Transcript: Cả Nước Đoàn Kết Vượt Qua Khó Khăn

[0:11]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Theo như thường lệ thì đến ngày này chúng ta giảng bộ kinh Pháp Cú. Nhưng mà hôm qua cái khóa Thiền thì chúng tôi hỏi mọi người muốn nghe tiếp bộ kinh Pháp Cú hay là gián đoạn một kỳ để nghe nói về cái tình hình khó khăn kinh tế của Việt Nam và của thế giới và với con mắt cái nhìn của đạo Phật của chúng ta thì nên như thế nào. Thì hầu hết là gần 99% mọi người đều biểu quyết là thôi nghe về cái bài kinh tế. Cho nên hôm nay chúng ta sẽ tạm ngưng cái bài Pháp Cú để nghe về cái bài kinh tế một chút. Kính thưa chư tôn đức và quý Phật tử. Theo như những thông tin mà ta biết được trên báo,

[0:58]trên đài và trong thực tế cuộc sống của chúng ta thì Việt Nam bắt đầu đi vào một cái giai đoạn hết sức là khó khăn về kinh tế. Và chúng ta muốn lấy cái đạo lý của đạo Phật để chúng ta quan sát cái cuộc khó khăn này nó như thế nào, nó từ đâu và chúng ta phải làm gì? Vân vân. Thì nó liên quan đến cuộc sống của con người rất là nhiều, vì như ông bà ta đã nói: "Có thực mới vực được đạo". Nên vì vậy đất nước mà bình yên, phát triển, ai cũng no cơm, ấm áo thì sau đó ta nói đến chuyện tu tập tâm linh nó sẽ dễ dàng hơn. Còn trong khi mọi người phải đang vật lộn với miếng cơm manh áo mà ta chỉ nói chuyện tu cao siêu sự thật là không hợp lẽ,

[1:51]vì không ai có lòng dạ nào mà có thể tu tập được. Chính Đức Phật cũng phải nói là cái chánh nghiệp đi trước, chánh mạng đi trước rồi mới tới tu tập được chánh niệm và chánh định. Nghĩa là phước đủ, cơm ăn áo mặc đủ rồi mới nói tới chuyện tu tập tâm linh. Nên vì vậy là trong cái hiện tình cả đất nước và thế giới ta lao đao về kinh tế như thế này, người đệ tử Phật ta dừng chân lại, ta quay nhìn lại cái vấn đề kinh tế đó là như thế nào, nhân quả nó ra sao, diễn biến nó thế nào và ta có thể làm được gì trong cái bối cảnh như thế. Đó là điều mà chúng ta muốn nói với nhau hôm nay. Hôm trước thì chúng tôi ra ngoài Bắc, cũng vừa mới vừa rồi,

[2:38]đang cơn rất là lạnh giá, thì có một cái tổ chức là câu lạc bộ các Tổng Giám đốc kêu tên là Vietnam CEO, họ mời nói chuyện về đạo lý đạo Phật và thiền định. Thì hôm đó sau khi nói về nhiều yếu tố, có đưa ra một cái khía cạnh thế này, là một cái bí quyết để mà thành công trong cái doanh nghiệp, một bí quyết là thành công trong doanh nghiệp, thế là phải làm sao mà cái phước đi trước một chút, thì cái tốc độ đầu tư đi sau một chút, thì công ty không bao giờ bị đình đốn. Đây là một cái tham số quan trọng. Thật ra khi người ta muốn đầu tư bất cứ việc gì thì nó có nhiều yếu tố lắm, mà người doanh nhân phải chịu rất nhiều cái sự rủi ro.

[3:22]Mà thật ra ai cũng là doanh nhân cả, kể cả người bán cà rem ngoài đường. Chấp nhận rủi ro là doanh nhân. Nhưng những người bán cà rem hay cái người nông dân ta không gọi là doanh nhân, vì cái sự đầu tư họ ít, cái ảnh hưởng một vài cá nhân. Còn người doanh nhân thì cái sự đầu tư họ lớn và ảnh hưởng lên thân phận của nhiều con người nên ta gọi là doanh nhân. Và cho đến ngày hôm nay thì cả đất nước ta phải vinh danh những người doanh nhân, vì chính là họ là những người gánh chịu lên cái sự phát triển của nền kinh tế đất nước hay là không. Cái sự phát triển nền kinh tế của đất nước đặt trên đôi vai của doanh nhân,

[4:00]mà doanh nhân thì đặt lên trên yếu tố của sự liều lĩnh và rủi ro, risk, rủi ro. Cho nên vì vậy, thật sự là nền kinh tế của bất cứ nước nào cũng đều đặt trên sự rủi ro, không bao giờ có cái sự chắc chắn cả. Tuy nhiên nó có một cái tham số mà ta để ý một chút là cái phước phải đi trước một chút, vì cái tốc độ đầu tư đi chậm một chút thì công ty sẽ phát triển. Đó là nguyên tắc cho tất cả mọi người chúng ta. Nhưng làm sao biết là cái phước mình đi trước để cho mình điều chỉnh cái tốc độ phát triển đầu tư của công ty? Thì đây phải bằng trực giác, bằng cảm nhận thôi. Chúng tôi có đưa ra một cái ví dụ thế này

[4:40]mà ai đã từng xài Internet thì biết á, mỗi khi ta download một cái phim từ trên mạng về, mấy đứa nhỏ tụi con biết download phim trên mạng về không? Chắc tụi con rành quá rồi chứ hả? Khi download về, khi chúng ta bấm play, cái nút mà mũi tên tam giác á, bấm play thì phim nó sẽ chạy, nhưng mà có lúc nó định nó dừng, vì sao vậy? Tự nhiên nó quay vòng vòng vòng nó không đi được, vì sao? Vì dữ liệu tải về không kịp, phải không? Mà tốc độ phim phải play thì nó cứ đi, trong khi dữ liệu tải về không đủ nó phải ngừng lại đợi, đợi dữ liệu tải về đủ rồi nó mới play tiếp. Rồi có khi người ta mới dặn mình là cái bóng mờ mờ của cái thanh trượt

[5:21]á, nó phải chạy trước một chút, rồi sau đó ta hãy để cho nút play nó đi sau, tốc độ của phim nó đi sau, còn cái bóng mờ mờ nó chạy trước một khúc xíu thì phim coi không bao giờ bị dừng lại, nó sẽ trơn tru. Đúng không mấy đứa nhỏ tụi con? Tụi con rành quá phải không? Đó. Thì trong cái đầu tư cũng vậy, là làm sao phước đi trước một chút rồi cái tốc độ đầu tư phải đi sau thì công ty cứ suôn sẻ mà bước tới hoài. Còn phước không đủ mà ta cứ đầu tư quá nhanh, đầu tư lấy này đầu tư kia, mượn đầu kia đầu tư cái nọ, vay ngân hàng đầu tư, thế chấp nhà đầu tư, thì tưởng là đẩy mạnh tốc độ đầu tư, nhưng chúng ta đang đi vào sự đình đốn,

[6:01]sụp đổ, vì phước không đủ mà tốc độ đầu tư đi nhanh hơn. Khi đưa ra bí quyết đó mọi người cảm thấy rất là hợp lý, yên tâm và hài lòng. Mà đúng như vậy, từ đây ta cứ điều chỉnh cái tốc độ đầu tư của công ty mình theo cái phước mà mình có. Nhưng mà phước ít hay phước nhiều là đều thuộc vào cảm quan, cái trực giác của ta, chứ không ai đánh giá được. Bây giờ ta trở lại về cái tình hình kinh tế này một chút. Hiện nay thì cả thế giới lao đao. Như Mỹ á, cái nợ công của Mỹ 14.000 tỷ đô la, không hy vọng trả được. Từng nước Âu châu kinh tế sụp, từ từ sụp, từ từ. Bữa nay là tới Bồ Đào Nha. Thủ tướng Bồ Đào Nha mới đưa ra một cái đề nghị cho Quốc

[6:48]hội là thắt giảm chi tiêu, thắt lưng buộc bụng, tiết giảm hết tất cả, nhưng Quốc hội không đồng ý, Quốc hội cứ yêu cầu là cứ tiếp tục chi, tiền thì không có. Thế ông Thủ tướng từ chức liền và cho biết trước là Bồ Đào Nha sẽ sụp đổ luôn. Không có tiền mà cứ phải chi thì đất nước đó tiêu luôn. Trước đó là Hy Lạp, trước đó nữa là những nước khó khăn giống như là Pháp, Anh thì tất cả đều bị hết trơn, rung rinh hết. Và thêm một cái ảnh hưởng nữa là cái cơn sóng thần và động đất ở Nhật vừa rồi quét sạch ba tỉnh. Cái lằn sóng thần cao 23 m đánh thọc sâu vào gần 100 km trong đất liền, quét sạch mọi thứ trên đường đi, nghĩa là ta không tưởng tượng được.

[7:30]Và ảnh hưởng luôn tới cái nhà máy hạt nhân và cả thế giới đều thương xót, và một vài người có góp tiền, nhưng mà sự thật thì tiền mình quyên góp cũng không có thấm thía gì với Nhật đâu, vì Nhật thực sự cái tiềm lực họ vẫn còn mạnh. Tuy nhiên có một điều thế này, là thông thường á mỗi khi một quốc gia nào mà có cái thiên tai như vậy thì hay nhận được sự thương xót của thế giới. Nhưng riêng Nhật thì khi cái sự cố xảy ra như vậy, Nhật nhận được cả hai điều của thế giới. Một là sự thương xót và hai là sự khâm phục. Khâm phục nghĩa là trong cái hoàn cảnh mà khó khăn nhất, người Nhật họ vẫn giữ được cái bản lĩnh,

[8:14]cái văn hóa, sự điềm tĩnh, cái đạo đức, cái kỷ cương của đất nước họ mà không một nước nào trên thế giới có được. Ví dụ như ngay cả nước Mỹ thôi, khi cái cơn bão Katrina nó đánh vào Florida ngập, tràn ngập hết trơn, cướp và của, giết người xuất hiện liền. Và Hollywood cũng làm những bộ phim về cái đó liền. Trong bối cảnh khó khăn đó, người ta giành giật nhau, người ta lợi dụng, ta hôi của và giết hại nhau. Còn người Nhật không có chuyện đó nha, không có cướp, không có bạo loạn, vẫn xếp hàng, vẫn kỷ cương. Mà có một câu chuyện thế này làm cả thế giới rơi nước mắt á: Một đứa bé 9 tuổi, nó đứng trong cái xếp hàng rồng rắn

[8:51]rồng rắn để chờ phát lương thực cứu đói khẩn cấp. Người cảnh sát mới nhìn thấy đứa bé nó đứng xa quá, thì sợ là tới phiên nó thì cái thùng phát lương thực hết rồi. Cái ông mới lại ông mới hỏi là: "Ba con ở đâu?". Nó: "Dạ, con chính mắt con trông thấy ba con bị sóng thần cuốn trôi mất". Nói: "Mẹ con ở đâu?". "Dạ, lúc đó thì mẹ con và chị con thì đang ở bờ sông thì chắc sóng thần cũng cuốn trôi mất". Thì còn một đứa. Ông mới rút ra cái phần lương thực của ổng, ổng nói: "Đây là cái lương khô của chú. Thôi con hãy ăn đỡ chứ tới khi xếp hàng tới đó thì không kịp". Thằng bé nó cám ơn nó nhận lấy, xong nó chạy lại nó bỏ vô

[9:26]thùng, cái thùng để phát, nó trở lại đứng xếp hàng lại. Ông ngạc nhiên hỏi: "Tại sao vậy?". Nó: "Dạ, để làm như vậy cho nó công bằng, chứ con làm như vậy con được ưu tiên, không công bằng". Câu chuyện đó được kể ra cả thế giới rơi nước mắt. Và như vậy, ta hiểu tại sao cái kỹ thuật của Nhật vượt lên trên hàng đầu thế giới. Một đất nước nhỏ mà tiềm lực kinh tế là đứng thứ nhì thế giới, ta hiểu vì cái con người đó, vì một đất nước cái văn hóa họ đến mức độ như vậy, họ kềm chế bản thân họ đến mức độ như vậy. Liệu người Việt Nam ta được mấy người như vậy? Phải không? Đây là một bài học cho cả thế giới. Một đứa bé 9 tuổi, còn mình 29 tuổi,

[10:07]39 tuổi, 49 tuổi, 59 tuổi, nhiều khi chưa chắc có được cái bản lĩnh đó. Đây là điều cả thế giới khâm phục, vừa thương xót mà vừa vừa khâm phục. Rồi cái dư chấn, không biết có phải dư chấn không mà đánh qua cái Myanmar vừa rồi ngay đúng Tam giác vàng, cũng lan tới Hà Nội, tòa nhà rung, vân vân, thấy nhiều chuyện như vậy. Và Việt Nam ta thì theo các thông báo chính thức thì cơn lạm phát đã bắt đầu đổ vào. Vàng, đô la lên giá vùn vụt. Các doanh nghiệp cực kỳ khó xoay xở vì các tỷ giá này. Nhiều khi mua đồ bằng vàng, bằng đô la, bán về bằng tiền Việt Nam, tới chừng vàng, đô la vượt lên giá rồi, tiền bán bằng Việt Nam không đủ

[10:44]để mua hàng trở lại, doanh nghiệp rớt xuống liền, điêu đứng hết trơn. Và cái việc mà tăng giá hàng hóa như vậy thì cái điều chắc chắn xảy ra là gì? Đời sống người dân sẽ rất khó khăn. Trên cái bữa ăn của mình không còn ngon như trước, không còn bổ dưỡng như trước. Tiền mà đóng tiền học cho con sẽ bị cắt, bị xén. Những tiện nghi trong đời sống sẽ không như cũ nữa. Đó là điều mà chúng ta phải đối diện sắp tới, phải đối diện sắp tới. Tuy nhiên, Vấn đề đó chưa phải là là quá sức chịu đựng của con người. Hôm trước là chúng tôi ra Nghệ An, đến thăm cái ngôi chùa Viên Quang là ngôi chùa cổ mà đang có Nhà nước đang có hướng cho trùng tu lại.

[11:28]Thì chúng tôi chỉ đến thăm thôi chứ không có thuyết pháp, nhưng mà người dân họ nghe tin họ kéo tới đông quá. Cái hôm đó đành phải nói chuyện một thời. Thì chúng tôi có nói mọi người thế này: là sắp tới đất nước ta sẽ khó khăn, chật vật, ừ giá cả lên cao, đồng lương không còn sống được như lúc trước, mọi thứ sẽ vất vả. Nhưng ta hãy nhớ lại lúc mà nước mất nhà tan,

[11:58]những kẻ xâm lược giày xéo trên quê hương của mình, những nhà bị cháy, cha mẹ con cái chia lìa, những ngôi làng bị vô cướp bóc, giết hại. Những điều mà những người thanh niên thế hệ con cháu ngày nay sẽ không hình dung nổi. Không biết, như mấy đứa con trẻ trẻ vậy, tụi con sẽ không có hiểu có cái cảnh mà ví dụ người dân mà đang sống bình yên trong làng quê, bỗng chợt một đoàn quân Pháp kéo vào làng họ đi lùng và gặp ai bắn nấy, gặp phụ nữ nào cưỡng hiếp nấy. Có những người phải chạy ra tuốt ngoài bờ ruộng chui dưới hộc cỏ để trốn, đến khi Pháp đi rồi mới ngoi ngoi lên đi tìm lại người thân mình còn

[12:36]ai sống mà tiếp tục mà tồn tại để sống mà giữ gìn làng quê. Tụi con không hình dung được những cái những cái ngày xưa mà khi đất nước mình nó tan nát đến như vậy, đau đớn đến như vậy. Mà chính vì những điều đó mà biết bao nhiêu người đã phải từ bỏ cái tương lai của mình, từ bỏ xứ sở mình để mà lên đường mà đi giành lại độc lập, thống nhất cho đất nước. Nhưng ngày hôm nay vậy thì dù đất nước ta có khó khăn vì ảnh hưởng chung cái sự khó khăn của toàn cầu, nhưng nó vẫn còn sung sướng hơn rất nhiều vào cái thời mà nước mất nhà tan. Cho nên vì vậy, chúng ta không bi quan. Vì vậy, một lần nữa chúng ta được xem như là

[13:23]chúng ta có cơ hội để thử thách cái tấm lòng của mình, cái tình yêu nước của mình. Vì nếu mà cứ sống sung sướng thì con người ta sẽ quên mất cái lòng yêu nước. Như cách đây vài ngày, à có một cái sư cô đi trên một chiếc taxi thì cái người taxi vừa lái cái anh taxi mới vừa gợi chuyện mới nói rằng: "Mấy ông công an giao thông ác. Ông để cái bảng thì tôi không có thấy, tới chừng thì tôi chui đầu vô ngõ thấy cái bảng cấm cái là coi như đã đi vào đường cấm rồi bị mấy ổng phạt. Mấy ổng lừa chúng tôi." Và nói rằng: "Với như vậy mà nếu mà có ngoại xâm vào là dân họ theo hết." Ừ, họ gợi ý và kết luận như vậy.

[14:08]Tức là ổng đưa ra một tiền đề là có người công an xấu đặt cái bảng lừa tài xế để phạt lấy tiền. Và vì vậy bất mãn mà nếu có nước ngoài đi vô là bị họ theo hết. Thì cái sư cô mới trả lời thế này: "Nếu mà anh nói như vậy thì chừng vài thế hệ, cháu của anh, cháu nội anh nó nó bỏ tiếng Việt Nam, nó nói tiếng nước ngoài và nó không thờ cúng anh nữa." Nói: "Đâu có được như vậy, phải nói tiếng Việt Nam, phải thờ cúng tui chớ." Nói: "Nhưng mà anh đã theo nước ngoài rồi thì con cháu anh nó theo nước ngoài thì đâu." Rồi sư cô đó nói: "Anh chỉ có lái xe rồi anh chỉ gặp một cái ông công an xấu, thế mà anh muốn chối bỏ tất cả những gì tốt đẹp của đất nước.

[14:47]Còn khi nào mà anh cầm súng anh bảo vệ quê hương á, anh giữ gìn từng tấc đất của quê hương á, anh mới đủ lòng yêu nước và thấy cái chuyện mà những người công an xấu là chuyện rất nhỏ. Còn cái giữ gìn cả đất nước này, xây dựng cả cái đất nước này mới là cái chuyện lớn." Cái người tài xế họ sững lại. Ừ, họ giả lả họ cười. Nhưng mà ta thấy cái tâm lý của một con người bình thường và đến mức độ tầm thường, một chút giận là muốn đánh đổ hết tất cả. Mà không biết rằng để cho mình được bình yên trong cái cuộc sống này, để mình có thời gian, có sức lực chạy kiếm miếng cơm manh áo là biết bao nhiêu người phải đổ xương, đổ máu từng ngày ở biên giới bảo vệ mảnh đất này.

[15:30]Ta đừng có tưởng là đất nước mình bình yên. Đừng có tưởng là đi bộ đội thời này là đi bộ đội thời bình, không có đâu. Nhớ như vậy. Ngày nào, từng ngày đất nước này vẫn bị giặc tàn phá, nó không ra mặt thôi và không thành quy mô chiến tranh lớn thôi. Ngày nào chiến sĩ biên phòng, trinh sát, tình báo đều phải đổ máu xương xuống để bảo vệ đất nước. Và những cái chết cũng không thể báo cáo hết được. Nhớ như vậy. Chúng ta ngồi đây chúng ta nghe một bài Pháp, chúng ta ăn miếng cơm ngon, chúng ta đến trường tung tăng vui học, giữ điều đó cho chúng ta từng ngày bao nhiêu người ngã gục. Và vì vậy, nhiều khi trong cái bối cảnh đời sống hơi khó một

[16:10]chút, hơi khó khăn một chút thì lại là một lần cho ta cái cơ hội để chúng ta suy ngẫm về cái tình yêu nước của mình. Vì con người ta có khi giàu sang, sung sướng cứ mải lo làm giàu, cứ lấy cái mục đích là tìm tài sản cho nhiều, mua sắm cho sang và xem đó là thước đo giá trị của con người. Đâu biết rằng thật ra còn những điều khác thiêng liêng, vĩ đại hơn. Ví dụ như là sự tu tập của Phật pháp. Sự tu tập trong Phật pháp mà ta hướng về tâm linh, giác ngộ, giải thoát, những điều đó cao siêu hơn nhiều, chứ không phải chỉ là tài sản nhiều, cơm ăn áo mặc cho sung sướng. Thì cũng vậy, có những điều thiêng liêng hơn những

[16:54]điều đó là quê hương ta, tình yêu nước ta lúc nào cũng phải nồng nàn, phải cháy bỏng để làm chi? Để ta sống xứng đáng một con người, để ta dạy lại con, dạy lại cháu ta cái tình yêu quê hương thiêng liêng đó mà nó biết đứng lên, nó làm một con người cho đúng nghĩa. Vì trong cái thời cứ nghĩ là thời bình như thế này, rồi cái cha mẹ chạy theo cơm áo gạo tiền, con cái nó cũng theo cái tâm thức truyền thống đó, cũng chạy theo cơm áo gạo tiền. Nó lớn lên nó làm con người tầm thường mà khi nó lo cơm áo gạo tiền rồi nó cũng coi thường cha mẹ nó luôn. Còn nếu cha mẹ trong những lúc đất nước khó khăn này,

[17:33]ta lợi dụng cơ hội này nhắc nhở con mình cái tình yêu quê hương, tình yêu đạo pháp. Mà càng trong lúc khó khăn lại là càng cái cơ hội để ta dạy dỗ con cháu mình, nó càng có tình yêu quê hương, đạo pháp thì sau này nó biết yêu kính cha mẹ nó. Đó là nhân quả trở lại. Còn ta dạy nó yêu đồng tiền thì sau này nó cũng sẽ bội bạc với cha mẹ nó liền. Đó là cái nhân quả. Cho nên vì vậy, sắp tới ta sẽ phải đối diện nhiều cái khó khăn, vất vả nhưng không sao. Tất cả chúng ta ừ qua như nhiều lần trong cả mấy nghìn năm lịch sử của đất nước ta, những lúc khó khăn nhất là những lúc chúng ta đoàn kết nắm tay nhau lại để xây dựng, bảo vệ đất nước mình.

[18:21]Như là cũng không lâu cách đây không lâu, cha ông chúng ta cũng đã nắm tay đoàn kết lại, giành lại độc lập cho cho quê hương. Và bây giờ có thể có khó khăn nhưng không đáng gì cả, chúng ta cũng tiếp tục đoàn kết nắm tay nhau lại để xây dựng một đất nước Việt Nam trở lại phát triển, hòa bình, thịnh vượng và vượt lên trên một lần nữa như vậy. Đó là cái ước mơ của chúng ta nha.

[18:50]Nhưng ở đây, cái ước mơ mà chúng ta vừa nói với nhau là chúng ta ước mơ xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh để làm gì?

[19:03]Để làm gì? Có những quốc gia mà từ cái người lãnh đạo cho tới cái người dân cũng cháy bỏng cái ước mơ xây dựng đất nước họ giàu mạnh. Để làm chi? Để họ trở nên cường quốc của thế giới, có tiếng nói đối với thế giới và khi cần có thể ăn hiếp các nước lân bang. Gây cái thế lực mình, gây cái sức mạnh mình, gây ảnh hưởng mình lên trên các nước lân bang. Và nếu không có công khai xâm chiếm thì cũng bí mật là chi phối. Có một số quốc gia nghĩ như vậy. Nhưng người Việt Nam ta, ta sẽ không nghĩ như vậy. Mà ta nghĩ như thế nào? Cuộc đời này coi vậy chớ vô thường, thế giới này coi vậy chớ mong manh, vũ trụ này coi vậy chớ biến hoại

[19:55]và ta vẫn phải ước mơ để xây dựng một đất nước giàu mạnh. Nhưng cái giàu mạnh đó không phải để tôn cái bản ngã ta lên, không phải để ta trở thành cái đàn anh, đàn chị mà ăn hiếp nước khác. Cái nguyện ước của người Việt Nam ta, từ cái dòng máu con Rồng cháu Tiên của ta, ta ước mơ xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh để sau này ta đủ sức mạnh mà giúp đỡ các nước khác trên thế giới. Mọi người có đồng ý với thầy ước mơ này không ạ? Và vì vậy, những người nào là người lớn, mình là ông, là bà, là cha, là mẹ, là đàn anh, là đàn chị, hãy nói với con, với cháu, với các em mình rằng: các con, các em hãy cố gắng hết sức mình đứng lên

[20:44]để xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh. Khi đất nước ta giàu mạnh rồi, thì hãy tiếp tục một cái nhận lấy một cái trách nhiệm tự nguyện đối với thế giới, đó là chung tay góp sức xây dựng cái thế giới này hòa bình, thịnh vượng, hạnh phúc và an vui. Chúng ta hãy nhắc nhở con cháu ta cái ước mơ này, cái lý tưởng này, để cho chúng luôn luôn có cái lý tưởng cao đẹp mà phấn đấu đi tới. Đừng bao giờ để cho chúng dừng lại, thỏa mãn với những cái suy nghĩ tầm thường. Khi nào là chúng dừng lại với những suy nghĩ tầm thường? Là ví dụ như ta chỉ khuyên chúng là con ơi con ráng học cho giỏi nghe không, rồi làm gì?

[21:33]Lớn lên kiếm một việc làm thấy không? Lớn lên thì có một gia đình, có con có cháu, hết chuyện. Khi ta khuyên chúng những lời khuyên tầm thường, quy định vào tâm thức của chúng một cái mơ ước nông cạn, thì cuộc đời của chúng sẽ đau khổ, tâm hồn chúng yếu đuối và khi gặp những khó khăn, trở ngại, chúng không đủ sức vượt qua. Còn nếu ta cho chúng được cái ước mơ lớn, cái lý tưởng lớn, thì cái ước mơ lớn, lý tưởng lớn đó nó biến thành cái sức mạnh tiềm tàng trong tâm hồn của chúng. Khi có gặp những khó khăn trở ngại, cái lý tưởng đó, cái sức mạnh đó giúp chúng vượt qua, chúng không ngã gục. Nhớ giùm thầy điều đó.

[22:16]Nên cái lý tưởng lớn ta dùng cái chữ là động cơ đó, motive, cái động cơ, nó cũng là sức mạnh. Nên ta cứ nhìn một con người mạnh hay yếu là không phải là nhìn cái mặt ngầu của người đó, không phải nhìn cái cơ bắp của người đó, mà hãy nhìn cái ước mơ của người đó. Có khi người đó là một người rất là hiền lành, nhã nhặn, nho nhã, nhưng nếu khi ta nghe được người đó có cái ước mơ lớn, ta hãy biết người này có sức mạnh. Nếu cuộc đời người này bị gặp phải cám dỗ, sẽ vượt qua. Nếu cuộc đời người này gặp nghịch cảnh, cũng sẽ vượt qua. Còn nếu ta thấy một người cái mặt rất là ngầu, cơ bắp rất là bự, nhưng mà nghe tới cái ước mơ rất là

[23:04]nhỏ thì ta yên trí đi, chỉ cần một cám dỗ nhỏ là dính liền, chỉ cần một nghịch cảnh nhỏ là sụp đổ liền. Cho nên vì vậy, với con, với cháu ta, với em út ta vậy, hãy cho chúng một cái ước mơ lớn. Vì khi có ước mơ lớn rồi, chúng có một cái sức mạnh lớn để chúng đi vững trên cuộc đời vốn nhiều cạm bẫy, gian nan, khăn khó này. Nhưng mà làm sao để cho chúng được một cái ước mơ lớn, một lý tưởng lớn? Thì chúng ta là người đi trước, ta phải có điều này trong tim mình. Khi mà chúng ta dặn chúng rằng: các con hãy cố gắng học tập, phấn đấu, rèn luyện, làm các điều công đức để sau này đủ khả năng đóng góp mà xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh.

[23:53]Và khi đất nước ta giàu mạnh, các con hãy cùng với cả đất nước mình mà góp phần xây dựng cái hòa bình, hạnh phúc cho thế giới. Khi chúng ta nói một điều như thế này, thì tương tự như vậy, có thể chúng sẽ hỏi lại ta: vậy chứ ba mẹ đã làm được cái gì? Ba mẹ dạy con như vậy nhưng ba mẹ làm được cái gì? Con nít bây giờ nó nghịch, nó bướng, nó hay phản biện và nhiều khi nó hổn. Có không ạ? Ở trường dạy nó cái gì không biết mà bây giờ nó hay phản biện và nghịch, bướng, hổn. Mà trước những cái câu hỏi như vậy ta không có nóng giận, ừ không có nóng giận, không có nổi sân, nổi sùng lên, vẫn phải bình tĩnh mà giải thích tiếp.

[24:35]Có thể nói như thế này: chính vì cha mẹ chưa làm được nhiều, vì sao? Vì còn phải bận lo cho con. Mà cũng chính vì ngày xưa ông nội cũng không làm được nhiều vì phải lo cho ba, mà đất nước ta ngày xưa cực kỳ nguy khó, khó khăn, lận đận. Ông nội cũng sống đi qua cái thời kỳ chiến tranh vất vả, nước mất nhà tan, cho nên đã lo được cho ba như vậy là đã quá giỏi. Nhưng ông nội đã cho ba cái ước mơ này, bây giờ ba lo cho con được đến chừng này và ba gửi cái ước mơ của ông nội đến cho con. Con hãy cố gắng mà làm, mà nếu con không làm được phải gửi tiếp cái ước mơ này đến cho con của con. Và cái ước mơ này không bao giờ được tắt mất trong

[25:21]trái tim của bất cứ một người Việt Nam nào. Cho nên ta phải trả lời nó chặt chẽ, logic và mạnh mẽ như vậy.

[25:31]Và khi hôm nay ta nói với nhau điều này vậy, là thực sự từng người chúng ta ngồi ở đây, ai cũng phải gánh lấy vào trong tâm hồn mình cái ước mơ này. Ví dụ nếu người nào trước đây 5 phút chưa có ước mơ này thì ngay bây giờ hãy mang lấy cái ước mơ mà thầy vừa nói vào trong trái tim mình. Và ta sẽ đem cái ước mơ này truyền lại cho khắp tất cả mọi người xung quanh ta, thắp lên cái ước mơ này trong trái tim của tất cả mọi người xung quanh ta, làm sao cho cả đất nước này ai cũng có cái ước mơ cháy bỏng này, cùng nhau xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, để rồi Việt Nam sẽ đóng góp một cách xứng

[26:13]đáng vào cái sự nghiệp hòa bình, thịnh vượng của thế giới. Nếu ai chưa có ước mơ này cách đây 5 phút, thì ngay bây giờ hãy nhận lấy ước mơ này mà thầy vừa nói, được không ạ? Hãy cố gắng. Mà như vậy có cái gì cao siêu không? Chưa cao siêu so với thằng bé 9 tuổi bên Nhật. Chúng ta hãy hổ thẹn, hãy cúi đầu khi nghe câu chuyện đó. Vì nếu trong hoàn cảnh của ta, ta chưa chắc làm được, mà biết rằng mình chưa chắc làm được tức là mình đã thua người ta. Mà thua người ta điều đó, không có gì tự ái hết, ta phải học, phải làm lại tâm hồn mình nếu tâm hồn mình đã có những điều khiếm khuyết. Và muốn xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phải bắt đầu từ đâu?

[26:59]Bắt đầu từ tâm hồn của từng con người Việt Nam. Mà cái gì là bắt đầu trong từng tâm hồn của con người Việt Nam? Là chính cái ước mơ đó đó. Cái ước mơ đó mà ta nói nó là sức mạnh để ta đi vượt qua được trên cuộc đời đầy khó khăn, cạm bẫy, chông gai, cám dỗ này, mà cũng chính ước mơ đó trở thành trí tuệ, trở thành bản lĩnh của chúng ta, của tất cả Việt Nam. Thầy nói ví dụ, ví dụ thế này: khi một cái cỗ máy của Nhật, như một chiếc xe hơi của Nhật thôi, so sánh với một chiếc xe hơi của Mỹ, Mỹ thua liền. Tại hồi lúc trước thì thầy cũng không có biết, Mỹ có một hãng xe hơi rất nổi tiếng là xe gì? Ford.

[27:46]Lúc đó có vài người Việt kiều về thăm thầy, thì thầy cứ nghĩ là người Mỹ thì sẽ lái xe Mỹ, là đi xe Ford, tới chừng hỏi ra: không, họ mua xe Nhật không à. Vì sao? Vì xe Nhật bền và ít hao xăng, còn xe Mỹ thì cứ phải sửa hoài. Thầy mới hơi ngạc nhiên, tại thầy nghĩ cái nước Mỹ kỹ thuật họ giỏi như vậy, người họ giàu như vậy, dân họ mạnh khỏe như vậy, thì sản phẩm họ chế ra nó phải hay chớ, tại sao họ lại thua Nhật? Cái mấy cái người Việt kiều đó mới đùa thế này, nói thầy biết cái chữ Ford là người Mỹ họ châm biếm thế nào không? Chữ Ford, chúng ta nhớ không, chữ F, cái gì nữa? O, R, D. Nói dạ, nó ghép bởi bốn chữ là:

[28:23]Fix Or Repair Daily. Fix là chỉnh, or: hay, repair: sửa lại, daily: mỗi ngày. Fix or repair daily, cứ chỉnh và sửa mỗi ngày, chỉnh và sửa mỗi ngày, tức là cái xe Ford á. Thầy mới ngớ ngẩn, thầy ngạc nhiên, nói chính cái người Mỹ họ lại còn chê xe Mỹ mà họ khoái xe Nhật. Rồi cái điều đó cứ làm cho thầy, thầy tư duy, thầy hay tư duy, thầy nói: trong tâm hồn của người Nhật có cái gì mà cái sản phẩm đưa ra nó qua mặt Mỹ luôn? Tâm hồn người Nhật có cái gì ở trỏng vậy? Thầy hay suy tư về điều đó. Và đến ngày hôm nay cái câu trả lời, mãi đến ngày hôm nay sau cơn động đất thầy mới có câu trả lời. Mà từ em bé 9 tuổi.

[29:06]Do cái câu chuyện của em bé 9 tuổi đó mà thầy mới hiểu là cái chìa khóa của người Nhật nằm, chìa khóa thành công của người Nhật nằm trong tâm hồn của họ. Nằm trong tâm hồn của họ là cái tính cộng đồng rất cao. Họ kềm chế bản thân mình để mà sống cho cộng đồng. Nó là cái sức mạnh. Nó là cái sức mạnh, nên khi mà họ làm một sản phẩm họ không bao giờ thỏa mãn. Lúc nào họ cũng đi tìm sự hoàn hảo, một cái gì đó còn có thể tốt hơn nữa. Ví dụ như ta làm được chiếc xe đạp chạy được trên đường rồi ta vui, ta đăng báo, ta quảng cáo. Nhưng coi chừng mà nếu ta đem cái đó ra cho người Nhật họ không chịu đâu.

[29:44]Bắt đầu họ lấy kính hiển vi họ soi từng con ốc coi nó đã cái hình dáng nó đã chuẩn hình chưa, từng cái gai nó trơn chưa, từng cái nan nó đã thẳng chưa, mà là từng cái lốp, từng cái cong nó có khuyết điểm mà họ phải đem kính hiển vi họ soi lên 1.000 lần để tìm khuyết điểm, còn mình nhìn bằng mắt thường mình đã thỏa mãn. Giống như là cái ông mà ông kỹ sư mà ổng chế tạo cái chiếc xe Honda gắn máy đầu tiên cũng vậy. Khi mà ổng chế ra cái lòng xi lanh rồi, cái pít tông rồi, cái công thức đó thì thế giới có hết rồi, nhưng mà ổng không, ổng đem ra kính hiển vi ổng soi lên 1.000 lần ổng tìm khuyết điểm của ổng.

[30:17]Khi soi lên 1.000 lần ổng phát hiện quá chừng khuyết điểm và dựa trên con mắt hiển vi đó ổng lấp lại hết các khuyết điểm đó. Tới chừng mà đưa ra chiếc xe Honda mà ta chạy đó, có những chiếc xe Honda Dame mà ta mua từ trước giải phóng, năm bảy mấy đó, tới giờ này vẫn còn chạy chưa hư. Có không ạ? Có. Bởi vì họ đã soi 1000 lần để tìm cái khuyết điểm của mình. Còn ta mới bằng con mắt thường mình đã thấy thoả mãn. Đây là cái mà ta thua họ. Ta thua họ là vì họ quyết tâm tìm cái điều hoàn hảo hơn nữa. Hôm trước có cái công ty là của công ty hàng không Hà Nội, là công ty đó chuyên đào tạo nhân sự để cung cấp cho hãng hàng không,

[30:58]tức là họ đào tạo nhân sự tiếp viên, đào tạo nhân sự kỹ thuật, đào tạo nhân... gì đó, phi công gì để mà cung cấp cho cái Vietnam Airlines. Mà mời thầy đến giảng, lúc đó là ban giám đốc mới mời thầy đến giảng. Thì có ông giám đốc, tổng giám đốc của công ty đó cũng chính là giám đốc của cái hãng Pacific á, trước đây ông là hãng... ông Thắng... ông Thắng á, Nguyễn Quốc Thắng á, cũng nổi tiếng á. Thì ổng là giám đốc hãng Pacific, bây giờ ổng về ổng làm tổng giám đốc cái công ty mà đào tạo nhân sự để cung ứng lao động cho hãng hàng không và xuất khẩu đi ra nước ngoài luôn. Thì hôm đó trong cái bài thầy nói chuyện, thầy có nói như vậy.

[31:29]Thầy nói, một cái chìa khóa mà để ta trở thành cái con người cực kỳ ích lợi cho xã hội, làm cho xã hội thay đổi, chuyển biến, đóng góp được rất nhiều ích lợi cho cuộc đời này chính là điều thế này: có một câu thần chú thế này, ta vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa. Ví dụ khi ta vừa thành công thì đừng quên câu đó, thật ra ta vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa chứ không phải chỉ ngang đây đâu. Nghĩa là ta vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa, phục vụ cuộc đời tốt hơn nữa chứ không phải chỉ ngang đây đâu. Ví dụ như bây giờ như thầy, như thầy đi giảng như thế này rồi cũng được vài ba người khen. Khoảng mười người chê thì cũng được hai ba người khen.

[32:15]Thôi mà mười người chê thì thôi mình bịt tai mình không nghe, nhưng mà hai ba người khen đó mình nghe. Nghe xong rồi cái thì thỏa mãn, thì nói đó mình giảng hay nha, vậy là thầy tiêu liền. Mà thầy phải nói làm sao? Thật ra là nếu đem kính hiển vi soi lên 1000 lần thì thầy giảng vẫn còn rất là... rất là... dở, chứ không phải giỏi. Nếu đem kính hiển vi soi lên ngàn lần thì thầy vẫn còn giảng rất là dở. Và nếu có một bậc Bồ Tát nào thị hiện xuống cuộc đời thì họ sẽ giảng, sẽ gây được ảnh hưởng, gây những điều tốt đẹp vào trong cuộc sống này gấp 1000 lần thầy, hơn thầy như vậy nữa, chứ không phải là chỉ như thế này.

[32:58]Đó là điều mà tất cả mọi người chúng ta đều phải ghi khắc trong lòng mình. Và khi ta làm việc cho ta thì thôi mình không nói, nhưng khi ta làm việc cho cơ quan, cho công ty, cho đất nước, cho xã hội thì lúc nào cũng nhớ một cái câu thần chú: thật ra ta vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa cho cuộc đời. Thì khi mà ta nhắc nhở cái câu thần chú đó thì chúng ta được hai điều. Điều thứ nhất, trí tuệ ta tăng lên. Ta luôn luôn cố gắng làm tốt hơn nên trí tuệ tăng lên. Điều thứ hai, cái tâm vị tha của ta tăng lên, vì chính mà ta luôn luôn bị thôi thúc bởi một cái ý nghĩ là phải làm điều tốt nhiều hơn cho cuộc đời chứ không bao giờ ta thỏa mãn.

[33:45]Thì đó chính là chìa khóa để thay đổi cuộc đời ta, thay đổi tâm hồn ta, nâng cái phước của ta lên, nhưng đó cũng chính là chìa khóa thay đổi cả đất nước của ta lên. Đó chính là chìa khóa. Hồi nãy chúng ta nói cái ước mơ, cái lý tưởng xây dựng Việt Nam giàu mạnh để đóng góp cho hòa bình thịnh vượng thế giới, đó là động lực chính cho từng con người Việt Nam ta. Ta truyền dạy cái ước mơ này cho nhiều đời, cho con cháu ta. Nhưng mà khi bước vào làm việc trong công việc, trong công sở, trong công ty, trong mọi môi trường hãng xưởng gì cũng vậy, mà dù ta đứng ở bất cứ vị trí nào, dù ta đứng ở vị trí tổng giám đốc,

[34:26]hoặc là ta chỉ là vị trí của một cái người vệ sinh quét dọn thì hãy nhớ một câu này: thật sự ta vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa.

[34:38]Nhiều khi tự không biết. Thì bất cứ ở lĩnh vực nào, dù là ta cái phước của ta chỉ làm một việc hèn mọn nhất, nhưng mà trong tâm ta có hai điều bằng với tất cả mọi vĩ nhân. Một là ước mơ xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh để xây dựng thế giới. Hai là khi làm việc gì ta luôn luôn tâm tâm niệm niệm: ta vẫn còn có thể cố gắng làm tốt hơn nữa. Ta chỉ cần có hai cái đó thôi thì một người hèn mọn nhất cũng bằng một người vĩ nhân. Mà nếu một cái người đại gia sang trọng mà không có hai điều đó trong tâm hồn thì thật sự thì cái người đại gia đó vẫn là một người rất tầm thường. Vì họ có phước đời trước, giờ họ làm đại gia,

[35:24]nhưng mà trong tâm họ không có cái ước mơ xây dựng Việt Nam giàu mạnh để xây dựng thế giới, trong tâm họ không có cái tâm nguyện là có thể phục vụ cuộc đời tốt hơn nữa thì thật sự bây giờ họ chỉ đang hưởng phước của quá khứ, chứ thật ra họ là người rất tầm thường. Còn nếu một người quét dọn thôi, quét dọn vệ sinh thôi trong cái công ty, ví dụ một cái hãng nào văn phòng thuê mình vào làm quét dọn, nhưng trong lòng mình có hai điều đó: ước mơ xây dựng Việt Nam và thế giới, làm việc gì vẫn cố gắng làm có thể tốt hơn nữa. Như vậy thôi thì cái người này vẫn vĩ đại hơn cái người đại gia, đúng không ạ?

[36:02]Đúng như vậy. Do đó thì người Việt Nam ta không được thiếu hai điều này. Nếu chúng ta muốn hoàn thiện mình và xây dựng Việt Nam lại, đưa Việt Nam, cùng nhau đưa Việt Nam vượt qua cái giai đoạn khó khăn sắp tới, ta phải có hai điều này. Tất cả chúng ta phải có hai điều này, không bao giờ được thỏa mãn với những điều mình vừa làm được, mà phải nghĩ rằng trong cái điều mình vừa làm được vẫn còn có khiếm khuyết, mà ta thật sự vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa. Ví dụ như có người học sinh, sinh viên, hỏi gặp người sinh viên hỏi anh học ngành gì? Nói: "Dạ ngành cơ khí chế tạo." "Anh học xong anh làm gì?" Nói:

[36:47]"Dạ để kiếm việc làm ở một cái công ty nào mà về ngành cơ khí." Nói: "Để làm chi?" "Dạ để có lương đủ sống rồi mua máy Trung Quốc về xài." Chúng ta nghe có thấy buồn không? Tức là mình học cơ khí chế tạo nhưng mà chỉ mong là đi làm có lương để mà mua máy Trung Quốc về xài, mình không có cái bản lĩnh chế tạo. Và chính vì đó mình thua người ta. Mình thua người ta chỉ nhiêu đó thôi. Tức là ngay khi mà mình ước mơ chỉ làm sao các nước sắm... chế tạo đồ cho ngon để mình mua về xài cho sang thì đó là tư tưởng của kẻ nô lệ. Mà nếu cả đất nước ta ai cũng nghĩ như vậy thì ta cứ yên trí rằng Việt Nam sẽ là nô lệ của các nước khác.

[37:32]Tức là mong người ta chế đồ cho tốt để mình xài. Như cái điện thoại di động hôm nay mình cứ coi hãng này mai coi hãng kia, rồi chiếc xe máy mới ra mình cứ rình coi hãng này hãng kia xe nào tốt mình có tiền là mua, rồi bán xe cũ đi mua xe mới về, điện thoại bán đi mua điện thoại khác về, là cứ tối ngày cứ chờ để xem các hãng trên thế giới chế được cái máy nào ngon ngon mà mình có túi tiền rồi mình sẽ đổi, mình sẽ xài thì xin thưa mình đang góp phần làm cho đất nước mình trở thành nô lệ. Chỉ khi nào khi ta cầm một cái điện thoại di động của một nước ngoài, nó gọi là smartphone phải không, điện thoại thông minh, ta ngồi ta suy nghĩ thế này:

[38:09]chừng nào Việt Nam mình có thể chế tạo một cái máy hay hơn thế này? Thì người đó mới là những người mà kéo Việt Nam ra khỏi thân phận nô lệ. Ở đây có mấy người suy nghĩ như vậy? Ví dụ khi ta leo lên chiếc xe Honda, ta chạy Air Blade gì đó, Lead rồi gì... cái gì? Cái gì nhiều quá thầy... gì SH à SH rồi gì đó đại khái. Thì ta cảm thấy vui vẻ, thỏa mãn là ồ xe mình mới mua ngon, xe xịn sô-đô, nhưng hãy suy nghĩ chừng nào ta có thể chế được một chiếc hay hơn chiếc này? Hãy suy nghĩ như vậy. Thì đó mới là những người mà kéo Việt Nam ra khỏi thân phận nô lệ. Còn mình đi mua đồ nước ngoài về xài rồi hả hê,

[38:48]thỏa mãn thì đó là những người góp phần làm cho Việt Nam tiếp tục làm người nô lệ. Ở đây mấy người muốn cho Việt Nam mãi mãi là nô lệ, đâu giơ tay lên thầy coi? Xài đồ sướng là thôi, không nghĩ gì nữa. Có ông sư giơ tay lên. Còn người nào nghĩ rằng khi mà cầm một món đồ tốt của nước ngoài, lòng mình cháy bỏng cái khát khao là sau này Việt Nam mình phải chế tốt hơn như vậy nữa, ai giơ tay lên? Có một bà già giơ tay lên. Dạ. Có một lần, hồi đó thật ra là chính Thượng tọa trụ trì ở đây chứ không đâu. Lúc bắt đầu Việt Nam mình có mở cửa để đi qua Ấn Độ học lấy tiến sĩ, qua học Phật giáo đó, lấy tiến sĩ Phật học, thì Thượng tọa trụ trì ở đây thấy

[39:33]chúng tôi cũng là người hơi lanh lợi, cái mới khuyên chúng tôi là nói: "Thôi thầy đi Ấn Độ học lấy bằng tiến sĩ đi." Chúng tôi trả lời: "Thật ra thì con thấy Phật giáo Việt Nam giỏi hơn Phật giáo Ấn Độ. Tại vì Phật giáo Ấn Độ điêu tàn rồi, Hồi giáo nó diệt mất tiêu hết trơn rồi. Vào thế kỷ thứ 13, đốt sạch chùa, giết sạch Tăng Ni rồi, Phật giáo Ấn Độ đâu còn đâu. Mà chính Việt Nam mình Phật giáo mới mạnh." Thì chúng tôi trả lời như vậy. Mà thật ra bây giờ mới nghĩ đi nghĩ lại, nếu mà có bao nhiêu điều để Việt Nam mình tự hào với thế giới, thật sự giờ chỉ có Phật giáo thôi nha. Thật ra Phật giáo mình tính ra là mình mạnh, so với trên thế giới mình mạnh.

[40:14]Mình còn nhiều người tu, nhiều người xuất gia, ăn chay, nhiều Phật tử mộ đạo, tính ra mình vẫn đó là một cái thế mạnh. Còn nhiều cái khác mình thua dữ lắm, nhiều cái khác mình thua. Thôi thì những cái nào mình thua mình sẽ gắng vượt lên, còn cái nào mình đang mạnh mình vẫn tiếp tục phải phải phát huy. Và vì vậy những người đệ tử Phật vẫn phải hết sức tinh tấn tu hành và truyền Pháp, được không ạ? Nha! Vì điều này chính là cái thế mạnh của Việt Nam mình, ta phải tiếp tục phát huy, tinh tấn hơn nữa, tu tập nhiều hơn nữa, còn những điều khác ta phải cố gắng rất nhiều. Bây giờ có bao giờ, ví dụ ta vừa nghe nói là

[40:53]Nga hay Mỹ tổ chức du lịch không gian, tức là một tỷ phú nào đó họ được bay lên phi thuyền bay ra ngoài quỹ đạo, họ sống đó mấy tiếng đồng hồ hay là một, hai ngày đó bay vòng vòng quỹ đạo Trái Đất rồi đi xuống lại, tốn không biết bao nhiêu triệu đô đó, rồi ta nghĩ gì? Ta nghĩ gì? Khi nghe câu chuyện đó ta nghĩ gì? Ta nghĩ sau này mình sẽ làm triệu phú đô la, có tiền để mình đóng vô đó để mình được đi một chuyến du lịch, phải không ạ? Đúng không? Chứ nghĩ làm sao? Bữa nay khôn rồi nha. Ta nghĩ sao? Ta mới chính là người chế ra phi thuyền, phải không? Chế ra đĩa bay để mà chở khách đi du lịch, chứ không phải ta đóng tiền đi du lịch với ai hết.

[41:34]Phải nghĩ như vậy, phải ước mơ như vậy mới được. Đó, là người Việt Nam như vậy ta mới thoát khỏi cái thân phận nô lệ. Nên vì vậy, kể từ bây giờ, mỗi khi leo lên một chiếc xe hơi sang trọng, mỗi khi cưỡi lên một chiếc xe máy đắt tiền, mỗi khi cầm một cái điện thoại smartphone, ta hãy ngậm ngùi, lo lắng, băn khoăn, trăn trở và ước mơ nha, chứ đừng có hả hê, đừng có tự mãn nha. Cái thái độ đó đã quá sai, vì thái độ đó đã làm cho nước ta trở thành nô lệ từ từ mà ta không hay. Nên bây giờ phải thay đổi điều đó ha và phải làm tốt hơn. Bây giờ ta sẽ nói vài điều: lý do nào mà các nền kinh tế cứ thi đua nhau mà sụp đổ?

[42:21]Mới ban đầu thì ta thấy là cái khủng hoảng kinh tế giống như nó có chu kỳ, là lúc thì nó lên, lúc thì nó xuống. Nhưng sự thực không phải nó có chu kỳ, nó có nguyên nhân. Nguyên nhân nên tới lúc phải sụp, nguyên nhân có lúc nó phải tiến. Nhưng bây giờ nó không phải lên xuống nữa mà nó sụp luôn, đổ vỡ cả một quốc gia luôn. Lý do? Nhớ nghen, các nhà kinh tế học thì cứ viện dẫn lý do này, viện dẫn lý do kia, nhưng ta nhìn trên con mắt của Đạo Phật ta thấy một lý do rất rõ thôi: là con người ta đã hưởng nhiều hơn cái phước mà mình có. Đó là nguyên nhân của mọi sự sụp đổ. Ta hưởng nhiều hơn cái phước của mình có nghĩa là sao?

[43:00]Là ta thu nhỏ lại nơi một cá nhân ta tìm hiểu. Ví dụ như cái phước ta không nhiều, mỗi tháng thu nhập ta chỉ có hai triệu đồng, nhưng mà cái tiêu xài của ta, ta xài tới ba triệu đồng, thì cái một triệu đó ở đâu ra? Ta phải vay, phải không? Ta phải vay, ta phải hứa hẹn này kia nọ, rồi có người nào đó họ cho ta mượn. Nhưng mà được bao lâu? Bất quá vài năm thôi. Ta không còn khả năng chi trả thì đến lúc làm sao? Họ phải bắt ta ở tù hoặc là siết nhà ta, ta phải ra đường ta ở. Thì đó là tới lúc sụp đổ, vì cả một thời gian rất dài ta đã hưởng nhiều hơn cái phước mà mình có. Bây giờ suy lên bình diện lớn quốc gia cũng vậy.

[43:42]Các quốc gia mà tới lúc sụp đổ có nghĩa là họ đã cho dân họ thụ hưởng nhiều hơn cái phước mà người dân họ có. Thế nào là chính phủ đã cho dân thụ hưởng nhiều hơn cái phước mà người dân có? Thế nào? Là tại mấy cái ông Quốc hội á, mấy ông chính phủ á, mấy ông mà bầu lấy phiếu á. Là sao? Những cái ông mà chính khách khi đi ra ứng cử đều hứa hẹn với dân là sẽ nâng cao đời sống của dân, phải không? Không có thất nghiệp, y tế sẽ phục vụ tốt hơn, trường học sẽ tốt hơn. Có đúng không ạ? Mấy ông đều hứa như vậy hết. Và vì hứa như vậy dân bầu. Nhưng mà nếu trong nhiệm kỳ ổng không làm được thì nhiệm kỳ sau làm sao?

[44:29]Dân không bầu nữa. Và để làm sao nhiệm kỳ sau vẫn được bầu nữa, nên trong nhiệm kỳ này mấy ổng cố gắng thực hiện lời hứa là: xây dựng bệnh viện tốt hơn, trường học khang trang hơn, đường sá rộng hơn, mọi cái tiện ích về cuộc sống đầy đủ hơn, điện cung cấp nhiều hơn, khí đốt nhiều hơn, và tất cả mọi cái nâng cao đời sống lên. Như vậy có phải là dân thụ hưởng nhiều hơn không ạ? Dân thụ hưởng nhiều hơn nhưng mà phước dân đủ chưa? Không biết! Mà thường là chưa đủ. Thường những đất nước đó, họ chưa tin nhân quả, họ không có cái ý thức là cố gắng làm phước, mà cứ muốn cho đời mình sung sướng bằng cách là ép các

[45:14]chính khách, các nhà lãnh đạo quốc gia phải phục vụ họ tốt hơn, nhưng mà chính người dân thì không biết làm phước. Đó là nguyên nhân: thụ hưởng nhiều mà phước ít, đến lúc nào đó tiền để mà chi ra không đủ nữa. Tại vì muốn đầu tư vào xây dựng đường sá cho nhiều, trường học, bệnh viện, mọi thứ điện nước tốt hết thì cái công quỹ phải bỏ ra mà chi. Chi không đủ, bắt đầu phải làm sao? Vay nước khác, đi vay rồi hứa hẹn, thì các nước khác mà họ dư tiền họ cho vay. Cho vay nhưng mà bao nhiêu năm phải trả? Tới chừng không trả, họ không cho vay nữa và tiền trong nước không đủ xoay xở vì người dân không có phước.

[45:54]Người dân không có phước nên họ làm ra không có tiền để đóng thuế cho đủ, cái thuế lấy vô cho cái công quỹ không có nhiều, mà tiền cứ phải đầu tư đầu này, đầu tư cái đầu kia nhiều quá, nên đến lúc mà ngân quỹ thiếu, in tiền nữa thì lạm phát, chi thì không mượn nữa không ai cho và tuyên bố phá sản tài chánh. Dùng cái chữ chỉ là phá sản tài chánh, nhưng phải hiểu là cả đất nước sụp đổ luôn. Chỉ bởi vì chính phủ đã cho dân thụ hưởng nhiều hơn là phước của dân có. Mà lý do vì sao? Vì chạy theo cái lá phiếu bầu. Cho nên ta thấy cái gì nó cũng có mặt trái của nó. Hồi xưa, thời chế độ quân chủ phong kiến,

[46:34]quyền hành tập trung trong một tay ông vua, thì gặp ông vua ổng ác cái là dân khổ, cho nên tức quá người ta đứng lên người ta lật đổ, tạo thành chế độ dân chủ là người lãnh đạo là dân, dân sẽ bầu cái người mà họ chọn, người đó thay dân mà lãnh đạo đất nước. Tưởng là hay, nhưng bây giờ nó sinh ra tình trạng đó đó. Vì họ tìm kiếm lá phiếu của dân, họ phải lấy lòng dân, họ tìm cách cho dân thụ hưởng nhiều hơn cái phước của dân có, đất nước sụp luôn. Ta thấy thật ra chả chế độ nào tốt cả, mà chế độ nào tốt là do đâu? Quân chủ cũng chẳng tốt mà nói thẳng dân chủ cũng chẳng tốt. Cái nào chủ mới tốt?

[47:17]Phước chủ thì mới tốt.

[47:24]Chừng nào mà toàn dân biết làm phước, vua biết làm phước, quan biết làm phước, cả đất nước đó sẽ ấm êm, hòa bình, thịnh vượng. Tại cái người lãnh đạo họ biết làm phước, họ có ăn hiếp dân không? Họ không, họ lo cho dân. Mà dân biết làm phước thì họ từng người, từng người là thành công hết. Nương theo cái phước của dân mà cái người lãnh đạo họ lãnh đạo đất nước họ đi lên rất là dễ. Còn dân không có phước mà người lãnh đạo cứ loay hoay tìm cách để phục vụ dân, phục vụ không được, nó vỡ chỗ này, nó bể chỗ kia tùm lum hết. Nên đó là lý do mà nền kinh tế của các quốc gia lần lượt sụp đổ. Trung Quốc thì không sao,

[48:05]À, trong lúc mà cả thế giới lao đao khốn đốn hết, Trung Quốc tỉnh queo. Dự trữ công quỹ nhiều nghìn tỷ đô la, cho Mỹ mượn lại luôn. Tại sao? Tại vì Trung Quốc không có chuyện mà bầu phiếu, không có hứa hẹn, không hứa phục vụ dân gì hết trơn á. Và hơn 1 tỷ người của họ, họ bắt buộc phải lao động vất vả để mà nhà nước thu được cái thuế, lấy cái thuế đó trở thành công quỹ, mà họ xây dựng quốc phòng, xây dựng đầu tư thế này, đầu tư thế kia, họ vượt lên trên liền, dân không đòi hỏi được. Nên vì vậy là dân phước ít thì để cho phước ít, khổ thì cứ khổ. Người ta qua Trung Quốc ta sẽ thấy một vài đại gia

[48:55]mà tỷ phú thế giới, nhưng mà rất đông người dân nghèo khổ cực kỳ luôn, nhà không đủ ở, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc. Tiền lương rất rẻ, tiền lương rất rẻ, rất thấp. Vì sao vậy? Vì ta thấy đồ Trung Quốc bán ra rẻ hay mắc? Cực rẻ. Nghĩa là họ trả lương bên đó là rẻ hay mắc? Rẻ rề. Mà nếu trả lương rẻ như vậy thì đời sống công nhân sướng hay khổ? Khổ. Họ ép dân khổ để họ bán được cái sản phẩm rẻ mà cạnh tranh với khắp thế giới. Họ thu lại được rất nhiều ngoại tệ. Việt Nam mình vừa mới mua hàng của Trung Quốc nhập siêu 12 tỷ đô la, ngoại tệ của nước mình chạy tuốt qua Trung Quốc hết luôn. Vì sao?

[49:35]Vì hàng Trung Quốc quá rẻ. Mà vì sao hàng Trung Quốc quá rẻ? Tại họ ép cái lương công nhân quá thấp, tức là họ không cho dân thụ hưởng, để mà họ được cái lợi về kinh tế với thế giới, thì điều đó làm cho ta cũng rất là ray rứt. Một chính sách như vậy ta cũng ray rứt. Nhưng mà nhà nước được thế rất là mạnh, lấy được rất nhiều cái thế lực và tiền bạc ngoại tệ đem về. Cũng là một cái cực đoan khác phải không? Nó là một cực đoan khác. Còn bên Âu Châu cứ mãi lo phục vụ cho dân đến nỗi mà thiếu tiền, thiếu nợ rồi sụp đổ kinh tế luôn, nó cũng là một cực đoan khác. Nên ta thấy hai cái mô hình hai cực đoan khác nhau,

[50:13]một bên là Trung Quốc ép trả lương công nhân thật rẻ để mà được cái cái lợi thế về kinh tế với thế giới, một bên là cứ lo phục vụ dân, trả lương cho cao, phục vụ nhà cửa, đường xá để rồi kinh tế cũng sụp đổ luôn. Thế giới hiện nay đi trên hai cực đoan đó. Vậy Việt Nam ta đi con đường nào? Việt Nam ta sẽ khôn ngoan đi con đường trung dung. Liệu cơm gắp mắm, liệu phước của dân tới đâu mà nhà nước sẽ phục vụ tới đó, chớ nhà nước chớ khờ dại mà cứ đầu tư nhiều gọi là phục vụ đời sống cho dân, chết liền. Nên vừa rồi, sáng hôm nay vậy, báo có đăng tin là nhà nước bắt đầu siết chặt, hạn chế lại những đầu tư công,

[50:59]không đổ tiền ra để làm công trình này, công trình kia nữa, nghĩa là chấp nhận đời sống dân cực hơn, nhưng mà để bảo vệ cái tài chánh quốc gia lại. Bây giờ, mưa xuống ngập đường, ngập xá, ta hãy làm sao? Hãy vui vẻ lội nước mà đi, vì nhà nước không có xây cống nữa để tiết kiệm lại.

[51:18]Bây giờ, điện chưa kịp có, ta cứ vui vẻ thắp đèn dầu, vì nhà nước chưa thể đầu tư gấp được những công trình điện, những công trình phát điện thủy điện hay là nhà máy điện hạt nhân chưa kịp, ta cứ vui vẻ mà sống như là cha ông mình đã sống, hổng sao cả, vẫn sống và vẫn yêu đời, vẫn hát, "Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui." Vâng, hổng sao hết ha. Và chính vì ta không gây sức ép lên nhà nước, nên nhà nước mới bình tĩnh lại mà liệu cơm gắp mắm, phước ta tới đâu thì ta phát triển tới đó, phước chưa đủ thì dừng lại để tích lũy, và cái quan trọng là toàn dân phải làm phước, toàn dân phải làm phước. Chớ không phải là ngồi đó mà bắt nhà nước phải phục vụ mình,

[52:06]mỗi lần mà đường nghẹt cứ lên chửi quá chừng chửi, trong khi mà ai làm nghẹt? Ai làm nghẹt? Thứ nhất là mưa làm nghẹt, thứ hai dân ta đổ rác xuống cống lấp hết miệng cống làm nghẹt, thứ ba là gì nữa? Thứ ba là tại cống nó nhỏ nên nó nghẹt.

[52:28]Mưa lớn, cống nhỏ, người vất rác, vân vân nhiều thứ. Nói chung là phước ta chưa đủ nên đường ngập nha, phước ta chưa đủ nên điện cúp, ta cứ nghĩ như vậy mà ta cứ sống vui, không gây sức ép nhà nước để nhà nước bình tĩnh mà tính toán lại cái bài toán kinh tế của quốc gia. Như vậy đó là cái lối sống khôn ngoan, lạc quan, yêu đời và gọi là cùng xây dựng đất nước, đó là một cái nguyên nhân. Cái nguyên nhân nữa là tham nhũng làm cho đất nước cũng cũng sụp đổ. Tham nhũng là sao? Tham nhũng thì nhiều, nhiều dạng lắm. Thầy thì cũng chưa tham nhũng hối lộ hồi nào nên thầy cũng chưa biết nó làm sao. Tham nhũng là người ta chi tiền để lách luật pháp của quốc gia.

[53:22]Ví dụ có tội, người ta chi tiền để thoát tội, rồi ví dụ như người ta không xứng đáng để vào cái chức đó nhưng người ta chạy tiền người ta mua để vào được cái chức đó. Thì những đồng tiền mà nó chạy vòng vòng để tham nhũng như vậy nó có vô được sổ sách của thuế má nhà nước không? Không. Nó chạy đi đâu? Nó chạy túi tư không, mà số tiền đó lớn hay nhỏ? Lớn vô cùng. Khi mà tham nhũng đều khắp như vậy thì cái số tiền nó rất là lớn mà nó chạy ngoài ngân sách nhà nước, chạy ngoài cái sự kiểm toán của nhà nước, chạy ngoài cái sổ sách thuế má nên nhà nước thất thu thuế rất nhiều vì tham nhũng. Ví dụ như nếu một doanh nghiệp họ khai báo đúng thì nhà nước sẽ

[54:01]lấy được một khoản thuế lớn, nhưng vì họ có sự thông đồng, cho nên là họ lách thế nào đó cái họ đóng khoản thuế nhỏ, phần tiền kia họ chi cho cái nhân viên phòng thuế, ví dụ vậy. Thì như vậy nhà nước thất thu mà tiền thì nằm ngoài nhà nước chạy vào tay các quan chức. Cho nên các quan chức mà tham nhũng thì sẽ có rất nhiều tiền, còn cái quan chức mà không tham nhũng thì sẽ không ai cho làm quan chức nữa, bè phái đánh đuổi nhau. Đây là một cái tệ mà từ hồi xưa như vậy. Ta nhớ như vậy các triều đại ngày xưa đều giống như vậy. Tới cái thời mà suy á bắt đầu là mua quan bán chức, tới bằng bè phái kết rồi bao vây vua luôn.

[54:40]Tức là ông vua ngồi đó bó tay không làm gì được, mà triều thần từng phe, từng nhóm khuynh loát hết, rồi mua quan bán chức mà ta nhớ không bao lâu thì triều đại đó sụp đổ. Đây là điều mà nhà nước phải lo. Nhà nước cũng phải quyết mà ngăn chặn cái tệ này, cái tệ mà tham nhũng, mua quan, bán chức, vì những dấu hiệu đó đều là dấu hiệu của một sự suy sụp. Cái vận nó hết, cái phước nó sẽ hết. Nên vì vậy mà nhà nước phải hết sức chống tham nhũng thứ này, để cho đồng tiền nó chạy vô trong lại trong ngân sách của nhà nước, chứ không có để mà tham nhũng rồi tiền nó chạy ra ngoài túi tư. Và nhà nước cứ bị mất công quỹ,

[55:21]không có tiền, không có tiền nên phải in tiền, mà in tiền thì sao? Lạm phát, giá cả tăng lên. Nên cuối cùng chính những người tham nhũng đã làm cho giá cả tăng, vì tiền nó chạy ra bên ngoài. Tiền nhà nước không có phải in, thầy nhắc lại cái quy trình này. Tham nhũng làm cho tiền nó chạy ra bên ngoài sổ sách nhà nước, nhà nước không có đưa vào ngân sách được, không thu vào ngân sách được, và khi chi ra thiếu buộc phải in thêm tiền, mà in thêm tiền tức là lạm phát, mà lạm phát thì làm cho giá cả tăng cao. Một lít gạo tăng hơn lúc trước, một cân thịt tăng hơn lúc trước, ký đậu hũ tăng hơn lúc trước, nước mắm tăng hơn,

[56:02]tiền xe tăng hơn, tiền học, tiền trường tăng hơn, và người dân khốn khổ hơn. Như vậy ta kết luận điều gì? Một người tham nhũng họ không phải là chỉ thu lợi cho cá nhân họ đâu, mà họ làm khổ toàn đất nước này, họ làm cho vật giá tăng cao, nhớ như vậy. Mỗi một người tham nhũng là một người góp phần làm cho giá cả leo thang. Vì vậy, toàn dân phải làm sao? Chống tham nhũng, quyết tâm chống tham nhũng,

[56:33]mà nhà nước cũng phải hết sức là quyết tâm. Bởi vì khi người ta đã tham nhũng rồi, họ có bè, có phái, có chân, có rết, có gốc, có rễ, họ bảo vệ lẫn nhau. Nó thành một bức tường thành không ai xâm nhập vô được. Nhưng mà nếu bức tường thành đó thì không xâm nhập được, nhưng mà đất nước sẽ sụp đổ. Cho nên vì vậy, tường thành gì thì tường thành vẫn phải đánh cho vỡ để đem lại sự trong sạch, trong sáng cho bộ máy công quyền để mà người dân tin tưởng. Thầy nói như vậy không biết nhà nước có giận không biết. Ở đây có ai làm nhà nước thì đừng có giận thầy nha. Ừ. Một điều nữa mà làm cho cái nền kinh tế đi xuống nữa là từng

[57:15]người không ráng làm việc, nên làm việc không hiệu quả; từng cái doanh nghiệp làm việc không hiệu quả, kém sức cạnh tranh. Nghĩa là khi một công ty nước ngoài tới là công ty của Việt Nam phải rút chân liền, làm không lại người ta. Cái cách mình phục vụ không bằng người ta. Cái dịch vụ mình đưa ra không tốt như người ta. Thế là người Việt Nam mình thua. Cứ bây giờ ta thấy tại sao trường quốc tế cứ mở nhiều, rồi người ta cứ đẩy con em người ta vô học trường quốc tế? Tại sao vậy? Vì những người giàu họ cứ nghĩ rằng trường quốc tế dạy tốt hơn trường Việt Nam, có đúng không ạ? Cũng gần đúng chứ không phải không.

[57:53]Tại vì nhiều cái trường Việt Nam á là thầy không biết là dạy giỏi hay dạy dở, mà có một cái người Phật tử kể với thầy, nói: "Dạ, con con học lớp 1 mà con cân cái ba lô của nó đi học là hai chục ký." Thầy không hiểu.

[58:10]Hồi xưa thầy đi học lớp 1 thì chỉ có một cuốn tập và một cây viết chì. Lớn lên thầy vẫn làm giảng sư được. Còn bây giờ, nó lớp 1 mà cái ba lô nó hai chục ký, thì thầy không biết lớn lên nó làm cái gì, không biết có làm giảng sư được không, biết nữa. Không biết. Phải xét lại, học cái kiểu gì vậy? Học kiểu gì mà nó nặng đến như vậy, mà có hiệu quả không? Rồi thầy nghe những người giàu đổ xô cho con mình đi du học nước ngoài, còn thấp hơn thì đẩy vô trường quốc tế. Và như vậy ta thấy rằng ví dụ chỉ trong môi trường giáo dục thôi, cái sự cạnh tranh ta đã không lại nước ngoài. Nước ngoài họ đặt chân vào trong nước ta, họ cạnh tranh với ta, ta thua luôn.

[58:49]Trong nước mình đã thua rồi, đừng nói tới nước ngoài nữa, rồi ra ngoài đi học hết để hy vọng có một nền giáo dục tốt hơn. Tại sao vậy? Tại vì có phải là các giáo viên, các giáo sư ta dạy dở không? Cũng đúng chứ không phải không đâu. Dạy không bằng nước ngoài thì người ta mới đi qua chỗ khác người ta học. Nếu giáo sư mình dạy tốt hơn, thì người ta ở lại trong nước người ta học. Đúng không ạ? Phải nói thẳng. Rồi nói bây giờ tại sao một bộ phim Việt Nam dở hơn bộ phim nước ngoài? Mổ xẻ cho ra không tự ái. Tại sao một bộ phim Việt Nam dở hơn một bộ phim nước ngoài? Vì thứ nhất, kịch bản ta dở; thứ hai, đạo diễn ta dở;

[59:27]thứ ba, diễn viên ta dở. Mà tại sao ta dở? Tại sao ta dở? Trong khi ta cứ nói người Việt Nam mình thông minh, ví dụ như Giáo sư Ngô Bảo Châu và ta được giải thưởng nhất quốc tế, giống như là giải Nobel toán á. Nhớ nha, giải Nobel không có toán. Cái ông Nobel ngày xưa ổng lập nhiều giải nhưng ổng ổng ghét toán, ổng không lập giải Nobel toán, nên không có giải Nobel toán. Thì cái giải của Giáo sư Ngô Bảo Châu đoạt được cũng gần giống như là Nobel toán á. Thì ta cũng thông minh lắm chứ không phải không. Và học sinh Việt Nam ta đi học các trường trên thế giới là luôn luôn chiếm đầu bảng. Vừa rồi Úc mới đăng tin một học sinh Việt Nam gốc Việt đậu tú tài thủ khoa bên Úc.

[1:00:08]Ta không hề kém thông minh, nhưng tại sao ta có một kịch bản dở, có một ông đạo diễn dở và có một dàn diễn viên dở? Tại sao? Thứ nhất là tại sao kịch bản dở? Kịch bản dở là tại vì cái người viết kịch bản dở, nghĩ không ra. Cái người đó dở mới viết ra cái kịch bản dở. Mà tại sao người đó viết kịch bản dở? Nhớ một điều thế này: vì tâm hồn người đó cạn cợt, chứ không phải người đó kém thông minh đâu. Lo ăn, lo chơi, không sống cao thượng, không bao giờ có một tác phẩm tốt từ một con người tầm thường cả. Có một lần có một người Phật tử đó đến kể với thầy nghe, thầy thì thầy không có rành trong cái giới nghệ sĩ, cái người Phật tử đó họ nói:

[1:00:52]"Dạ, chồng con chơi trong cái giới nghệ sĩ, cho nên con biết là giới nghệ sĩ Việt Nam thường ăn chơi sa đọa." Thầy nói: "Thầy nhìn trên gương mặt thầy có thấy điều đó." Khi mà khi mà quay một bộ phim thoáng qua, chứ thầy cũng không coi, thầy nhìn gương mặt những người đó thì nói những người này ăn chơi sa đọa, phước mất á. Họ không có phước, vì họ hễ họ gắn cái mác nghệ sĩ là họ đổ vào ăn chơi, họ không biết tu dưỡng. Cho nên chính những con người đó không bao giờ tạo ra một tác phẩm tốt được, vì tâm hồn họ cạn và tầm thường quá, ăn chơi sa đọa. Rồi có một lần thầy nói có một cái ca sĩ nào giọng hay quá mà sao không nổi

[1:01:30]tiếng, thì một Phật tử nói với thầy muốn nổi tiếng là phải được một ông bầu lăng xê, mà muốn được ông bầu lăng xê thì phải ăn ở đồng tính với ổng. Toàn là như vậy. Nghĩa là giới nghệ sĩ mình đi trong cái sa đọa thì làm sao mình có những tác phẩm lớn được? Cho nên ta không có kịch bản hay, bởi vì cái người viết kịch bản tâm hồn họ cạn quá, không phải là họ kém thông minh đâu, họ mải lo việc tầm thường quá. Giờ tới ông đạo diễn. Ta thường hay nghe kể chuyện đạo diễn mà lạm dụng tình dục diễn viên chưa? Phải cho ổng ăn nằm, ổng mới cho đóng vai chánh, không, không cho đóng, đúng không ạ? Ta nghe chuyện như vậy chưa?

[1:02:06]Nghe những chuyện rất đau lòng. Và nếu cái ông đạo diễn như vậy, ổng có bao giờ đạo diễn được một bộ phim hay không? Cái tâm hồn cạn cợt quá. Ví dụ thế này, ví dụ như cái khúc đó nó chưa hay, nhưng ông đạo diễn ổng thấy: "À, vậy được rồi, thôi cho qua khúc khác." Nhưng không ngờ khúc đó không hay, khúc đó đem ra cạnh tranh với phim nước ngoài đã thua, nhưng ổng nhìn không ra, ổng vẫn hài lòng: "Được rồi." Cái mà ổng cho là "Được rồi" là cái ổng thua hẳn quốc tế luôn, ta không cạnh tranh được. Rồi diễn viên cũng vậy, tới cái lúc đó là phải căm phẫn, thì mới sừng sừng cái mặt lên cái ổng nói: "Được rồi, đi qua cảnh khác", bắt đầu cười.

[1:02:41]Trong khi cái sừng sừng lên nó chưa đủ căm phẫn ở trong chiều sâu diễn tả, diễn xuất, nhưng mà ông đạo diễn: "Được rồi", diễn viên cũng cảm thấy: "Được rồi". Nhưng khi đưa ra nước ngoài, so với cái căm phẫn, cái diễn xuất căm phẫn của một diễn viên nước ngoài, ta thua xa. Thế là ta không cạnh tranh được. Và trên mọi lĩnh vực, ta đều không cạnh tranh được. Thế là nền kinh tế ta đi xuống luôn, cứ phải làm nô lệ. Khi ta kém hơn người thì ta phải nô lệ làm đầy tớ cho người, đúng không ạ? Đó là nguyên nhân. Và vì sao vậy? Vì từng người ta không cố gắng để tốt hơn nữa. Từng người ta không lấy kính hiển vi soi lên một ngàn lần để thấy

[1:03:20]cái dở của mình, ta không cạnh tranh nổi với nước ngoài. Cho nên bây giờ vậy, phải làm lại. Mỗi người chúng ta phải soi kính hiển vi lên một ngàn lần để thấy cái dở của mình, và lúc nào cũng biết rằng mình vẫn còn có thể làm tốt hơn nữa. Phải như vậy thì từng người, từng người mới thay đổi và cả đất nước này mới thay đổi được. Thầy nói như vậy, không biết mọi người có tự ái không? Nói như vậy nghe sẽ tự ái đó, nhưng mà đành phải nói, ta phải nói thật để ta thay đổi, chứ không tự mãn, tự khen mình giỏi, riết giỏi riết mà làm gì ra người ta cũng chê. Nội Trung Quốc ở gần mình thôi, họ chế cái cục loa chút xíu gắn USB

[1:03:59]vô nghe nhạc hay luôn cả một dàn âm thanh mắc tiền phải không? Ta mua một, hai trăm ngàn cái loa bé xíu, gắn USB vô là nghe nhạc mát trời mây, khỏi cần mua cái dàn tốn kém mấy ngàn đô. Vậy thôi, chỉ chút xíu, mà Việt Nam ta làm được cái đó không? Phải làm cho được, phải làm cho được. Bà già hồi nãy bả còn nói là bả làm được, hứa sẽ làm được. Hồi nãy giơ tay á, bả hứa giơ tay là hứa sẽ làm được, huống hồ là mọi người. Nên từng người trong chúng ta, từng doanh nghiệp, từng người trẻ tuổi, phải ước mơ làm tốt hơn những điều mà Trung Quốc đã làm. Nha, chứ không có được mà chỉ hả hê khi xài cái sản phẩm của nước

[1:04:35]ngoài, không được như vậy, không được phép như vậy nữa. Rồi một cái nguyên nhân để làm cho ta sụp đổ nữa là là tiền ngân quỹ, ngân sách bị sử dụng không có hiệu quả. Thì cái này lỗi là lỗi của người lãnh đạo mà các nước đều bị như vậy. Nghĩa là khi tiền thuế do dân đóng góp để phục vụ lợi ích của dân, đó là cái biển mà nhà nước đã trưng ra ở khắp nơi, người dân phải đóng thuế, và đóng thuế để xây dựng đất nước, đó là cái phước, nhưng mà cái người mà có quyền xài cái tiền thuế đó, đầu tư đầu này, đầu tư đầu kia, đầu tư cho tốt á, mới là quan trọng. Làm sao đừng để mất hiệu quả. Và bộ máy nhà nước cũng phải tinh gọn để lương cái người công chức được cao

[1:05:20]hơn, và họ yên tâm phục vụ, lương thấp quá buộc lòng họ phải tham nhũng. Nên vừa rồi thầy nghe nói là có thử nghiệm là bỏ Hội đồng nhân dân cấp quận, thầy rất là vui, nhưng mà chưa vui lắm, vì đáng lẽ phải bỏ luôn cấp xã. Và đáng lẽ bỏ luôn cấp tỉnh. Nghe thầy nói chắc hơi kỳ, thật sự bây giờ ta chỉ cần Quốc hội là đủ. Vì sao vậy? Vì với cái thời đại thông tin như hiện nay á, ta nằm ở Hà Nội mà ta biết luôn tới tỉnh Cà Mau, tới cái xã đó đang xảy ra chuyện gì. Máy bay bay cái vèo từ trong ra ngoài trong mấy tiếng đồng hồ ra tới, điện thoại nhấc lên cái tới liền, bấm vào Internet tới liền. Nó không giống như ngày xưa mà phải đi mấy ngày đường mới tới,

[1:06:05]nên cần phải có cái ông quản lý xã, rồi ông xã mấy ngày mới lên tới huyện, huyện mấy ngày lên tới tỉnh, tỉnh mấy ngày lên tới trung ương để báo cáo, hổng có. Bây giờ trong tích tắc một giây tới liền thì ta không cần cái bộ máy cồng kềnh mà cứ chia ra từ xã, huyện, tỉnh rườm rà. Mà mô hình quản lý nhà nước như vậy quá rườm rà và tốn tiền trả tiền lương mà không hiệu quả. Ta nên lập bộ máy quản lý nhà nước giống như là những trạm phát sóng của điện thoại di động. Cứ một khu như vậy đóng một cái trạm là tỏa sóng cả vùng. Hết sóng vùng đó mới tới vùng khác, chứ không cần mà một chỗ mà có hai trạm phát sóng, phải không ạ?

[1:06:39]Nhưng mà ta bây giờ là một chỗ tới ba trạm phát sóng, bốn trạm phát sóng nhà nước mình á. Ví dụ làm sao? Ví dụ ta nằm ngay thành phố thì ở đó là ta sẽ có một cái ủy ban tỉnh, phải không? Cũng ngay thành phố đó ta có một ủy ban thành phố, cũng ngay thành phố đó ta có một cái ủy ban quận, và cũng gần đó có một cái ủy ban phường. Bốn không? Bốn trạm phát sóng nằm một chỗ. Trong khi trạm phát sóng điện thoại di động mỗi vùng một cái trạm phát sóng mà thôi. Nên đã tới lúc cả thế giới phải thay đổi chứ không phải Việt Nam không đâu. Đã tới lúc cả thế giới phải thay đổi, mỗi vùng một cơ quan công quyền và trực thuộc thẳng vào trung

[1:07:15]ương luôn, không cần phân cấp, thậm chí thật sự không cần phân cấp tỉnh, quận, xã. Tới lúc cái vùng trực tiếp mình liên lạc thẳng trung ương luôn. Đã tới lúc rồi. Với cái thời đại công nghệ này, đã tới lúc cho ta cơ cấu lại cái bộ máy chính quyền nhà nước rất là gọn. Bởi vì kỹ thuật đã cho phép. Không giống như ngày xưa phải đi xe ngựa bao nhiêu ngày đường mà người ta mới chia ra từng châu, từng phủ, vậy đó, từng lộ. Thì không cần nữa, bây giờ đã tới lúc tinh gọn lại. Và như vậy đỡ cái tiền lương, mỗi người làm việc năng nổ hơn, hiệu quả hơn. Như vậy. Mà bây giờ cái cách mà ta cùng nhau để vượt qua

[1:07:56]khủng hoảng, khó khăn kinh tế thế này, là mỗi người phải cố gắng rất nhiều. Trước hết là tiết kiệm, tiết kiệm từng giọt nước, từng dòng điện, từng giọt xăng, từng đồng xu nhỏ. Tiết kiệm. Đúng không ạ? Nhiều người sẽ nói rằng thầy sai. Vì sao? Bởi vì theo lý thuyết của kinh tế học, khi người ta bỏ tiền ra người ta mua sắm là người ta thúc đẩy kinh tế phát triển. Bởi mới nói khách hàng là thượng đế. Khi người ta bỏ tiền ra người ta mua sắm là thúc đẩy kinh tế phát triển, bởi vì người ta, cái doanh nghiệp bán được sản phẩm người ta mới có công ăn việc làm cho công nhân, phải không? Còn nếu mà hàng đưa ra không ai mua hết thì cái doanh

[1:08:37]nghiệp đó ế, không thu hút được công nhân, họ nghèo. Đúng không ạ? Đúng rồi đó. Cả thế giới đang đi theo lý thuyết này và cả thế giới đang chết vì lý thuyết này. Sự thật không phải như vậy. Sự thật là khi mà ta cứ bỏ tiền ra mua sắm để cho cái doanh nghiệp phát triển, tạo nhiều công ăn việc làm, trả lương cho công nhân. Rồi người công nhân có lương đó làm cái gì? Lại đi mua sắm. Tức là một vòng luẩn quẩn, phải không? Một vòng luẩn quẩn như vậy, cứ mua sắm để tạo công ăn việc làm, công việc làm trả lương, rồi lại mua sắm. Một cái vòng luẩn quẩn, nhưng nó mất cái gì? Mất là tài nguyên môi trường.

[1:09:16]Ta phải khai thác nguyên vật liệu ở lòng đất, phải khai phá rừng cây, mỏ than. Nghĩa là môi trường sinh thái bị phá hoại nặng nề bởi vì cái vòng mua sắm này, cái vòng kinh tế tiêu thụ này. Và thế giới khủng hoảng vì biến đổi khí hậu. Ngày nay là nước biển xâm nhập lên vào sâu trong các bờ ruộng, như vậy là lương thực sẽ giảm bớt, ngành nông nghiệp sẽ suy giảm. Cây cối mất, điện không có thì chắc chắn là đời sống và ngành công nghiệp cũng sẽ suy giảm luôn. Và như vậy, cái lối lý luận kinh tế là càng mua sắm để mà thúc đẩy kinh tế phát triển á, đâu có ngờ rằng nó ẩn chứa một cái sự phá hoại tan cả thế giới này.

[1:09:59]Vì sao? Vì môi trường sinh thái bị phá hủy, đưa đến biến đổi khí hậu, và chính biến đổi khí hậu này làm cho đời sống con người ta xáo trộn, vất vả, khổ sở. Nên tưởng là phát triển kinh tế nhưng đâu ngờ làm cho kinh tế tiêu tan luôn. Còn ta bắt đầu cái kinh tế lại bằng cái gì? Ta có một lý thuyết khác để phát triển kinh tế, đó là bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng, bảo vệ nguồn nước, tiết kiệm điện, để cho làm chi? Để cho điện không bị cúp, điện được ổn định, vì nước có nhiều. Nước có nhiều thì điện có nhiều, điện có nhiều thì đời sống ổn định. Và khi môi trường được bảo vệ thì nước biển không xâm nhập,

[1:10:40]khí hậu không biến đổi, do đó cái ngành nông nghiệp ổn định phát triển, dân đủ ăn, có lương thực đủ ăn. Như vậy, trong một cái nền kinh tế mà môi trường được bảo vệ thì mọi điều ổn định, lương thực ổn định, điện ổn định, như vậy sướng hay khổ? Ổn định là sướng hay khổ? Ổn định là sướng. Như vậy có hai hướng để đi xây dựng kinh tế: một ráng mua sắm cho nhiều để rồi sau này môi trường tan hoang hết rồi khổ sở; hai là bảo vệ môi trường để được một đời sống ổn định thì ta thích cái nào? Ta chọn cái thứ nhất hay thứ hai ạ? Thứ hai. Nhớ nha, như vậy phải viết thư đề nghị lên cho thế giới là ta phát triển kinh tế theo cái hướng là bảo vệ môi trường.

[1:11:26]Và xin thưa, trong việc bảo vệ môi trường thì bảo vệ cái gì là quan trọng nhất? Rừng, đúng như vậy. Bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng là quan trọng nhất. Nhưng hiện nay ta bảo vệ rừng không hiệu quả. Và muốn bảo vệ rừng hiệu quả thì ta phải nâng cái việc bảo vệ rừng lên thành mức độ là bảo vệ rừng một cách cực đoan. Còn bảo vệ rừng như kiểu hiện nay, rừng sẽ mất dần. Đã đến lúc phải bảo vệ rừng một cách cực đoan. Đã đến lúc phải phát động việc trồng rừng trở lại một cách hết sức mạnh mẽ, trở thành nghĩa vụ bắt buộc. Nghĩa là người nào vừa mở mắt ra trên cuộc đời này là sẽ có lúc phải đi trồng rừng.

[1:12:06]Phải có lúc đi trồng rừng và xem đó là nghĩa vụ đối với thế giới. Thay vì ta đi nghĩa vụ quân sự là một chuyện, còn cái nghĩa vụ mà đi trồng rừng, đi bảo vệ rừng sẽ là nghĩa vụ của mọi người hết, kể cả nghĩa là nam hay là nữ ai cũng phải đi trồng rừng hết. Thầy nói nhưng biết có giận thầy không? Sư cô cũng đi trồng rừng luôn.

[1:12:32]Hòa thượng già cũng đi trồng rừng luôn. Vì đó là bổn phận để cứu thế giới này. Cho nên việc trồng rừng trở lại phải được phát động mạnh mẽ và bắt buộc, cũng như việc bảo vệ rừng phải tới mức cực đoan. Cưa một cái cây cổ thụ là xem như bằng giết ba mạng người, đem tử hình luôn. Tại vì sao? Vì một người sống chỉ được sáu, bảy chục năm, mà một cái cây mấy người ôm như vậy sống cả ngàn năm. Do đó cưa một cây cổ thụ bằng giết ba ngàn, ba mạng người. Thầy đưa ra công thức này có chịu không ta? Chắc nhiều người không chịu quá. Nhiều người nói thầy ác.

[1:13:07]Nhưng mà nếu không ác thì không cứu thế giới này được. Đã tới lúc như nào, hễ anh cưa một cây cổ thụ bằng giết ba mạng người, mà theo luật giết ba mạng người thì sao ạ? Tử hình. Ai biểu quyết cái luật này giơ tay lên. Ủa! Sao nhiều người cũng hăng máu giống thầy đó nha? Thầy tưởng có mình thầy hăng, sao nhiều người cũng hăng máu giống thầy? Không, mà lúc này phải hăng như vậy. Lúc này phải bảo vệ rừng cực đoan như vậy mới cứu thế giới được. Cho nên thầy rất cám ơn những người đã giơ tay hăng máu, nha. Cám ơn. Vậy. Phải bảo vệ rừng cực đoan. Nhưng mà còn một cái con đường nữa để đầu tư kinh tế nữa.

[1:13:49]Hồi nãy ta vừa nói hai con đường, một là mua sắm cho nhiều để mà phát triển kinh tế, hai là bảo vệ môi trường cho chặt chẽ để ổn định đời sống, và chính cái ổn định đời sống này mới có ý nghĩa. Và một con đường để phát triển kinh tế thứ ba nữa là đi tu. Không, thầy hù thôi chứ thầy không bắt đi tu đâu. Thật ra cái con đường để phát triển kinh tế thứ ba chính là mọi người đều phải có đạo đức và biết làm phước. Khi mọi người mà có đạo đức, biết làm phước, sống tử tế với nhau, tự nhiên phép lạ xuất hiện. Bỗng nhiên mọi điều đều thành công. Thì đây chính là cái con đường thứ ba, cái tham số thứ ba để phát triển kinh

[1:14:30]tế, chứ không phải là lo mua sắm cho nhiều mà phát triển kinh tế đâu. Nên ai hỏi ta là bây giờ sau cái bài giảng này mỗi người chúng ta đều bắt đầu hiểu về kinh tế học, hiểu một chút rồi phải không? Nên sẽ có người nào yêu cầu ta nói về phát triển kinh tế, giảng về kinh tế học, ta sẽ nói là có ba phương pháp để phát triển kinh tế: một là mua sắm cho nhiều thì phương pháp này giết thế giới; thứ hai là bảo vệ môi trường cho tốt để ổn định đời sống, chúng ta chấp nhận cái con đường này; và có một cái thứ ba nữa để phát triển kinh tế cao hơn nữa, tức là mọi người cùng nhau tu tập và làm phước, thì tự nhiên phép lạ sẽ xuất hiện trên cuộc đời,

[1:15:13]bỗng nhiên thế giới này thành một cõi thiên đường ấm êm, hạnh phúc. Và chúng ta sẽ chọn hai con đường sau: một là quyết tâm bảo vệ môi trường, hai là cùng nhau tu tập và làm phước. Còn nếu ai phát tâm nhiều hơn nữa thì ta sẽ cạo tóc đi tu luôn. Như vậy, ví dụ.

[1:15:34]Hôm trước thầy ra ngoài Bắc, thầy mới giảng cho tập huấn để tổ chức cái đoàn thanh niên ngoài đó lại. Thầy nói, "Thanh niên trong đạo Phật á, phải có năm cái lý tưởng. Lý tưởng thứ nhất là yêu nước. Tại không yêu nước là vất đi. Con người mà không yêu nước là không xài được. Thứ hai là phải yêu nhân loại. Thứ ba là phải yêu kính Phật pháp. Thứ tư là phải mơ ước thành một người xuất gia chân chính, tu hành đắc đạo. Và thứ năm là nếu không được thì mong mỏi mình là một người cư sĩ hết sức là mẫu mực, gương mẫu giữa cuộc đời này. Đó là năm cái ước mơ của người thanh niên. Còn người già thì ước mơ gì ạ?

[1:16:16]Khi mà xã hội phát triển, kinh tế phát triển thì những cái ngôi nhà mà ta xây ta ở 20 năm trước cái ta thấy nó làm sao? Không thích hợp nữa, phải xây mới lại. Hoặc là người ta mua mới lại, người ta đập hết để người ta xây lại là những cái cao ốc. Rồi ta từ từ ta đi vào thành phố ta thấy những khu nhà nhỏ mất dần, mất dần thấy không? Đây đó bắt đầu những công trường xây dựng, những cao ốc xây lên lần lần. Mà thật sự, việc mà đập nhà mang tội vô cùng. Vì những vật liệu, công cán nằm ở đó còn nhiều, nhà vẫn sử dụng được nhưng vì người ta nghĩ là cái tội đó thì nhỏ nhưng mà xây nên được một cái công trình

[1:16:58]to thì có phước hơn, hay là có lợi hơn nên người ta vẫn đập. Thậm chí có những căn nhà rất là to người ta vẫn đập để xây lại. Mà đâu biết rằng cái người nào mà ra lệnh đập, cái người nào đập kiếp sau, mười kiếp sau không có nhà ở. Tại vì ta đập một căn nhà vẫn đang còn ở được. Nhớ như vậy. Ta đập bỏ một căn nhà vẫn đang còn ở được, kiếp sau ta không có nhà ở. Nhớ điều đó. Rồi sau đó đó, cái phước nó phục hồi thì tính sau nhưng quả báo chắc chắn là như vậy. Và bây giờ có cách nào mà để xây mới một căn nhà mà không đập một căn nhà cũ không? Chưa. Vì cái kỹ thuật xây nhà của ta theo cái kiểu này muốn xây lại là phải đập bỏ.

[1:17:42]Ví dụ cái chùa này muốn xây lại là những cái này phải đập hết. Trong khi sự thật là công trình này đang vẫn còn rất là tốt. Lý do tại sao? Lý do là vì cái kỹ thuật xây nhà của ta mấy ngàn năm qua nó vẫn xây theo cái lối này, hễ không xài nữa là phải đập. Và điều đó phí phạm vô cùng, góp phần vào cái việc làm cho thế giới này bị tổn phước. Đó là thầy nói về việc xây dựng thôi còn nhiều thứ khác mà ta cứ làm tổn phước, tổn phước hoài. Nội việc mà thầy thấy cái người mà cầm nước mà xịt rửa xe thôi, xịt rửa xe thôi là thầy nói người này kiếp sau đầu thai vào trong sa mạc rồi, xài nước phí phạm quá.

[1:18:19]Cho nên đối với nước, ta phải lúc này phải như thế này, ta phải uống nước như là mình đang ở giữa một dòng sông. Là nghĩa là sao? Ráng uống cho nhiều, tại uống ít nó bệnh. Nhưng mà khi ta rửa, tắm rửa, rửa ráy thì hãy tắm rửa như là mình đang ở giữa một sa mạc. Giỏi. Thầy chưa nói xong mà nói được là giỏi. Giỏi. Khi ta tắm rửa mà như là mình đang ở một sa mạc thì tắm làm sao ạ? Tối nay về làm thử cho thầy chớ đừng có nói miệng. Tại vì thầy hay thí nghiệm, mỗi khi mà thầy múc một gáo nước thầy tưới lên người thầy, thầy coi những giọt nước nó chảy đi đâu? Và thầy thấy rất nhiều nước nó đã rớt ra ngoài, nó không chạm vào người thầy.

[1:19:05]Nghĩa là khi mà dội một gáo nước lên người như vậy sự thật là thầy có cảm giác là chỉ phân nửa nước nó chảy lên người thầy, còn phân nửa nó rớt lả tả bên ngoài. Và phân nửa đó là ta mang tội vì phí phạm. Huống là những người mà dội ào, xối ào ào ào vậy thì cái số nước mà tạt ra bên ngoài sao? Rất là nhiều. Hoặc là người mà xịt vòi bông sen rồi ào ào á. Mà tội lỗi nhất là người tắm bồn tốn rất là nhiều nước. Nhưng thực sự là khi một lần ta tắm mà tắm mà đúng á, không phí phạm chỉ 5 lít nước là đủ. 5 lít nước thôi. Bây giờ ta tắm ta phải đứng trong một cái thau, ta đo nước, sau khi tắm xong đem cái thau đó ra cân coi đủ không?

[1:19:43]À thì mới không mang tội nha. Còn tắm nhiều là mang tội. Nước bây giờ quan trọng lắm. Nên vì vậy mà thầy dặn tất cả những Phật tử thế này: Nơi mỗi cái vòi nước phải ghi cái dòng chữ này, "Xin tiết kiệm từng giọt nước vì khắp thế giới đang thiếu nước." Ở nhà mình có cái tờ giấy này chưa? Chưa. Chưa. Nhà nào mà chưa có tờ giấy này thì cái người đó chưa phải là đệ tử Phật, chưa phải đệ tử thầy, chưa phải là người mà đang xây dựng lại thế giới này vì không biết tiết kiệm nước. Nha, hôm nay là thầy giận đấy nha. Về phải viết cái tờ giấy đó, "Xin tiết kiệm từng giọt nước vì khắp thế giới đang thiếu nước." Nơi nào có vòi nước là dán vô một tờ.

[1:20:33]Bọc nhựa kín lại dán vô một tờ nơi tất cả các vòi nước hết. Được không? Về ráng làm nha. Về ráng làm. Thứ hai nữa là nơi những chỗ mà cái ổ cắm điện và những công tắc điện ta ghi tờ giấy, "Xin tiết kiệm từng dòng điện để không đốt nóng thế giới này." Thật sự khi ta xài điện á là thế giới nóng lên vì ta xài điện. Nên phải tiết kiệm điện, tiết kiệm nước để cứu thế giới trước, cũng là để tiết kiệm mọi điều mà giúp cho đất nước ta vượt qua khó khăn. Ta không đi theo con đường mua sắm, tiêu thụ để thúc đẩy kinh tế mà ta đi theo con đường bảo vệ môi trường, ta đi theo con đường là tu tập và làm phước để xây dựng lại kinh tế đất nước ta.

[1:21:24]Và thời gian cũng đã hết, thầy cũng không nói nhiều được nữa. Mình chỉ mong rằng sắp tới kinh tế ta sẽ chật vật nhưng chúng ta đoàn kết nắm tay nhau để vượt qua khó khăn này. Và bởi vì ta có cái hướng đi rất rõ: Thứ nhất là ta có cái ước mơ cháy bỏng sẽ xây dựng Việt Nam mình thành một đất nước giàu mạnh để rồi góp phần xây dựng thế giới; thứ hai, trong khi làm việc lúc nào ta cũng nhắc mình rằng mình có thể làm tốt hơn nữa; và thứ ba, ta biết hết những cái nguyên lý, nguyên tắc, nguyên nhân tại sao nền kinh tế sụp đổ; thứ tư là ta chọn cái hướng đi xây dựng lại kinh tế bởi việc bảo vệ môi trường và tu tập, làm phước. Đó.

[1:22:13]Đó là tổng quát ngày hôm nay chúng ta nói chuyện với nhau như vậy. Thầy cũng chúc cho tất cả quý Phật tử được nhiều phước lành, tinh tấn tu tập để rồi chúng ta cùng nhau sớm thấy một nước Việt Nam hùng mạnh, góp phần xây dựng lại hòa bình, thịnh vượng cho thế giới này. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. À, tiện đây thầy cũng có nói một điều là mùa hè sắp tới thì trên chùa ta sẽ tổ chức khóa học hè cho các em học sinh. Ừm, do đó là cũng à cái Hội từ thiện của chùa mình cũng kêu gọi quý Phật tử là cũng cố gắng đóng góp chút đỉnh cho thầy để thầy mở khóa học hè cho các em. Ở ngoài Bắc thì cũng sẽ tổ chức, thầy đã ra ngoài tập huấn

[1:22:55]để tổ chức ngoài đó rồi, và tới trong chùa mình nha. Bây giờ là thầy trả lời những câu hỏi. Có người hỏi câu này, "Có phải 100% tất cả sự việc xảy ra trong cuộc đời một con người đều do nhân duyên dẫn dắt, nhân quả, nghiệp báo chi phối không? Liệu có sự may mắn hay xui xẻo nào xảy ra mà đơn giản chỉ là ngẫu nhiên?" Thầy nói thế này: Nếu mà may mắn hay là xui xẻo thì tuyệt đối là do nhân quả. Còn rất nhiều vấn đề khác là do ngẫu nhiên. Ví dụ ta đi đường, một chiếc lá rơi qua vai chúng ta là ngẫu nhiên. Ta đi trên một chiếc xe buýt, ta gặp mặt rất nhiều người, gặp nhau cười vui có thể là ngẫu nhiên.

[1:23:38]Trong pháp hội này ta gặp nhau ở đây có một số người là do ngẫu nhiên. Nhưng mà hễ mà đã gọi là may mắn hay xui xẻo thì chắc chắn là nghiệp báo. Và chính vì có rất nhiều điều ngẫu nhiên, đấy là cơ hội để ta làm phước, để ta chuyển nghiệp. Chứ nếu mà nói tất cả 100% đều do nghiệp báo thì ta giống như bị động, ta không chuyển nghiệp được. Câu trả lời là như vậy nha. Thầy ơi, không biết con bị nghiệp gì mà tinh thần hay bạc nhược, trí óc thiếu minh mẫn, ý chí lúc có lúc không? Thầy giúp con với. Tất cả những người mà ý chí bạc nhược này đều do kiếp trước thụ động không giúp người khác. Khi mà bắt đầu ta tìm cách để làm gì giúp người,

[1:24:22]bỗng nhiên tinh thần ta vượt lên liền, mạnh mẽ lên liền, đó là nguyên nhân nha. Khi một người ngồi thiền tâm được rỗng rang thanh tịnh, sau một thời gian tâm trở nên yên vắng, tiếp tục ngồi một thời gian nữa thì có một cái biết sáng suốt rõ ràng mọi việc chung quanh. Như vậy người đó đang ở mức độ nào? Nếu cái biết sáng suốt đó tiếp tục duy trì sau khi xả thiền và duy trì trong đời sống hằng ngày thì có tổn hại gì không? Nếu ngồi thiền mà ứng dụng những diệu dụng của thiền để tự chữa bệnh hoặc để giải quyết những vấn đề khó khăn trong cuộc sống thì có hại gì không? Cái người nào mà được trạng thái này thì nếu mà nói trên thiền được gọi là

[1:24:59]chứng được chánh niệm tỉnh giác, chưa vào được sơ thiền nhưng đã chứng được chánh niệm tỉnh giác và thầy chưa chắc là chứng được quả Tu-đà-hoàn. Bởi vì nếu chứng quả Tu-đà-hoàn nó phải qua một lần đốn ngộ, nhưng mà với trạng thái này ta đang đi sâu vào chánh niệm tỉnh giác và cái chánh niệm tỉnh giác này nó bắt buộc nó phải có mặt trong đời sống. Lúc ngồi thiền cũng như trong đời sống bình thường, cái tỉnh giác sáng suốt này luôn luôn nó phải hiện diện thì mới là đúng, chứ không phải ngồi thiền có mà lúc trong đời sống thì không thì sai. Ngồi thiền có, trong đời sống cũng phải có thì mới gọi là chánh niệm tỉnh giác.

[1:25:35]Và khi ta ứng dụng cái này để mà tự chữa bệnh hay giải quyết những điều trong cuộc sống là hoàn toàn hợp lý, vì thiền cho ta cái công năng đó, thiền cho ta cái công năng, cái diệu dụng để ta sáng suốt xử lý mọi việc trên đời hay hơn rất nhiều hơn là cái người mà không có thiền. Đó cái lợi của người có có thiền. Còn tại sao chùa mình bây giờ bỗng nhiên đặt tên là Thiền Tôn Phật Quang? Thiền Tôn tức là thiền tông đó mà. Tại cái tên này do một ông thầy bạn tặng cho thầy, thầy cũng nể ổng thầy đưa lên để cho vui mà, chứ không có gì quan trọng. Con có một người bạn lối xóm gia đình hay lục đục khó khăn.

[1:26:11]Những lần như thế con thường hay giúp đỡ, có khi vật chất có lúc tinh thần. Con khuyên bạn nên chăm đi chùa lễ Phật thì bạn cũng nghe, nhưng qua cơn khó khăn thì bạn lại quên rất nhanh, còn bác bỏ Phật pháp, quay lại chỉ trích chỉ lỗi con đủ điều. Con nghe lời thầy dạy nhẫn nhịn im lặng chịu đựng nhiều lần như thế, con có nên tiếp tục hoài không? Quả thật có một số người mà mình cố gắng để đừng ghét thì được, nhưng muốn thương họ thật lòng thì rất khó thầy ơi! Thật ra cái lòng ta từ bi ta muốn ai cũng tốt, nhưng mà trên đời này vậy, sự thật có nhiều chúng sinh nghiệp nặng, từ cái đời xưa họ không có những cái thiện

[1:26:46]căn sâu dày về sự tu hành, về Phật pháp, về đạo đức. Cho nên bây giờ lúc mà cái bản ngã họ giảm xuống á vì họ nghèo khổ cái bản ngã họ giảm xuống thì mình nói họ nghe, còn cái lúc mà họ không trong nghèo khổ bản ngã họ tăng lên trở lại thì mình nói họ lại không nghe. Và những người như vậy cái chỗ đến cuối cùng của họ thường là địa ngục, ngạ quỷ hay là súc sinh, những người như vậy. Và có những khi mà họ phải thân tàn ma dại cùng cực như vậy lúc đó mới có một vị Bồ Tát khuyên họ nghe. Đó là lý do tại sao mà có Bồ Tát Địa Tạng ở dưới địa ngục là vậy đó. Là trên trần gian này dạy hết nổi rồi, khi họ xuống địa ngục họ bị rất

[1:27:24]nhiều hình phạt đau khổ, cái bản ngã họ giảm cùng cực, lúc đó mới chịu lắng nghe, thì tranh thủ cơ hội đó Bồ Tát Địa Tạng mới nói pháp cho họ nghe được, còn trên trần gian này ai cũng bó tay, Phật cũng bó tay luôn với hạng người đó luôn chứ đừng nói là con, nha. Có những người đó nhiều khi thôi con cứ kiên nhẫn để chờ Bồ Tát Địa Tạng sẽ độ cho người đó. Như vậy. Mẹ con 80 tuổi mất nay được ba tháng. Ba con không cho cúng cơm trên bàn thờ, chỉ cúng lúc cả nhà ăn cơm rồi kêu về ăn vậy thôi, còn bát nhang lúc nào ba con cũng bưng lên lau chùi. Từ ngày đó đến bây giờ lúc nào ba con cũng thấy ma, đêm cũng thấy ma ngày cũng thấy ma.

[1:28:01]Trước đó ba con là người bình thường, năm nay ba con 81 tuổi. Thì kêu ba con ngược lại đi con. Tức là cúng cơm trên bàn thờ cho má con rồi đừng có bưng bát nhang mà lau lên lau hoài nữa, thì có lẽ bớt thấy ma. Thực ra cái những làm sai điều đó ta động đến cái người âm. Đụng đến bát nhang á họ cảm thấy như xúc phạm với họ. Tại cái người âm họ được thờ trên bàn thờ họ chấp dữ lắm. Họ chấp cái bát nhang đó là cái giá trị của họ, nên ta cứ xách cái bàn thờ, cái bát nhang hay cái hình của họ mà ta lắc tới lắc lui là họ quậy ta liền. Nó giống như là là mình đang ngồi có người lại cái xách cổ mình gắc

[1:28:33]qua gặc lại vậy đó, mình tức vậy đó, cái người âm họ cũng vậy. Bảy năm trước đây ba con đi ngoài đường thấy một tượng Quán Thế Âm Bồ Tát lăn lóc dưới đường, mất phần thân chỉ còn khúc. Ba con nhặt về làm cái bệ bông hoa sen đặt tượng cho đẹp để che đi phần bệ và trong phòng để thờ. Xin cho hỏi thờ tượng Phật không còn nguyên như vậy có sao không? Và nếu như muốn thay tượng khác thì tượng Phật cũ phải làm thế nào? Nên thờ tượng Phật nguyên vẹn, mà nếu muốn thay á thì cái tượng cũ ta phải đem cất vào trong tủ cho kín đừng cho ai thấy, thì mới nên thay tượng mới. Tính con hiền lành, thân thiện, hòa nhã,

[1:29:07]hay giúp mọi người, nhưng con có hai cái khuynh hướng ngược nhau: một là thích trốn ở một mình vào thế giới của riêng con, mơ ước được sống ở hoang đảo, rừng sâu; nhưng cái ngược lại là cũng thích nói chuyện trước đám đông và lúc đi học cũng từng làm trưởng lớp. Như vậy là khuynh hướng trốn tránh cuộc đời có phải là do kiếp trước con có tu không? Đúng như vậy. Cái người mà có khuynh hướng vậy là do đời xưa đã từng đã ẩn tu ở trong rừng, cho nên khuynh hướng đó đến bây giờ vẫn còn. Thầy cũng vậy, thầy cũng bị như vậy. Từ hồi xưa mơ ước cứ lên núi vào rừng tu, lúc hồi nhỏ chưa biết cái gì mà cứ mơ lên núi vào rừng.

[1:29:40]Những đứa trẻ sơ sinh chết do nạo phá thai ở kiếp trước đã tạo nghiệp gì mà lại bị giết chết từ trong bụng mẹ như vậy? Và linh hồn đứa bé đó có phải cũng mang hình dạng đứa bé sơ sinh ấy? Và nhận thức của linh hồn đó có giống một đứa bé đơn sơ như tờ giấy trắng không? Rồi khi nào linh hồn đứa bé sẽ được đi đầu thai? Cái này tùy đứa thôi, tùy đứa và thật ra cái nghiệp mênh mông mình không nói hết được. Hôm qua cũng có một người bác sĩ khoa sản đến hỏi thầy về vấn đề này thì cũng đã trả lời rất là nhiều, trả lời rất là nhiều nên vấn đề này nó cũng là rất là phức tạp. Tuy nhiên thứ nhất là đứa bé nó không đủ duyên để làm người,

[1:30:14]nhập thai vào rồi nhưng mà không đủ phước để thành người. Không đủ phước để thành người do nhiều lý do, nhưng trong đó có một lý do là cái số cái nghiệp là phải yểu mạng quá sớm. Mà cái nguyên nhân của sự yểu mạng quá sớm thì có thể là do kiếp xưa nếu mà nói không giết người thì có lẽ là đã đã ăn nhiều trứng chim non hay là bắt nhiều con chim con như là có một lần mà mà ta nghe trong câu chuyện Pháp Cú là như vậy. Nên ta không dám kết tội nặng, nhưng mà có thể là do cái nghiệp nào đó cũng là sát hại những sinh vật còn non, bây giờ mình phải trả cái nghiệp này trong một vài kiếp, cũng một vài kiếp mới hết chứ không phải là một kiếp hết liền.

[1:30:52]Và cái nhận thức của những cái thai đó nó cũng khác, có cái thai nó linh mẫn nhưng có cái thai nó cũng mù mờ chứ không phải cái thai nào cũng giống cái thai nào. Tuy nhiên là ta cứ cầu siêu, nếu ta biết được thì ta cứ cầu siêu nha thì cũng sẽ tốt không sao. Phòng thờ Phật đặt trước phòng ngủ của vợ chồng có được không? Thật ra cũng không nên, nên cách xa xa. Nhưng mà nhiều khi chật quá thì thôi. Như vậy. Đặt bàn thờ Phật ở tầng trệt phòng vợ chồng ở tầng trên có được không? Không nên. Phật bà Quan Âm con thờ cùng bàn với Phật tổ có được không? Được, nhưng mà thấp hơn. Nha. Vừa rồi trên báo có nói những đại gia ăn tô phở tới 750 ngàn

[1:31:30]ở Hà Nội và nhiều người phê bình nên dùng làm từ thiện. Một vấn đề nữa là các bạn trẻ lơ là chuyện học mà chạy theo các thần tượng âm nhạc ở Hàn Quốc và nhiều cá nhân có những lời nói bất hiếu với cha mẹ, thậm chí đòi giết cha mẹ nếu ngăn cản mình quan tâm thần tượng. Thật ra đến ngày hôm nay thế giới rất là đáng lo, cái văn hóa cái đạo đức con người ta suy đồi, cái văn hóa truyền thống ta không được dạy dỗ kỹ lưỡng, rồi những thông tin trên báo, trên đài vô trách nhiệm đã đẩy cái văn hóa đi luôn vào cái vực sâu. Cứ quảng cáo cho những cái thần tượng bên ngoài để mong rằng mình thu được doanh thu nhưng mà giết hết cả tâm hồn bao nhiêu đứa trẻ.

[1:32:09]Cái lỗi này là lỗi của những người làm văn hóa, lỗi này là lỗi của những người làm công tác giáo dục và lỗi này là lỗi của cha mẹ nuông chiều con, nên ta phải thay đổi nhiều lắm. Thầy cũng không thể nói trong một lời được, nhưng mà đây là điều ray rứt mà mỗi người phải cố gắng rất là nhiều nha. Dượng của con nằm phòng hồi sức đặc biệt và chắc là gần chết nhưng rất là đau đớn. Gia đình con mang ơn dượng rất nhiều và dượng đã cho gia đình con tiền mua nhà làm ăn phát đạt đến ngày nay. Xin hỏi con phải đọc kinh nào để dượng con đừng đau đớn để đi vào thế giới mới được nhẹ nhàng thanh thản? Thì cả nhà phải xúm nhau mà sám hối cho dượng nha.

[1:32:44]Nếu mình đã mang ơn người ta rồi thì mình phải sám hối cho người ta rất là nhiều, cả nhà phải tha thiết sám hối, mình cứ lạy Phật và sám hối thì bỗng nhiên là dượng sẽ đỡ, sẽ ra đi được an lạc. Mà chính mình phải tha thiết kìa, mà cả nhà mình phải tha thiết chứ không có phải là cầu nguyện hay than thở vài câu là không có được. Thầy ơi, một vị A-la-hán đã là tuyệt đối chưa? Con nghe một vài vị thầy nói quả vị A-la-hán chưa phải là tuyệt đối, sao lại có sự hiểu lầm như vậy? Thầy ơi, một vị A-la-hán khi thọ thai thì bao lâu mới chứng lại quả vị? Muốn hiểu điều này thì xin vui lòng đón xem cái tập

[1:33:16]truyện tranh Đỉnh Núi Tuyết của thầy, tập thứ 11. Tập thứ 11 thầy giải thích về những vấn đề này nha. Bây giờ nói một hai lời không hết đâu. Hiện nay thì thầy mới in ra được tập năm à. Thầy đã viết xong tập 10 là thành đạo rồi, tập 11 thầy bắt đầu lý giải về những vấn đề khác nhau giữa Phật và A-la-hán như thế nào. Người ta cứ tưởng thầy viết tập truyện tranh đó là cho em bé xem, không phải đâu, thầy viết truyện tranh Đỉnh Núi Tuyết là cho người lớn xem. Hiện nay vấn đề xem phong thủy âm dương ứng dụng trong kinh doanh đang rất phổ biến, người ta xem đó như khoa học và kim chỉ nam để làm kinh tế,

[1:33:48]thậm chí ở nước ngoài còn có một trung tâm xem phong thủy cho giới làm ăn. Vậy triết lý âm dương phong thủy ngũ hành và luật nhân quả có mối liên quan như thế nào? Tất cả đều bị luật nhân quả chi phối. Ví dụ ta được cái phong thủy tốt là bởi vì nhân quả ta tốt, chứ không phải khi không, không phải khi không. Cho nên vì vậy, ví dụ như cái lúc đó cái nhà mình thấy nó trướng trướng kỳ kỳ, ta thay đổi một chút cũng là một cái điềm bởi vì nhân quả nó hiện ra mà. Đi cứ nhìn cái nhà, ta biết cái nhà đó làm ăn được hay không nữa. Vì cái tướng nhà nó hiện ra cũng giống như gương mặt người ta vậy, nhìn mặt một người cái mình biết người đó có phước nhiều phước ít.

[1:34:21]Và muốn chuyển cái gương mặt đó thì phải làm sao? Phải đi... phải đi giải phẫu không? Chứ làm sao? Lo tu thôi, thì cũng vậy. Khi ta biết cái nhà ta cái tướng nhà ta bất toàn, ta ráng lo tu tự nhiên khiến ta sẽ sửa cái cửa này một chút, sửa cái ngõ kia một chút, nhưng nhà đẹp lại. Cho nên cái phong thủy chính là cái tướng mạo của nơi ta ở. Cái tướng mạo nơi chôn mồ mả ông bà ta cũng giống như là cái tướng mạo gương mặt ta vậy, nó đều là nhân quả. Nhưng mà mặt ta thì khó sửa, nhưng mà cái nhà cửa thì có thể sửa được. Nhưng mà nhưng mà vẫn là nhân quả. Con mong thầy tổ chức chuyến đi Côn Đảo như trước đây vì trước đây con không được đi.

[1:35:01]Hình như có ai tính mời thầy đi Côn Đảo á ha? Hình như có ai tính mời thầy đi Côn Đảo lại, để nếu có mình tổ chức lại nha. Cha mẹ con đã mất lâu, hàng ngày chúng con vẫn cúng cơm ngày hai buổi nhưng có người bảo con là không được làm như vậy vì như thế cha mẹ mình không đi đầu thai được vì lúc nào cũng quyến luyến với gia đình. Con xin thầy chỉ dạy cho con rõ. Không phải vì mình bỏ đói cha mẹ mình mà cha mẹ mình đi đầu thai đâu. Cha mẹ mình đi đầu thai khi nào đủ duyên mới được đi. Còn trong thời gian mà chưa đi đầu thai mình bỏ đói hả? Là ác, là bất hiếu! Cứ phải cúng cơm đều. Rồi chừng nào đi đầu thai rồi là tự nhiên cái cơm đó cúng nó vô nghĩa thôi,

[1:35:35]nhưng mà lòng mình vẫn là người con có hiếu, chứ đừng có ngưng cúng cơm nha. Cá voi là loài cá mà nhiều nước mai táng, thờ cúng, nhưng người Nhật lại săn bắt ăn thịt cá voi. Vậy theo triết lý Phật giáo, có phải đây là kết quả của nguyên nhân săn bắt cá voi không? Đúng như vậy. Vừa rồi thầy ra ngoài Bắc thầy cũng nói điều này. Thầy nói tại sao mà người Nhật phải chịu một cơn sóng thần khủng khiếp như vậy? Bởi vì nước Nhật có một cái phong tục quái lạ là săn bắt ăn thịt cá voi, mà cá voi là linh vật của đại dương, cá voi rất thông minh. Cá voi là linh vật của đại dương, cho nên mà ăn hết con này tới con kia,

[1:36:06]thậm chí tàu của Nhật chạy tới Nam Cực để bắt cá voi về ăn mà. Cho nên là Nhật phải trả giá thôi. Anh văn minh anh tốt gì tốt nhưng mà anh sai lầm cái anh đi mê ăn thịt cá voi, kỳ lạ thiệt. Mắt con bị bệnh rồi tự nhiên mờ hẳn, con không biết mình mắc nghiệp gì, chắc có lẽ lúc còn nhỏ con hay lấy đũa chọc vào mắt mèo. Xin thầy chỉ cách cho con giải nghiệp. Con ác quá vậy con!

[1:36:33]Cho nên phải sám hối dữ lắm, cái này là phải sám hối. Sám hối rồi ai mà bị mắt mờ mình cho tiền người ta chữa bệnh mắt. Ví dụ người già mà mắt bị mờ mình cho tiền người ta để thay thủy tinh thể, ai mà bị cận bị viễn thì mình cúng dường thì mình tặng tiền người ta ta mua kiếng. Phải một thời gian dài dài như vậy đó mắt mình mới sáng lại nha. Quan điểm của Phật giáo như thế nào về động đất và sóng thần? Thì nó đều có nhân quả thôi. Do mình làm nhiều chuyện động trời cho nên nó động đất. Vậy thôi.

[1:37:09]Cho con hỏi nguyên nhân của thất nghiệp là gì ạ? Ngoài việc người bị thất nghiệp không có cố gắng thì còn có nhân quả nào nữa không ạ? Thất nghiệp nhiều nguyên nhân lắm chứ không phải không đâu, nhiều nguyên nhân lắm. Nhưng mà cái cách giải quyết thất nghiệp là thế này, là ta cố gắng kiếm cái chuyện gì tốt ta đi làm không công, làm không ăn lương. Tức là trong thời gian thất nghiệp á, ta xin cơm của gia đình mình ăn để rồi đi làm không công một cái chuyện từ thiện gì đó một thời gian, rồi một thời gian tùy theo phước của mình tự nhiên ta sẽ có việc làm lại. Tin thầy điều đó đi, ha. Hoặc là vào chùa công quả, hoặc là qua hàng xóm giúp đời giúp người, cứ vậy.

[1:37:45]Nhiều khi mất một năm, có khi mất hai năm, thậm chí ta phải làm không công ba năm, nhưng sau đó ta sẽ có việc làm ổn định lại cả đời. Như vậy ha. Vì tình hình nước Nhật bị sóng thần và động đất, con có người con chuẩn bị đi hợp tác lao động, hồ sơ đã hoàn chỉnh và tháng 8 sẽ là lên đường, con xin sư phụ cho con một lời khuyên có nên đi hay không? Bây giờ thầy khuyên làm sao ạ? Thầy khuyên làm sao? Thật ra thì trên nguyên tắc á, ta thấy cái nơi nguy hiểm thì ta đừng bước vào. Nếu mà cái nơi đó mà cái mức phóng xạ cao thì mình nên tránh. Thì thôi, chứ còn cái thiên tai thì bất chừng, đó là trên nguyên tắc xã hội thôi, nguyên tắc thực tế cuộc sống.

[1:38:24]Còn trên nhân quả thì mình trốn ở đâu nghiệp cũng lôi mình ra mà bắt trả. Bây giờ trốn đi Nhật ở nhà nếu mà có tai nạn ở nhà cũng gặp tai nạn, còn nếu số mình đã bình yên khi mình qua bên nước Nhật bỗng nhiên nước Nhật nó xây dựng lại nhanh chóng. Ví dụ như ở Sendai cái con đường nó bị sóng thần cuốn lở hết trơn chỉ sáu ngày Nhật xây lại con đường liền, tốt đẹp lại liền. Nhật họ mạnh lắm. Mình chưa kịp gửi tiền qua cứu trợ họ, họ xây lại từ từ nước họ hết trơn. Họ mạnh lắm. Dạo gần đây có rất nhiều lớp dạy làm giàu và bán hàng đa cấp. Theo thầy thì chúng con có nên kinh doanh và bán hàng theo đa cấp

[1:38:58]vì họ nói rằng bán đa cấp là bán hàng từ sản xuất đi trực tiếp tới người tiêu dùng không thông qua quảng cáo nên giá giảm? Không dám đâu! Đa cấp là qua rất nhiều cấp trung gian rồi mới tới người tiêu dùng, nên câu nói đó sai đi. Đã là đa cấp mà làm sao mà trực tiếp được nữa. Từ cái người mà cầm được cái món hàng đó sử dụng cho tới nơi sản xuất là có khi qua 10 cấp, cái số tiền lời nó tăng lên gấp 10. Con thấy trên bàn thờ Phật một bên và bên cạnh là thờ hình Bác Hồ, tức là một bàn thờ chung, trái thì thờ Phật bên phải thờ hình Bác Hồ, chung một bát nhang và một đĩa trái cây chung, con thắc mắc như vậy có đúng không?

[1:39:32]Không nên đâu nha! Tại vì Bác Hồ là anh hùng dân tộc, còn Phật là vị thánh giác ngộ, khác nhau, không nên như vậy. Thờ riêng là thờ cha mẹ ông bà gia tiên riêng nè, Bác Hồ riêng nè, bàn thờ Phật riêng. Như vậy. Anh họ con vừa mất mấy hôm chưa đi chôn nhưng khi hấp hối người vợ không cho nghe kinh niệm Phật, mặc dù cả nhà con ai cũng tin Phật pháp, bà vợ nhất định không cho, kể cả bây giờ cũng không cho rước thầy về tụng niệm. Như vậy anh họ con sẽ ra sao hả thầy? Nếu người vợ đó quá có quyền thì nhà mình cứ tụng riêng, tại sao phải sợ như vậy? Nhiều khi mình phải dữ lên một chút để cứu anh mình, ai kêu hiền quá làm chi.

[1:40:13]Mấy năm nay con hay đi phóng sanh, con mua hai, ba bao cá thả thật nhiều khoảng gần 2 ký cho mỗi lần và con có bài thần chú cho những cô chú cá kia con sẽ phóng sanh. Những "cô chú cá", cái tên hơi mới á. Nhưng có người nói là phải theo chùa có mấy thầy chú nguyện cho thì mới đúng và có phước. Không sao đâu. Quý thầy chú nguyện thì cái lực của quý thầy mạnh hơn, nhưng mà mình bằng cái tâm thành của mình vẫn tốt hà nha, không sao con cứ làm, không có gì đâu. Con là Phật tử quy y, con có đến thường xuyên đến chùa Ni để làm công quả. Lần đầu con đến chùa con đã bị một Phật tử cũ lớn tuổi la mắng con,

[1:40:49]con nhịn lần một, lần hai và lần ba con không đến chùa đó nữa. Vì con nghĩ chùa nào cũng có Phật và nếu con đến chùa đó con nóng lên mà gây gổ làm náo động chùa thì vô tình con đến chùa mà tổn phước. Theo con nghĩ làm như vậy có đúng không? Thì nó cũng có mấy trường hợp á, có mấy trường hợp, nó tùy. Ví dụ như nếu mà con cảm thấy con nhẫn nhục được và con cứ đến, rồi từ từ con cảm hóa cái người Phật tử đó, khuyên cái người Phật tử đó đừng làm như vậy, vì Phật tử mà làm kiểu đó đúng là phá chùa đó, người ta bỏ chùa không ai tới nữa. Nhưng mà trước khi để cảm hóa người Phật tử đó thì con phải chịu đựng rất nhiều.

[1:41:20]Cứ để họ chửi và mình cứ tiếp xúc với họ thì mình vừa hết nghiệp mà vừa cảm hóa được người đó. Còn nếu con không đủ sức thì thôi con cứ trốn qua chùa khác tu nha. Con đang đi hướng đạo sinh của Liên đoàn Lam Sơn hiện đang sinh hoạt tại nhà thờ, từ khi đi như vậy thì con hay từ chối đi chùa với bạn, bạn con rất bực con, nay con muốn xin thầy là con có nên tham gia hướng đạo sinh nữa hay không? Nếu mà mình tham gia một cái đoàn hướng đạo mà mình phải bỏ đạo Phật thì con mất lớn quá, lỗ lỗ nặng quá nha, lỗ nặng quá. Phải Phật pháp mới là tất cả. Thầy cũng đang cho thành lập cái đoàn thanh niên ở khắp nơi

[1:41:54]theo các đạo tràng và thầy bắt rèn luyện dữ lắm, rèn luyện thể lực rất là vất vả vì một nòi giống Việt Nam mới. Thanh niên phải rèn luyện rất vất vả, rèn luyện những kỹ năng cứu hộ cứu nạn, rèn luyện thể lực, rèn luyện nhiều kỹ năng sống. Ở trong chùa mình cũng đang phát triển cái đó, cho nên không cần phải đi một nơi mà ta mất cả Phật pháp để được cái gì. Phật pháp mới là chính yếu chứ, phải không? Thông thường con thường nghe nói buổi sáng ra đường gặp đám tang là hên, đám cưới là xui. Vì sao nói như vậy? Tại vì gặp đám cưới tại sao xui biết không? Tại vì đời là bể khổ, tình là dây oan.

[1:42:34]Ờ tại sao gặp đám tang là hên? Vì khi mình nhìn thấy người ta chết, mình nhớ lại cái đạo lý vô thường của Phật mà mình ráng sống cho tốt, nên mình hên. Vậy thôi. Chị con nằm mơ thấy một số người có thể rất giống như người chiến sĩ, họ bảo chị con là hãy cúng cho họ. Bây giờ chị con phải làm sao? Phải cúng cho họ ăn đi nha. Có rất nhiều người họ chết rồi ờ không ai cúng cho ăn nên bị đói. Mình có duyên họ mới xin mình đó, nên ráng mà cúng cho họ ăn. Tại sao khi ngồi kiết già hai chân không chạm dưới đất được? Vì chân mình chưa dẻo. Chứ mình tập một thời gian nó dẻo chạm được, không sao đâu nha.

[1:43:07]Một Phật tử có thể vào nhiều đạo tràng để tu tập được không ạ? Nếu những đạo tràng đó đều thống nhất một đường lối thì được. Còn nếu đạo tràng này thì lối này, đạo tràng kia đường lối kia thì mình tu một thời gian điên ráng chịu á. Thầy ơi, con nghe nói trì chú Đại Bi có thể thành tựu được rất nhiều việc như sai khiến được tâm người khác làm điều tốt hoặc không tốt. Điều này có thật không thầy? Dĩ nhiên đây chỉ là niềm tin thôi nha, chứ không phải như vậy. Thời gian gần đây có một số nơi cứ quảng cáo lôi cuốn, kêu gọi mọi người trì chú Đại Bi. Và thầy cho rằng đây là dấu hiệu mà đạo Phật đang suy thoái. Vì sao vậy?

[1:43:41]Bởi vì ta muốn biết Phật pháp mạnh hay không mạnh á là ta cứ đánh giá ở chỗ này thôi. Khi nào, trong cái thời đại nào mà người đệ tử Phật á nỗ lực rèn luyện tu tập vất vả thì thời đại đó đạo Phật hưng thịnh. Còn thời đại nào mà người đệ tử Phật chỉ thích cầu nguyện, cầu xin trên niềm tin thì thời đó đạo Phật suy thoái. Thầy chỉ nói câu đó thôi, mọi người ráng mà suy nghĩ. Nên việc trì chú cũng vậy, chỉ là niềm tin thôi, cầu xin. Cái quan trọng là ta rèn luyện tâm mình cho nó bớt bản ngã, bớt tham sân si. Đó mới là đệ tử Phật. Còn ở đây cứ dành thời gian rất nhiều để trì chú mong được cái quyền

[1:44:18]năng này, quyền năng kia, đó là tà đạo, không phải đạo Phật. Đạo Phật là tu làm sao cho hết tham sân si chứ không phải là trì chú để được quyền năng. Đó làm đạo Phật suy thoái liền. Thầy ơi, cách gia hộ chúng sinh của các vị thần và thánh khác nhau như thế nào? Thật ra là khi một người họ có phước, họ đều có thể can thiệp vào số phận của người khác. Nói ví dụ như là, ví dụ một người giàu, họ thấy một người kia nghèo họ cho tiền, họ giúp đỡ, tức là khi họ có thế lực thì họ can thiệp vào đời sống người khác được. Thậm chí họ có thể thuê người quánh người khác nữa. Tức là người có thế lực luôn luôn có thể can thiệp vào số phận của người khác.

[1:44:54]Thì thần thánh cũng vậy, là những người có thế lực, họ đều có thể can thiệp vào số phận của người khác. Họ có thể giúp người khác hay là hại người khác chứ không phải là không đâu. Đúng như vậy là có đó. Nhưng mà thánh á, thì cái sự gia hộ của họ bí mật, khéo và kín mình ít biết. Còn thần cái sự gia hộ nó hay lộ liễu. Bởi vì thần là họ bản ngã còn nhiều, và ta mắc nợ mấy ông thần sau này trả cực lắm. Ở đây có câu hỏi thế này: Có những người bác sĩ làm công việc lọc máu, chạy thận cho bệnh nhân cái số tiền rất là lớn mà tiền đó là bảo hiểm trả. Bệnh nhân chỉ trả 20%, còn lại là bảo hiểm. Nhưng mà trong khi nếu để người đó sống thì cái sự

[1:45:31]cống hiến của họ đối với xã hội rất là thấp. Nó không đáng với cái chi phí mà xã hội phải cung cấp để duy trì sự sống của người đó. Cái câu hỏi này nó rất là đúng, rất là đau đớn mà cũng rất là chính xác. Có những khi ta vì cái quan điểm của y học, còn nước còn tát, ta tốn rất nhiều tiền để ta cứu chữa một con người. Nhưng con người đó sống trên đời không có ích lợi gì mấy. Đó là điều khiến ta phải suy nghĩ. Tức là lương tâm, mạng sống con người là quan trọng, nhưng mà cái sự cống hiến đối với xã hội nó cũng rất quan trọng. Cái ích lợi, cái giá trị của ta trong cuộc sống cũng rất quan trọng. Như vừa rồi vậy, có mười mấy người ta bị hải tặc Somali nó bắt và

[1:46:12]nó ra cái giá bảy, tám triệu đô bắt nhà nước mình phải trả. Tiền đâu nhà nước trả? Gia đình thì cứ khoán, biểu tình, về kéo về Hà Nội, đến Bộ Ngoại giao biểu tình là bắt là phải nộp tiền, nhà nước nộp tiền để mà chuộc con tin về, chuộc những người đó về. Thì nhà nước mình phải tìm cách trì hoãn và tìm cách cách khác. Chứ nếu mà đem tiền đóng liền thì giống như là khuyến khích nó bắt tiếp phải không? Nó bắt dễ quá, nộp tiền chuộc dễ quá là nó cứ bắt hoài. Mà đó là tụi tội phạm. Mà tại sao mình phải nghe lời nó? Còn những người nông dân, gia đình những người mà ngư dân bị bắt thì sốt ruột. Nhưng bây giờ phải nghĩ trên một bài toán toàn xã hội.

[1:46:46]Một năm một người ngư dân làm ra được bao nhiêu đồng? Đóng thuế nhà nước bao nhiêu đồng? Mà mỗi lần bị bắt cái bỏ tám triệu đô là bao nhiêu tỷ á để cứu họ, thì như vậy cái lợi ích trên toàn xã hội là sao? Không cân đối. Nên có những điều ta đem đi tính đi tính lại nó cay đắng lắm. Nhưng mà vì cái mạng sống con người quan trọng thì ta cứ phải cân nhắc, nhưng mà vẫn phải suy nghĩ. Nên trên cuộc đời có nhiều cái ta không kết luận một chiều được, và cả cuộc sống người cứ phải day dứt, trăn trở, day dứt, trăn trở vì có những điều bất hợp lý. Nó hợp lý chỗ này mà nó không hợp lý chỗ khác. Thế là ta cứ phải cân nhắc hoài.

[1:47:22]Như có nhiều người Việt kiều cũng vậy, về đây cái họ nói sống bằng cái gì? Nói dạ, đăng ký thất nghiệp để hưởng cái lương thất nghiệp mà sống. Tưởng là hay nhưng cái đó là cái gì? Nó lại dở. Là mình mắc nợ người dân Mỹ thôi, mắc nợ nhà nước Mỹ. Thì đáng lẽ mình có thể làm được mà họ không thích họ đi làm riêng để kiếm tiền. Nhưng họ bí mật làm riêng kiếm tiền nhưng mà vẫn đăng ký thất nghiệp để hưởng tiền trợ cấp thất nghiệp. Thì có ích lợi gì đâu, cái đó đâu có hay đâu. Tự nhiên mắc nợ cuộc đời, có hay ho gì đâu. Buổi tối tụng kinh gì? Thì thầy có cái nghi thức tụng kinh hằng ngày đó, con lấy coi nha.

[1:47:56]Con muốn làm giáo viên dạy cấp ba để dạy đạo đức cho học sinh. Nhưng mà giáo viên thì không thể nói như trong đạo được. Con phải chỉnh sửa làm sao cho được? À, mình cứ ráng lách ngoài cái môn học kiến thức chuyên môn, luôn luôn mình cứ chêm vào những cái đạo đức từ từ từ từ mỗi ngày một ít thôi đừng nói nhiều. Nói nhiều mất thời gian mình bị cự. Nhưng mỗi ngày một ít, lâu ngày cả năm vậy là cái lớp học mình, học sinh cũng thấm nha. À, có một chị bạn rủ con đi tu rồi hôm đó con mệt con không đi. Và chị đó nói rằng con bị nghiệp lôi kéo, nghĩa là sao? Thường là cái nghiệp nó cản không cho mình tu.

[1:48:29]Khi tới lúc mình phải tu thì hay có chuyện này chuyện kia xảy ra, đó đúng là bị nghiệp thiệt á. Nên ráng sám hối. Những trường hợp đó mình ráng sám hối. Tại sao không cho cúng chuối già? Hàng tháng chùa Phật Quang có thuyết giảng không? Thầy chỉ giảng vào những dịp lễ và Tết thôi nha, còn thường thầy đi giảng nơi khác. Bởi vì nếu mà thầy giảng ở chùa thầy thì người ta phải đi rất là xa đến nghe, tốn tiền xe. Cho nên tốn lắm, nên thà thầy tốn một mình thầy đi tới nơi giảng thì đỡ mất công một mình thầy và vài đệ tử. Còn nếu thầy tổ chức tại chùa thầy thì phải rất đông người đến, lại tốn, tính ra về cái lợi ích kinh tế xã hội lại lại kém.

[1:49:02]Xin thầy giải nghĩa giùm con cái pháp danh Phổ Khải có phải nó có liên quan gì đến phải khổ không?

[1:49:16]Ba con là rất là tốt nhưng bị vong đi theo. Thật ra không phải là là khi không mình bị vong đi theo đâu, mình mắc nợ gì người ta kiếp trước á, bây giờ họ theo hành mình hoài, mà rất là khó gỡ ra. Nếu cái nợ đời trước mà nặng á, tự nhiên cái vong nó cứ đi theo nó ám ảnh mình cả đời. Mà người khác sao nó không ám mà tới nhà mình nó ám? Bởi vì giữa mình với cái vong đó có cái nợ, nên phải sám hối dữ lắm từ từ mới hết chứ mình không ép được đâu, cũng không có trấn áp trừ tà gì được đâu. Phải sám hối thôi à. Con làm ở công tác tại trung tâm y tế dự phòng chuyên về xét nghiệm HIV. Con có gặp một trường hợp là một khách hàng nhiễm HIV nhưng

[1:49:50]người đó cứ tìm cách để truyền HIV cho người khác. Con khuyên nhủ rất nhiều nhưng không có kết quả, mà quy định công việc của con là không công bố danh tính của người này nhưng con rất đau lòng. Cái này phải thưa công an liền, bởi vì người này là tội phạm chứ không phải là một bệnh nhân thường. Cố tình truyền cái HIV của mình cho người khác, người này là tội phạm, phải báo công an liền chứ đừng làm thinh. Con muốn được làm đệ tử thầy để sau này giỏi hơn thầy, để độ được nhiều người. Vậy không biết phải làm sao thầy mới thu nhận được ạ? Thì nếu mà con cứ cho thầy gặp mặt, nếu mà nhắm con giỏi hơn thầy thì thầy nhận chứ sao.

[1:50:26]Anh em song sinh là do nhân duyên gì? Thật ra anh em song sinh do rất là nhiều nhân duyên. Ví dụ cái đời trước cái duyên gắn bó với nhau quá, cái đời này thành song sinh. Mà song sinh là đừng có dính lẹo rồi nha. Song sinh mà dính lại là do đời xưa trói hai người chung với nhau. Khi mình trói ai trói chung với nhau cái mai mốt cái mình bị sinh ra trong cái thân thể mình dính với người kia. Đó, vậy. Bà ngoại con chết về nhập mẹ của con, mỗi lần nhập mẹ con làm mẹ con đau đầu và mệt nhiều lắm, con thương mẹ con. Thì phải cầu siêu cho bà ngoại cho nhiều để bà đừng về nữa, bà đừng có nhập nữa. Cứ mỗi lần mà con đọc kinh hoặc niệm Phật là con khóc hoài.

[1:51:01]Ký ức con không biết làm như vậy, có một cái gì con không hiểu nổi. Vừa rồi thì ra Hà Nội có một người cũng hỏi Thầy là có một người bạn cứ mỗi lần đi chùa lạy Phật là khóc sướt mướt. Hỏi Thầy là cái gì? Thầy nói: "Vì người đó kiếp trước là thầy tu ở cái chùa đó rồi có khi bỏ đi." Cái người kia nói đúng là trong giấc mơ họ thấy họ họ đến chùa đó họ là một sư ông của cái chùa đó và có cái ngôi mộ gần đó họ nói là mộ của họ nữa. Như vậy. Cho nên đó cái ký ức xưa đó mà mình ấm ức bởi vì cái việc tu mình nó chưa có trọn, cứ làm cho mình hay khóc. "Con có một đứa con mê chơi game, Thầy có cách nào giúp con không?"

[1:51:35]Game bây giờ là đại họa của quốc gia và của thế giới. Trong khóa hè nào Thầy cũng bắt mấy đứa nhỏ phải thề bỏ game cho bằng được. Do đó, phải nhắc dữ lắm và phải quyết liệt dữ lắm. Có khi cũng như là phải bắt nhốt và bắt thề làm đủ thứ, vì game đúng là tai họa. "Con bị tê tay tê chân mỗi khi con cầm viết và cầm mọi vật dụng khác, và lại nửa chân con, gót chân, móng con, gót bình thường. Ngồi thiền có chữa lành bệnh được không Thầy?" Ngồi thiền cũng chữa bệnh được một số nhưng không phải chữa được tất cả. Tại có những số do nghiệp mình phải sám hối và chữa bệnh đàng hoàng nha. Còn tê tay tê chân, nếu mà nói bệnh lý thì nó một con số bệnh

[1:52:06]nào đó, có thể là do bệnh tim hay bệnh thần kinh gì đó. Nhưng mà nói về nghiệp thì có khi là ngày xưa mình hay cột trói con vật. Ví dụ khi mình bắt gà, bắt vịt cái mình cứ cột trói nó lại rồi lát nữa mới cắt cổ á, thì cái mình cột trói như vậy cái đời này mình hay bị tê tay tê chân, trước khi mình bị người ta cắt cổ. "Năm 2012 có thật là tận thế hay không?" Cứ yên tâm sống và làm phước nha, đừng bận tâm. À, "Cái người lấy số điện thoại, số xe xấu, đẹp rồi có ảnh hưởng gì hay không?" Thì Thầy nói cái số đó nó cũng giống như cái mặt mình vậy đó, nó cũng do phước quả nó ám ở trong đó thôi hà. Hễ mà cái phước mình tốt tự nhiên mình có cái số tốt,

[1:52:39]phước mình kém thì tự nhiên cái số điện thoại nó xấu nha. Ví dụ vậy. Ví dụ cái số mà cứ không không nhiều quá thì thường là nó không có ngon. Ví dụ: 09030000 không có gì đó là cái số đó thấy thấy không ngon rồi. "Có mấy anh chị ở quê Vĩnh Long, trong dịp Tết vừa rồi đi về Bến Tre gọi là tu học pháp môn gì không rõ, mà con chỉ thấy lễ lạy, trải chiếu ra sân rồi lạy cho đến khi mệt lả rồi nhào ra lăn lộn, giờ lạy từ 2 giờ tới 4 giờ sáng. Chỉ trong vài tháng mà mặt mũi khác thường, gặp ai cũng bảo: "Đừng đi chùa, đi chùa nhiều sẽ bị ma nhập." Bỏ hết gia đình, việc làm, tập trung tới đó ở và chữa bệnh bằng phương pháp

[1:53:11]lạy vào hư không và có chiều hướng lan rộng ra cả xã. Báo công an giùm Thầy đi nha. Mấy cái tà đạo này nó phá hoại dữ lắm, phải báo công an ngăn chặn. "Ba con lúc trước là một chiến sĩ đặc công nằm vùng, đã có lần ba con lấy dao đâm vào bụng một tên ác ôn chuyên giết người, hãm hiếp phụ nữ. Con rất phân vân không biết ba con có mắc tội sát sinh hay không? Trước khi mất, ba con đã bị khoét một lỗ ở bụng vì ba con viêm đại tràng. Thưa Thầy, như vậy có phải ba con đã bị quả báo không?" Thì có thể là cái việc bị khoét cái ổ ở bụng cũng là một cái trả qua cái nhẹ một cái nghiệp mà trước mình đâm cái tên ác ôn.

[1:53:42]Nhưng mà mình đâm không chết, để đau đau rồi chữa bệnh thôi. Nhưng mà việc thí dụ như mình ta trừ khử một cái tên ác ôn, coi chừng lại có phước á. Chúng ta đừng tưởng nghĩa là cho tiền là có phước và giết người là có tội. Tùy cái người đó nữa. Ví dụ như ta cho tiền cho một cái người đói để họ đừng đói, tạm có phước, mà không biết sau khi ăn no rồi nó làm cái gì không biết à. Nếu sau khi ta cho tiền ăn no rồi nó ra sống tốt nó tu thì ta rất có phước, còn ta cho nó tiền ăn xong rồi vừa no xong đi ra ngoài nó đánh đập người ta thì cái vừa rồi mình cho nó ăn là hoàn toàn có tội. Chứ không đơn giản là hễ cho tiền là có phước. Mà đâm một người cũng vậy.

[1:54:18]Người ta đang đi dạy học tốt đẹp mình lại đâm người ta thì tội mình rất nặng. Nhưng mà cái tên đó sắp sửa nó đi nó đang giết người hàng loạt, hãm hiếp hàng loạt mình lại mình giết nó chết, ngăn chặn cái tội ác của nó, cứu bao nhiêu người kế tiếp thì coi chừng lại là có phước á. Cho nên, cái tội phước là phải nhìn nhiều khía cạnh nha. "Con còn nặng nghiệp, đi chùa còn bị gia đình cản trở. Ở nhà con làm việc cả ngày đến lúc mệt quá không còn sức để tu tập, mỗi ngày con nhớ đến Phật, con niệm Phật để tu được không Thầy?" Đúng như vậy. Những lúc hoàn cảnh ta chưa thể tu thì cứ tu bằng tâm, bằng niệm nha.

[1:54:48]Đến khi mà đủ phước vượt qua rồi, tự nhiên cái cơ hội sẽ đến nhiều hơn nha. À, "Theo con biết là có người Nhật, con biết là người Nhật xài đồ tốt, những đồ còn tốt lại bỏ đi gọi là hết hạn sử dụng, vân vân. Và nếu tiếp tục như vậy thì kích thích cho mọi người muốn xài sang và đóng góp vào sự phá hoại môi trường." Đúng rồi. Đây cũng là một nguyên nhân mà người Nhật phải trả giá đó. Họ xài đồ mấy năm họ bỏ, mình mua về mình xài còn tốt quá chừng. Đó cũng là một sự phí phạm của họ. "Thưa Thầy cho hỏi: Thái Lan là một quốc gia Phật giáo, tại sao lại công nhận mại dâm là một hình hoạt động kinh tế hợp pháp?" Là bởi vì Đạo Phật không

[1:55:21]đủ sức chi phối cái văn hóa, xã hội và chính trị của nước đó. Cho nên, những thế lực mà không phải Đạo Phật nó mới là tạo ra một Thái Lan như vậy. Chứ còn nếu mà người Phật giáo Thái Lan mạnh mẽ, chi phối ảnh hưởng được vào chính trị, vào văn hóa, giáo dục thì Thái Lan đã không trở thành đất nước mà mại dâm khủng khiếp như vậy, sa đọa đến như vậy. Vì vậy, cái người Phật tử mình, cái người mà hiểu biết về giáo lý Đạo Phật, mình phải cố gắng gây ảnh hưởng vào trong xã hội để đem những điều tốt đẹp cho xã hội chứ đừng có thụ động, ha. "Những lúc ngồi thiền con hay bị lùng bùng hai lỗ tai?" Tức là ta hơi bị dằn ép và lực nó đang chạy lên nha.

[1:55:59]Phải biết rõ toàn thân nhẹ nhàng, buông lỏng toàn thân nhẹ nhàng. "Thưa Thầy, xin Thầy cho con biết bí quyết của sự tự tin khi mà mình không có năng khiếu gì?" Khi mình không có năng khiếu gì thì xin nhớ một điều: mình không bao giờ tự tin được, sẽ không bao giờ con tự tin được. Nhớ như vậy nha. Ta chỉ tự tin vì cái tự tin đó nó xuất phát từ cái phước của ta mà thôi. Không có phước thì đừng hòng ráng gán gượng mà tự tin. Không có phước không bao giờ tự tin được, nhớ điều đó. Muốn tự tin, phải làm phước rất nhiều. Phước đủ rồi, bỗng nhiên ta tự tin nha. "Sau khi con thả cá phóng sinh, thả xuống con mới thấy con cá lớn nó ăn mấy con cá nhỏ.

[1:56:35]Như vậy con có bị tội sát sinh không?" Không nha con. Cái đó là mấy con cá lớn nó mắc tội sát sinh chứ con không có bị. "Mẹ con nghiện ma túy nặng, hằng ngày phải hút, nếu không thì rất đau nhức và mệt mỏi. Mẹ con không làm việc kiếm tiền, mỗi ngày phải hút rất tốn kém. Con và chị con phải đi làm vất vả để chi phí gia đình và chu cấp cho mẹ và em trai đi học. Con rất khổ tâm. Khuyên mẹ đủ cách nhưng mẹ không bỏ. Mẹ chơi suốt ngày sáng đêm, tụ tập bạn bè chơi giỡn, con rất khó chịu. Mà nếu nói mẹ con nghiện thì sợ mẹ con chết, vì xưa kia ba con cũng cố gắng cai nghiện mà đã chết." Đúng là hoa sen mọc lên từ bùn.

[1:57:09]Từ một bậc cha mẹ như vậy mà con biết Đạo Phật, biết tu tập thì đúng là con thoát ra được cũng rất là lạ. Cũng là cái nghiệp của con. Thầy cũng cầu mong cho gia đình con được nhiều điều tốt lành, chứ Thầy không dám đưa ra một lời khuyên quyết liệt. Nhưng mà thôi, Thầy mong rằng con cố gắng tu tập để rồi con chuyển. Con cũng mắc nợ cái cha mẹ này nên con phải làm con. Mà những người này không phải là người tốt, nhưng đời xưa có lúc mình trong lúc mình kẹt, mình đã nhờ vả một cái người không tốt. Bây giờ mình mắc nợ họ, họ trở lại làm cha, làm mẹ mình. Nhưng mình khác hẳn với họ. Mình khác hẳn. Mình chỉ nhờ vả họ một lúc thôi, chứ mình không có phải là lệ thuộc họ.

[1:57:46]Bây giờ làm con nhưng mà không giống gì hết. À, còn hai tờ nữa, mỗi tờ mười câu hỏi nữa. Gia đình chồng đi tu theo đạo gì đó, nhớ mình Đạo Phật thì mình không có lạy nha. Phật dặn mình rồi, mình không có được lạy quỷ thần khác nha. Lạy như vậy cái mình gieo cái duyên tà đạo chết á. Đúng như vậy, ba đời mười phương chư Phật đều giảng Tứ Diệu Đế. Bất cứ cõi nào trên khắp vũ trụ này đều là sinh, lão, bệnh, tử, khổ, không chỗ nào thoát ra được điều này. Cái kinh Đại Thừa đó, thật sự nếu theo lịch sử là không phải do Phật thuyết. Thứ nhất là không phải do Phật thuyết, theo lịch sử. Nhưng mà trên ý nghĩa đó, thật sự là Phật đã gợi ý cho kinh Đại Thừa ở những cái cõi

[1:58:27]rất là cao và sau này nhiều vị Tổ đã dựa vào cái ý đó mà viết nên kinh Đại Thừa. Nên kinh Đại Thừa có khi chuẩn xác, cũng có vài điểm sơ hở. Nhưng mà một số ý chuẩn xác lại rất là hay. Chúng ta phải hiểu như vậy nha, chứ đừng có bài bác kinh Đại Thừa. Nhưng mà cũng đừng tin là hễ kinh Đại Thừa nào cũng do Phật thuyết, không phải. Phải ráng ngồi hai thời. Dù một hai thời thì nó ít hơn nhưng ngồi hai thời nó vẫn tốt hơn một thời. "Con ngồi thiền thì bị cảm giác nóng ở lưng và tỏa ra hai cánh tay?" Vậy là điện nó đang xuất hiện, nhân điện đang xuất hiện, không sao nha, tốt. "Có phải vọng tưởng không tiếng là có tốt hơn vọng tưởng có tiếng?"

[1:59:02]Vọng tưởng không tiếng có nghĩa là những cái ý vi tế thì tâm mình nó sâu hơn thôi chứ cũng chẳng tốt lành gì nha. "Có phải người có trí hữu sư cao thì khi được trí vô sư cũng cao hơn so với người có trí hữu sư thấp?" Tức là người thông minh đó. Đừng có mình nói như vậy nó nghe nó phức tạp, chứ thực ra cái người thông minh thì khi họ học họ cũng giỏi, mà khi họ sáng tạo thì họ cũng giỏi. "Khi đắc quả Thánh thì người ấy tự biết hay phải có Phật mới xác định được?" Người ấy tự biết, nhưng mà không biết mình chứng ở mức độ nào. Nếu có Phật thì Phật sẽ cho mình biết chứng mức độ nào nha. Rồi.