[0:09]Thôi
[0:17]bây giờ ta đi vào bài pháp nha. Cái tựa bài pháp hôm nay là: "Sống để làm gì?" Cái mỗi... mỗi cái khóa hè đạo đức, các em đi học nó đều hô: "Sống để làm gì? Tu để làm gì?" đó. Nhớ không vậy? Thì ta đều la lên làm sao? "Sống là..." "...phụng sự mọi người, tu là..." "...diệt trừ bản ngã." À, vậy đó. Cho nên ở Viên Quang ta sẽ nói về đề tài "Tu là gì? Là diệt trừ bản ngã", còn ở đây ta sẽ nói là "Sống để làm gì" nha. Đó. Thì ta có cái đáp án là phụng sự mọi người, nhưng mà thực sự nó cũng dài dòng lắm. Ví dụ thế này: Như đi từ... từ miền Nam ra miền Bắc chi phí hết bao nhiêu? Tiền vé, tiền đi đường này kia nọ. Hết chừng bao nhiêu nhở?
[1:16]Tôi cũng chẳng nhớ nữa, thị giả trả tiền tôi cũng chẳng biết nữa, thủ quỹ xuất ra tôi cũng chả biết. Nhưng mà có khi ta đi máy bay giá rẻ ha, có khi ta đi máy bay giá cao hơn. Nên cũng một chuyến đi, nhưng mà chi phí mỗi người mỗi khác nhau. Thì cũng vậy, ví dụ như hôm qua đến hôm nay, mỗi người đều phải sống qua một ngày, nhưng một ngày sống nhau như vậy mỗi người có cái chi phí khác nhau. Có người chỉ có mấy chục nghìn đồng vì có ba gói mì gói sống qua được một ngày. Nhưng có người một ngày của họ chi phí rất là nặng. Phải không ạ? Ta ăn cơm phải thật là ngon, rồi phải ở nhà có máy lạnh, nước nóng, đi lấy...
[2:01]đi tới đi lui bằng ô tô, mặc hàng hiệu. Tức là có những người họ sống qua 24 giờ rất là ít chi phí, nhưng có những người sống qua 24 giờ chi phí rất là cao. Vì cớ như vậy, cái chi phí mà để chúng ta tồn tại trên cuộc đời này nó khác nhau. Có những người ta đi qua cuộc đời ta tốn kém vô cùng, mà có những người ta đi qua cuộc đời rất là ít tốn kém. Mà dĩ nhiên rằng khi ta hiểu trên nhân quả, thì mỗi một cái chi phí tốn kém để ta đi qua cuộc đời đó nó lấy ở đâu ra?
[2:41]Đúng rồi, lấy từ cái phước ở kiếp trước của ta. Cái người mà ở kiếp trước có phước nhiều á, thì họ có cái nguồn để họ lấy mà họ chi phí cho cuộc sống hôm nay. Nên ta thấy họ đi qua cuộc đời cái chi phí rất là cao mà họ vẫn có nguồn để sống, để tiêu tiếp. Còn có những người cái nguồn phước ở kiếp trước ít, nên không có nhiều để lấy nguồn mà chi tiêu cho cuộc sống, nên phải sống một cuộc đời rất là đạm bạc. Như vậy. Chúng ta nhìn vào cái chi phí tốn kém mà ta để ta duy trì được cuộc sống để ta đi qua cuộc đời mà ta biết rằng cái đời trước của mình, kiếp trước của mình mình tạo phước nhiều hay hay ít, khác nhau. Nhìn như vậy.
[3:32]Tuy nhiên là dù là kiếp trước ta có nhiều phước hay ít phước, thì chắc ăn nhất kiếp này ta sống làm sao? Đừng để mà tổn phước nhiều quá, đừng có chi phí tốn kém nhiều quá. Tại vì chi phí tốn kém nhiều quá rồi ta hết phước. Mà sợ nhất là những người chi phí rất là nhiều mà không tạo ra phước mới, không tạo ra phước mới. Và lúc đó cái bài toán tội phước nó hiện ra rất là rõ. Nếu ta sống mà ta không tạo phước mới mà chỉ tiêu hưởng cái phước cũ thì ngày nào đó sẽ phải cạn. Mà cái cạn á nó nó nhiều cách cạn, có những cái cạn rất là thê thảm. Có những người cạn rồi ra đường ở vì không có nhà ở. Ví dụ như ta nghe chuyện kể ở bên nước ngoài,
[4:32]có những người homeless, không có nhà. Trước đây họ có nhà, nhưng mà nhà đó họ trả góp 30 năm. Trong 30 năm đó họ phải cố gắng làm việc để trả cái bill, hóa đơn hàng tháng. Bất ngờ bị thất nghiệp do cái khủng hoảng chung gì đó, cái họ bị mất việc làm. Họ không trả được tiền ngân hàng nữa thì ngân hàng tới siết nhà. Họ phải đi ra đường. Ra đường sống đâu thì không ai quan tâm. Chính phủ cũng không quan tâm, ngân hàng không quan tâm, sở làm không quan tâm. Họ tự đi xin ăn, sống gầm cầu, làm gì đó làm. Mà khi mùa lạnh tới, rất người nhiều người chết cóng ở trong những cái bãi rác, những cái này cái nọ, rất là nhiều.
[5:13]Thì nếu ta ta ta thôi ta cũng không có tiện để phê bình cái chính sách xã hội của họ. Ta không tiện, vì thôi mỗi quốc gia làm sao làm, không can thiệp. Nhưng mình chỉ nhìn trên cái góc độ nhân quả tội phước thì thầy thì thấy thế này: Là nãy khi mà họ mua trả góp cái nhà 30 năm, có nghĩa là họ có đủ phước để có cái nhà đó chưa? Có chưa? Chưa, hoàn toàn không có. Phải trả góp 30 năm, tức là cái phước hiện tại mình không đủ mà phải trả góp dần dần, dần dần. Mà cái nhà nó đẹp không? Nhà đẹp, tại họ xây họ để bán theo tiêu chuẩn rất là đẹp. Tiện nghi, đẹp, phòng ốc đồ rất là sang trọng. Tiêu chuẩn mà họ bán nhà trả góp nhà đẹp lắm.
[5:58]Phước mình không đủ mà mình ở trong một cái nhà rất sang trọng thì hậu quả là gì? Phước mình cạn rất là nhanh, phước cạn rất là nhanh. Mà nếu trong cuộc sống cũng không hiểu về cái điều phải làm phước, rồi khi đi làm việc, trong cuộc sống cứ nghĩ là phải hưởng thụ, phải tìm cái gì để hưởng để hưởng, thì đến lúc nào đó phước nó hết, bỗng nhiên việc làm bị trục trặc, mất việc làm, ra đường ở liền. Lúc đó từ cái căn nhà rất là sang trọng phải ra gầm cầu, ở vỉa hè mà ở. Là vì sao? Chỉ là nhân quả mà thôi. Nên khi ta ta đi qua cuộc đời này, ta có mặt trên cuộc đời này, ta đang đi vào trong một bài toán giữa tội và phước.
[6:43]Nhưng nhiều người không hiểu, không thích làm phước, không ý thức về việc làm phước. Và có nhiều người chẳng những là không làm phước thì còn đỡ, mà có người còn tạo tội nữa. Cái tạo tội đó nó đốt phước rất nhanh. Có những người mình coi họ như là một đại gia hùng mạnh, giàu có, hống hách, uy quyền, muốn cái gì cũng được. Thì thôi thôi kệ cái phước của người ta quá khứ vậy thì người ta muốn hưởng gì người ta hưởng. Nhưng mà khi mình tìm hiểu sâu vào trong cuộc đời họ thì vì họ có ưu thế nên họ ngấm ngầm họ mưu hại nhiều người, làm cho nhiều người sạt nghiệp. Và cuối cùng chấm dứt cái gì? Chấm dứt đến lúc mà nhà nước ra tay
[7:29]diệt trừ những cái tội phạm sai lầm thì họ là những người bị bắt liền. Bắt liền, bắt rồi từ tài sản điều tra tịch thu lại hết, không còn gì. Từ ở nơi tài sản cơ man nào, lấy không biết biết bao nhiêu tài sản người khác gom về cho mình. Ôi tiền trong ngân hàng là tròng tròng tròng, trong nước gửi, ngoài nước gửi, đủ thứ hết. Cho đến khi mà đưa vào cái đường dây tội phạm chộp bắt một cái, nhà nước thu hồi lại từ từ hết, không còn cái gì. Chỉ ở trong cái nhà không phải của mình. Cái nhà không phải của mình mà mình ở là là nhà gì? Nhà tù. Vì cái đó là người đó là có phước quá khứ, hưởng phước quá khứ,
[8:08]nhưng đồng thời tạo tội, làm những điều ác, thì họ kết thúc một cách thê thảm. Đó là sự công bằng, không còn cách nào khác. Chúng ta may mắn hơn những người đó là điều gì? Chúng ta thua họ là điều gì? Chúng ta thua họ là có thể là cái phước quá khứ ta không bằng họ. Họ họ giàu quá, phước quá khứ ta không bằng họ. Nhưng mà ta hơn họ điều gì? Ta hơn họ là điều ta biết nhân quả, ta biết tội phước, và ta luôn cố gắng làm phước từng chút từng chút. Không dám gì? Không dám sống phí phạm, không dám tiêu pha, hao phí để mà bị tổn phước nhanh. Đó, ta ta hơn họ điều đó. Nên họ cực kỳ giàu sang rồi kết thúc trong nhà tù,
[8:59]còn ta nghèo hơn họ, ta chỉ biết tu hành, làm phước, làm công đức từng chút từng chút, nhưng cuối cùng ta làm sao? Cuối cùng, bí quá ta về chùa có thầy ta nuôi ta tuổi già, không sao hết.
[9:15]Phải không? Nghĩa là mình vẫn sống được hạnh phúc, yên lành, thanh thản. Còn họ bây giờ là sao? Cái đầu căng 1000 chuyện ở trong đó, phải tính toán, đối phó, buồn bã, mất danh dự, đủ thứ hết trơn, đủ thứ chuyện hết. Nên cái đi qua cuộc đời này ta tiêu phí rất nhiều cái phước của quá khứ, mà tiêu phí như vậy có người nào khôn thì đừng để tổn phước, có người nào khôn thì biết tạo tạo phước song song. Đó là người khôn. Nhưng rồi bỗng nhiên ta hỏi một câu với nhau: Thế ta sống để làm gì? Ta có mặt trên cuộc đời này để làm gì? Từ đâu? À... Nếu ta không biết suy nghĩ thì ta chỉ làm sao? Chỉ bước tới phía trước mà mà bước.
[10:08]À ngày mai ta sẽ ăn cái gì, ngày mốt ta sẽ đi đâu, ngày kia ta làm chuyện gì, thì ta cứ nhìn cái kế hoạch sắp tới mà ta mà ta đi tới đi tới vậy thôi. Vì thời gian đi tới thì ta cũng đi tới để sống và hưởng thụ. Nhưng cái người mà biết suy nghĩ rồi, bỗng nhiên ta nhìn ngược lại quá khứ: Ai đưa ta vào cuộc đời này? Từ đâu ta đến đây? Rồi ta sống bao nhiêu năm như vậy, trên cuộc đời này mấy chục năm như vậy rồi để làm gì? Ngày nay ta được gì trên cuộc đời này? Có ai hỏi câu đó không? Như bây giờ có người nào đã 70 tuổi, nhìn lại nghĩ lại coi mình đã được gì trên cuộc đời này chưa? Có được chưa? Ai được cái gì nói thầy nghe.
[10:51]Có được gì chưa ạ? Chưa. Nghĩ lại cuối cùng không được gì cả, đúng không ạ? Như anh Thông được gì không? Anh Thiệp thấy mình được gì không? Rõ ràng bỗng nhiên mình giật mình á, mình giật mình ủa mấy mươi năm mình sống trên cuộc đời này rồi mình được gì? Hình như rỗng, phải không ạ? Như cuộc đời này thật là trống rỗng. Mà chỉ may mắn có những lúc nào đó trong cuộc đời này ta có phước, có thiện chí ta cũng làm được một số điều có lợi cho đời thì nhìn lại chỉ những lúc đó đó thì ta hơi tự hào, tức là mình đã sống có những đoạn đời sống có ý nghĩa, mình có phụng sự được. Chính những lúc mà khi mình nhìn lại hỏi cuộc đời này là mình sống để làm gì,
[11:35]thì cái câu trả lời mà nó làm cho mình vui nhất là đã có những lúc, có những khoảng đời mình sống mình phụng sự được cho cuộc sống này, cho mọi người. Chỉ những lúc đó là lúc có ý nghĩa, còn ngoài ra nhìn lại đều sao? Đều trống rỗng, thực sự là như vậy. Có đúng không ạ? Ví dụ như bây giờ như bây giờ hỏi anh Thiệp: "Cuộc đời anh được cái gì?" Nhiều khi chính anh cũng ngơ ngác không biết á. Nhưng mà nếu nhìn quá khứ thì có thể là trong thời gian mà anh làm tổng giám đốc Điện lực Hải Phòng, anh đã làm được những công trình này công trình kia cho xã hội rồi nghĩ lại an ủi mình vui, đúng không? Đó chính những cái lúc mình phụng sự làm cho cuộc sống mình có ý nghĩa,
[12:19]còn nếu không có những lúc đó, nhìn lại cuộc đời này thật là trống rỗng. Và giật mình nó đi qua một kiếp người nhanh chóng mà không có cái gì có ý nghĩa cả, rất là đáng sợ. Như vậy nên hôm nay mình hỏi là: "Sống để làm gì?" Nhưng có những người không hỏi câu này, có những người vẫn sống, vẫn tiếp tục sống mà không bao giờ hỏi sống để làm gì. Đúng không ạ? Đó. Mình biết hỏi bởi vì sao? Mình là đệ tử Phật, biết nhân biết quả, biết kiếp trước biết kiếp sau, biết khổ đau biết hạnh phúc, biết trầm luân biết giải thoát, rồi mình có cái hướng đi và mình biết hỏi ta sống để làm gì để từ đây đặt lại cái động cơ sống cho nó đúng.
[13:05]Còn có những người ngoài kia không biết gì và họ vẫn sống mà không bao giờ biết sống để làm gì. Nên đây nó có những cái loại sống như kiểu này. Ta sẽ nêu ra một vài cái. Thứ nhất là sống vô định. Sống vô định là đời nó đẩy mình tới đâu thì mình cứ sống theo tới đó, thôi, không có mục đích gì cả. Nghĩa là lớn lên, nghĩa là tới chừng lúc yêu thì lập gia đình, gia đình xong có con, có con thì nuôi, nuôi được thì được, không được thì thôi, dạy nói câu nào được không được thì thôi, có việc làm được thì thôi, thất nghiệp. Nên là cuộc đời đẩy mình tới đâu thì mình cứ đi theo nó tới đó, chứ không bao giờ mình có cái ý hướng gì để xây dựng một điều gì,
[13:48]mục tiêu gì ở phía trước làm cho nó có ý nghĩa nó hay cả. Tức là cứ cuộc đời đẩy mình tới đâu thì mình đẩy tới đó. Gọi là những người sống vô định. Cái vô định này cũng gọi là bó tay đó. Mà những người, một là những người không có trái tim, không có trí tuệ và không có phước, dễ rơi vào cái tình trạng sống vô định, không định hướng gì cả, không có động cơ gì cả. Đời đẩy mình đâu, mình đi tới đó vì mình không có trái tim. Mình không thương ai, không yêu nước, không yêu nhân loại, không có trái tim, mình sống vô định. Thứ hai, mình không có trí tuệ, mình không có tài năng, mình không can thiệp, không thay đổi gì cuộc sống này cả, không có xoay chuyển gì cả. Sống vô định.
[14:32]Và thứ ba, không có phước, muốn tính chuyện gì cũng không được thì cuộc đời đẩy mình tới đâu thì mình đi tới đó. Nên những người mà có ba cái không: không có trái tim yêu thương, không có trí tuệ, không có phước đời trước thì dễ rơi vào cái lối sống vô vô định, không có mục tiêu. Và cuộc đời đẩy mình tới đâu, mình đi tới đó. Có ai bị như vậy không ở trong đây? Có không?
[15:01]Giật mình nhìn lại có khi ta đã từng sống rất là vô định kiểu này chứ không phải là không đâu, phải không ạ? Có đấy chứ không phải không đâu. Bây giờ cái lối thứ hai là lối khước từ cuộc sống. Khước từ cuộc sống nghĩa là ai? Người tự tử, họ không thích sống nữa. Mà những người khước từ cuộc sống như vậy có những cái trường hợp là họ không thể sống được nữa, họ thấy sống nữa họ quá đau khổ hay quá bế tắc. Hay đó là nó có những lý do của xã hội thật sự. Lý do xã hội thật sự, ví dụ có những người vỡ nợ hết đường trả, họ tự tử chết mất; hoặc có người bị thất tình một cái mối tình nào mà họ quá hy vọng,
[15:46]nhưng rồi cái mối tình nó không thành thế nào đó, cái họ cảm thấy rằng nếu họ sống nữa thì họ sẽ đau khổ nên họ chết. Đâu biết rằng chết còn đau khổ hơn nữa. Rồi có những người nhiều lý do để họ khước từ cuộc sống. Và thay vì mọi người ta đi tiếp trong cuộc sống này mà thậm chí đi một cách vô định nhưng có những người chọn cách khước từ cuộc sống. Có những người gọi là bệnh trầm cảm mà khước từ cuộc sống. Bệnh trầm cảm là một loại họ chọn cái chết mà không vì nguyên nhân xã hội, không vì hoàn cảnh xã hội. Tự trong ý nghĩ mình cứ khởi lên bậy bạ, khởi buồn thảm rồi tự tử chết. Thì cái dạng mà bệnh trầm cảm chết không có lý do,
[16:33]chỉ là do nội tâm buồn, buồn không có nguyên nhân rồi chết, đó là loại bệnh ta xử lý sau. Bây giờ nhiều người bị bệnh đó ghê, lạ thật. Nên hồi xưa khi mà chưa có cái khái niệm bệnh trầm cảm á, có những người tự sát mà gia đình không biết lý do. Tìm mãi không ra. Không ngờ là họ mắc bệnh trầm cảm không ai hay. Hoàn cảnh không có gì phải đau khổ hết, tự họ buồn buồn họ chết mất tiêu. Rất là lạ. Rồi một loại thứ ba là loại sống hưởng thụ.
[17:05]Tức là người này có một ít phước gì đó, rồi khi mà hưởng thụ rồi bắt đầu nó nghiện. Ta nhớ nha! Cái hưởng thụ nào cũng làm cho ta nghiện. Nghiện là ta cứ đi tìm trò vui. Ví dụ như cái người họ bị nghiện ma túy thì nghiện rất rõ, thì có người nghiện đi du lịch, có người nghiện đi ăn nhà hàng sang trọng, có người nghiện
[17:33]thầy cũng không rành biết ngoài đời nó có cái gì nó vui nhờ? Người ta hưởng thụ gì? Nói được mấy cái là hết rồi. Đại khái là vậy, có những người rồi họ ỷ họ có tiền rồi họ hưởng thụ, mà hưởng thụ rồi sinh nghiện. Mà khi nghiện thì cứ hưởng thụ mãi không nghĩ đến việc làm phước cho nên hết phước. Hết phước rồi sau này cực kỳ khốn đốn. Bệnh hoạn rồi chết yểu, nếu mà chết làm ma đói. Đó là hạng người thứ ba. Còn hạng người thứ tư là sống để gieo rắc phiền toái, đau khổ cho mọi người. Họ hung bạo, họ ích kỷ, họ tàn nhẫn, những người sống chung quanh họ đau khổ chịu không nổi. Họ bội bạc, bạc ác, mưu mô, tham lam, vậy đó.
[18:20]Có những người sống để gieo rắc phiền toái, đau khổ. Khi mà thầy nói chữ mà họ ác độc nè, bạc ác, vô lương, mưu mô, hiểm độc là mình nghe những cái những âm mưu lớn, nhưng có những người cũng gieo rắc phiền toái, đau khổ bằng những chuyện nhỏ nhỏ hơn, là sao? Tối ngày cằn nhằn. Tối ngày cằn nhằn cũng là những người chuyên gieo rắc đau khổ cho cuộc đời này. Ở đây ai là người hay cằn nhằn tối ngày?
[18:50]Có không? Không ngờ, không ngờ cái miệng cằn nhằn tối ngày của mình cũng trở thành đối tượng thứ tư mà thầy định nghĩa hôm nay nha, là những người sống mà gây phiền toái, đau khổ cho người khác.
[19:10]Đức Phật hay nói cái câu này: "Người sống không làm khổ mình, không làm khổ người, đó là những người sống thiện lương, có phước." Như vậy, không làm khổ mình là làm sao? Mình đừng tự đày đọa mình, mình tự đừng sống sai lầm. Nhưng không làm khổ người là đừng có mưu hại người khác, đừng làm người khác đau khổ. Mà cái đừng làm người khác đau khổ thì nó nhiều lắm, kể không hết nổi. Nếu mà nói mà để những điều gì mà ta làm đau khổ nhau thì khi mình nói cả tuần lễ chưa hết chuyện. Mà những cái có những cái vô tình, có những cái vô tình mà mình làm người khác đau khổ mà mình không hề biết và không hề cố ý.
[19:53]Ví dụ như trong luật hình sự nó có một cái câu, có một cái trường hợp thế này: mình đang lái xe trên đường bỗng nhiên cái ông chồng ổng rượt bà vợ ổng đánh, bà vợ đâm đầu từ trong nhà chạy ra lúc xe mình vừa tới mình tông bả chết. Thì theo luật pháp mình không có tội, vì đây là tình huống mà mình không thể biết trước và không cần phải biết trước. Thì trong luật hình sự không kết tội. Và trong đó, ông chồng mới là người ngộ sát, truy cứu trách nhiệm của ổng. Bạo lực gia đình và vô tình rượt vợ mình ra đường, trong khi đường sá là gì? Giao thông nó nguy hiểm, đó thì thôi. Còn người lái xe không bị.
[20:31]Trong cuộc sống này ta đi qua cuộc đời này nhiều khi ta cũng vô tình mà mà mình không biết. Ví dụ như kể thầy kể một câu chuyện này: có một chàng trai như vậy lớn lên cũng ngoan ngoãn, hiền lành, đạo đức nên cái có một cái cô gái trong xóm cô phải lòng.
[20:48]Rồi ông ông bố cứ hay mời cái chàng trai đó tới nhà ngồi uống trà, nói chuyện giống như lấy cơ hội mà mà tìm hiểu làm quen. Thì ông rất là vừa ý vì trong cái thế hệ thanh niên lớn lên mà có cái người lễ phép, đàng hoàng vậy ông cũng rất là thích. Và những khi ông nói chuyện với chàng trai thì ông chỉ đặc biệt là cho cô con gái đó tới lui hầu rót nước thôi, không biết ông có ý gì không. Nhưng bất ngờ chàng trai đó đi xuất gia.
[21:18]Chưa, chưa hết chuyện đừng vỗ tay. Cô kia tự tử chết liền. Tự tử chết liền. Thì cái chàng trai khi xuất gia rồi nghe chuyện đó, đoán ra được sự tình, nhưng bây giờ biết trách ai, phải không ạ? Mình không có lỗi, mình đi tu mà, đâu cũng chưa hề hứa hẹn yêu thương gì. Người ta yêu đơn phương người ta. Rồi cái người đi tu, người ta đi tu, còn người này tự tử chết vì sao? Cái người mình yêu thương thầm, người mình lý tưởng, người mà mình tôn thờ, mình không thể chạm được nữa. Tự tử chết mất tiêu. Đó, những cái vì có những điều trong cuộc đời mà cái đau khổ người khác thực sự do mình gây ra mà mình không hề biết, không hề cố ý.
[22:03]Nên nói về cái mà sống trong cuộc đời mà làm khổ nhau nó nhiều lắm, nên ta cố gắng vậy. Hãy đi qua cuộc đời đừng để lại những nỗi đau. Khó, nhưng mà khó lắm, vì cuộc đời phức tạp quá. Đừng để lại những nỗi đau. Và trường hợp có những cái vì vì mình quá tốt mà người ta đau, chứ không phải tại mình xấu, mình ác độc, mình chửi mắng, mình hành hạ người ta đau. Vì mình quá tốt mà người ta yêu thương rồi người ta không đến được, người ta tự tử chết. Mấy cái đó cũng rất là cay đắng chứ không phải là dễ, như vậy. Thì đây mấy câu chuyện vừa rồi thầy kể thì mình nghe đây thôi, đừng đem ra ngoài nói lại tới lui, không nên, nha.
[22:39]Nhưng mà biết rồi thôi để yên trong bụng. Sống để bụng, chết đem đi. Đừng kể tới kể lui, không.
[22:52]Rồi một trường hợp sống mà có lý tưởng, ừm, sống có lý tưởng, muốn cống hiến, muốn phụng sự. Nghĩa là người này được sự giác ngộ gì đó, được một cái đạo giáo nào đó, một chủ thuyết nào đó giáo dục, cái bỗng nhiên thích sống để phụng sự, để cống hiến. À. Ta nói ví dụ như những người mà chiến sĩ cũng vậy, vì đó là nghĩa vụ mà. Tới tuổi rồi phải đi nghĩa vụ, không có tránh được. Nhưng mà khi vào trong cái quân đội rồi thì người này được giáo dục về quan điểm, về tư tưởng, nên người này từ cái ban đầu là bị bắt buộc theo luật pháp, nhưng khi họ giác ngộ thì họ có lý tưởng phụng sự, cống hiến và hi sinh vì Tổ quốc.
[23:40]Đó đây là một dạng sống thứ thứ thứ năm phải không ta? Một, hai, ba, bốn, năm, đúng rồi, dạng thứ năm. Tức là những người mà có lý tưởng sống, nó vậy. Và những người có lý tưởng sống này mà nếu họ nuôi dưỡng được, sau này họ rất là có phước. Hoặc là cái người công nhân thôi, cũng chỉ là một công nhân bình thường, nhưng họ họ được giác ngộ, nên khi họ lao động thì họ cố gắng là lao động cho có năng suất mà không tính toán tới cái lương. Cứ cố gắng làm cho siêng năng, cho phục vụ, cho siêng năng. Như cái người cái cô mà bà bà Cù Thị Hậu, ta nhớ không dạ? Là người công nhân ở tỉnh Nam Định á, thì làm dệt Nam Định mà làm cái cái năng suất một mình bả làm bằng tám người làm.
[24:23]Sau này được phong Anh hùng Lao động. Thì khi ta gặp bà thì ta phát hiện một điều, con người này rất là vô tư, người này không có cầu lợi nghĩ cho cá nhân mình, hễ làm được việc giỏi, cứ làm cho có năng suất, cái năng suất đó cho xã hội hưởng, còn mình không cần gì hết. Đó, đó là một cái người công nhân. Còn hoặc là những người bác sĩ, những con người kỹ sư,
[24:47]trên nhiều lĩnh vực, trên nhiều lĩnh vực, hoặc là một doanh nhân, mà khi đi làm việc, mới ban đầu là có thể là chỉ đi làm vì lợi nhuận thôi, nhưng đến khi mà hiểu được cái đạo lý gì đó, nên mới hiểu rằng à, mình làm doanh nghiệp không phải là vì lợi nhuận, mà doanh nghiệp là để gì? Để tạo công ăn việc làm cho nhiều người. Nghĩ như vậy rồi thì bắt đầu có lý tưởng, thì đây là dạng người mà thứ năm mà ta nói là người sống có lý tưởng, cống hiến, phụng sự. Như trên chùa Phật Quang mình vậy, mỗi khi mà có lễ hay cái Tết vậy đó, rất nhiều thanh niên về để đi phục vụ. Như cái Lễ Thành Đạo vừa rồi mình hơn 35.000 người về, đúng không nè?
[25:26]Mà khoảng 4.000 các em thanh niên về để phục vụ, 4.000 phải không con? Hình như 4.000, sư phụ nhớ mang máng là con số 4.000. 4.000 các em về, do nên đông quá không có cái chuyện mà đứng lên xếp hàng lấy thức ăn. Phật tử ngồi yên và các em bưng cơm tới nơi đưa, đưa thôi. Phật tử chỉ đứng lên đi khi nào đi vệ sinh thôi. Chứ còn mọi việc là có người bưng tới nơi hết, mà bưng tới nơi vậy ai mà bưng nổi? Quý thầy cô mình đâu có bưng nổi đâu, toàn là nhờ các em. Các em nó lo hết từ trên xuống dưới như vậy. Ở trong tới ngoài, mặc áo đồng phục, mà em nào làm sao, cũng hết sức là vui vẻ. Bưng cơm năn nỉ người ta ăn mà lúc nào cũng rạng rỡ nụ cười.
[26:05]Thấy cái tinh thần rất là thương. Đó là trong lòng em nó có cái lý tưởng cống hiến phụng sự, sư phụ rất là mừng. Thấy nó làm việc nó vui vẻ được hết sức là mừng, vì sao? Mấy đứa nó đang có phước, nó đang gieo cái phước dần dần, dần dần lên. Ví dụ như bây giờ sư phụ đi, sư phụ gặp mấy cái người mà họ có quan chức, họ bước một bước có người đưa tay đỡ chân, ngồi xuống có người đỡ ghế, rót ly nước uống, bát cơm ăn, ai cũng hầu hạ. Thì sư phụ nhìn đó sư phụ thấy cái người này đời xưa cũng đi hầu người ta nhiều lắm nè, mà có khi đã hầu nhằm một bậc Thánh nào đó, cho nên phước nó lên gấp bội lần, bây giờ khiến mình phải ở một địa vị cao sang để được người ta hầu hạ.
[26:45]Thì bây giờ cũng vậy, thấy mấy em thanh niên về chùa nó phục vụ, nó siêng năng. Nhìn sư phụ nói đó, các em nó cũng bây giờ đang làm hầu hạ người ta, nhưng đang gieo cái nhân để sau này mình ở lên một địa vị rất là rất là cao, như vậy. Như vừa rồi sư phụ sang Campuchia dự cái lễ chúc thọ của Đức Tăng thống. Lễ nó nó nhiều thứ nó không giống như mình. Giống như có nghi thức ngài ngồi lên đó để cho mọi người đem nước tắm ngài. Gần cả ngàn con người đem nước tắm, thầy nói thật, thầy mới quay sang thầy dặn thầy Nghiêm Giám: "Mai mốt sư phụ già, tụi con đừng chúc thọ kiểu này nha. Tụi con tắm nửa chừng sư phụ chôn luôn á." Rồi,
[27:25]tới chừng sư phụ lên tưới ngài thì thò tay nước nó cũng ấm nên không sao, nhưng mà ngưng á, cái người mà đâu phải là ai cũng tưới liên tục, lúc mà ngưng một cái hơi lạnh nó tới liền, nước nó nguội lạnh liền chứ. Ngài ngồi mà chịu đựng như vậy. Qua ngày hôm sau tới cái nghi thức mà cúng dường, thì ngài già yếu đi không nổi, vậy mà ngài đứng đó ngài múc từng miếng cơm, đưa từng miếng canh, thức ăn, bao thư tiền cho từng vị tăng rồi đứng chắp tay xá từng người, rất là khiêm tốn. Cho nên thấy à, những vị người ta có cái đức thật sự. Những đời xưa bây giờ đứng ở ngôi vị Tăng thống, được mọi người trọng vọng, chỉ bởi vì ngày xưa các vị
[27:59]đó đều hết sức là cung kính, thừa sự, phụng sự mọi người, nó có nhân có quả, chứ không phải là gì khi không. Nên cái người nào mà trong cuộc sống này mình đi qua cuộc sống này mà trong tâm mình có cái lý tưởng phụng sự, cống hiến, thì số một, ta đang mở ra một cái hướng khác cho cái nhân quả của mình cho những kiếp sau. Đó, mà cái quan niệm đầu tiên phải là cái này cái đã, mình chưa nói gì cao siêu. Tức là trước khi mà ta mở ra một cái thế giới mới huy hoàng về sau, thì cái chìa khóa đầu tiên là cái lý tưởng sống để cống hiến, để phụng sự. Ta cần có cái này cái đã, rồi hãy nói chuyện khác, khoan nói chuyện gì cao siêu.
[28:44]Nên cái người nào ví dụ đến với Phật pháp, mình hỏi về cái mục đích sống mà cái người đó nói chuyện rất cao siêu: "À, tôi tu tôi để làm Phật, tôi để giác ngộ giải thoát", là biết ngay người này không có nền tảng, không có căn bản. Vì cái ước vọng cao siêu mà cái nền chưa có đắp xong. Mà cái nền đắp xong là cái gì? Là cái lý tưởng sống mà cống hiến, phụng sự. Nên hôm nay sư phụ nói điều này, mọi người nhìn lại tâm mình, nha. Nhìn kỹ coi cái trong tâm mình đó đã có cái lý tưởng đó dào dạt chưa.
[29:22]Nha, nếu mà chưa có cái cái cái cái lý tưởng sống để cống hiến thì phải bổ sung gấp giùm cho sư phụ, nha. Quỳ dưới Phật mà xin: "Xin cho con đời đời kiếp kiếp, hễ sinh vào nơi đâu đều có lý tưởng sống để cống hiến và phụng sự." Vì đây là chìa khóa để mở ra mọi điều tốt đẹp. Nếu mà chưa có lý tưởng này thì ta chưa có gì cả. Mọi cái ước vọng cao siêu chỉ là là ảo vọng thôi. Nên cái căn bản vẫn là phải có cái lý tưởng sống cống hiến, phụng sự. Và cái lý tưởng đó phải tự nhắc mình, tự nói mình, tự ra lệnh cho chính mình, tự buộc lấy chính mình: "Tôi buộc lòng tôi với mọi người, để tình chan trải khắp muôn nơi,
[30:12]để hồn tôi với bao hồn khổ, gần gũi nhau thêm mạnh khối đời." Đó vậy. Cái câu mà chữ, sư phụ thích cái chữ sư phụ thích cái chữ "buộc" của Tố Hữu là vì đó. Thì trong đạo cũng vậy, Phật gọi cái đó là như lý tác ý, ta ra lệnh cho chính tâm của mình. Cũng vậy, nếu mình cảm thấy mình chưa có cái lý tưởng sống để cống hiến, phụng sự thì hãy nhanh chóng bổ sung, tự nhắc mình mỗi ngày, nha, và tự nhắc mà gắn với Phật, cầu với Phật: "Xin Phật cho con sống có lý tưởng cống hiến và và phụng sự." Phải có điều đó trong tâm mình rồi mới nói thêm những chuyện cao đẹp khác. Trong cuộc đời sư phụ, cái may mắn nhất của sư phụ là từ
[31:00]năm 16 tuổi sư phụ đã xác định được cái lý tưởng này. Nên từ đó cứ vậy mà sống mãi. Lúc đó sống nhiều người họ cười mình lắm, tại thấy giống như cái cái thằng nó khùng, nó sống không giống ai. Nhưng mà mình thấy không, không thể không thể mà sống ích kỷ, không phụng sự được. Lúc nào trong lòng cũng chỉ mơ ước được phụng sự cho ai đó mà thôi. Và sư phụ mang suốt cái lý tưởng này đi trong cuộc đời mình. Và làm sao? Và đem cái lý tưởng đó thắp lại cho mọi người. Rất may mắn là có rất nhiều người đồng quan điểm.
[31:35]Cái rất may mắn là có rất nhiều người đồng quan điểm với sư phụ, và những người đó đang ngồi đây. Gần nhất là các thầy của mình, sống, rồi các Phật tử đồng quan điểm với sư phụ, sống cống hiến và phụng sự. Nhưng mà sở dĩ mọi người đồng quan điểm với sư phụ, bởi vì nghe sư phụ nói bằng tất cả trái tim của mình, đúng không ạ? Thế nếu mà sư phụ nói giả dối, trong lòng sư phụ không có cái lý tưởng này, mọi người nhận ra liền. Dù nói có hay cỡ nào, mọi người vẫn nhận ra đây chỉ là những lời nói rỗng, nói khẩu hiệu. Nhưng mà sư phụ thật sự có điều đó trong tim mình, nên sư phụ thắp lại được trong tim của mọi người.
[32:23]Nhưng có phải là ai cũng thắp được không? Có những người không thắp được, họ khước từ. Rồi thôi thì đành chịu. Còn những người nào mà họ đã có cái trái tim, có cái thiện căn gì đâu từ kiếp trước á, thì bây giờ họ đưa trái tim của của họ ra, họ để cho sư phụ đốt và đốt cháy bừng lên liền. Thì cái lý tưởng này nó tiếp tục nó nối, nó nối nhau, rồi.
[32:54]Và đây là một điều vui mừng. Thì ai đã có lý tưởng này nhớ mình sống như vậy, ươm như vậy và truyền lại cho cho người khác. Vì thế giới này cần những điều đó. Cái thế giới này tồn tại được là nhờ những trái tim đó.
[33:11]Nhiều lúc ta thấy có nguy cơ tận thế như bom nguyên tử, bom hạt nhân có thể buồn buồn nó nổ ở đâu đó, hoặc là động đất hay sóng thần. Nghĩa là có những nguy cơ để có thể tận thế, cứ lâu lâu ông ông trời ổng hù một cái, lâu lâu ông trời ổng hù một cái. Vậy đó, ví dụ như nước Mỹ, bỗng nhiên bữa nay lạnh còn hơn cả Bắc Cực. Nước Mỹ đang là một cái vùng cũng ôn đới á, bữa nay âm bốn mươi lăm độ mà nhiều người chết. Quá lạ, đó cũng là một cái mà thiên nhiên thiên nhiên hù dọa con người, cảnh báo con người, hoặc bỗng nhiên là sao? Sóng thần ập vô cuốn đi bao nhiêu làng mạc, rồi bỗng nhiên núi lửa phun trào,
[33:49]rồi hỏa hoạn, rồi dịch bệnh, rất có nhiều cái điều mà thiên nhiên cảnh báo con người. Tuy nhiên, những cái thiên tai địch họa đó nó chưa đi đến chỗ tận thế chỉ bởi vì sao? Chỉ bởi vì trên thế gian này vẫn còn có những trái tim, những con người có lý tưởng sống cống hiến, phụng sự. Cho nên ta không bị hủy diệt, nhớ như vậy.
[34:17]Càng có nhiều người biết sống cống hiến, phụng sự thì tự nhiên trong cái thế giới tâm linh, họ yêu thương loài người, họ giữ gìn loài người. Mà nếu ngày nào đó con người ta sống ích kỷ, không còn ai muốn phụng sự nữa, ta sẽ yên tâm là tận thế liền, ngày đó thế giới tiêu diệt liền. Vì sao? Vì con người ta gây nghiệp
[34:41]sát sinh nhiều quá, tận diệt cuộc sống nhiều quá. Cho nên đó là gieo cái nhân tận thế, chặt phá rừng, giết hại các sinh vật, đó là gieo nhân tận thế. Mỗi một ngày con người ta trên thế giới này giết bao nhiêu con vật, ta biết không? Biết không nè? Có ai biết, đoán được không? Để phục vụ cho miếng ăn của mình, mỗi ngày ta giết cái số lượng sinh vật bằng đúng cái dân số của thế giới, bảy tám tỷ người, mỗi một ngày ta giết khoảng bảy tám tỷ sinh vật. Cho nên ta đang gieo nhân tận thế. Nhưng mà thế giới này chưa tận bởi vì còn có những cây cột để chống đỡ, không cho sụp xuống. Mà cây cột đó là ai?
[35:30]Là những con người có cái lý tưởng sống phụng sự, cống hiến, nhớ như vậy. Những người đó đang chống đỡ cho thế giới này không bị tận thế. Ngày mai chúng ta gì đó, phóng sinh ở Bát Tràng phải không ạ? Đó cũng là ta gieo cái nhân để cho thế giới này còn được sống. Ta giải phóng cái sự sống của của một loài, cũng là huân tập cho cái tâm mình yêu sự sống, nhớ như vậy. Ta phóng sinh là ta giúp con cá nó sống thêm được ngày nào hay ngày đó, nhưng sự thực đó là một hành động mà nuôi lại trong tim mình cái đạo đức hiếu sinh, yêu sự sống nha, mai rồi nói kỹ về điều đó. Nên cái sống có lý tưởng cống hiến, phụng sự.
[36:20]Cái người thứ sáu là loại người sống để tu hành, đi tìm con đường thăng tiến về tâm linh. Nghĩa là sao? Nghĩa là những người này tin rằng cái thế giới vật chất này không phải là là đã chấm dứt. Ta còn một cái những cõi giới cao hơn nữa, cõi giới của Thánh mà ta phải đi tìm.
[36:46]Với những người mà đệ tử của Đức Phật thì đây là điều hiển nhiên, hiển nhiên. Ta còn những cõi trời, ta còn những cõi Thánh, chứ cõi người này không phải là hết, không phải là chấm dứt, còn nữa. Nên ta tin điều đó và ta có bổn phận phải bước lên thêm, không được đứng lại, không được đứng lại. Đứng lại là tội lỗi, là có tội. Ta không được quyền không tu. Chỉ những người vô minh, không biết về những cõi trời và những cõi Thánh thì họ không biết loay hoay, họ đứng đó thì họ đứng yên ở cõi người, thì thôi tại vì họ không biết. Còn ta biết rồi thì ta phải phấn đấu để đi đi về những cái cõi Thánh đó, chứ ở đây không phải là quê hương, đây không phải là quê hương.
[37:34]Cái cõi người này không phải là quê hương, quê hương mình ở trên kia kìa. Nơi cõi trời, nơi cõi Thánh, cõi Phật mới là quê hương của mình. Cũng giống như có nhiều người vậy, cứ gọi chùa Phật Quang là gì? Là nhà. Vì sao vậy? Vì nơi đó có tình yêu thương nha, có đạo lý. Đó, cái nhà mình đó, còn cái nhà mình đang ở chứ nhiều khi là nhà lửa, tối ngày cứ gây gổ hoài muốn chết vậy đó, còn cái nơi chùa mới là nhà. Vì nơi đó làm sao? Cơm ăn miễn phí, chỗ ở sân cỏ nằm ngủ miễn phí, đạo lý tu hành miễn phí, có vậy không có? Đó mới là nhà. Cũng vậy, cái cõi người này không phải là chỗ ở lâu dài, ta phải tìm về cái cõi Thánh.
[38:21]Nên những người mà đệ tử Phật á thì điều đó như một điều bình thường, vậy đó. Nhưng mà ngày xưa có một nhà Nho tự nhiên nói câu này, đó là ông Vương Dương Minh. Khi hồi còn bé, bố ổng mới hỏi là là là với thầy ổng ngồi nói chuyện với nhau là: "Học để làm gì?" Thì người ta hay định nghĩa là học để làm người, học để làm người có ích hay học để làm quan, thì chỉ có ổng trả lời, nói: "Dạ không, con nghĩ rằng học để làm Thánh." À. Rất kỳ lạ, cái câu trả lời rất kỳ lạ, mọi người đều ngạc nhiên. Mà đúng là sau này ổng mở ra một cái chương đạo học mới cho đạo Nho. Nhờ ổng mà đạo Nho bước lên thêm một cái bước về
[39:03]tâm linh, về lý luận về tâm linh rất là cao. Mà chính ông, ông cũng có sự khai ngộ về tâm linh, là vậy. Cho nên cái là ta sống để làm gì? Thì bây giờ ở đây là mục tiêu cuộc sống này là là ta đi qua cuộc sống này không phải đi qua vô nghĩa rồi chấm dứt bằng cái chết, mà ta đi trên đoạn đường của cuộc sống này để ta tu hành, đi tìm con đường thăng tiến, giác ngộ về tâm linh. Đây mới là một mục tiêu cao cả của ta. Người nào mà chưa biết điều này là một điều thiệt thòi rất là lớn. Người ta cứ nghĩ là sống trên đời là ăn, chơi, rồi bệnh, già rồi chết. Người nào tốt thì có một cái lý tưởng cống hiến,
[39:49]phụng sự là cũng tốt lắm rồi, nhưng không, chưa phải. Ta còn có những cõi khác cao hơn, một thế giới mới mênh mông, kỳ vĩ hơn mà trí tuệ ta có thể đạt tới, thì ta không dại khờ gì mà không tìm tới. Cho nên cái mà gọi là tìm tới đó, ta gọi là tu hành nha, tu hành để đi tìm sự thăng tiến tâm linh, giác ngộ. Thì hôm nay vậy, ta đã gặp được Phật pháp, ta đã có con đường, con đường Bát Chánh Đạo thì không khờ dại gì mà không đi nha. Đi tức là tu tập đó. Hằng ngày ta về với huynh đệ, với đạo tràng lễ bái, tụng kinh, ngồi thiền, cùng nhau làm những điều công đức và quan trọng là xét lỗi của mình, quan trọng là xét lỗi của mình.
[40:42]Vì cái dấu hiệu của một người tu hành tiến bộ là gì? Thứ nhất: thấy lỗi; thứ hai: diệt lỗi. Đơn giản như vậy thôi chứ không có gì hết. Nghe nó buồn chán nhỉ, không có thần thông phép lạ gì hết, không có bay lên mây, không có gì hết, đơn giản chỉ là thấy được lỗi và diệt được lỗi. Nhưng tất cả mọi sự mầu nhiệm đều bắt đầu từ đây mà ra, từ cái thấy lỗi và diệt lỗi.
[41:14]Còn người nào tu hoài mà không thấy mình có lỗi gì hết thì đó là loại người cực kỳ bướng bỉnh, ngoan cố, tự cao và vô minh. Còn người tu đúng thì luôn luôn thấy lỗi mình từng ngày, từng ngày. Nên bây giờ như vậy như như như sư phụ nhìn sư phụ cũng chả biết ai tu tiến bộ hay không, nhưng mỗi người tự biết. Tự biết bằng cách gì? Thấy được lỗi mình hay hay không. Ví dụ bây giờ thầy hỏi: "Sao, tu năm qua rồi có tiến gì hay không?", cái mình buồn buồn cười cười nói: "Trời, con tu riết thấy lỗi quá, con thấy phát sợ", thì người đó tiến bộ. Đó, thấy lỗi mình mà phát sợ, tức là rõ ràng người này có tiến bộ mới thấy được lỗi. Còn người nào thầy hỏi:
[42:02]"Sao, tu năm qua có tiến bộ gì không?", nói: "Dạ có, con ngồi thiền được lâu hơn, con làm phước được nhiều hơn, con thuyết pháp rồi mọi người thích lắm", trớt quớt rồi đó, người đó người đó tu tu tu nhầm đường rồi. Vì sao? Vì cái căn bản của sự tu hành là cái thấy lỗi, người ta không thấy mà chỉ khoe những cái có vẻ tích cực, nhưng sự thực là nhầm đường. Vì cái căn bản của sự tu hành là thấy lỗi, diệt lỗi. Người càng tu giỏi chừng nào càng thấy lỗi chừng nấy. Mà cái người nào càng thấy lỗi, càng cố gắng diệt lỗi thì thầy xin báo cáo các đồng chí, đó là những người thuyết pháp đại tài.
[42:49]Cái người thuyết pháp đại tài không phải là người học nhiều, đọc nhiều đâu, không phải đâu, mà chính là người thấy lỗi được mình. Họ thấy lỗi mình, họ sửa lỗi thì tự nhiên họ rất sâu sắc trong cái thuyết pháp, vậy thôi. Chỉ vậy thôi. Nên nếu mà ai cũng là người thấy lỗi, diệt lỗi thì đó là những người sứ giả của Như Lai. Những người đó đi tiếp xúc với ai, gặp ai cũng đều có thể nói lên được những đạo lý cao đẹp, hấp dẫn, thực tế, thu hút, làm cho người khác sao, lay động được tâm hồn mà tin tưởng đi theo. Đó, nên cái thấy lỗi và diệt lỗi là căn bản của sự tu tập, là căn bản để mở ra những cõi giới tâm linh
[43:41]bao la về sau này, nha, nhớ cái điều đó giùm.
[43:49]Thầy nói đó là sáu trường hợp con người sống. Ở đây ta sẽ nhận định về cuộc sống một chút. Là bây giờ ta không biết từ đâu ta có mặt trên cuộc đời này. Tại sao bố mẹ đẻ tôi ra? Đẻ ra tôi ngoài ý muốn. Thực sự ra trên đời này ta nhiều ý muốn lắm. Khi bố mẹ đẻ mình ra nhiều khi bố mẹ cũng chả muốn đâu. Nhưng mà tới lúc nó đẻ thì phải đẻ, biết sao được. Đâu có muốn đâu. Mà muốn đứa như thế này nó ra một đứa như thế khác. Cầu đứa con trai nó ra đứa con gái, cầu đứa con gái nó ra đứa con trai, hoặc cầu đứa trai đứa gái nó ra đứa mà giữa trai giữa gái thì cũng không biết đường đâu mà tính. Nên nên là thật ra ta không biết trước,
[44:32]không muốn trước được, không ai biết trước được cả. Bây giờ mà kiện nhau thì thật là gì? Thật là là là phiền phức như vậy. Nhưng mà có những trường hợp như vậy, ta không biết tại sao ta có mặt trên cuộc đời này, giờ không biết đổ lỗi cho ai. Nếu đó là một cuộc đời vừa ý thì thôi không nói gì, mà một cuộc đời không vừa ý cái đâm đơn kiện bố mẹ, thiệt là oan cho bố mẹ. Nhưng mà bây giờ thôi chuyện đã lỡ rồi ha, ta đã lỡ có mặt trên cuộc đời này rồi, thôi không truy quá khứ nữa, không trách ai nữa. Thôi ta lỡ có mặt rồi, và cuộc đời này cho ta hai điều: một là thách thức và hai là cơ hội, phải không ạ? Thách thức là sao?
[45:15]Vì cuộc đời này phức tạp quá, khổ quá. Chúng ta có đồng ý là cuộc đời này quá phức tạp khổ đau không? Cái người mà sống lâu ta nghiền lại lời dạy của Đức Phật rất là chính xác: cuộc đời này thực sự phiền toái, khổ đau, chẳng có gì hạnh phúc đâu. Dù có phước, dù người giàu cũng như người nghèo cũng đều khổ đau như nhau cả. Nước mắt ai cũng cũng mặn, máu ai cũng đỏ, nỗi đau nào cũng giống như nhau, sinh mạng nào cũng quý như nhau, dù là người giàu hay hay người nghèo. Hồi mấy mươi năm trước nó có một bộ khoảng gần 20 năm trước có một bộ phim của Ấn Độ: "Người giàu cũng khóc". Hay đó của Brazil hay gì á?
[46:07]Nước Mê-hi-cô, à Mê-hi-cô, Mê-hi-cô, ờ "Người giàu cũng khóc". Có phim vậy, cái tựa dĩ nhiên là là sư phụ cũng chả có coi đâu tại vì mình đi tu rồi đâu có thời gian coi, nhưng mà cái tựa phim được nhiều người nhắc. Mà cái tựa rất là hay: "Người giàu cũng khóc". Thật ra ai cũng đau khổ như nhau cả. Thì ta có mặt trên cuộc đời này trước hết cuộc đời này là một sự thách thức, vì nó quá đau khổ. Nhưng mà ta đã biến thách thức thành cơ hội là cái gì? Chính trong cái đau khổ này mà ta ta tu tập. Chính trong đau khổ này mà ta giúp đỡ nhau. Vì nếu cuộc đời này không có ai khổ thì ta có cần giúp nhau không? Không.
[46:48]Mà nếu không giúp người khác thì tâm ta sẽ làm sao? Chai đá liền. Chính vì ta có yêu thương, ta có giúp đỡ, ta có tử tế thì tâm ta mới trưởng thành, tâm ta mới hoàn thiện, tâm ta mới thành tựu được đạo đức. Nên cái may mắn nhất của ta là ta sinh vào một cuộc đời đầy đau khổ. Ta khổ, những người chung quanh ta khổ. Do đó ta khởi được cái tâm đại bi, ta khởi lên cái ước vọng, lý tưởng phụng sự, cống hiến, tử tế, yêu thương.
[47:31]Nên ta đi qua cuộc đời mà ta bất ngờ có mặt, mà chả hiểu vì sao ta có mặt, thì mà ta mới nhận ra một điều là cuộc đời nó bất toàn, khổ đau. Khổ đau đến nỗi một con ổng kiện bố mẹ ổng, chuyện nghe rất là oái oăm, khôi hài, nhưng nói lên một cái bản chất là gì? Nói lên một điều là thực sự cuộc đời bất toàn, không vừa ý ai cả. Ổng không biết kiện ai, cái ổng đành kiện bố mẹ ổng. Chớ lẽ ra ổng phải kiện những người mà làm ổng không vừa ý: "Tại sao cái cô tôi yêu lại không yêu tôi?", à "Tại sao cái trường này tôi muốn học mà tôi thi không đỗ?", vân vân. Nói nó có nhiều "Hôm nay tôi muốn trời phải nắng,
[48:09]bỗng nhiên tại sao trời lại đổ tuyết?", vân vân. Cuộc đời nó bất toàn. Ổng không thể kiện được những người đó. Không thể kiện cái cô ổng thương mà không thương ổng được, không thể kiện không thể kiện cái trường đại học mà ổng thi không đỗ vào được. Cuối cùng quay lại kiện bố mẹ, sinh cho ổng một cuộc đời không vừa ý. Đúng là vô duyên lãng nhách. Nhưng mà câu chuyện khôi hài đó cho ta hiểu thêm một điều rõ ràng trên cuộc đời này là thách thức, là những điều không vừa ý. Nhưng chính những điều thách thức nó không vừa ý đó, khổ đau đó cho ta cái cơ hội để ta yêu thương, tử tế với nhau. Chính thách thức cũng là cơ hội nha.
[48:46]Nên thấy càng chứng kiến được những nỗi đau của cuộc đời, ta càng phát tâm tu hành, cống hiến, phụng sự để làm gì? Để cùng đưa nhau đi qua vực sâu, đi qua thác ghềnh, tìm về bến bờ yêu thương, giác ngộ. Nó là như vậy nha.
[49:11]Nhưng có những người có những người đủ sức, đủ phước để tận dụng cái cơ hội vượt qua được thách thức này trở thành những con người ở đẳng cấp cao trong cái luân hồi này. Đủ sức, đủ phước. Đủ sức là gì? Họ đủ trí tuệ. Đủ phước là gì? Họ làm được. Thế là đi qua cuộc đời đau khổ này họ sống tử tế được, họ giữ được mình, và cuối cùng họ thăng tiến trên cái con đường đẳng cấp của các loài trong vũ trụ, họ bước lên một đẳng cấp mới vậy đó, của các loài trong vũ trụ. Thầy vừa nói cái đẳng cấp các loài là làm sao? Là thực sự dù muốn dù không, chúng ta bình đẳng một số phương diện, nhưng có một số phương diện chúng ta không bình đẳng.
[50:06]Ví dụ như: máu chúng ta giống hệt nhau, quyền công dân chúng ta giống hệt nhau, quyền con người chúng ta giống hệt nhau, nhưng mà tiền có ai bằng ai không? Không. Sắc đẹp có bằng nhau không? Không. Sức khỏe không bằng nhau. Là vậy. Thì nên nó nói rằng có cái sự chênh lệch giữa chúng sinh với nhau, và có đẳng cấp thực sự giữa chúng sinh với nhau. Thì người nào đi qua cuộc đời này mà có sức, có phước vượt qua thử thách khổ đau để tu tập, cống hiến, phụng sự, họ tăng phước cao lên và họ bước lên một đẳng cấp khác của cái vũ trụ này. Ta gọi họ là gì? Thế giới của cõi thần, cõi thánh, của chư thiên, vân vân, họ bước lên được cõi đó.
[50:55]Nên cái thách thức của họ đã trở thành cơ hội làm cho họ bước lên. Nhưng có những người thất bại, không vượt qua được cái thách thức của cuộc đời này, họ thua cuộc. Đứng trước cái khổ đau của bản thân, họ tự than trách rồi thoái chí, rồi đau khổ, dằn vặt, không phấn đấu. Hay là trước cái khổ đau của người khác, họ dửng dưng, họ nói họ không đủ sức và họ cũng không làm gì. Đó, có những con người đã không vượt qua được cái thách thức và họ thua, rồi thì làm sao? Đời họ rơi xuống, họ không vượt qua được. Nên ta đi qua cuộc đời này bất ngờ này, không vừa ý này là một thách thức. Nhưng với người có sức, có phước đã trở thành một cơ hội để bước lên,
[51:40]và có người không vượt qua nổi lại rơi xuống rất là là đáng thương là như vậy. Nên ở đây
[51:49]ta phải rèn luyện, phải học tập để ta có đủ sức nha. Phải tu tập, phải rèn luyện, phải học tập. Phải học cho có kiến thức, phải học tiếng Anh nói chuyện được cuối năm nay để không bị sư phụ đuổi ra khỏi khỏi cổng chùa nha. Gặp nhau là phải: "How are you?". Ai nói gì mình nếu mà mình không nghe rõ thì mình cứ: "Yes", hiểu không? Còn mình nghe rõ thì mình trả lời đàng hoàng. À. Ví dụ như là mình nói, ví dụ mình nghe ai nói vậy: "Can you give me some money?", mình nghe mình không biết cái gì mình cứ: "Yes". À tới chừng sau đó mình mới hỏi người khác: "Hồi nãy ổng nói gì tôi vậy?" ổng nói: "Anh cho ổng ít tiền." Nói:
[52:34]"Chết, tôi mới vét rồi." Thì lúc đó tính sao? Hớ, mình phải học tập, rèn luyện để mà có kiến thức, có năng lực, có tài mà đi qua cuộc đời này. Rồi chúng ta phải làm nhiều việc phúc để mà có phúc mới đi qua cuộc đời này. À nhưng mà cuối cùng cái mình nói là đủ phúc, đủ sức là nói về một tính chất kỹ thuật. Bây giờ ta nói lại ta ta sống ở đời này, ta cần cái trái tim yêu thương, giúp đỡ người kém hơn mình. Và ta cần cái trái tim để ta tôn trọng, ủng hộ người giỏi hơn mình. Cần điều đó, thì như vậy ta vừa có sức vừa có phúc. À đối với người kém hơn mình, họ dở hơn mình về kiến thức, họ yếu đuối hơn mình, họ thiếu phước hơn mình,
[53:23]nghèo hơn mình thì mình yêu thương, giúp đỡ. Còn đối với những người giỏi hơn mình thì mình tôn trọng, ủng hộ. Đó cứ giữ cái giữ cái thái độ như vậy mà đi qua cuộc đời này. Nhớ như vậy. Cái người nào giỏi hơn mình: tôn trọng, ủng hộ. Người nào kém hơn mình: yêu thương, giúp đỡ. Mang đúng cái công thức đó mà đi qua cuộc đời đầy thách thức, chông gai, khổ đau này và ta sẽ đi qua được, đi qua bình yên được nha. Nhưng tuy nhiên, ta rất cần gì? Ta rất cần thiền định để điều chỉnh mọi thứ trong tâm hồn của của ta. Nên phải tinh tấn tu tập thiền định, nhiếp được thân tâm mình lại. Mà thiền định trên thế giới thì có nhiều đường lối, nhiều tông phái.
[54:16]Còn quý Phật tử ở đây vậy, tại sao lại chọn đường lối của sư phụ mà đi theo? Tại sao?
[54:25]Tại vì nhìn thấy sư phụ tu thiền mà người gầy ốm cho nên mình hy vọng tu cái đường lối này mình sẽ không bị béo phì. Thật sự á là cũng là duyên thầy trò nha, chứ nhiều khi mình cũng chưa có biết
[54:56]được cái đường lối kia tu kiểu nào rồi chỗ khác tu kiểu nào, nhưng mà từ khi gặp sư phụ rồi cứ đi theo chứ cũng không có phân định được à không phân định được là là là là cái đường lối nào hay, đường lối nào dở. Còn bây giờ hỏi sư phụ là tại sao sư phụ tu theo đường lối này và dạy tụi con đường lối này? Thì sư phụ đành phải khoe thôi, phải không? Là sư phụ cũng đã đi qua rất nhiều đường lối, đã thực hành rất nhiều tông phái và chắt lọc lại hết, nghiên cứu lại hết tất cả nên bây giờ sư phụ phải tổng kết lại cái đường lối mà sư phụ tin rằng là đúng nhất với ý của Đức Phật thời nguyên thủy, mình tin như vậy.
[55:37]Thì sư phụ phải tự tin thì mình mới thực hành và mình mới truyền dạy. Nhưng mà còn ai lỡ dại tin theo thì ráng mà chịu, thì thì biết sao bây giờ. Tại vì ta hỏi ông thiền sư nào ổng cũng trả lời y chang à. Ta gặp một ông nào dạy thiền ta hỏi tại sao anh tu đường lối này, thì ổng phải đều trả lời là đường lối ổng là đúng nhất, phải không ạ? Thì ổng cũng trả lời câu đó, sư phụ cũng trả lời câu đó. Nhưng mà mình lỡ dại mình nghe sư phụ thì ráng đi theo sư phụ thôi, biết làm sao giờ phải không ạ? Nó là nhân quả như vậy.
[56:09]Hồi nãy á ư sư phụ có nói câu này: Tính đi tính lại, ta cố gắng đi qua cuộc đời này ta giữ được một cái cân bằng thế này: Đối với người kém hơn mình thì mình sao? Yêu thương, giúp đỡ. Đối với người hơn mình thì mình tôn trọng, ủng hộ. Cái câu này nghe rất đơn giản, nhưng nếu phân tích ra thì phân tích hai ba năm chưa hết ý nha. Ví dụ cái câu thứ hai, cái vế thứ hai mà nói rằng là đối với người hơn mình thì mình tôn trọng, ủng hộ, cái người hơn mình là ai? Phật, đúng như vậy. Đức Phật cũng là một người hơn mình. Và như vậy cái chữ mà tôn trọng, ủng hộ trong trường hợp này nó sẽ dùng cái từ gì? Cái chữ tôn trọng này phải trở thành cái gì?
[56:55]Tôn kính tuyệt đối, nhớ như vậy. Còn cái sự ủng hộ là gì? Đó là thực hành lời Phật dạy và truyền bá lời Phật dạy này trên toàn thế giới này. Đó nó trở thành cái câu đó, hiểu nó lớn như vậy chứ không phải là đơn giản đâu nha. Nên tuy nói cái câu đơn giản: ta đi qua cuộc đời này với một trái tim biết yêu thương giúp đỡ người kém hơn mình và biết tôn trọng, ủng hộ người giỏi hơn mình. Đó câu nói rất đơn giản nhưng nếu phân tích ra thì mênh mông nghĩa lý nha. Thôi thì đầu năm nha, hôm nay huynh đệ chúng ta gặp nhau thì quý thầy như các Phật tử đã chúc Tết rồi, thì sư phụ không cần chúc nữa, nhưng sư phụ kể một chút vui:
[57:41]Hôm qua mồng 6 mọi các Phật tử lên chùa Phật Quang về để viếng chùa, nghe pháp như vậy, thì thường thường mình có cái bàn buffet ăn cơm. Cơm đó khoảng hai ba chục món ăn vậy đó, các Phật tử tùy ý lựa chọn, thích ăn món nào đó thì ăn. Mà đa phần thì mọi người ăn không bỏ món nào cả, món nào cũng nếm thử miếng, miếng coi ra sao vậy. Thì sư phụ cũng buffet lời chúc. À sư phụ mới kể ra đây là những lời chúc như thế này, và ai thích lời nào thì hãy nhặt lấy về. Thì sư phụ mới chúc là: Thứ nhất là chúc cho có sức khỏe nha, cái này là ai cũng lượm liền. Sư phụ chúc cho có tài lộc, à cái này sáng mắt ra liền.
[58:25]Sư phụ chúc cho rồi là thành công, thăng tiến trong cái sự nghiệp, bắt đầu sư phụ chúc qua cái việc tu hành từ từ cho tới giác ngộ, giáo hóa chúng sinh rồi là bắt đầu cái xẹp xuống dần, yếu dần, yếu dần, yếu dần. Thì đó, thì tùy tâm mình thôi, tùy tâm mình là coi cái nào mà vừa ý mình thì mình nhặt bỏ túi, nhưng mà sư phụ cứ liệt kê ra hết những lời chúc như vậy, thì ai thích cái nào thì cứ nhặt cái đó mà mà cho vào túi mình đem về nha vậy.