gì là kết quả tốt hết. Thôi để Thầy nói nghe cái cách mà nghĩa là nhậu xỉn, ngã nghiêng ngã ngửa mà về vợ rất cưng.
[59:37]Là khi ông đó ngã qua ngã lại ổng đi vô nhà ổng, ổng ngã qua ngã lại ổng đi không vững, bà vợ mới lại dìu ổng. Ổng mắng liền: "Cô là ai? Tránh ra, không được đụng tôi. Chỉ có vợ tôi mới đụng được tôi." Nói xong ổng té cái ạch. Trời, bà vợ bả quá sung sướng, bả bưng vô bả tắm rửa, bả lau bả dọn bưng lên ngủ. Sáng dậy bả nấu cơm đồ cho ăn hết trơn á. Nhưng mà ổng mở he hé mắt cái ổng thấy bả bộ không có ổng ổng tỉnh dậy ổng nói: "Hồi đêm anh say quá anh không biết, không nhớ gì hết." Nhưng sự thật ổng nói xạo một câu thế là bả cưng vô cùng. Cho nên biết nhậu rất say mà về vợ rất cưng là nhờ cái mánh đó. Vậy thôi.
[1:00:13]Cũng có cách vậy. Thì á ráng nhìn cái mà mọi người thích thì mình đừng thích. Bây giờ có cái nhỏ nhỏ thôi, một cái nhỏ nhỏ, ai cũng thích mặc đồ đẹp.
[1:00:27]Nhìn sao mà đừng thích? Cái điều này không lớn lắm, nhưng nó kéo dài trong cuộc đời. Bởi vì thích, người ta đẩy lên lần lần thành những cái thời trang, những cái show diễn thời trang, những cái trình diễn thời trang rồi may mặc, đua đòi về thời trang rất là nhiều. Nó cũng cuốn cuộc đời, cuốn mọi người đi vào một cái cơn lốc chứ không phải là không. Giờ mình nhìn vô cái mà người ta cứ chưng diện á, nhìn sao để đừng thích nữa? Ai có ý kiến gì? Hồi đó suy nghĩ rồi ví dụ thế này một chuyện khác nữa. Người đời rất thích được khen. Phải không ạ? Ai cũng thích được khen. Mình làm sao mình nhìn thấy lời khen không thích nữa?
[1:01:12]Mình mới đi ngược dòng đời được. Con! Thưa thầy, con xin trả lời là khi mà nhận được lời khen á thì mình sẽ có cái tâm trạng sung sướng cho trong lòng mình. Và như vậy cái bản ngã của mình khởi lên rất là cao. Và khi có mình bản ngã mình cao như vậy mình sẽ dễ trở thành một người mất đạo đức và tạo nghiệp và sẽ mất hết những cái phước báu mình đang có. À, tốt, tốt! Đây cũng cho tràng pháo tay. Mình không thích lời khen vì hai điều: Điều thứ nhất là như thằng bé nói làm cho mình tự hào. Mình không kiềm chế được là mình từ đó mình mắc cái bệnh tự hào liền, và cái tự hào kiêu mạn giết cuộc đời mình luôn,
[1:01:47]xóa hết công đức của mình, cho nên không thích lời khen. Cái thứ hai nữa, cái điều mình làm được để có tiếng khen, sự thực không phải công của một mình mình, mà đằng sau đều là công của rất nhiều người yểm trợ ngầm ở phía sau. Nhớ như vậy. Cho nên hiểu điều này rồi, một cái người công bình, người mà công bằng chính trực không bao giờ hưởng lời khen một mình vì biết cái công lao này đằng sau có nhiều người đóng góp, nhưng ta chỉ biết mình mình ta khen mình mình thôi vì mình đứng vai trò chính, nhưng sự thực không phải công lao của mình mình nên thấy hổ thẹn và không thích lời khen. Và đồng thời cái lời khen nó gợi mở cái tâm tự hào kiêu mạn nên không thích.
[1:02:27]Nhớ như vậy! Nên trong suốt cuộc sống còn lại nhớ: Cái mọi người thích mình nhìn làm sao đừng thích nữa thì mới đi ngược dòng đời được. Đó. Rồi bây giờ vậy cái người tu là thích cái gì? Người tu thích cái gì? Thằng bé nhóc này nữa không? Người tu thích cái gì? Con thưa thầy là thay vì người đời thì thích lời khen thì ngược lại thì người tu thì lại thích những lời
[1:03:05]mắng, mắng của người... Phải rồi, không phải, không phải đối ngược khen, thầy muốn nói mọi chuyện khác á. Bây giờ nói người tu bình thường không có nói khen chê mà nói tổng quan á là thích những điều gì? Thôi thôi, cầm micrô đi, con nói nữa. Nè, cái người tu thích nè: Nhất là thiền định, là đệ nhất. Coi là ban đầu á thiền chưa có kết quả thì thiền rất vất vả vì tâm thì loạn, thân thì không nhúc nhích được, thân thì đau, chân tê, tâm thì loạn. Nên ban đầu ngồi thiền là khổ sở. Nhưng mà khi bắt đầu mà có một chút kết quả rồi, thiền khi mà thấy cái tâm bất động đó mới thấy đây chính là hạnh phúc, mới chính là an lạc.
[1:03:50]Nên vì vậy người tu chân chính ai cũng thích thiền định. Đó là cái thích thứ nhất. Cái thích thứ hai là gì? Thích làm phước, giúp người. Không thích sống cho mình, không thích hưởng thụ, cho nên thích cái hao tốn của mình, tiền bạc của mình, công sức của mình, đó, để mà giúp đời, để làm phước. Đó là cái thích của người tu, nó đi ngược với cuộc đời. Người ta thì thích vơ vét lại cho mình, còn mình thì thích bỏ ra để lo cho người khác. Nó như vậy. Rồi cái thích cái gì? Thích là lễ Phật. Hạnh phúc là khi ta được quỳ dưới Phật đài để lạy Phật với tất cả lòng, lòng kính yêu. Những lúc đó hạnh phúc vô cùng.
[1:04:35]Người đời thì thích tôn vinh mình, nhưng mà người tu thì thích quỳ xuống dưới chân Phật để mà lễ kính Phật. Rồi thích cái gì nữa? Thích đọc giáo pháp, học giáo pháp, nghe, nghe giáo pháp. Bởi vì đạo lý, cái chân lý nó cho ta một cái niềm vui. Mà gọi là pháp diệt, trong kinh gọi là pháp diệt, tức là niềm vui trong chánh pháp. Niềm vui trong chánh pháp nó không phải là một điều tưởng tượng, mà nó là một cái hạnh phúc có thật. Cũng giống như khi ta nghe một bài giảng hay, lòng mình như thế nào? Lòng mình thấy sao? Rất là sung sướng phải không ạ? Đúng như vậy! Hay ta nghe một câu danh ngôn hay viết trên tờ
[1:05:19]lịch lòng mình cảm thấy rất là sung sướng. Cho nên khi nghe được một đạo lý, nghe được một giáo pháp, lòng ta thấy vui. Mà người vui được trong giáo pháp là người có trí tuệ, là người có thiện căn tu hành. Còn cái người đời không biết tu á là vui ba cái tào lao, tầm xàm bá láp ở đâu. Còn người có trí tuệ họ vui trong chân lý, vui trong trong đạo lý. Giống như nghe được một bài pháp rồi nhiều khi giống như no ba ngày không cần ăn vậy. Cái hạnh phúc nó lớn như vậy. Đó là vui trong giáo pháp. Rồi cái vui trong cái gì? Vui trong cái việc làm cùng cảm hóa mọi người để cùng biết tu giống nhau. Giờ mình đã biết được Phật pháp rồi,
[1:06:01]à biết được đạo lý rồi, biết mình đã tin được nhân quả rồi, đã có lòng kính yêu Phật rồi, mình cũng muốn cho ai cũng được như vậy. Cho nên mình đến với mọi người, đến với từng nhà, đến với góc hẻm, đến với con phố, làm quen người này, kết bạn người kia, rồi nói một vài điều đạo lý, nói cho người ta nghe về nhân quả, dẫn dắt người ta đi chùa. Hạnh phúc của mình là là cái đó, là cái đó. Cái mà không ai để ý nhưng đó là niềm vui của của cuộc đời của mình. Người ta vui đi du lịch, vui thời trang, ăn nhậu, mình lặng lẽ đi đến từng cái góc phố, gặp từng em bé, cụ già nói chuyện, đem đạo lý đến đến cho mọi người.
[1:06:44]Mà cái việc làm đó quý thầy cô làm không được ạ. Quý thầy cô làm sao mà cứ ngồi ngoài chợ chồm hổm mà ngồi nói chuyện với người ta được? Nhưng mình được ạ. Vô cái chợ chồm hổm mình ngồi xuống, người ta ngồi ăn cháo mình cũng ngồi xề giả bộ ăn cháo với người ta, nói một câu chuyện đạo, cứu một người từ cái vũng bùn đi ra. Mình làm được, mình vào mọi ngõ ngách của cuộc đời mình làm được. Còn quý thầy cô làm sao mà người ta ngồi ăn chồm hổm ăn cháo mà mình lại ngồi chồm hổm đây được, quý thầy cô bó tay. Cho nên cái vai trò của cư sĩ nó lớn là vậy. Là quý thầy quý cô chỉ nói tổng quát ở nơi những pháp tràng trang nghiêm thế này.
[1:07:18]Còn mình mang cái đạo lý từ đó đi vào mọi ngõ ngách cuộc đời, đi vào bùn, vào lầy, vào sình để mà đưa chúng sinh để về nơi thơm tho, mát lành, trong sạch. Đó hạnh phúc của mình là cái đó. Chịu không? Nãy giờ ta nói với nhau thế này: Tu là đi ngược dòng đời nhưng không có nghĩa là chán ghét cuộc đời. Chán ghét cuộc đời là một cái tội. Đi ngược dòng đời là một công đức, nhưng mà chán ghét cuộc đời là cái tội. Nên người tu tuy họ gắng gượng, cưỡng lại cái dòng cuốn của cuộc đời, nhưng mà lòng họ yêu thương cuộc đời, yêu thương chúng sinh, yêu thương nhân loại, yêu thương đất nước, giúp ai được điều gì thì thì giúp.
[1:08:08]Và lúc nào cũng khuyên mọi người cùng nhau sống tốt giữa cuộc đời này, khuyên mọi người biết sống tử tế với nhau. Cho nên cái người tu tuy là đi ngược dòng đời nhưng mà sao? Nhưng mà luôn luôn ở bên cạnh mọi người, luôn luôn an ủi, vỗ về, khuyên bảo, dẫn dắt mọi người chứ không hề xa lánh hay là tránh né cái mọi người. Cái thái độ người tu như vậy là chân chính. Họ không giống mọi người, họ không hưởng thụ những cái vui như mọi người, nhưng lúc nào cũng tìm cách đến bên mọi người để mà giúp đỡ mọi người trong cuộc sống, để mà giúp đỡ mọi người theo theo đạo lý. Nên đây là cái cái quan điểm trung đạo để ta đừng có hiểu
[1:08:56]lầm, cứ nghe nói là tu là đi ngược dòng đời cái mình ghét cuộc đời, mình xa lánh mọi người thì lại thành cái bệnh, lại thành cái tội và mắc cái quả báo là cô độc đời đời. Nên có những người tu hành tinh tấn chân chính lắm nhưng mà sinh ra rồi không có đệ tử. Tu thì rất tốt, mình đến gần mà mình hỏi thăm thì thấy vị này tu rất tinh tấn rất chân chính nhưng mà không ai tới làm đệ tử hết. Chỉ bởi vì kiếp xưa hiểu lầm cái chỗ này. Hiểu lầm cái chỗ là tu đi ngược dòng đời rồi không thương mọi người. Đi ngược dòng đời khác và yêu thương chúng sinh là một cái khác. Nhưng mà vị này bị lẫn, lại tưởng nó là một,
[1:09:36]thế là nói là đi ngược dòng đời thì đừng yêu thương ai. Thế là mất duyên với chúng sinh luôn, đời đời kiếp kiếp sinh ra cứ bị cô độc. Tu rất tốt nhưng chẳng độ được ai. Cho nên vì vậy đây là một chỗ tế nhị. Tu là đi ngược dòng đời, cái người ta thích cái đó mình không thích, cái người ta mê đắm đi tìm cái đó mình lánh xa, cái người ta đâm đầu vào để mà gây tội thì cái đó mình lui ra đi tìm con đường để mình làm phước. Nhưng đi ngược dòng đời mà lòng vẫn yêu thương cuộc đời, yêu thương chúng sinh. Làm được bất cứ điều gì dù nhỏ để giúp đời, giúp người thì không bao giờ từ chối. Đó, như vậy. Trên cái dòng chảy xiết như vậy, trên cái dòng lũ cuộc đời nó cuốn phăng phăng
[1:10:23]phăng phăng, mọi người trôi theo hết thì có những con người như cô độc gượng đi ngược lại cái dòng chảy đó, bơi ngược lại cái dòng đó một cách vất vả. Nhưng mà tuy đi ngược cái dòng lũ vất vả đó mà lòng vẫn yêu thương bao nhiêu con người chung quanh mình đang bị dòng lũ cuốn trôi đó. Nhé! Đó là cái người tu là như vậy. Nên biết giữ khoảng cách với đời để không nhiễm đời nhưng mà vẫn có trách nhiệm với đời. Giữ khoảng cách với cuộc đời để không nhiễm đời. Những người xuất gia là như vậy. Giữ khoảng cách cái gì? Mặc cái y vô, có khoảng cách liền, phải không ạ? Cạo cái đầu, có khoảng cách liền. Ai cũng để cái mái tóc chăm sóc cái mái tóc cho đẹp, người tu cạo phăng bỏ liền.
[1:11:11]Rồi ai cũng mặc cái đồ cho đẹp, mình mặc cái áo cà sa thôi, là nhìn vô khác biệt liền. Đó là giữ khoảng cách. Tại sao một thầy tu phải có cái hình tướng khác đời để giữ khoảng cách? Rồi những nơi mà người đời vào được nhiều khi người tu không vào được. Những cái nơi mà người đời sống được, người tu không được quyền sống, đó là gì? Tránh xa đời, giữ khoảng cách với đời để không nhiễm đời. Mà đây là bản lĩnh của người xuất gia. Nên ta thấy cái người tu mà cứ lân la lân la đi theo những chỗ mà người thế tục sống, người thế tục vui thì ta biết ông này ông bị nhiễm đời rồi, không giữ được giới. Tại vì cái giữ giới là gì?
[1:11:53]Giữ giới là đừng làm chuyện giống đời, gọi là giữ giới. Mà thấy cái ông thầy tu sao thấy, ủa thấy quán cà phê đó cũng thấy ổng vô, thấy nhà cư sĩ ổng thấy ổng vô ổng thăm hoài à trời, biết có chuyện rồi, bị nhiễm rồi. Mà người tu là gì? Giữ khoảng cách với đời. Ví dụ như có cái chuyện gì, Phật sự gì ghé thăm một nhà thí chủ mình đi hai người, ở một khoảng ngắn rồi rút lui chứ không ở rề rề rề nhà người ta. Rồi cái chỗ nơi mà đông vui, người đời ví dụ như quán cà phê người ta vào người ta nghe nhạc xập xình đó thì thầy tu không được vào. Cái vũ trường người ta nhảy xập xình không được bước vào.
[1:12:31]Rồi cái hồ bơi mà mọi người mới là cởi trần trùng trục ra nhảy bơi ì xèo, người tu không được vào. Tức là khác với đời, giữ khoảng cách với đời để không nhiễm đời. Nhưng mà sao? Vẫn có trách nhiệm với đời, làm những điều từ thiện, những cái đóng góp chương trình những cái quyên góp, hiến máu nhân đạo đều làm, góp đá Trường Sa mình đều làm. Nghĩa là làm gì được thì làm nhưng mà vẫn là đi ngược cuộc đời, nhớ như vậy nha. Nên cái điều chỉnh cái khoảng cách xa gần tùy hoàn cảnh đó là bản lĩnh của người tu. Điều chỉnh khoảng cách xa gần nghĩa là sao? Có những trường hợp mình đứng rất gần với mọi người,
[1:13:18]có những tình huống buộc phải như vậy. Ví dụ bây giờ nói là cùng nhau đi trên một chiếc phà, một chiếc tàu để đi qua một cái cái đảo thì trên tàu chen chúc với nhau, đêm xuống ngủ trên tàu thì phòng chen chen chen với nhau. Hoặc là nói là đi xe lửa mà bây giờ một mình mình đi trong cái phòng, phòng có bốn người thì buộc lòng mình mua được có một cái giường, ba giường còn lại của ba người thế tục. Có những hoàn cảnh nó nó bắt buộc như vậy, bắt buộc mình phải ở sát với người đời. Nhưng mà sao? Tâm mình, hành vi của mình, cử chỉ lời nói của mình là nghiêm trang, thanh tịnh, ba người kia họ phải kính nể.
[1:13:58]Chứ không phải là ở chung một phòng với họ họ bỗ bã mình cũng bỗ bã lại, không có, khác nhau. Có những cái hoàn cảnh nhiều khi phải cọ xát với cuộc đời nhưng mà phải giữ khoảng cách. Chứ không phải là đây xe lửa này không còn chỗ nữa, chung quanh tôi người thế tục mà nói rằng tôi phải giữ khoảng cách thì tôi đâm đầu nhảy qua khỏi cửa sổ xe lửa, cái đó không giống ai, không phải. Cũng phải đi bình thường nhưng lòng mình giữ được một khoảng cách, đó gọi là bản lĩnh của người tu là như vậy, nghe không? Nên ta thấy một điều thế này: là người tu á thực sự là vẫn đang ở giữa cuộc đời, vẫn đang ở giữa dòng đời chứ chưa hề ra khỏi đâu.
[1:14:36]Ví dụ hôm nay, cái chùa Bửu Trì này ta vẫn ở giữa lòng thành phố Cần Thơ chứ đâu phải ở trên Sao Hỏa, phải không ạ? Trước mặt mình xe cộ vẫn qua lại, dập dìu, vui vẻ. Mỗi ngày mình vẫn thấy mọi người, mọi cuộc sống nó diễn ra. Tức là cái chùa Bửu Trì tu hành vẫn đang ở trong dòng đời, đâu có đi ra ngoài đâu. Và người tu cũng vậy, ví dụ quý sư cô cũng vậy, dù ở chùa nào ở đâu vậy vẫn là ở trong dòng đời. Hoặc là bây giờ những người cư sĩ ta cũng vậy, từ khi mình phát tâm tu hành rồi mình cũng chưa bỏ gia đình mình đi được. À vẫn còn phải trách nhiệm với gia đình. Hoàn toàn rõ ràng là tâm mình là tâm tu
[1:15:16]nhưng mà vẫn còn sống với gia đình, vẫn còn sống giữa cuộc đời, nhiều khi vẫn phải đi làm ăn, vẫn phải mua bán, à vẫn phải tính lời tính lãi, hoàn toàn mình vẫn còn ở trong dòng đời cả. Nên nói là người tu là gồm hai hạng: một là đã xuất gia, hai là còn tại gia. Mà ngay cả người xuất gia sự thật cũng chưa hề trốn khỏi cuộc đời này được, vẫn ở trong đất nước này, trong cái xã hội này. Mà còn cái người tu tại gia thì càng chìm luôn trong cuộc đời. Chung quanh mình là cuộc đời, là dòng đời. Nhưng cái bí mật không ai thấy là mình âm thầm đi ngược dòng đời không ai biết. Là cái gì? Là cái chỗ người ta thích thì mình không không thích nữa.
[1:15:58]Cái người ta ham chạy đua để làm mình không làm nữa, lặng lẽ tránh qua một bên mà không làm cái gì rộn chuyện, không làm ra vẻ quá lập dị, không làm ra vẻ nổi bật khác lạ. Thấy giống như mọi người, nhưng sự thật mình âm thầm đi ngược dòng đời không giống với ai cả. Là cái điều mình lặng lẽ mình biết trong tâm hồn mình, điều đó Phật biết mà thôi. Tuy nhiên, mình vẫn có cái sắc thái, cái gương mẫu, cái mẫu mực của một người tu hành. Ví dụ cái người tu thì có cái hình tướng và có cái giới hạnh để làm mẫu mực cho chúng sinh nương theo. Còn cái người cư sĩ tại gia là tuy vẫn còn mang hình thức thế tục, vẫn chìm trong cuộc đời nhưng mà
[1:16:48]không đắm trong đó, vẫn giữ cái bản sắc của một người cư sĩ tại gia gương mẫu
[1:16:56]tốt đẹp để cho mọi người
[1:17:00]tin tưởng, nương tựa và bắt chước. Cho nên cái người cư sĩ tại gia, hễ mình đã là cư sĩ tại gia rồi, đã là đệ tử quy y Phật rồi thì tuy không tuyên bố nhưng mà phải ráng sống mẫu mực, khác đời, vẫn là đi ngược dòng đời. Không tuyên bố nhưng mọi người nhìn vô họ thấy rõ. Ờ họ nói thấy ông Hai lúc này ổng rất là mẫu mực, đàng hoàng, không còn mê đắm ăn chơi, không bạn bè đàn đúm. Ổng hay đi chùa, hay làm việc từ thiện, không bao giờ nói một lời bậy bạ, vân vân. Nhìn vô ta thấy. Dù mình không phải là người xuất gia, tuy vẫn là người cư sĩ tại gia nhưng mà ai nhìn mình cũng phải thấy được cái hình tướng của một người đệ tử tại gia của Phật:
[1:17:46]đàng hoàng, mẫu mực. Bởi vì sao? Bởi vì trong tâm mình đang đi ngược dòng đời, đang cưỡng lại những điều mà chính mình đã từng thích, đang cưỡng lại những điều mà mọi người đang thích. Mình đang cưỡng lại. Cưỡng nghĩa là dễ hay khó? Khó. Cưỡng tức là khó, vất vả, cực khổ, cưỡng lại điều mà chính mình thích, chiến đấu với với chính mình. Và có khi thua trận chứ không phải lúc nào cũng thắng trận. Nhưng mà có thua, đứng lên làm lại, chiến đấu tiếp tục, chiến đấu tiếp tục cho tới một ngày toàn thắng. Đó là ngày mình chứng đạo quả thì thôi. Còn không trên chặng đường đi đó cứ chiến đấu mãi, cứ cưỡng lại mãi với những điều mà mình thích. Nhớ như vậy.
[1:18:34]Đi ngược dòng đời là gì? Là ngược với cái điều người ta thích. Nhưng mà sự thật điều người ta thích cũng chính là điều mình? Chính là điều mình thích. Nhớ như vậy. Cái mọi người thích cũng chính là cái mình thích và cái mình chiến đấu là mình chiến đấu với ai? Với với chính mình, với chính cái thích của mình. Cái khó là cái này. Nhưng mà chính mình thích không ai phê bình cả, ai cũng được quyền thích, ai cũng được quyền thích tiền bạc, ai cũng được quyền thích ăn nhậu, ai cũng được quyền thích sắc đẹp, ai cũng được quyền thích tình yêu, xã hội cho phép điều đó. Nhưng mình không cho phép. Mình không cho phép chính mình, đó mới gọi là mình cưỡng lại một cách vất
[1:19:16]vả vì đó là một cuộc chiến trong cô độc, không ai hỗ trợ mình cả. Chỉ có Phật trên cao, lâu lâu đến chùa quý thầy quý cô một lời khuyên bảo, còn lại chính mình phải trong cái cô đơn mà chiến đấu chống lại cái thích của mình. Nên có những người họ nói câu này là bạn hãy sống theo cái cái tiếng nói của trái tim, theo lời kêu gọi của trái tim đó là đúng. Đó là một lời khuyên bậy bạ nhất trên trần gian này. Vì sao? Cái tiếng nói của trái tim chính là những cảm xúc, những cái thích của bản năng không. Điều đó là điều mà người tu chống lại, cưỡng lại. Nói sống chi cực vậy, tu chi cực? Không, cực nhưng để không rơi xuống cái thác nước.
[1:19:59]Tại nếu cuốn theo cái dòng đời theo cái bản năng cuối cùng ta rớt xuống cái thác. Và dưới cái thác đó là gì? Dưới cái thác đó là gì?
[1:20:10]Một bầy cá sấu xé ta tan xác liền. Cho nên ta đi cưỡng lại dòng đời để không rơi vào cái thác, không rơi xuống cái vực sâu, không rơi xuống cái cái hầm, cái hố, cái vực thẳm dưới đó, cái thung lũng dưới đó có một bầy cá sấu đang chờ ta xé xác. Nên vậy là
[1:20:32]Tu là đi ngược với dòng đời, chính là chiến đấu chống lại với cái thích của mình. Mà nhớ thế này, cái sức mạnh của dòng đời, của bản năng cuốn ta đi phăng phăng, cho nên để ta có sức mạnh đi ngược lại cái dòng lũ đó không dễ. Không dễ vì hai điều: Thứ nhất, chính cái bản năng ta thôi thúc rất mạnh. Chính ta mê mà, chính ta mê tiền, chính ta mê sắc mà, chính ta cưỡng lại không dễ, đó là cái khó thứ nhất. Cái thứ hai, chung quanh ta ai cũng mê giống ta, càng làm cho ta khó cưỡng lại. Phải không à? Bây giờ nói mình mê sắc, cái ông bạn mình gặp ổng cũng thường nói chuyện về mê sắc, ổng rất khoái. Mình thấy giống như là nếu mình mê cũng có đồng chí
[1:21:18]vậy, cũng có người đồng minh vậy, nên không cần phải cưỡng lại, nên chính vì đó mình dễ bị cuốn đi. Hoặc mình mê tiền, mình thích làm ăn có tiền, gặp bạn bè chung quanh ai cũng mê tiền, ai cũng chạy tìm ra đồng tiền để sống, để giàu và mình thấy việc mình mê tiền được, ok, ai sao tôi vậy, khó cưỡng lại. Lòng mình đã mê, mọi người chung quanh cũng mê nên mình bị cuốn phăng phăng. Cho nên khi mà để đi ngược dòng đời, đi ngược lại cái thích của mình, ta phải chống lại cả hai: Một là cái thích của chính mình, hai là sự đồng lõa của những người chung quanh. Ta phải chống lại, cưỡng lại cái sự đồng lõa của mọi người chung quanh,
[1:21:56]chống lại cái thích trong trong lòng mình, nên khó lắm chứ không phải dễ. Nên ai cũng nghe nói cái tu, cả bao nhiêu ngàn năm qua ai cũng nghe nói cái tu, nhưng mà không mấy người thành công bởi vì tu là đi ngược dòng đời, mà cái sức mạnh của cái dòng đời đó mạnh quá. Cái sức mạnh của dòng đời đó từ trong tâm ta và nơi sự đồng lõa của xã hội, cho nên ta khó cưỡng ra để mà đi được. Và trên con đường đi đó, ta hết sức là cô độc. Những lúc đó ta đối diện với nội tâm của chính mình, bên ngoài không ai biết để khuyên ta. Những lúc ta giống như sa ngã, những lúc như ta lạc lòng, những lúc đó thật sự ta cô độc vì không ai bên cạnh để khuyên bảo ta.
[1:22:39]Lúc đó bản năng lôi kéo ta, những kẻ bạn bè hư lôi kéo ta, ta biết là không phải với đạo lý mà cưỡng không nổi. Mà lúc lúc đó nếu có một người nào nói cho ta một tiếng, ta đứng dậy liền, nhưng mà tiếc là ta quá cô độc. Cho nên trong cái hành trình mà tu là đi ngược dòng đời, thực sự là rất là vất vả, đòi hỏi ta phải hết sức là có ý chí và có công đức lớn. Người có công đức lớn mới có sức mạnh để đi ngược dòng đời. Người mà không có công đức, dòng đời cuốn ta phăng mất, dù ta có nghị lực cũng không làm nổi. Nhớ như vậy, có nghị lực cũng không chịu nổi mà phải có thêm cái công đức. Công đức đó từ đâu?
[1:23:22]Công đức đó là ta nương theo những bậc Thánh đã đi ngược dòng đời, đã thoát khỏi dòng đời. Đó là ai? Phật, chư Bồ Tát, các vị A La Hán. Cho nên ta phải ngày đêm thường lễ kính Phật, lễ kính Bồ Tát, lễ kính các vị A La Hán, những vị mà đã đi ngược dòng đời một cách viên mãn, hoàn toàn. Ta nương vào công đức của các vị đó, ta kính lễ các vị đó để ta có sức mạnh, ta có cái phước mà ta cũng vậy, cũng từ từ đi phăng ngược cái dòng lũ đó mà mà thoát khỏi cuộc đời này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên chư Tôn đức Ni, kính thưa quý Phật tử, nay nhân mùa an cư kiết hạ, tất cả chúng ta đều tinh tấn tu hành.
[1:24:08]Mà trong cái tinh tấn tu hành đó là chúng ta nói với nhau một bài pháp thoại: Tu là đi ngược dòng đời, mà để thấy rằng cái sức mạnh của dòng đời thật là nặng nề, thật là mãnh liệt và chúng ta đi cưỡng lại cái sức mạnh đó không phải là điều điều dễ dàng và thường là cô độc. Xin nguyện trên mười phương chư Phật gia hộ cho Ni sư, gia hộ cho quý Phật tử, gia hộ cho tất cả chúng sinh đủ dũng lực để đi ngược lại cuộc đời này, thoát khỏi trầm luân sinh tử này mà hoàn thành thánh đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.