[0:00]Kính
[0:08]thưa
[0:26]quý vị đại biểu, kính...
[0:50]kính bạch trên Chư Tôn Thiền Đức, kính thưa quý vị đại biểu cùng toàn thể quý Phật tử thân mến! Lời đầu tiên cho phép con là Viên Hoàng Vinh xin được gửi đến quý Chư Tôn Đức và quý vị đại biểu lời chào cung kính, xin được gửi đến toàn thể quý Phật tử lời chào thân thương nhất! Hôm nay chúng con thật sự xúc động và hạnh phúc khi được trở về chùa Viên Quang, được hội ngộ cùng cô bác, huynh đệ ba miền, và đặc biệt là được đón Sư Phụ kính yêu trở về mái già lam Viên Quang. Đại lễ Vu Lan hôm nay vì thế không chỉ là ngày của lòng hiếu hạnh, mà còn là ngày hội ngộ của tình thầy trò, tình huynh đệ, của những người con cùng chung một mái nhà Phật pháp.
[1:30]Trong niềm vui hội ngộ và xúc động ấy, chương trình văn nghệ xin được gửi đến quý vị những giai điệu thay lời yêu thương và lòng tri ân. Kính thưa quý vị, Bác Hồ, vị cha già kính yêu của dân tộc, luôn sống mãi trong trái tim của mỗi người con đất Việt. Xin kính mời quý vị cùng thưởng thức ca khúc: Bác Hồ Một Tình Yêu Bao La, qua phần thể hiện của ca sĩ Thùy Danh. Xin kính mời quý vị cùng thưởng thức!
[2:17]Bác Hồ, Người là tình yêu thiết tha nhất trong lòng dân và trong trái tim nhân loại... Cảm ơn ca... Xin cảm ơn ca sĩ Thùy Danh với giọng ca sâu lắng đã mang đến một tiết mục thật xúc động và ý nghĩa. Kính thưa quý vị, có những điều tốt đẹp không cần phô bày mà vẫn âm thầm lan tỏa, đó là hương của đức hạnh, của lòng từ bi, và của tình người. Và ngay sau đây, xin kính mời quý vị cùng thưởng thức ca khúc: Ngược Gió Hương Bay, một sáng tác của Sư Phụ, Thượng tọa Thích Chân Quang, qua phần thể hiện của ca sĩ Khánh Vi. Xin kính mời quý vị cùng thưởng thức!
[3:10]Hoa xuân thắm tỏa hương, giang cánh bay theo gió. Nhưng hoa của trí tuệ, ngược gió bay khắp nơi. Đêm nghe những hồi chuông, có dáng ai ngồi xuống... Xin cảm ơn ca sĩ Khánh Vi với giọng ca ấm áp đã mang đến một tiết mục thật sâu lắng và ý nghĩa. Và ca khúc vừa rồi cũng đã khép lại chương trình văn nghệ Đại lễ Vu Lan sáng ngày hôm nay. Xin kính chúc quý vị một mùa Vu Lan thật an lành, hạnh phúc, và trọn vẹn nghĩa tình.
[3:56]Trước khi bắt đầu vào chương trình, chúng con xin cung thỉnh Chư Tôn Đức, quý vị đại biểu cùng toàn thể đại chúng khởi thân, chấp tay trang nghiêm, niệm Phật cầu gia bị. Xin cung thỉnh quý Ngài khởi niệm.
[4:13]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[4:28]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[4:40]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[4:55]Xin cung thỉnh quý Ngài an tọa, xin mời quý vị đại biểu an tọa, mời đại chúng đồng an tọa. Dạ, xin cảm ơn sự giới thiệu của chú Nhật Hệ Thái. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Chư Tôn Đức Tăng Ni, kính thưa quý vị quan khách và toàn thể đại chúng! Trong không khí trang nghiêm, thanh tịnh, thấm đượm đạo tình của mùa Vu Lan hiếu hạnh, niềm vui mừng của đại chúng ngày hôm nay lại được càng viên mãn khi chúng con được cung nghinh Sư Phụ, Thượng tọa Thích Chân Quang quang lâm trở về mái già lam Viên Quang. Giờ này, đại chúng nhất tâm nhiếp niệm, thành kính Sư Phụ tuyên pháp, lợi lạc quần chúng.
[5:42]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[5:48]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính bạch trên Chư Tôn Đức, kính thưa các lãnh đạo. Hôm nay Vu Lan lại về, chúng tôi lại về đây thăm chùa, dự lễ, và có vài lời chia sẻ.
[6:08]Hôm nay chúng ta nhìn lại nhau, chùa chúng ta hôm nay là khoảng 6.000 người, thì ta thấy đông. Thì ta thật sự ta quên mất một điều mà thế giới đang đối mặt, đó là hội chứng cô đơn. Thế giới ta có hơn 8 tỷ người, nhưng sự thực con người cô đơn. Và đến nỗi có nhiều quốc gia phải lập một ông bộ trưởng Bộ Cô Đơn: Nhật Bản nè, Hàn Quốc nè, Pháp nè. Vì thấy người ta đông đông vậy chớ hình như không ai thương ai cả. Và cái này nếu cứ lan từ điều này, từ cái xứ sở này qua xứ sở khác, như ở bên Nhật vậy. Có những khi có người trong nhà chết lâu rồi, mãi rồi hàng xóm mới phát hiện báo lên. Con cháu không biết đâu để kêu, mà con cháu cũng không
[6:58]muốn về, mà con cháu cũng không thèm thừa kế căn nhà. Rồi bố mẹ cứ chết dần chết mòn, một mình không ai hay. Và có rất nhiều người chết, bệnh yếu rồi chết chỉ vì thiếu người chăm sóc. Thế giới này coi vậy chớ cô đơn. Ta nhìn nơi cái chùa mình ta thấy vậy cái ta nhiều khi ta quên mất điều này, nhưng mà nếu rời khỏi cái chùa này quay về nhà mình, coi chừng chúng ta cũng đang đối mặt với hội chứng cô đơn, chứ không phải không đâu. Đến chùa thì thấy đông vui chứ về nhà coi chừng chính bản thân mình cũng là người đang bị cô đơn, cô độc. Nên hôm nay ta sẽ nói với nhau điều này: Cái cô đơn là cái gì? Cô độc là cái gì?
[7:42]Cái lợi, cái hại, mọi thế trong cái cuộc sống này, trong cái hạnh phúc của loài người nó đóng một vai trò như thế nào, để trong cái Vu Lan này chúng ta hiểu, và từ đấy quan tâm tới nó, để làm sao cái thế giới này đừng cô đơn nữa, con người đừng cô đơn nữa. Cô đơn nghĩa là nó có tới hai mức độ. Thứ nhất, không ai chơi với mình, không ai nói chuyện với mình. Nhiều khi mình buồn, nhắn tin cho ai người ta không thèm trả lời. Hoặc người ta trả lời một cách hời hợt rồi thôi. Thậm chí muốn mời ai đó ra quán cà phê ngồi nói chuyện cho vui, họ từ chối. Rồi cái lên mạng xã hội, nói tầm bậy tầm bạ, comment đồ cái nọ cho nó vui,
[8:29]để có một người nào đó tương tác, để giống như mình còn hiện diện ở cuộc đời này. Nhưng những cái mối quan hệ trên mạng nó ảo, nó không phải thật tình thật nghĩa với nhau. Thứ nhất là không ai chơi với mình. Cái thứ hai, nặng hơn, không ai chăm sóc mình khi mình cần. Vì ví dụ khi ta còn khỏe, tự ta vào bếp nấu ăn, rồi ta đi, tự đi khám bác sĩ, tự lấy thuốc uống, tự ra chăm sóc vườn. Nhưng đến khi ta bệnh yếu xuống một cái, những điều đó ta không tự làm được, thì ta cần có người nào đó giúp ta, nấu cho ta miếng cháo, pha cho ta miếng thuốc, uống nước, thay cho ta bộ đồ, vân vân. Nhưng nếu không có ai giúp cho ta những lúc cần như
[9:20]vậy, thì ta thực sự là một người cô độc luôn.
[9:25]Và cái nỗi cô độc mà khi giữa cái cuộc sống này nhìn ngoài đường thấy xe chạy qua chạy lại, nhìn vào chợ thấy con người ta đông đúc đi mua sắm, nhưng chính nơi mình không có một sự kết nối thực sự với ai cả, cái đó gọi là hội chứng cô đơn, cô độc. Mà cái cô đơn, cô độc này nó đánh vào cái tâm hồn của ta rất là nặng nề.
[9:50]Một lát nữa ta sẽ phân tích tại sao Việt Nam ta ít bị.
[9:57]Ví dụ như bây giờ vậy, ta cái người Việt Nam ta không bị cô đơn, cô độc lắm, ta không thấy rõ. Nhưng nếu ở sang một quốc gia khác, ta sẽ thấy cái điều này rất là rõ. Không cần đâu, vì quay trở lại mình đó. Nhìn đi nhìn lại coi chừng vậy có những lúc ta không có người để tương tác, không ai cần ta,
[10:21]không ai chơi với ta. Nó là một nỗi buồn gặm nhấm, nó tàn phá sức khỏe tinh thần của con người. Con người ta rơi vào trầm cảm vì không có ai để tương tác, một cái bệnh của tâm lý là trầm cảm chỉ bởi vì ta không tìm được người để tương tác. Cái nỗi buồn này nó day dứt, nó gặm nhấm và rất là tàn phá, chứ không phải là đùa. Đây cũng là một dạng sức khỏe tinh thần mà nó đến từ cái việc không có gì cả.
[10:55]Cái nỗi buồn của cái cô đơn là cái không nhìn thấy. Ta không thấy nó rõ ràng, ta không thấy nó ồn ào, ta không thấy nó xao động, nhưng nó tàn phá con người, tàn phá cộng đồng, tàn phá sức khỏe tinh thần, làm thế giới này trở nên u ám.
[11:13]Mà cái sợ nhất của cái cái hội chứng cô đơn là đến tận cùng chỗ mà không còn ai giúp ta nữa, không ai muốn nhìn tới ta, không ai liên quan tâm tới ta, thì đây thực sự là cái khổ đau nó đã đi tới mức độ vật chất rồi, vật lý rồi, chứ không còn chỉ là tinh thần nữa. Khi cái cô đơn ở mức độ tinh thần: không ai chơi với ta, không ai nói chuyện với ta. Còn ở mức độ tới vật lý là không ai giúp ta nữa. Thì đời sống thực sự rơi vào cái khốn cùng luôn. Lúc đó là ta rất nhanh chết. Như bây giờ vậy, ta nhìn lại cái dịch Covid năm nào, tính ra con số chết trên thế giới rất là nhiều. Bởi vì không bệnh nhân bị Covid đưa vào khu cách ly thiếu người chăm sóc.
[12:03]Cái ăn cái uống không đầy đủ, vài ba bữa họ kiệt sức, ngộp thở chết liền. Còn có những người họ bị Covid nhưng họ ở một nơi còn có người chăm sóc, có khi họ vượt qua cơn bệnh họ sống dậy. Cái tình trạng đó rất là nhiều. Chúng ta cũng vậy, có thể ta sống thêm được nhiều năm nữa nếu có người chăm sóc. Nhưng chỉ bởi vì ta rơi vào cái mức độ cô độc, tức là cái cô đơn tới mức độ vật chất á, vật lý á, thì ta rất là nhanh chết. Rất nhiều trường hợp như vậy, nghe qua nghe lại bữa nghe ổng chết rồi, bữa ổng mất rồi. Ta ta tìm hiểu kỹ lại, thực sự ông rơi vào cái hội chứng cô đơn, cô đơn tới mức độ cô đơn của vật lý,
[12:43]chứ không còn cô đơn tinh thần nữa và sức khỏe suy giảm hoàn toàn. Cái cô đơn này nó là một điều tai hại cho cá nhân nhưng nó cũng tai hại cho cộng đồng xã hội. Điều đó ám chỉ rằng cái xã hội này không có liên kết, không có tương tác. Và như ta nói, khi không có tương tác, không có liên kết nghĩa là không đoàn kết, nghĩa là xã hội này không có sức mạnh. Con người ta sống rời rạc và không thể chung tay để xây dựng một xã hội thịnh vượng, phát triển được. Con người ta không được để cái hội chứng cô đơn này tàn phá tâm hồn ta, tàn phá cuộc đời ta và tàn phá xã hội này. Nó là một cái vô hình, ít khi được nêu ra vì nhìn không thấy.
[13:31]Cái cô đơn là cái nỗi buồn, cái hội chứng cô đơn là cái gì vô hình ta nhìn không thấy, nhưng nó đang tàn phá từ từ, từ từ hết từng cuộc đời, từng con người và tàn phá cả cộng đồng xã hội. Khi mà nghiên cứu về xã hội thì những quốc gia mà nhất là châu Âu là những quốc gia mà nó lộ rõ hội chứng cô đơn nó tràn lan, tràn lan như vậy. Mà những cái thành phố lớn ngay cả Việt Nam cũng vậy. Nhiều khi hàng xóm sát vách nhà không biết nhau, không biết nhau. Chỉ thoáng thoáng biết có người ở bên cạnh mình rồi không ai qua hỏi thăm ai cả. Đó là ta đang đi theo cái khuynh hướng của Tây phương mà xuất làm xuất hiện cái hội chứng cô đơn từ từ trong
[14:08]xã hội này, đó là một điều không tốt đẹp gì cả.
[14:14]Như ở nhà quê của chúng ta, từ cả miền Bắc và cả miền Nam vậy, nhiều khi buổi sáng nè mình đang loay hoay nấu cơm bỗng nhiên có người chạy tuột vô nhà, họ không cần gõ cửa nha, hàng xóm Việt Nam mình vô nhà không cần gõ cửa ai hết trơn á, vô đưa cho tô bát cá kho nói: "Mẹ con kêu cái này đem cho mời bác ăn", rồi tới nhà có cái bác có miếng cá này đem qua mời hàng xóm ăn, không cần báo trước và cứ cho nhau thoải mái. Hoặc là hàng xóm mở cửa: "Ê! Chị có cơm nguội cho tô cơm". Tức là bên kia lười biếng nấu cơm á mà ăn ít cũng không cần phải nấu, chạy qua hàng xóm coi ai có cơm nguội xin bát cơm về ăn.
[14:48]Cái tình làng nghĩa xóm, cái sự tương tác, cái sự gắn kết, cái sự thân tình nó làm cho cái xã hội đầm ấm, nó vượt khỏi cái phạm vi của một gia đình nhỏ bé. Nó làm thành làng thành xóm chúng ta và con người ta sống với nhau trong cái thân ái, chung đồng và hạnh phúc. Đó cũng chính là sức mạnh của dân tộc ta. Nhớ như vậy. Ta đi qua nhiều cuộc kháng chiến lẫy lừng và ta chiến thắng. Thì những người nước ngoài á, nhất là những cái phe mà đã từng là đối thủ của Việt Nam, họ đều thắc mắc tại sao Việt Nam thắng. Họ có sang Việt Nam họ tìm hiểu. Thì cái điều họ đầu tiên họ thấy là người Việt Nam
[15:29]họ thấy cái con người Việt Nam thì cũng sức vóc không có nhiều, không bằng họ cao to. Rồi họ đi tìm hiểu gia đình người Việt Nam cũng nghèo, cũng không phải giàu có gì. Rồi họ đi tìm hiểu cái kiến thức người Việt Nam cũng không phải là chưa cũng chưa đầy đủ, chưa có tiến bộ về khoa học kỹ thuật. Nhưng mà đụng tới Việt Nam thì người Việt Nam đánh khủng khiếp luôn vậy đó, cưa chân tới sáu lần cũng không hề khai. Không phải khai nghĩa là những cái chiến sĩ cái sự anh hùng, cái sự bất khuất, cái tinh thần người Việt Nam kinh hồn quá. Và họ hiểu nó từ đâu họ muốn đi tìm cái đó về và muốn đánh Việt Nam phải diệt cái đó đi.
[16:04]Nhưng có dĩ nhiên người Việt Nam yêu nước, thì họ hiểu rằng cái chìa khóa, cái sức mạnh của người Việt Nam là yêu nước thì đúng rồi đó. Nhưng còn một cái nữa mà họ chưa tìm tới, hôm nay ta mới nói, là người Việt Nam ta cái tình tương thân tương ái, đồng bào, làng xóm rất là chặt chẽ. Nó cũng tạo thành một sức mạnh của dân tộc, của thành cái tình đoàn kết. Vì yêu nước thì yêu, nhưng mà không có tương thân tương ái thì cũng không có đoàn kết. Và đây là chính là điều mà Bác Hồ dạy ta. Tức là yêu Tổ quốc, yêu đồng bào đó, đoàn kết tốt, học tập tốt đó. Đại khái là cái chữ đoàn kết mà đoàn kết gì, nó hiện trong văn hóa của người Việt Nam ta.
[16:42]Nên người Việt Nam ta ít bị cái hội chứng cô đơn. Với thêm một điều nữa là ông bà ta ngày xưa,
[16:50]như nhà anh Vinh có mấy anh chị em nhỉ anh Vinh nhỉ? Anh Vinh à, anh là có mấy anh chị em tất cả nhỉ? Hai à? Sao ít vậy kìa? Chứ thường xưa nhớ bảy tám không à.
[17:03]Mà cái tình gia tộc, tức là tình cha mẹ con cái nó có cái gắn kết, có cái đạo hiếu trong... từ cái tình gia đình cho tới cái chòm xóm, láng giềng chúng ta, có cái gắn kết tự nhiên nên người Việt Nam có cái bản chất đoàn kết. Đó là một bí quyết của sức mạnh dân tộc của ta. Nên cho đến ngày hôm nay, nhiều khi thế giới bị cái hội chứng cô đơn gặm nhấm và lây lan. Cái lây lan hội chứng cô đơn này nó tràn ngập cả thế giới hiện nay, hoàn nhiên nó có cái lý do của nó, nhưng người Việt Nam ta vẫn đang miễn nhiễm, vẫn đang miễn nhiễm tại cái văn hóa Việt Nam ta nó đẹp hơn cái văn hóa của các nước Tây phương.
[17:40]Còn một số quốc gia cứ tưởng Tây phương là hay, học đòi cái lối sống của Tây phương và ngay lập tức họ bị rơi vào một cơn khủng hoảng của sự cô đơn, của cái nỗi cô đơn đang lan truyền lan truyền. Và điều đó làm cho sức mạnh dân tộc bị bị xuống cấp. Còn ta coi vậy chứ đỡ hơn nhưng hôm nay ta cũng đừng chủ quan, vì một ngày nào đó nếu ta không có tỉnh táo, ta cũng sẽ bị cái hội chứng cô đơn tấn công vào dân tộc mình, vào cuộc đời của mình. Bây giờ ta phân tích vào một số điểm chút xíu vậy. Cái nguyên nhân của sự cô đơn của Tây phương chính là cái chủ nghĩa cá nhân mà họ đề cao quá. Cái gì cũng riêng tư, cái gì cũng cá tính,
[18:28]cái gì cũng độc đáo, cái gì cũng đừng đụng hàng, cái gì cũng khác biệt. Họ dạy mấy đứa nhỏ từ bé đã như vậy. Nên đứa bé nó đi học ở ở trường xong nó về, mẹ nói một tiếng cãi một tiếng, bố nói một tiếng cãi một tiếng. Nó cần sự khác biệt và không cần phải vâng lời. Đó là mầm mống của sự cô đơn, của sự cô độc sau này. Mà phương Tây họ dạy cái đó rất là nhiều. Đứa bé vô trường là bị nhồi sọ cái đó liền. Cứ phải độc đáo, cứ phải cá tính. Đứa đó nhìn qua các tỷ phú trên thế giới, mỗi người đều có một con đường riêng, cho nên các em muốn thành công, các em phải có con đường riêng, đừng nghe lời ai hết.
[19:04]Cái đó là một cái đầu độc làm mấy đứa nhỏ nó cứ nó cứ bắt chước cái đó, về bố mẹ nói một tiếng cãi một tiếng. Đó là một cái sai lầm, chứ thực sự nếu ta nhìn những tỷ phú mà họ có thành công, thực sự cũng chỉ bởi vì họ có cái phước gì đó. Cái phước của họ làm cho thành công, chứ không phải vì họ khác biệt. Còn cái người không có phước mà làm khác biệt thử coi, bị cả thiên hạ nguyền rủa liền, chê bai, chê cười liền. Cái khác biệt không phải là cái đưa đến thành công, mà cái phước mới đưa đến thành công, còn cái khác biệt chỉ đưa đến sự cô đơn về sau này. Cho nên cái mà lối mà tuyên truyền phải sống
[19:41]khác biệt, phải có cá tính, thực ra đó là cái mầm đầu tiên để đưa đến cái sự cô đơn về sau này. Rồi cứ là con người vốn đã là cá nhân, đã yêu thích riêng tư, thì cái lối giáo dục của phương Tây, cái đời cái quan điểm của phương Tây đổ dầu vào lửa. Là vào các nhà trường là cứ tuyên truyền về cái chủ nghĩa cá nhân. Đây là điều mà Bác Hồ ngày xưa rất là kỵ. Bác Hồ cứ phê bình về chủ nghĩa cá nhân này rất là là dữ dội, là phải tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân. Thì cái phương Tây họ cứ truyền bá cái đó. Cứ thích riêng tư mà ta thấy ví dụ trong một ngồi nói chuyện vậy nè. Mọi người nói có ý khác nhau, có ý giống nhau.
[20:34]Nhưng mà mình nghe một cái lớp trẻ người Tây phương họ nói chuyện thì họ cứ cãi nhau cái đã, cứ phản biện cái đã. Mà cái phản biện đó họ coi như đó là họ giỏi. Nhưng sự thực cái phản biện nó nó chỉ làm cho cái tôi bốc lên, và làm cái cái sự tương tác, cái tình thân của con người tan vỡ, không có gì hay cả. Mình nói mà người ta cứ cãi, rồi không thèm nói nữa, và không nói nữa là dấu hiệu của cái gì? Cái tình thân ái bị tan vỡ có gì hay đâu. Cho nên, đôi khi ta chấp nhận có sự người khác khác ý mình một chút, nhưng đừng vội vàng phản biện, đừng vội vàng muốn chứng tỏ sự khác biệt, đừng vội vàng chứng tỏ cái cá tính hay cái vượt trội mà tàn phá vào
[21:21]cái mối quan hệ tương thân giữa người và người với nhau. Cho nên ở đây vậy, trước cái làn sóng mà internet, cái thông tin nó tràn ngập và những cái trường quốc tế nó xuất hiện nhiều trên đất nước mình á, ta cẩn thận vì những điều đó có thể đánh vào cái sức mạnh tiềm tàng của dân tộc ta. Vì cái sức mạnh tiềm tàng của dân tộc ta chính là cái tình tương thân tương ái từ trong gia đình, cái cái hiếu đạo của người con đối với cha mẹ. Như anh Vinh vậy, hồi sáng nay anh khoe, nói: "Ủa, sao bữa nay nhìn anh coi trẻ, khỏe ra?" Anh nói: "Bởi vì ảnh không còn phải làm việc nặng đầu óc nữa, ảnh chỉ còn dùng sức khỏe để chăm sóc bố mẹ năm nay
[21:59]đã 90 tuổi." Đây một tấm gương hiếu hạnh đây. Mà Vu Lan này chúng ta nghe những điều đó chúng ta rất là là cảm động, vui lòng vậy. Việt Nam ta vậy, con cái có hiếu với bố mẹ cái đã, tính gì tính. Nói, có lần, có một lần chúng tôi gặp người Mỹ nói chuyện, khi tôi nói về văn hóa của người Việt Nam: con cái có hiếu với bố mẹ, cái ổng nói là: "Nhưng mà bố mẹ nhiều khi đối xử với mình không tốt." Nói: "Tại không tốt là tại không vừa ý anh thôi, chứ không phải bố mẹ không tốt. Bố mẹ thương anh và muốn tốt cho anh, nhưng ý bố mẹ khác anh, cái anh nói bố mẹ không tốt. Nhưng mà nhớ một điều, no matter what, bất cứ chuyện gì bố mẹ nói
[22:37]gì, đúng sai không cần biết, cứ yêu kính, vâng lời giùm cái đã. Và điều đó, chính cái lòng hiếu của người con đối với bố mẹ tạo thành cái sự gắn kết gia đình rất là thiêng liêng, rất là bền chặt và đó sẽ là hạnh phúc về sau, và làm cho, diệt ngăn chặn cái hội chứng cô đơn đang xâm nhập cái thế giới này." Cho nên Việt Nam ta có cái văn hóa hiếu hạnh rất là hay và đặc biệt trong đạo Phật. Cứ Vu Lan về, ta lại đề cao lòng hiếu một lần nữa, nhắc nhở mọi người về cái hiếu đạo một lần nữa, ta cứ được nhắc đi nhắc lại, tích lũy mãi cái hiếu đạo đó, cho nên cái xã hội Việt Nam ta ổn bình ổn định, bền vững vì cái hiếu đạo là cái căn bản.
[23:15]Cũng giống như trong mùa hè vậy, ta cứ tổ chức cái lớp đạo đức mùa hè cho thiếu nhi. Vì thiếu nhi nghỉ hè không làm gì, vô chùa tu mà tu đạo đức. Mà trong đó, cái bài đạo đức quan trọng nhất ta dạy đầu tiên là có hiếu với bố mẹ cái đã, hiếu đạo cái đã. Đó là căn bản của mọi đạo đức. Mà làm con người mà không có hiếu rồi, thật là vứt đi, đừng nói yêu nước nha. Nếu mà bố mẹ mình mình không thương thì đừng nói yêu nước. Cho nên cái logic mà cái giáo trình dạy đạo đức của chùa ta là vậy: dạy hiếu kính bố mẹ trước, rồi bài thứ hai, thứ ba mới nói tới lòng yêu nước. Vì anh yêu được bố mẹ anh rồi anh mới yêu đất nước
[23:52]này, vì đất nước này lớn hơn cả gia đình, mà cái nhỏ chưa làm được thì cái lớn không làm được. Và đó là ta giữ cái sức mạnh của dân tộc ta, một cái sức mạnh vô hình nhưng đủ để ta giành được độc lập, thống nhất, hòa bình và phát triển. Mà đây là bí mật mà các nước họ không ngờ, họ cứ tưởng tìm cái gì nó hoành tráng, cao siêu, dễ thấy và coi đó là sức mạnh Việt Nam họ tìm không ra. Nhưng cái sức mạnh Việt Nam nồng trong, ngấm ngầm ngầm trong cái đời sống mà trong cái đạo đức, lòng hiếu kính. Nên đây là một bí mật về sức mạnh Việt Nam, nên hôm nay nghe đừng nói ra ngoài, người ta biết người ta bắt chước.
[24:28]Cho
[24:33]nên ta phải cẩn thận. Nhiều khi á, ta cứ tưởng đó là văn minh, ta, mấy đứa trẻ nó bị hư tâm hồn, ta thấy nó bình thường á, ta thấy nó bình thường bình thường, sự thực tâm hồn nó hư mất à. Như vậy, chúng tôi có một người Phật tử cũng vậy, thả con vô trường quốc tế học. Đi chùa dắt nó theo, nhìn mặt nó đúng là thiệt đúng con trời con, ngơ ngơ chẳng cần ai, chẳng kính ai, chẳng thương ai, không quan tâm tới ai, chỉ quan tâm tới cảm xúc của riêng mình. Hỏi sao nó thấy chán, ở chùa thấy chán quá. Đó, cái chữ "boring", cái chữ "chán" là cái chữ của phương Tây nó lây qua tới bên đây rồi đó. Mà mấy đứa nhỏ bắt đầu tâm hồn nó hư rồi.
[25:08]Thế là chúng tôi phải nói với bố mẹ phải về dạy cái thằng đó lại, hư rồi đó, tâm hồn nó hư rồi đó. Mà đừng có khen nó kiểu Tây phương, bên Tây phương cái gì cũng phải khen con, sợ con nó bị tổn thương. Dẹp đi, rầy nó đi, la nó đi, trách nó đi, phạt nó đi, nó phải tập nghe cái lời trách phạt của bố mẹ cho quen thì bản ngã nó mới hạ xuống. Còn cái gì cũng khen, "Ờ, thôi không sao, con tốt rồi, con tốt rồi, con", nó hư mất tiêu không hay. Bởi xưa cha ông ba mẹ mình mà rầy mình, đánh mình thực sự là đều là xây dựng tâm hồn của mình vững chắc. Còn cái Tây phương cứ nuông chiều con nít nên là nó hư hết.
[25:44]Nên ta cẩn thận. Hôm nay ta nói với nhau vậy, ta nói với nhau về hội chứng cô đơn cũng xuất phát từ Tây phương, mà cũng chính từ cái chủ nghĩa cá nhân xuất phát từ Tây phương, những quan điểm mà riêng tư, ích kỷ từ Tây phương và nó làm xuất hiện một cái hội chứng cô đơn lan tràn dần dần dần dần cả cái thế giới này. Đây là điều mà đáng báo động. Mà một số quốc gia họ cũng thông minh đó, họ nhìn ra rồi và họ lập một cái bộ trưởng, gọi là Bộ, Bộ trưởng Bộ Cô đơn để giải quyết tình trạng cô đơn của xã hội nhưng họ không thấy chìa khóa, họ không thấy cái mầm mống, cái sai của họ nằm ngay trong cái chủ nghĩa, lối sống của họ.
[26:20]Giờ mà muốn cho đừng có cô đơn, họ phải qua Việt Nam họ học, học cái lối sống con cái hiếu kính với cha mẹ, bạn bè, huynh đệ sống nghĩa tình với nhau thì họ sẽ hết cô đơn, nhưng họ không đủ can đảm để qua Việt Nam học cái điều này. Họ cứ ôm cái lối sống đó thì không bao giờ cái ông bộ trưởng Bộ Cô đơn đó làm được việc, làm kết quả thành công cả, tại ổng không tìm ra được cái cái nguyên nhân đầu tiên nằm trong cái lối sống, trong cái tư tưởng của họ. Trong cái cô đơn, cô độc thật sự là một nỗi buồn. Bây giờ hiện nay mọi người chúng ta ngồi đây chúng ta không bị cô đơn, vì ta có được Phật pháp, vì ta có cái văn hóa của Việt Nam và đặc biệt ta có chủ nghĩa xã hội.
[27:05]Ta có chủ nghĩa xã hội, vì có một lần vậy, coi như như thầy Pháp Tâm vậy, ngồi ngồi làm việc với sư phụ, đang ngồi bên phòng, cái thầy Pháp Tâm quay sang hỏi, thì sư phụ trả lời thế này: "Cái chủ nghĩa tư bản á, cái chữ "tư" đó là nó riêng tư, nó hàm cái ý ích kỷ. Còn cái chủ nghĩa xã hội là vì lợi ích tập thể nên có tính đạo đức hơn." Cho nên ta không nói sâu xa, ta không, những bài học về chính trị thì dài lắm, mấy anh cũng học nhiều phải không? Và cũng quên rồi phải không? Chắc chắn học rồi quên rồi, học để thi lấy để qua để qua môn thôi, chứ cái lý luận nó khủng khiếp quá, nó rất là sâu sắc.
[27:44]Ta không nói nhiều, ta chỉ nói thôi: chủ nghĩa xã hội là xây dựng cái tính tập thể, vì lợi ích tập thể. Cho nên ở đây chúng ta có có cái Phật pháp dạy cho ta cái tình yêu thương chan hòa, chúng ta có cái văn hóa Việt Nam về cái gắn kết gia đình, cộng đồng, ta có chủ nghĩa xã hội vì lợi ích tập thể. Cho nên mọi người đang ngồi đây ta không cảm nghe cái hội chứng cô đơn. Nhưng có một người nào đó cũng trong đất nước này, ở một góc, một xó nào đó họ đang bị cô đơn gặm nhấm thì chúng ta phải nhớ ta sẽ gặp họ đấy. Hoặc ở nước ngoài hội chứng cô đơn rất là nhiều, cứ họ sống một mình lặng lẽ rồi chết một mình lặng lẽ không ai hay.
[28:24]Và cô đơn là một nỗi buồn khó thấy nhưng tàn phá tâm hồn của ta và là một nỗi đau khổ khó thấy nhưng tàn phá thế giới này. Cô đơn rất đáng sợ. Có ví dụ ta nói con người khổ vì bệnh, vì già, vì chết, vì nghèo, vì sạt nghiệp, vì phá sản đủ thứ, nhưng con người ta khổ vì một điều cô đơn, không ai chơi với mình, không ai giúp mình, nổi một cái nỗi khổ invisible không thấy nhưng rất là đau khổ. Ở đây rồi trong kinh Phật có một câu thế này: Đức Phật khen một cái một vị Tỳ kheo mà chứng đạo là người đủ sức để sống một mình, người biết sống một mình. Trong cái bài kinh mà "Người biết sống một mình" đó,
[29:15]Nhất Dạ Hiền Giả, Đức Phật có dạy vậy đó, nếu một người đạt được chánh niệm, thiền định thì người đó đủ sức sống một mình. Ta nghe câu đó thì ta phải hiểu một điều thế này: sống một mình dễ hay khó? Khó, cho nên chỉ những người nào đắc đạo họ mới sống một mình trong sự yên vui, còn lại tất cả chúng sinh mà bị cái hội chứng một mình đều đau khổ. Cũng giống như vậy, có nhiều cái làm cho tâm hồn ta đau khổ mà chỉ những người có thiền định mới chịu đựng được. Ví dụ bây giờ ta bị oan khuất, ta khó chịu vì người khác nghĩ sai về mình, mình khó chịu, còn chỉ có những người thiền định họ không thèm khó chịu.
[29:57]Rồi khi ta bị xúc phạm, ta bị mất danh dự, ta khó chịu, ta muốn giãi bày, ta muốn được công nhận ở cái xã hội, ở thế giới này mọi người đừng nghĩ xấu ta. Cái mà ta bị nghĩ xấu, ta ray rứt, ta khó chịu, nhưng chỉ có người họ có thiền định họ không thèm khó chịu. Làm gì nhau? Cứ nói xấu đi, nói nói cho thoải mái. Họ không khó chịu, rồi làm gì nhau? Không sao hết. Cho nên là trong đạo Phật cũng vậy, trong cái câu đó cái lòng từ bi mà Đức Phật dạy á là để ngăn chặn cái hội chứng cô đơn, nhưng cái thiền định mà Đức Phật dạy đó là giúp người ta chịu đựng được nỗi cô đơn, vì cái cô đơn quá khó chịu đựng, không hề dễ chịu đựng một chút nào hết.
[30:41]Cho nên ở đây là vậy, bản thân chúng ta phải yêu thương nhau để ngăn chặn cái sự lây lan của cái cô đơn, hội chứng cô đơn trong xã hội này, và bản thân của chúng ta cũng phải tập thiền định. Thiền định thì đưa đến đắc đạo, nhưng một cái hiệu ứng phụ của nó là giúp ta chịu đựng được sự cô đơn. Vì có những khi ta phải sống cô đơn để trải nghiệm một điều gì khác nữa, đôi lúc ta phải cần cô đơn. Đôi lúc ta cũng phải cần tắt hết mọi tương tác để thực hiện một điều gì khác, điều gì đó cần thiết. Ừ và những lúc đó nếu ta không đủ sức thiền định, cái cô đơn tấn công ta một cái, ta đi kiếm người nói chuyện liền à là ta phá vỡ cái cô độc của mình liền.
[31:31]Đôi khi cái cô độc, cái cô đơn là cần thiết. Lát nữa ta nói tiếp.
[31:39]Cái chìa khóa để hóa giải cô đơn của xã hội, hiện nay ta chưa thấy nhưng tương lai nó sẽ tới rất gần nha. Hôm nay ta phải biết trước, phải nhìn thấy trước đó. Chứ vài chục năm sau, 10 năm sau, 20 năm sau nó tới à, nó tới tràn ngập ở Việt Nam à. Bây giờ nó hơi hơi thôi, chưa nhiều, nhưng ta nhớ. Chìa khóa để ngăn chặn cô đơn, để hóa giải cô đơn gồm ba điều: Một là tình yêu thương. Hai là sự tôn trọng. Và ba là tinh thần trách nhiệm. Chúng ta sống làm sao mà có được ba điều này trong tâm mình thì bản thân ta sẽ không bị cô đơn và ta ngăn chặn sự cô đơn của xã hội này. Thứ nhất là tình yêu thương, ta phải tập yêu thương mọi người.
[32:24]Vì khi ta nhìn những người mà bị cô đơn, ta thấy rõ một điều, họ ít thương ai. Họ chỉ thương một vài người và một vài người đó chết đâu mất rồi thì họ trơ trọi liền, không thương ai. Và vì vậy ta phải tập yêu thương. Yêu thương là một điều không dễ có. Ta chỉ yêu thương theo nghiệp thôi. Tự nhiên mình gặp cái người đó đẹp quá cái mình thương, gặp người kia dễ mến quá cái mình thương. Những cái yêu thương đó là do bản năng và do nghiệp đời trước, cho nên cái yêu thương đó không phải đạo đức. Còn cái yêu thương của đạo đức là tình yêu thương chan hòa. Yêu thương chan hòa, xấu cũng thương, đẹp cũng thương,
[33:09]cây cỏ cũng thương, lá cây cũng thương, con chó cũng thương, con mèo cũng thương. Và cái tình thương này phải tập luyện, phải phát nguyện, phải lạy Phật mà xin, phải tự hứa với lòng mình xin được yêu thương mọi người và cứ nhắc đi nhắc lại, lặp đi lặp lại vậy, 10 năm sau ta mới bắt đầu có tình yêu thương đạo đức. Chứ còn trước giờ ta có yêu thương chỉ là yêu thương theo nghiệp, yêu thương theo tình cảm cá nhân, yêu thương theo bản năng, chứ chúng ta chưa có yêu thương của đạo đức. Mà muốn có cái yêu thương của đạo đức, ta phải tu 10 năm trở lên. Có những người vậy, nhiều khi sư nhìn thầy thấy tôi thấy nhìn thấy xuất
[33:50]gia 10 năm 5 năm rồi, nhìn vô tâm người đó chưa yêu thương ai. Mà đúng mà cái đạo lý và kinh tụng mình dạy hằng ngày á, mỗi ngày đều phải tụng kinh phát nguyện yêu thương chúng sinh á mà nhìn thấy người đó tu 5 năm rồi không thấy, vẫn chưa thấy tình yêu thương xuất hiện. Khó như vậy chứ không phải dễ. Nên nói cái chìa khóa để ngăn chặn sự cô đơn, yếu tố đầu tiên là tình yêu thương là đã khó thực hiện. Chỉ những người ta nói là tu hành chân chính, tu hành chân thật, tu hành chân thành người đó mới có thể xuất hiện được cái tình yêu thương trong lòng mình, yêu thương được mọi người. Yêu thương chút chút thôi chứ chưa nhiều đâu.
[34:27]Là 10 năm sau như vậy, 10 năm tu tập như vậy, bắt đầu lòng ta mới biết yêu thương mọi người, mọi loài, yêu một chút chưa nhiều, nhưng chỉ một chút thôi, đủ lên cõi Trời liền. Còn chưa nói tới các vị Thánh. Các vị Thánh, cái tình yêu thương của họ là tràn ngập vô biên. Những vị đó siêu xuất tam giới. Còn ta, ta cố gắng tu 10 năm, ta sẽ xuất hiện được một chút yêu thương trong lòng mình, nhưng cái quả báo nó rất là lớn lao, chỉ một chút yêu thương thôi, chết ta lên cõi Trời liền. Cái tình yêu thương hiệu quả là như vậy. Cái thứ hai, cái chìa khóa thứ hai nữa là sự tôn trọng. Những cái yếu tố, những cái từ ngữ tình cảm như yêu
[35:04]thương, tôn trọng ta khó nói bằng lời, khó giải thích, bởi vì nó vô hình ở trong tâm ta đó. Tôn trọng là ta lắng nghe, cái thái độ kính trọng khó định nghĩa lắm. Nhưng mà ta tôn trọng cha mẹ mình, ta tôn trọng người lớn tuổi, ta tôn trọng những vị có trách nhiệm, ví dụ như cán bộ vậy. Cán bộ coi vậy chứ những người đó họ có cái trách nhiệm lớn đối với cộng đồng, xã hội, ta phải tôn trọng họ. Thường á, trong cái xã hội dân chủ á, ta cứ đề cao dân làm chủ, dân làm chủ. Nhưng xã hội quân chủ á thì họ lại đề cao cái vị trí của cái ông quan bởi vì thực tế cái ông quan ổng lo cho dân, chứ người dân đâu lo cho quan.
[35:44]Nhưng mà cứ nói về là là quân chủ thì người ta thấy giống như là độc tài, là lạc hậu, nên bây giờ ta đổi qua khẩu hiệu dân chủ, là người dân mới làm chủ. Và khi đổi qua khẩu hiệu dân chủ, người dân làm chủ, cái ta nhìn người cán bộ nhiều khi ta không có đủ cái lòng tôn trọng. Nếu nói trên đạo đức nhà Phật, đó là một sai lầm. Ví dụ như thầy vậy, thầy gặp các anh cán bộ thầy rất yêu quý, rất tôn trọng. Vì thầy biết cái trách nhiệm của họ rất là nặng. Nên quý Phật tử vậy, nhiều khi ta đến chùa như hôm nay trước mặt ta trong lễ Vu Lan nè, ta phải bày cái ghế, cái bàn mời các anh ngồi cho đàng hoàng, còn mình ngồi dưới đất.
[36:22]Đó là cái gì vậy? Vì ai nhìn vô nói: "Cái này không có dân chủ rồi nha", nhưng không, đó là đạo lý, đó là đạo đức á, vì các anh trách nhiệm rất là nặng, lương không bao nhiêu nhưng trách nhiệm với rất nhiều thân phận của con người trong cộng đồng. Đó là lý do mà ta xử sự theo đạo lý là các anh phải ngồi ở trong cái bàn ghế nó được trọng thị, được tôn trọng. Và nhớ là đạo lý nha, chứ không có nói đi ra ngoài nói sao dân ngồi dưới đất mà cán bộ ngồi ở trên. Nói dân ngồi dưới đất cán bộ ngồi ở trên ai nói thì nói kệ người ta. Nói: "Tôi xã hội tôi dân chủ, nhưng tôi tôn trọng những người cán bộ có trách nhiệm".
[37:00]Đó là sự tôn trọng.
[37:05]Rồi ta tôn trọng người xuất gia. Vậy, người xuất gia, cái người giả tu thôi không nói, cái người mà để họ giả dối họ giả giả tu thôi không nói gì nhưng mà cứ căn bản là cái người xuất gia là người giữ giới hạnh, là người làm mẫu mực về mô phạm, là người học cái giáo lý của Đức Phật để sống và để dạy, cho nên họ giống như những ngọn hải đăng thắp sáng về cái ý nghĩa đạo đức cho cuộc đời này. Và lý do đó ta tôn trọng những người xuất gia là vậy, cứ như vậy. Rồi những bậc Thánh. Những bậc Thánh là những bậc mà cái tâm hồn họ thực sự siêu thoát, cao thượng, đạo đức, thánh thiện. Và tột cùng của các bậc Thánh là Đức Phật, thì vậy.
[37:50]Nhưng mà lòng vậy, ta biết tôn trọng các bậc Thánh. Cái người mà trong tâm không đủ cái mức độ tôn trọng các bậc Thánh, ta để ý một điều, đạo đức họ tuột liền, đạo đức họ tuột liền. Từ từ họ cứ hư chuyện này, lỗi chuyện kia, vấp chuyện nọ, chỉ bởi vì họ không đủ lòng tôn trọng các bậc Thánh. Còn người nào ta thấy á họ có cái lòng tôn trọng, tôn trọng cha mẹ mình, tôn trọng người lớn tuổi, tôn trọng những người cán bộ, tôn trọng người xuất gia, tôn trọng các bậc Thánh, ta sẽ thấy họ ít lỗi lầm, vì nhân quả là như vậy. Đây là nhân quả nha. Nói tại sao nhiều khi giận ai quá ta cứ nói: "Trời ơi! Tao nuôi tao dạy mày vậy mà sao mày cứ hư,
[38:32]cứ lỗi này mắc lỗi kia rồi đi tù ra đi tù vô?". Rất là phiền. Duy nhất bố mẹ có con hư đó giận vô cùng, chỉ vì lỗi tại bố mẹ không biết dạy cho nó kính trọng người lớn, không biết dạy cho nó kính trọng thần thánh, từ từ nó hư liền. Cứ nuông chiều và không bắt nó phải kính trọng ai, hư liền. Đấy, vừa rồi vậy đó, có một vị đại biểu nào phát biểu á: "Bây giờ phải dạy cho học sinh là lớp nhỏ phải biết gì? Biết chào hỏi người lớn". Cái điều này ông bà mình dạy lâu rồi, "tiên học lễ, hậu học văn" mà. Ông bà mà phải lặp lại cái đó, vì nếu thiếu cái đó xã hội ta sụp đổ. Lớp trẻ nó cứ hư từ từ mà không biết tại sao,
[39:11]tự nó phạm lỗi này nó phạm lỗi kia mà không biết tại sao. Nguyên nhân rất là sâu xa khó thấy ở chỗ là nó thiếu lòng tôn trọng. Và ở đây nó vậy, cái lòng tôn trọng kết nối cuộc đời này lại. Hồi nãy ta nói cái chìa khóa đầu tiên là sự yêu thương, sự yêu thương kết nối con người lại với nhau. Cái thứ hai là sự tôn trọng cũng kết nối con người với nhau và kết nối chặt hơn nữa. Yêu thương cũng kết nối con người, nhưng ở cấp độ thứ nhất là lỏng lỏng. Nhưng cái sự tôn trọng kết nối con lại con người lại với nhau chặt hơn rất là nhiều. Ví dụ bây giờ ta có thời gian rảnh, ta muốn đến thăm một người nào đó thì ta thăm ai?
[39:54]Thứ nhất, ta thăm cái người đó phải bảo đảm người đó thương ta, phải không đã? Chứ lại người đó gặp ta đâu họ chửi đó lại thăm làm chi, phải không? Bảo đảm ta phải tìm đến nói chuyện, thăm hỏi cái người họ thương ta, đó là cái thứ nhất á. Nhưng mà nếu cái người đó họ tôn trọng ta thì làm sao? Ta lại càng rất thích gắn bó với họ vì họ tôn trọng ta. Những điều ta nói ra họ lắng nghe, những cái điều ta chia sẻ họ trân trọng thì ta thích đến những người đó. Chứ còn ta đến gặp cái người mà mình nói một câu họ cãi một câu, nói một câu cãi một câu thôi mình không tới thăm nhà người đó làm gì nữa. Và như vậy, ta nhớ tình thương yêu kết nối con người là ở cấp độ thứ nhất nó
[40:32]hơi lỏng, nhưng lòng tôn trọng với nhau, bạn bè với nhau cũng tôn trọng nhau, anh em với nhau tôn trọng, hàng xóm tôn trọng nhau và nó kết nối thế giới thêm một tầng cao hơn nữa, chặt hơn nữa để con người đừng cô đơn hơn nữa. Đó là cái tầng thứ hai. Nhưng cái thương yêu và cái tôn trọng nó đang nằm ở mức độ tâm lý thôi. Ta cần cái chìa khóa thứ ba là tinh thần trách nhiệm. Nói à: "À con thương bác lắm, à con kính bác lắm." Nói xong đi về nhà ngủ thì nó cũng hơi kết nối đó nhưng nó không có chặt. "Con thương bác, con ở đây con nấu cơm cho bác ăn bữa, con kính trọng bác lắm. Con mát xa lưng cho bác để cho bác ngủ cho ngon cái,
[41:15]bác lớn tuổi rồi." Tinh thần trách nhiệm là hành động cụ thể để chăm lo cho nhau. Cái thứ ba này bắt đầu nó vào cái hành động thực tế chứ không còn chỉ nằm ở tâm lý nữa. Hai cái chìa khóa đầu, một là tình yêu thương, hai là sự tôn trọng, còn nằm ở mức độ tâm lý, bắt đầu gắn kết con người, nhưng gắn kết chặt luôn, gỡ không ra nữa là tinh thần trách nhiệm, là ta thật sự lo cho nhau từng miếng ăn, giấc ngủ, từng đồng tiền, từng công việc thì thật sự là gắn kết với nhau luôn, thành nhân, thành quả chặt chẽ luôn trong cuộc đời này, ta không rời nhau được nữa. Và đây chính là điều mà ngăn chặn cái hội chứng cô đơn cho thế giới này.
[42:00]Nên ta để ý trong tâm mình vậy, ta có thương người chưa? Chưa, ráng mà thương yêu mọi người. Ta có tôn trọng mọi người chưa? Nếu chưa, phải ráng cố gắng để tôn trọng mọi người. Và thứ ba, ta có lo cho ai trên từng hành động cụ thể thực tế chưa? Nếu chưa có lo cho ai trong từng hành động thực tế cụ thể thì phải lo đi. Nói: "Bây giờ lo cái gì? Dưới nhà người ta người ta đang ở, tự nhiên mình leo hàng rào vô để mình xông nấu cơm cho người ta, coi chừng người ta báo công an à." Không phải. Đầu tiên đi lấp ổ gà ngoài đường cái đã. Có những con đường hư mà nhiều khi nhà nước chưa có kế hoạch để sửa chữa kịp vì chưa cân đối ngân sách được,
[42:40]ta cứ đến ta nói, báo với địa phương xin làm trước. Mình đến Ủy ban xã, mình nói: "Chúng tôi là Phật tử chùa Viên Quang, chúng tôi thấy cái tuyến đường nó đường qua kia có mấy cái ổ gà to, rồi chúng tôi xin phép các anh để chúng tôi được lấp." Phải báo nhà nước, nhà báo địa phương chứ đừng có tự ý làm à. Làm gì cũng vậy, làm việc từ dù là từ thiện cũng phải báo với địa phương, phải kết hợp địa phương để địa phương họ kiểm soát được cái cái việc làm từ thiện của mình mà nó không không có rối loạn xã hội. Chứ còn mình nói: "Tôi ỷ tôi làm từ thiện, tôi tôi không cần báo địa phương", đó cũng cái sai, làm xã hội mình mất nền nếp,
[43:13]rồi mình thiếu tôn trọng chính quyền địa phương. Nên ở đây vậy, dù làm từ thiện cũng phải báo, mà như Hà Nội chúng ta cái điều này rất là tốt thì phải. Sư phụ quan sát thấy khi người ta lấp những cái đường trên Hà Nội hình như mình đều có báo chính quyền địa phương hết, phải không? Đúng không chú Phó Thái Đạt Bảo Thành, phải không? Thấy cái đó là điều Sư phụ rất là hài lòng á. Làm việc từ thiện cứ phải báo địa phương để người ta biết. Và người ta cũng hiểu: "À, địa phương chưa lên kế hoạch sửa được thì Phật tử làm từ thiện và kết hợp với địa phương", và địa phương người ta sẽ tạo điều kiện để cho mình làm cái điều từ thiện đó, rất là tốt.
[43:46]Đó là hành động cụ thể là làm ngoài đường á. Rồi từ từ ta có duyên với từng con người, ta cứ lo cho nhau. Lo cho nhau
[43:56]có những điều vậy, có những con người mà ta thương họ, ta lo cho họ mà không ai biết, nhưng nó là một cái trách nhiệm cụ thể thực tế vậy. Như Sư phụ cũng vậy, nhiều khi sống trong chúng, mình làm ông thầy có đệ tử, nhưng có những người Sư phụ lo mà cả đệ tử cũng không biết nữa.
[44:17]Chắc sau này Sư phụ chết rồi mới biết hay là người đó chết rồi đệ tử mới biết thì Sư phụ cũng không cần phải kể, nhưng có những con người cần mình phải lo cho họ, phải có trách nhiệm với họ. Và cũng không Thật ra thì cũng không có gì bí mật lắm nhưng mà thôi cũng không cần phải nói thì thôi, để sau này đệ tử biết sau. Nhớ như vậy, ta có ba điều để gắn kết xã hội, để diệt trừ cái hội chứng cô đơn. Một là gì? Yêu thương là mức độ tâm lý ở mức độ thứ nhất. Hai là gì? Tôn trọng, cũng là tâm lý ở mức độ cấp cao hơn. Và ba là gì? Tinh thần trách nhiệm, đây là bắt đầu đi vào hành động cụ thể. Chứ không thể nói thương nhau, nhớ nhau,
[44:56]tôn trọng nhau mà nói cái miệng không là coi chừng nó bị giả dối á. Vì nếu thật sự thương yêu, thật sự tôn trọng phải có hành động cụ thể, là có tinh thần trách nhiệm và phải chịu cực. Nhớ một điều vậy, cuối cùng là gì? Cuối cùng sống trên đời là chịu cực lo cho mọi người, chốt lại một câu chỗ đó.
[45:20]Sống trên đời là vậy, phải chịu cực lo cho mọi người. Ví dụ như thầy vậy, thầy hay quan sát mọi chuyện để tìm cái nguyên lý, tìm cái đạo lý của cuộc đời, đó là lý do mà thầy hay nói nhiều là vậy đó, tại chịu khó quan sát. Nhìn người này thấy cái điều đó, nhìn người kia thấy nữa, thấy đối chiếu với đạo lý như thế nào, nên hay vậy. Nhưng hôm nay cũng vậy, Việt Nam ta bắt đầu vượt lên và bây giờ đang ngấp nghé là lọt vào top 15 của thế giới về những quốc gia phát triển nhanh nhất, phát triển thần kỳ. VinFast bây giờ chạy vè vè ở bên Tây á, đó, lạ lùng. Viettel mình là tràn ngập nơi này nơi kia, tràn ngập từ Châu Phi qua tới khắp nơi vậy, Nam Mỹ rồi vậy.
[45:59]Tức là ta đang phát triển nhiều, còn nhiều cái bí mật nào nữa thì ta không biết, nhưng mà cái tiếng nói Việt Nam bắt đầu có trọng lượng. Đến nỗi bây giờ nói vì Nga với Ukra đánh nhau quá, bây giờ cần một nước hòa giải, họ nói coi chừng Việt Nam mới là quốc gia hòa giải. Rồi Bắc Triều Tiên với Mỹ xung đột nhau họp tại Hà Nội. Rõ ràng cái tiếng nói của người Việt Nam bắt đầu rất có uy tín cả trên chính trị, trong kinh tế, trong kỹ thuật, này kia nọ, Việt Nam mình vậy. Mà bây giờ người Mỹ bệnh, cái điều mơ ước của họ là được qua Việt Nam chữa bệnh. Tại vừa rẻ, vừa giỏi, vừa hiệu quả và nhanh chóng.
[46:36]Thầy có tiên đoán các bác sĩ Việt Nam sau này sẽ rất khổ, tại vì cả thế giới đổ về đây chữa bệnh. Và nhà nước mình cũng nhìn thấy điều đó, cho nên cũng dặn dò các bệnh viện là phải mở một cái luồng để người nước ngoài về đây chữa bệnh. Nhưng mà chưa hết, nói sau này Việt Nam có nhà không có đủ nhà để bán. Tại mấy ông du lịch bên Mỹ về, qua đây Pháp qua đây chơi rồi về tuyên bố lên mạng, họ nói: "Tôi yêu đất nước Việt Nam, về đất nước Việt Nam nó thân thiện và an toàn, đủ thứ hết trơn, không còn bị áp lực với cuộc sống, còn bên kia tôi làm như mọi." Không cái chữ làm như mọi mình chưa có dịch ra
[47:10]được, làm như mọi là dịch tiếng Anh sao kìa? Tức là chỉ để tồn tại, nhưng qua Việt Nam mất áp lực đó liền và con người sống một đời sống hiền lành vậy. Việt Nam ta vượt lên, tại sao vậy? Sau chiến tranh, đất nước ta có một xuất phát điểm rất thấp, nhưng ngày hôm nay ta vượt lên, vượt lên như vậy. Vì sao? Đố ai biết.
[47:33]Vì người Việt Nam thực hiện đúng cái câu mà nãy thầy vừa chốt: Sống là chịu cực lo cho mọi người. Ta làm đúng câu đó và để ý người Việt Nam là như vậy. Từ lúc bé đã được bố mẹ dạy cái gì đó không biết, nhưng mà rõ ràng người Việt Nam hay chịu cực để lo cho cho nhau, lo cho người khác. Và chính đây là chìa khóa làm cho đất nước mình phát triển, ngăn chặn cái hội chứng cô đơn, tăng sự tương tác đoàn kết của xã hội và là cái phước lành để vượt lên trên, vượt lên trên giữa cộng đồng thế giới này. À ta để ý ta sẽ thấy, bây giờ nói trong đạo tràng mình điều đó rất là rõ. Tại cái người mà tham gia đạo tràng tu tập thì cái tình
[48:16]yêu thương, cái tinh thần biết làm phước là tràn đầy. Phật dạy như vậy mà, thầy mình dạy mình như vậy mà, nên ai cũng lo cho nhau, ta thấy đó bình thường. Nhưng khi ta bước ra xã hội thì nó giảm một chút, nhưng vẫn có cái tinh thần đó, vẫn có tinh thần là chúng ta sống trên đời là chịu cực lo cho mọi người. Và ta nắm chốt được cái này rồi là ta có yên tâm để đi trên cuộc đời này yên vui, hạnh phúc, không bị cô đơn vậy. Đó là cái thứ nhất, sống là chịu cực lo cho mọi người, cứ chịu cực lo cho mọi người đi rồi sẽ thấy cuộc đời an vui hơn, đoàn kết hơn, thân ái hơn, không bị cô đơn. Cái thứ hai nữa là thế này:
[48:58]Mỗi khi ta mở miệng cất lời, cố gắng nói để cho mọi người thương nhau. Mình thương mọi người được rồi, nhưng mình phải nói để mọi người thương nhau.
[49:14]Và đó là nguyên tắc của cái việc mà ta được đông thân quyến.
[49:26]Cái hành động thứ hai, hành động thứ nhất là ta sống là để chịu cực lo cho mọi người là cái thứ nhất. Cái thứ hai là gì? Nói để cho mọi người thương nhau. Và chính là đây cái con người này suốt ngày ra rả nói điều đó, cái con người này suốt ngày ra rả kêu mọi người phải thương nhau thì mọi người chan hòa yêu thương nhau, lúc nào cũng đông người và muốn cô đơn, không cô đơn được, muốn cô đơn không cô đơn được vì mình gieo cái nhân là con người phải yêu thương nhau, lúc nào cũng dặn mọi người phải thương nhau và buộc mọi người phải thương nhau. Thì chúng ta cũng vậy, mở miệng nói một lời là phải kêu mọi người thương nhau.
[50:03]Vừa rồi thầy có kỷ luật một người, kỷ luật nặng, kỷ luật rất là nặng luôn. Chỉ bởi vì thầy phát hiện một điều là người này mở miệng một cách tìm cách ly gián người này, không cho người này thương người kia. Quá đi ngược đạo lý của Đức Phật, không chấp nhận. Cứ mở miệng rỉ tai là cứ kích để người này ghét người kia là lập tức kỷ luật cực nặng luôn, kỷ luật giống như là từ mặt luôn, không cho nhìn thấy nữa. Nhớ vậy. Vì cái đạo lý của ta là gì? Ta thương người là một điều rồi, mà ta phải nói cho mọi người thương nhau. Đó, mà mọi người thương nhau họ không cần thương mình nữa. Sư phụ nói nhìn thấy mọi người thương nhau là ta mừng,
[50:42]mà mọi người quên mình, không sao, nhưng miễn mọi người thương nhau là được. Đó là cái thứ hai. Cái thứ ba,
[50:54]Ở đây ai cũng có điện thoại, phải không ạ? Ai cũng có điện thoại. Mỗi ngày dùng cái điện thoại đó mà gì? Mà lướt mạng, phải không ạ? Phải không? Ham lắm. Mỗi ngày dùng cái điện thoại đó để hỏi thăm những người mà ta đoán là người đó đang buồn, đang cô đơn. Gọi vài câu, nhắn một vài tin, làm người ta cũng ấm lòng. Nhiều khi lúc đó người ta đang buồn một việc gì, hoặc lúc đó người ta cô đơn một cái gì đó, ta cứ chủ động ta nhắn một cái tin tới. Một cái tin đó nhiều khi thắp sáng cái tâm hồn người đó trong ngày hôm đó. "You make my day", thế là nói theo cái nếu mà dịch sát nghĩa là "Anh tạo nên cái ngày của tôi", nhưng mà nếu dịch ra cho thoát nghĩa tức
[51:39]là "Anh làm cho tôi hạnh phúc được trong ngày hôm nay". "You make my day". Bởi vậy nhiều khi ta về ta nhắn một cái tin người nào đó, hoặc là bốc máy gọi: "U ơi, hôm nay u sao, u khỏe không?". U không phải mẹ mình đâu, nhiều khi là u của ai đó mình cứ kêu: "U, hôm nay u khỏe không?". Thế là nhiều khi bà cụ đó bả tỉnh mặt ra, bả sáng ra liền. Là hôm nay bả đang buồn buồn vì con cháu không thấy gọi, tự nhiên mình gọi tới. Nên có một câu chuyện buồn vậy, ở trên mạng có cái ông già đó ổng tới cái tiệm điện thoại, ổng đưa điện thoại đó sửa giùm. Cái ông thợ sửa điện thoại ổng sửa, nói: "Điện thoại cụ đâu có hư gì đâu?". Nói:
[52:13]"Ủa, sao nó không hư mà không thấy thằng con tôi gọi về? Tôi nghĩ nó gọi về nó điện thoại bị hư, cho nên chờ mấy hôm nay không thấy nó gọi". Chỉ vì cái thằng con, mình dùng cái chữ khốn nạn hay mất dạy thì nó nặng quá, cái thằng hư hỏng, mất nết đó đó, nó không chịu gọi về thăm bố mẹ nó trong vài ngày. Trong khi bố mẹ thương con từng ngày, từng giờ, mà nó mải mê bồ bịch gì đâu không biết, hay đi làm ăn xa ở đâu ba ngày rồi không thấy gọi về nó thăm bố mẹ. Đó là một cái sai lầm. Cho nên cái điện thoại bây giờ nó sẽ làm ta mất thời giờ giờ, nhưng nó cũng sẽ là công cụ để kết nối ta với với mọi người.
[52:47]Phải lợi dụng cái điện thoại kết nối tình thân với mọi người, san rải cái tình yêu thương với mọi người, tương tác tốt đẹp với mọi người, chứ đừng có xài tào lao vậy. Rồi cái gì nữa?
[53:01]Ví dụ như ngay cả nhiều khi chùa không có tổ chức gì vậy, ta cũng rủ năm ba người huynh đệ: "Hôm nay ta về chùa công quả, tu tập chút". Thì khi năm ba người về gặp Thầy, chào Thầy xong nói: "Tụi con tụi con ở đây công quả, có việc gì làm Thầy kêu tụi con với, tụi con ngồi thiền chút". Thầy hoan hỉ liền, nói: "Ờ, thôi đây Chánh điện nè, tụi con vô đây ngồi thiền đi, ngồi thiền lễ Phật chút xíu đi" cho vui. Tức là ta có tương tác với nhau mà lại tạo cái tương tác ấm cúng với với nhau hơn. Đó là cái thứ ba. Cái thứ tư nữa là gì?
[53:34]Nghe tin ai có việc gì thì xúm lại mà phụ lo. Việc gì mà xúm lại phụ lo?
[53:44]Nhất là đám tang. Nhưng mà nói cái này ra thì nó kỳ, giống như trù ẻo, nói: "Trông hoài không thấy ai chết để mình lại phụ đám tang", kỳ quá. Nó kỳ cho nên thôi mình mình nói tổng quát thôi. Mình nói có ai có việc gì bận thì mình xúm lại phụ lo, chứ không phải cứ trông có người chết để mình lại phụ đám tang, không phải. Và nhiều khi đám cưới mình cũng phụ lo, nhưng mà đám cưới nhiều khi đợi người ta mời, hoặc là nhà đám giỗ, hoặc là người ta làm nhà, mình tới mình phụ hồ. Mặc dù người ta cũng thuê hết rồi nhưng mình cũng tới phụ một vài viên gạch rồi bưng trộn mấy mẻ hồ vậy, nó cũng ấm tình lên, nó tạo thành cái gắn kết.
[54:17]Và nó là hành động cụ thể chứ không có nói miệng nữa. Không có nói miệng: "Tôi thương anh lắm, tôi quý anh lắm". Không à, lại xúc hồ giùm cái cái, lại bê giùm mấy cục gạch cái đã, nó thực tế hơn, vân vân. Hoặc là nghe bố bố của bạn bệnh: "Ồ, bố bệnh hả?". Biết ai cũng bận mà, sinh nhai. Nói: "Rồi rồi rồi, để tối nay tôi rảnh là tôi lại tôi tôi chăm ổng tối nay cho. Bạn cứ làm việc đi, đi về nghỉ ngơi đi". Thế là bố bạn mình bệnh nhưng mình lại mình phụ ở bệnh viện mình chăm. Thì đó vậy, sống là chịu cực lo cho nhau mà. Mà ai có việc gì thì mình xúm lại phụ lo. Sống trên cuộc đời là vậy đó, vậy chứ mà vui, mà gắn kết.
[54:52]Rồi quên đi cái bản thân mình đi, sống cho mọi người vậy mà. Rồi một một điều nữa là: Cái bài hôm nay hơi dài nha, mệt chưa? Ráng ráng nghe chút xíu nha, bị...
[55:07]Ta tránh truyền bá những quan điểm bất cần, sống một mình, yêu chính mình và phải ngăn chặn những quan điểm đó. Những quan điểm đó từ Tây phương, tư bản nó tràn vào ta từ từ, rồi con người cứ thích cá nhân riêng lẻ. Không, ta phải ngăn chặn điều đó mà phải nghe. Nghe cái người bạn ta mà nói cái đó, mở miệng ra có cái hơi hám của cái riêng tư cá nhân, ta giải thích liền, chặn lại liền. Mấy đứa nhỏ mà học ở đâu không biết, đọc sách hay trên mạng đâu về mà nó mở miệng nói mình nghe có cái hơi hám của cái riêng tư cá nhân là giải thích liền, kêu lại giải thích cho bằng được, chừng nào nó hết cái đó thì thôi.
[55:42]Và dạy cho nó đủ sức đề kháng chống lại những cái chủ nghĩa cá nhân đó. Ta ta phải như vậy, đó.
[55:52]Có những khi ta cũng cần yên tĩnh một mình. Là những lúc nào? Lúc nào cần yên tĩnh một mình? Tọa thiền, nha. Tọa thiền mà có ai khều khều nói chuyện hoài sao ngồi? Phải yên tĩnh một mình chớ. Thí dụ ngồi đông trong Chánh điện vậy cũng phải là một mình, nha. Chứ đang ngồi thiền cái sực nhớ chuyện này khều khều hỏi: "Sao, mai ăn cái gì?", chết á. Không có được. Nha, ngồi thiền là yên tĩnh, không ai nói chuyện với ai, ta quay vào chính mình thôi, nha, quay lại chính mình thôi, tìm thấy đường đi nha, vậy đó, ừ. Rồi cái gì nữa? Nghỉ ngơi, mệt nghỉ ngơi. Lúc đó thôi, đừng có ai nói gì, đừng ai hỏi hết trơn, nhắm mắt nằm nghỉ ngơi, mệt quá.
[56:31]Mình đang mệt có người kêu dậy hỏi chuyện: "Sao, bữa nay tôi mặc đồ này đẹp không?", rồi chết, giận liền à, không được. Cho nên có những lúc nghỉ ngơi cũng cần một mình. Rồi cái gì nữa cần một mình nữa? Soạn bài vở, viết lách, sáng tác, nghiên cứu một mình. Những lúc ẩn tu, ta cũng cần một mình. Và có một cái một mình rất là hiệu quả, ít ai biết à. Thầy có một cái kinh nghiệm của một mình này rất là hay, không biết cái này có người khác có giống không. Cái lần đó Thầy đi làm implant cái răng. Cái răng lớn tuổi rồi cái nó hư. Cái ông ông nha sĩ này không phải implant răng con đâu, ông kia. Ổng implant, ổng mổ ổng làm vậy đó mình, mình có thấy cái ổng làm đâu.
[57:17]Xong rồi cũng cho vài viên thuốc giảm đau, nhưng mình biết chắc là thuốc giảm đau mà nó hết một cái rồi là tới chuyện à. Thì lúc này bắt đầu cơn đau nó tới rồi, ổng đưa mấy viên thuốc giảm đau Thầy không thèm uống thuốc giảm đau, chịu đau cho nó mau hết bệnh, không uống thuốc giảm đau. Thầy vô trong phòng đóng cửa lại, không cho thị giả lên, không cho ai tới hỏi thăm, không ai tiếp xúc, ngồi lặng lẽ một mình trên ghế, chịu cái nỗi đau. Chịu mấy ngày luôn, mà không uống thuốc giảm đau, chịu luôn. Ba ngày sau đi khám lại, ông bác sĩ ổng khen quá chừng, ổng nói: "Ồ, sao nó mau lành?", nói: "Vậy, chịu đau".
[57:49]Cho nên cái lúc mà chịu đau mà một mình, không ngờ là chịu đau rất là tốt nha, rất là khỏe. Đừng ai hỏi, đừng ai nói gì hết trơn, đi chỗ khác hết. Đóng cửa lại không cho thị giả vô luôn, cứ lặng lẽ một mình chịu đau mà lại rất là hay. Không biết cái này có ai giống không ta? Chứ thường thường có ai mà đau cái mình hay lại vuốt ve: "Thôi đừng đau nữa nha, đừng buồn nha", thật ra đau hơn á. Thôi đừng ai nói gì hết trơn nó lại lại hết đau, nhưng không biết sao. Mà nó có cái thế này, ví như hôm nay ta về chùa, 6.000 người theo như anh Vinh báo cáo. Rất là đông. Đông thì cái gì làm cho ta khó chịu?
[58:34]Đông thì cái gì làm cho ta khó chịu? Tức là không gian chật chội, phải không? Có thể thiếu thốn về tiện nghi, nội nhà vệ sinh cũng có khi không đáp ứng đủ. Rồi cơm, tới giờ ăn cơm mình tới chậm chút là ăn sạch hết rồi, nấu cơm mới chưa kịp, vân vân. Có những cái khó chịu khi đông người quá, nó quá tải. Về cái hạ tầng đôi khi quá tải. Nhưng lúc đông người này mới là lúc mà ta làm phước, mới là lúc ta tu dưỡng. Chính những lúc đông như thế này, mình khởi cái tâm yêu thương tất cả mọi người, khởi tâm tôn trọng tất cả mọi người và tìm việc để lo cho mọi người, đừng có thụ động, tìm việc để lo. Đây chính là cơ hội để làm phước.
[59:15]Những lúc mà lễ hội đông người thế này lúc ta tu dưỡng rất là tốt. Thương mọi người, nguyện lòng mình thương mọi người, lo cho mọi người, tìm việc này, tìm việc kia để lo cho mọi người. Và làm cho ta cực, nhưng ta phải đón tiếp đối xử thân ái hết, và phước lành cũng từ đây mà ra. Thí dụ các Thầy vậy, các Thầy những lúc đông thế này là cái người mà cực là các Thầy nè, các sư cô phải lo. Nhưng mà trên nét mặt của các Thầy, các sư cô không ai có một cái cái vẻ khó chịu cả. Bởi vì các Thầy, các sư cô đã nhiều năm tháng tu tập theo lời Phật dạy, cứ phải yêu thương, hy sinh, phụng sự. Và đó là lý do mà ta về chùa, ta thấy ấm lòng và ta thích về chùa mãi.
[59:59]Ta cứ thích về chùa vì ta biết rằng về chùa ta được yêu thương và tôn trọng, mà thêm ăn ngon nữa. Còn ta tới một ngôi chùa mà ông Thầy trụ trì mặt ổng lạnh lạnh như là sắt á, mặt ổng lạnh lạnh như sát thủ vậy mình dám tới không? Tới một lần thôi trốn luôn không tới nữa, nó không có gì hút của ta. Còn ta tới một ngôi chùa, ta nhìn thấy mặt Thầy trụ trì ta nhìn thấy liền cái tình yêu thương của ổng phát ra liền, ta thích tới nữa. Thế bữa nào rảnh rảnh lại chạy tới thăm ổng nữa. Tại vì biết mình sao mình tới đó mình được thương. Con người ta vậy, ta chỉ tới nơi nào mà ta được yêu thương và ta được
[1:00:35]tôn trọng, hổng ngu gì tới cái nơi mà người ta ghét mình cả. Phải không ạ? Cho nên vậy, cho nên mặt thầy Châu Phong mà ổng ổng mà thương thương chút xíu là ngon lắm, đẹp trai đó mà. Nhưng chỉ sợ ổng lạnh á. Thầy có lạnh không kìa? Cái mặt đẹp trai này mà thương người là ngon lành lắm á, hút lắm á. Như vậy, ngươi thấy các các Thầy của chùa mình không? Toàn mặt xấu xấu không á. Mấy các Thầy chùa mình là mặt xấu xấu không à, nhưng mà chỉ vì là chịu cực yêu thương Phật tử mà mỗi buổi lễ hội này ta thấy chùa rất là đông người. Còn cái mặt đẹp trai như thầy Châu Phong mà ổng thương người nữa là chùa ổng không có chỗ chứa luôn á.
[1:01:09]Nên hôm nay ta nói với nhau về cái hội chứng cô đơn của thế giới nó đang gặm nhấm thế giới, vì những quan điểm sai lầm, những tà kiến nó đang lan tràn. Và ta phải nhìn thấy trước điều đó, cái nguy cơ đó. Nếu ta không ngăn chặn kịp, nó tới luôn Việt Nam, lúc đó ta đối phó không kịp á. Lúc đó sửa lại, dù có lập mấy ông Bộ trưởng Bộ Cô đơn cũng không xử lý nổi, vì nó nằm sâu trong quan điểm lối sống đạo đức của ta. Nên ta nói với nhau về những cái chìa khóa: Yêu thương, tôn trọng, có trách nhiệm với nhau, chịu cực để lo cho nhau, kêu gọi mọi người thương yêu nhau, rảnh thời gian là cố gắng tương tác thiện lành với nhau.
[1:01:44]Đó những điều mà ta ngăn chặn cái sự cô đơn cho chính cuộc đời mình, cho cộng đồng, xã hội, cho cả cái thế giới này. Ta xây dựng một tinh cầu, một thế giới không còn ai cô đơn. Ta xây một thế giới thành một tinh cầu giác ngộ. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02:11]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Chúng con xin vô cùng tạ ơn những lời đạo từ hết sức lợi ích cho đại chúng trong buổi sáng lễ Vu Lan ngày hôm nay. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:02:24]Và giờ này đã đến thời khắc buổi lễ tâm linh, xin cung thỉnh chư tôn đức tiến về lễ đài để chủ trì buổi lễ. Xin kính mời quý vị quan khách có thể đứng dậy cùng tham dự buổi lễ, quý vị Phật tử chúng ta đồng quỳ lên. A Di Đà Phật. Xin trân trọng kính mời quý vị lãnh đạo chính quyền cùng toàn thể đại chúng chúng ta đồng hướng về tôn tượng Đức Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni, cử hành nghi thức tâm linh trong buổi sáng nhân mùa Vu Lan báo hiếu ngày hôm nay. Xin phép Hòa thượng, xin phép Thượng tọa viện chủ cho phép chúng con được thực hiện khóa lễ. A Di Đà Phật.
[1:03:25]Nguyện đem
[1:03:29]lòng thành kính gửi theo đám mây hương, phảng phất khắp mười phương, cúng dường ngôi Tam Bảo.
[1:03:49]Thề trọn đời giữ đạo, theo Phật pháp làm lành, cùng pháp giới chúng sinh cầu Phật từ gia hộ,
[1:04:10]tâm bồ đề kiên cố, chí tu học vững bền, xa bể khổ nguồn mê, chóng quay về bờ giác.
[1:04:29]Hôm nay là ngày 15 tháng 8 năm 2026, nhằm ngày mùng 3 tháng 7 năm Bính Ngọ,
[1:04:52]chúng con gồm các vị lãnh đạo chính quyền cùng tăng ni, tu sĩ, các Phật tử thuần thành, quần chúng, nhân dân, Phật tử thành tâm đối trước Phật đài Chùa Viên Quang thành kính tổ chức Đại lễ Vu Lan.
[1:05:26]Nguyện cầu mười phương chư Phật, chư Đại Bồ Tát, chư hiền thánh tăng lai lâm chứng giám gia hộ cho đệ tử chúng con tiến phát đạo tâm, bồ đề tâm kiên cố, chí tu học vững bền, cùng pháp giới chúng sinh nghiệp chướng tiêu trừ, căn lành thêm lớn, tác thành công đức hộ trì Tam Bảo.
[1:06:15]Trong tinh thần đạo Phật đồng hành với đất nước thân yêu, nguyện trọn lòng tôn kính Phật tuyệt đối, yêu thương muôn loài, lòng yêu nước thiết tha, sắt son để ngôi chùa mãi mãi là nơi che chở hồn dân tộc,
[1:06:47]là mảnh đất gieo trồng đạo đức cho quê hương. Cũng cầu nguyện cho toàn thể gia đình chư vị khách quý và toàn thể Phật tử được an khang thịnh vượng, tử tôn hiếu thuận, phúc lộc thành toàn. Nguyện pháp giới chúng sinh tinh tấn tu hành, đồng thành Phật đạo. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:07:38]Kính lạy, kính lạy Đức Phật Đại Từ Bi, Đại Trí Tuệ
[1:07:49]là đấng cha lành của vạn loài, là bậc thầy của nhân thiên. Chúng con quỳ đây như được quỳ trước Phật lúc Phật còn tại thế để xin đón nhận lòng từ bi bao la của Phật vào trong tim mình, vào trong máu mình, để rồi lòng từ bi của Phật sẽ biến thành trái tim hết khô cằn của chúng con trở thành suối nguồn yêu thương đến mọi nơi, mọi nẻo. Đạo Phật là con đường giải thoát khỏi đau khổ luân hồi và đạo Phật cũng là con đường hy sinh, phụng sự cho nhân thế. Chúng con mang theo lòng từ bi của Phật để đi trên vạn nẻo đường đời mà giúp đỡ, dựng xây. Chúng con xin được tinh tấn tu tập thiền định, giữ tâm thanh tịnh, nhưng cũng tận tụy
[1:08:52]cùng vô số ơn nghĩa, trách nhiệm với mọi người. Chúng con xin được không bị thiên lệch về một phía, mà biết khéo léo dung hòa cả hai điều dường như trái ngược với nhau. Chúng con xin được bận tâm lo cho mọi người, nhưng xin không bị động tâm vì những phiền não cá nhân. Chúng con xin chọn sự bận tâm chân chính để có phước, mà hết bị động tâm vô nghĩa. Mỗi độ Vu Lan về càng nhắc nhở chúng con sự thiêng liêng của tứ trọng ân mà chúng con phải ghi khắc và đền đáp: Một là ơn Tam Bảo, sư trưởng vô hạn nhiệm mầu; hai là ơn nước, ơn vua cao vời bao la; ba là ơn cha, ơn mẹ thiêng liêng sâu sắc; bốn là ơn chúng sinh, ơn cuộc đời tràn ngập mênh mông.
[1:09:58]Càng tưởng nhớ tứ trọng ân, chúng con càng nguyện lòng gánh vác nhiều hơn trách nhiệm để phục vụ mọi người nhằm đền đáp vô vàn ơn nghĩa mà chúng con đã thọ nhận. Chúng con xin được sống hạnh phúc vì có cơ hội để phụng sự. Chúng con hiểu rằng càng tận tụy phụng sự, chúng con càng đến gần với đạo vô ngã nhiệm mầu. Chúng con hiểu rằng sự giác ngộ phải đặt trên nền tảng của đời sống vị tha, phụng sự. Cúi xin Phật cùng chư hiền thánh gia hộ cho chúng con biết siêng năng để phụng sự, biết nhẫn nhục khi bị hiểu lầm, biết kiên trì khi gặp khó khăn, biết hợp tác khi chung tay góp sức, và trên tất cả, xin cùng nhau nỗ lực xây dựng thế giới này thành một tinh cầu giác ngộ, an vui.
[1:11:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:11:16]Kính mời quý chư tôn đức chúng ta cử hành nghi lễ khúc tán ca tôn kính Phật.
[1:11:39]Kính lạy Đấng Vô Thượng, Người là cánh hoa sen nở giữa đời nhân thế.
[1:11:54]Người là nguồn thương yêu bao dung khắp muôn loài,
[1:12:03]là mặt trời ban mai đem ánh sáng cho đời, dựng lại niềm tin sâu nơi tăm tối u sầu.
[1:12:17]Quỳ lạy bậc Chánh Giác, khí cụ khắp trời người, lòng từ bi bao la trải trùm muôn loài. Người là một đại dương mà con như giọt nước,
[1:12:42]Người là ngọn cao sơn mà con như hạt bụi.
[1:12:54]Con xin đảnh lễ Người với trọn lòng thiết tha, quy y và tôn kính.
[1:13:06]Xin đem trọn cuộc đời đi theo bước chân Người,
[1:13:15]xa lìa bờ vô minh, tìm về nơi giác ngộ. Xin theo trái tim Người... để trải lòng từ bi, bao dung khắp muôn loài.
[1:13:35]Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:14:23]Chí tâm đảnh lễ Nam Mô Thích Ca Mâu Ni Phật và mười phương Phật.
[1:14:35]Chí
[1:14:46]tâm đảnh lễ Nam Mô những kinh thiêng Thế Tôn dạy và mười phương
[1:15:03]Pháp.
[1:15:07]Chí tâm đảnh lễ Nam Mô Thánh Tăng theo Thế Tôn học và mười phương Tăng.
[1:15:28]Dạ, xin kính mời toàn thể đại chúng chúng ta mở mục số năm: Sám Vu Lan, Tình Yêu Và Lòng Biết Ơn Trái Đất.
[1:16:12]Rằm tháng bảy là ngày con Phật về với nhau lòng rất hân hoan,
[1:16:26]nhắc nhau hãy yêu chăm ngoan, dặn nhau sống vẹn toàn nghĩa ân
[1:16:37]giữa thế giới muôn vàn gian khó, thân phận người bé nhỏ tầm thường.
[1:16:48]Nếu không biết sống yêu thương chỉ còn lại đó con đường khổ đau.
[1:16:59]Xin theo Phật tìm cầu giác ngộ với ước mong cứu độ chúng sinh.
[1:17:10]Pháp mầu vô ngã thanh tịnh, từ bi trí tuệ cầu kinh nhiệm mầu.
[1:17:21]Xin gửi đến tinh cầu kỳ diệu lòng biết ơn của triệu tấm lòng.
[1:17:31]Nắng về từ những dòng sông, gió về từ những cánh đồng xa xăm.
[1:17:42]Trên mặt đất hạt mầm vươn dậy, trên mắt người nhìn thấy tương lai.
[1:17:52]Trời cao biển rộng sông dài chở che cuộc sống muôn loài tình thương.
[1:18:03]Rừng xanh thẳm thiên đường hạ giới, nơi cội nguồn phát khởi con đường.
[1:18:13]Chim bay thú chạy lá tươi cười cho người những tiếng cười hân hoan.
[1:18:24]Bầu khí quyển bao toàn sự sống, gió đem về những bóng mây hồng.
[1:18:34]Mưa tuôn trên khắp ruộng đồng, sớm xuân nắng đẹp chiều đông sương mờ.
[1:18:44]Đêm trăng trăng mờ đầu núi, dưới chân đồi dòng suối uốn quanh,
[1:18:54]sóng reo bờ cát biển xanh, bên hồ nước mát lặng hoa rơi.
[1:19:05]Ôi Trái Đất nghìn đời như thế, yêu người muôn loài như mẹ yêu con.
[1:19:15]Bao dung độ lượng sắt son, dẫu bao dâu bể mỏi mòn không phai.
[1:19:25]Nhưng người đã đổi thay tất cả, tự mình gây tai họa cho mình.
[1:19:35]Tham lam thù hận chiến tranh, đang yên bình bỗng biến thành khổ đau.
[1:19:44]Mấy người biết u sầu than khóc khi thấy rừng tang tóc hoang tàn,
[1:19:54]suối khô cạn giữa đại ngàn, nắng soi tìm lại màu xanh chẳng còn.
[1:20:04]Vì hưởng thụ người bòn rút hết những tài nguyên cạn kiệt thiên nhiên, làm cho khí quyển nóng lên, làm cho đất... kiệt, biển rên đêm trường, xe chở khói trên đường mù mịt, càng đi nhiều càng giết lẫn nhau, điện đèn phung phí đêm thâu, biết đâu Trái Đất mất màu sắc xưa.
[1:20:43]Băng tan chảy hai bờ địa cực, biển dâng lên xóa mất ruộng vườn.
[1:20:53]Rất nhiều bệnh tật tai ương bỗng nhiên xuất hiện khó lường trước sau.
[1:21:02]Ai thấu hiểu nỗi đau của đất? Bởi vì đâu biến mất màu xanh? Vì đâu sức nóng tăng nhanh? Vì đâu sông cạn ghềnh khô khát? Hãy góp lại muôn ngàn tiếng hát nói lên lời khao khát yêu thương,
[1:21:31]tặng cho sông núi đại dương, tặng cho rừng thẳm thiên đường trần gian.
[1:21:41]Xin cúi xuống biết ơn Trời Đất với lòng chân thành thiết tha, ngước nhìn mây nước bao la, càng yêu quý lắm ngôi nhà của nhau.
[1:22:00]Xin hãy hứa với nhau son sắt, sẽ giữ gìn Trái Đất thiêng liêng, bỏ đi ích kỷ tư riêng, bỏ đi thù hận ưu phiền tham lam.
[1:22:19]Sống đơn giản không làm tổn hại đến thiên nhiên vĩ đại dấu yêu,
[1:22:29]không phung phí chẳng dùng nhiều, áo, cơm, điện, nước mọi điều chung quanh.
[1:22:38]Bảo công đức để dành tu tâm, vượt khỏi vòng chấp trầm luân, yêu thương vạn loại xa gần, chúng sinh mãi mãi vẫn cần có nhau.
[1:22:57]Xin tinh tấn chìm sâu thiền định, hiểu sát tận bản tính vô thường,
[1:23:07]có gì đắm luyến vấn vương, tiếc chi giấc mộng đêm trường hư vô.
[1:23:16]Lòng kính Phật không bờ không bến, từ nghìn xưa mãi đến nghìn sau.
[1:23:25]Một lòng ghi khắc ơn sâu, thiêng liêng chánh pháp khổ sầu biến tan.
[1:23:35]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Kính mời đại chúng, xin kính mời...
[1:24:03]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:24:14]Nam mô Long Hoa giáo chủ Đương lai hạ sanh Di Lặc Tôn Phật.
[1:24:28]Nam mô Đại từ Đại bi Quán Thế Âm Bồ tát.
[1:24:39]Hôm nay
[1:24:43]toàn thể đệ tử chúng con thành tâm thiết lễ,
[1:24:52]trì tụng sám văn để cầu nguyện: Xin Phật gia hộ tất cả chúng sinh tương kính lẫn nhau, sống theo đạo lý, trọn kiếp ngàn đời quy y Tam Bảo;
[1:25:19]bước vào thánh đạo, nhu thuận, khiêm cung, từ ái, bao dung, buông dần chấp ngã;
[1:25:32]dù cho tất cả biển cạn non mòn, lòng vẫn sắt son kiên cường giữ đạo;
[1:25:44]nguyện cho thế giới hết thảm chiến tranh, mưa nắng thuận hòa, muôn nơi hạnh phúc;
[1:25:56]cõi giới siêu hình thấm đượm lời kinh, tất cả chúng sinh đầy đủ duyên lành, thiện căn lớn mãi, vượt bao chướng ngại, tỏ ngộ đạo mầu, thiền định thâm sâu, đồng thoát luân hồi, trọn thành Phật đạo.
[1:26:30]Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
[1:26:51]Con thành kính quy y theo Thế Tôn, xin nguyện chúng sinh ra ơn sáng soi,
[1:27:02]luôn tìm thấy bao la tâm giác ngộ, muôn đời bước đi trong đạo thiền.
[1:27:20]Con thành kính quy y theo Pháp khiên, xin nguyện chúng sinh thấu lòng thâm sâu,
[1:27:30]luôn được sống tinh chuyên trong pháp mầu, cho tuệ giác mênh mông như biển khơi.
[1:27:49]Con thành kính quy y theo chúng Tăng, xin nguyện chúng sinh ai yêu quý nhau,
[1:28:00]luôn tận nghĩa hy sinh quên chính mình, mang cuộc sống yên vui cho hành tinh.
[1:28:18]Dạ xin kính mời đại chúng cùng đứng lên chúng ta hò theo ca khúc Theo mẹ lên núi, theo cha xuống biển.
[1:29:10]Mẹ đưa chúng con bước lên đại ngàn, núi cao trập trùng.
[1:29:19]Và cha dắt tay chúng con tìm về sóng reo biển xanh. Quê hương bát ngát ân tình, câu ca khúc hát thanh bình muôn đời còn mãi.
[1:29:35]Nghìn năm bão giông Lạc Hồng năm xưa, để ngày hôm nay đồng lòng chung tay.
[1:29:45]Giữ lấy non cao biển lớn, giữ lấy con tim ngời sáng, giữ tình non nước cho nghìn nơi xa. Nơi nơi đẹp tươi, quê hương đổi mới, chúng ta cùng nhau hát vang ngợi ca.
[1:30:07]Cây đa, đồng ruộng, xanh tươi lúa thơm, khơi xa tìm về trong nắng ban mai.
[1:30:23]Dạ xin quý vị Phật tử chúng ta hoan hỷ theo cái sự
[1:30:34]sắp xếp hướng dẫn của ban tri khách, ban hướng dẫn. Bên nhau, nhìn nơi đáy trong nhau mang bao nỗi u sầu.
[1:30:46]Đời đôi khi thương đau, yêu thương có bao lâu, nói với nhau tình sâu.
[1:30:55]Chỉ mong cho trăng sao lung linh sáng trên cao, giữ mãi muôn đời sau.
[1:31:05]Để ta đi theo nhau trong chân lý thiên thu, như mơ ước ban đầu. Đường vô biên xa xôi, đem yêu thương
[1:31:17]khắp nơi, mong người yêu quý người.
[1:31:23]Sông ngoài kia vẫn trôi, hoa từng xuân vẫn rơi, xin cùng đi mãi thôi. Cuộc đời vẫn có những muộn phiền, tìm về ánh sáng cõi diệu huyền.
[1:31:42]Bên nhau ta hát câu thần tiên, theo nhau khi ước mơ tìm đến.
[1:31:51]Một lần đã nói những nguyện thề, đời đời sẽ giữ mãi đường về.
[1:32:00]Bình minh hoa xuân hương khắp nơi, tặng nhau cuộc sống vui rạng ngời.
[1:32:31]Vầng mây bay đi đâu khi cơn gió qua mau, mưa rơi ướt mái đầu.
[1:32:40]Người ơi xin theo nhau, dẫu khó khăn dãi dầu trong tâm hồn nương nhau.
[1:32:50]Vì hư không bao la trong chân lý sâu xa như không bến không bờ.
[1:32:59]Đường xa xôi bay lên, theo nhau đến vô biên, khúc hát vui bình yên.
[1:33:08]Cỏ hoa trên non cao hay tia nắng xôn xao, lấp lánh qua ngàn sau. Để ta đi theo nhau trong chân lý thiên thu, như mơ ước ban đầu. Đường ta đi muôn nơi, đem tình vươn sóng khơi, gieo tràn lên kiếp người.
[1:33:36]Sông ngoài kia vẫn trôi, sương mùa xuân vẫn rơi, xin cùng đi mãi thôi. Đường đời dẫu có những gập ghềnh, dặn lòng giữa sóng nước bồng bềnh.
[1:33:54]Bên nhau chân lý cho bình yên, theo nhau qua lối xa bờ bến.
[1:34:04]Một lần đã hứa đất trời là, trọn lòng mãi mãi chẳng nhạt nhòa.
[1:34:13]Bàn chân trong vô biên cất bước, tình thương tỏa khắp trên nẻo đường.
[1:34:23]Ta đi về nơi vô cùng đầy ánh dương. Niềm hạnh phúc là có nhau nghìn kiếp sau. Chân trời hồng cho đẹp lòng đời mênh mông. Chân trời hồng cho đẹp lòng đời mênh mông.