[0:01]Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Hôm nay ta nói về Thức ấm. Ở trong năm ấm thì Thức ấm là cái ấm cuối cùng, cũng là cái ấm khó nhất, khó hiểu nhất, cực kỳ trừu tượng. Và đây là cái chỗ mà nhiều khi ta bị lầm. Nhiều người tu hành ngang tới chỗ này cứ bị lầm, tưởng mình đã giải thoát, tưởng mình đã chứng đạo cao siêu. Không ngờ cũng chỉ là lẩn quẩn ở Thức ấm. Nhiều lắm. Rất nhiều người vào trong khoảng chừng hơn một nghìn năm trước, tức là mình cách Phật khoảng một nghìn năm trăm năm á, nhiều thiền sư chứng, chứng mà nhận ra được cái Thức ấm này rồi cái tưởng mình đã chứng đạo, cho đó là Phật tánh chân tâm cao siêu.
[0:49]Rồi cái có cái kiêu mạn ngầm, rồi sau này rớt trở lại. Vất vả bao nhiêu cả nghìn năm trời, quên hết, vì tổn phước á nhen. Hôm nay ta nêu ra điều này để khi ta tu thiền để ta biết. Biết mà mà sau này lỡ có chứng ngang đó không bị lầm. Có nhiều người cũng tu theo Sư phụ cũng lâu rồi cũng có cái sở ngộ, trong tâm cũng chứng ngang chỗ này. Nhưng mà Sư phụ tuyệt đối không bao giờ cho biết cái đó là cái gì. Không bao giờ nói cái gì cao siêu cứ lặng lẽ tu tiếp, coi như không có gì, cứ cống hiến phụng sự mà tu bình thường để đỡ bị đọa lại. Còn không là cứ ngang đây cứ tưởng là chân tâm Phật tánh. Vì cái Thức ấm nó nhanh quá, nó nhanh quá nên nó nhanh như là một thanh tịnh luôn.
[1:39]Ví dụ Hành ấm là đã rất là nhanh, những cái tính toan suy luận của ta hoặc là cái điều khiển cơ thể của ta rất là nhanh. Vậy mà còn lý luận được, nhưng mà tới Thức ấm rồi nhanh quá. Tâm là gì? Tâm thức là gì? Tâm thức là ta định nghĩa là hợp tập hợp của ba điều: biết, muốn và nghiệp. Có nghe cái này chưa? Có vài người nghe rồi. Nếu nghe Sư phụ giảng trong cái bài Kim Cang á, loạt bài Kim Cang kinh Kim Cang thì có nghe cái này. Tập hợp của ba cái: biết, muốn và nghiệp. Nếu không có cái biết thì không gọi là tâm. Nhưng trong tâm nó không phải là một cái biết không, vì nếu cái biết mà không có muốn thì cũng không gọi là hữu tình.
[2:26]Nên ta gọi là chúng sinh gọi là chúng hữu tình, nó có cái chữ tình. Cái tình có nghĩa là gì? Tình cảm. Mà tình cảm là gì? Là ước muốn, cái muốn. Nên bản chất của tâm là có cái tình ở trỏng. Có cái tình thương ghét ở trong, mà ta cứ dùng cái chữ muốn là vậy. Phải không? Nói ví dụ nói tại sao ta nói rằng cái lá cây hay cái cây nó có tâm thức? Bởi vì nó có cái biết ở trỏng. Sau này bằng nhiều cái phương tiện đo đạc rất là nhạy, người ta phát hiện ra rằng là cây cỏ nó có phản ứng, có tương tác với con người mình, với cái hoàn cảnh chung quanh. Người ta phát hiện ra được điều đó. Nên người ta mới ngạc nhiên là:
[3:12]"Ủa sao cây nó giống như có cái tâm?" Mà điều này thì khoa học vẫn chưa biết, nhưng điều này ta đã khẳng định từ lâu. Phải không? Thầy có... Sư phụ có viết trong cái cuốn Nghiệp và kết quả: Cây cối vậy, nó có tâm thức. Rồi vì nó có cái biết. Vừa rồi ta có đọc bài loạt bài ung thư của trên mạng không? Facebook á? Của bác gì bác viết á? Cũng nói vậy. Nghĩa là, nghĩa là mình có một cái biết của chủ thể, nhưng mà từng bộ phận rời trong con người mình nó có cái biết riêng của nó nữa. Nó cũng có cái tâm thức riêng của nó nữa. Mà hễ có cái biết thì ta gọi là có tâm thức. Hôm nay thì ta phân tích cái biết đó ra nhiều lớp chứ nó không đơn giản. Vậy đó.
[3:58]Nhưng cái biết là gì? Thôi chút nữa nói. Còn cái thứ ba là nghiệp. Nghiệp là gì? Tức là luật nhân quả nó chi phối cái tâm ta. Nó chi phối tâm ta ở cái gì? Chi phối tâm ta ở cái mức độ là
[4:20]cái thông minh của cái tâm ta, cái đúng sai của tâm ta. Ví dụ khi tâm ta có nghiệp, nhiều khi ta cứ hiểu sai vấn đề. Ta hiểu sai vấn đề: Cái người tốt ta hiểu thành người xấu, người xấu ta hiểu thành người tốt, đó là hiểu sai. Rồi cái nghiệp nó chi phối tâm ta làm cho tâm ta kém thông minh hay là rất thông minh. Đó gọi là cái nghiệp. Nghĩa là nó làm cho cái biết của ta sáng hay cái biết ta bị mờ đi, đó là nghiệp. Cho nên cái tâm nó gồm ba điều: một là cái biết, hai là cái muốn, tức là cái tình đó, và ba là cái nghiệp, cái nhân quả nằm trong đó. Ba cái nó quyện lại. Nên cái tâm nó cũng không rời khỏi nhân quả.
[5:07]Không rời khỏi nhân quả là vậy. Nhân quả chi phối trùm hết cũng chính là vì vậy. Hôm nay chúng ta nói về cái biết, nhưng sự thật cái biết nó có nhiều lớp. Cái biết cạn và cái biết sâu.
[5:23]Biết là cái gì? Biết là cái mà ta
[5:30]nhận hiểu được một đối tượng khác. Thường là đối tượng đó ở bên ngoài ta. Chỉ riêng trong tâm ta có cái ý thức là nó hiểu, nhận hiểu được chính nội tâm của ta, cái đó gọi là ý thức. Thì phần ý thức ta học qua bài khác. Còn ta cứ định nghĩa như vậy: Biết là gì? Là cái sự nhận hiểu một đối tượng khác với ta, gọi là biết. Biết là gì? Là sự nhận hiểu một đối tượng khác với ta. Cho nên nơi cái biết này ta có chủ và khách: Ta là người biết, còn cái đối tượng kia là cái bị biết. Thì trong cái nhận hiểu như vậy á, căn cứ vào cái định nghĩa cái biết vì là cái ta nhận hiểu được đối tượng khác với ta thì ta mới phát hiện ra là
[6:30]cái biết này nó bàng bạc khắp nơi trong cuộc đời, trong thế giới chứ nó không chỉ riêng trong cái đầu của ta.
[6:41]Hoặc là có những cái con rắn khi chặt cái đầu rồi thì cái phần đầu đó nó vẫn cắn người khác được, vẫn làm người ta chết được. Còn cái đuôi nó thì nó cứ quặc qua quặc lại giống như một con vật thứ hai khác. Nên nếu mà ta nói rằng thần kinh ta, cái biết của ta là từ não nó truyền xuống thì trong những trường hợp đó ta thấy giống như nó có một cái biết độc lập khác chứ không phải lệ thuộc cái đầu ta. Nên ta thấy cái biết nó nhiều nơi lắm. Hoặc là
[7:13]có những cái cụ rùa ta thấy giống như rùa là một gọi là thú vật, nhưng không. Có những người họ xuống nước họ nói chuyện với rùa, rùa họ nghe họ hiểu mặc dù rùa không nói lại. Đó một linh vật. Tức là nhưng họ biết, họ nhận được tâm mình. Ví dụ người ta xuống dưới hồ người ta nói: "Thôi, Cụ đừng có nổi lên nữa. Cụ nổi lên cái người ta hại Cụ. Người ta thấy người ta vui mừng, nhưng đó rồi có những kẻ xấu hại Cụ, Cụ đừng nổi lên." Cụ không nổi lên nữa, im luôn. Ví dụ vậy. Rõ ràng là có cái biết, nhưng mà cái biết đó có phải là thông qua cái lời nói của ta không? Không. Cái biết là từ tâm tới tới tâm.
[7:55]Đó là một dạng biết ta gọi là trực giác hay thần thông hay tha tâm thông, nhận biết như vậy. Hoặc có những con cá heo mà ở trong Nam gọi là cá nược á.
[8:06]Khi mà chiếc ghe họ đi trên sông có những loại cá heo nước ngọt, giống như tự nhiên nó thấy con người đi trên sông cái nó đùa cái nó cứ bơi theo. Nó nhảy phóc nhảy búng búng búng trên hai bên hai bên lườn của cái chiếc ghe. Chỉ để vui chơi mà người ta không có bắt. Người dân người ta, người ta tin vào những cái loài đó thông minh, người ta không dám bắt. Chỉ có mấy thứ ác độc như như người Nhật Bản nó bắt nó ăn hay là cái Đan Mạch nó bắt nó ăn, chứ người mình tin lắm, không ăn. Tự vì thấy cái tâm linh nó mẫn tiệp. Hoặc là rất nhiều ngư dân khi đi đánh bắt mà bị sóng gió lật thuyền, cứ đứng khấn thì cá Ông,
[8:46]mình gọi là cá voi á, nhưng ngư dân mình thì gọi là cá Ông hay là gọi là Ông, nổi lên nâng chiếc thuyền lên đưa vào bờ. Rõ ràng cái lời khấn nguyện trong cái sóng gió ầm ĩ đó, nhưng mà cá Ông nghe và cá Ông đó cứu giúp cái thuyền cá đó một cách có chủ ý chứ không phải là vô tình. Rồi nhiều người cứ cố gắng gượng gạo giải thích theo kiểu khoa học khô khan, nói chắc là ổng vô tình ổng nổi lên đụng cái ghe rồi ổng đưa vào bờ, giải thích một cách ngu xuẩn, kiêu ngạo, phụ bạc cái tấm lòng của người ta, giải thích một cách rất là tàn nhẫn. Cái sự thật rõ ràng cá Ông có chủ ý. Nhưng mà cái lời khấn cầu của ngư dân như vậy,
[9:30]sóng gió ầm ầm vậy, cái âm thanh thì không thể tới đâu được, nó bị sóng biển gió bão là nó xé tan liền. Vậy mà cá Ông nổi lên nghe được. Chính vì thấy cái sự mà nghĩa là linh thiêng đó nên cái ngư dân ta thờ cá Ông là vậy, chứ không phải khi không, không phải khi không mà người ta thờ cá Ông. Nên khi cá Ông mà nó dạt vào bờ, người ta ra người ta thắp nhang rồi người ta chôn cất đàng hoàng. Ở những cái làng chài đều có cái đền thờ cá Ông, người ta cứ gọi là Ông Nam Hải. Trong đó có những bộ xương cá Ông rất là lớn, mỗi năm người ta cúng một lần rất là lớn. Là để thờ cá Ông vì đã cứu giúp ngư dân.
[10:10]Vì cái biết của cái con cá đó nó vượt không gian mà không cần phải nghe, không cần phải nghe cái âm thanh ngôn ngữ con người, biết cái tâm của con người trong lúc khẩn cầu và cá Ông động tâm. Nên trước những cái loài đó mình nói là súc sinh chứ sự thật là người ta người ta tôn trọng, người ta gọi là Ông, là Cụ. Giống như cái cụ rùa ở dưới hồ Gươm cũng vậy, nhiều nhà khoa học gọi là con rùa chứ dân ta không bao giờ dám gọi con rùa, dân ta gọi là Cụ để tỏ cái lòng kính trọng. Vì sao vậy? Vì có rất nhiều biểu hiện là đây là linh vật, có cái tâm linh gì đó liên quan tới vận mệnh của đất nước mình.
[10:55]Sư phụ vừa mới chạm được vào cụ rùa. Cái tiêu bản mới đem lên á, vớt lên Cụ chết được 160 tuổi. Trong Viện Hàn lâm đang làm tiêu bản, hôm qua Sư phụ mới vào thăm được, đứng thắp nhang cho Cụ. Thấy thương, nghĩ là cái giống rùa đó đi theo cái lịch sử của dân tộc ta làm cho mình có cái cảm xúc như vậy.
[11:23]Thì cái biết là cái mà nhận hiểu được một đối tượng không phải là ta thì ta thấy có nhiều loại. Bây giờ ở một cái loại biết cạn nhất là cái biết bằng giác quan. Biết bằng giác quan, ta có năm giác quan để nhận biết được cái ngoại cảnh, cái thế giới bên ngoài của ta. Mắt nhìn thấy gì? Cái cảnh vật ha, hình tướng, màu sắc. Tai nghe được cái âm thanh bên ngoài. Da mình chạm xúc, ừm lưỡi mình nếm được cái mùi vị, mũi mình ngửi được mùi hương.
[12:05]Ta có năm giác quan. Một số loài khác có thêm các giác quan khác. Ví dụ như dơi phát ra cái sóng siêu âm, nó nhận lại cái sóng dội lại và nó nhận ra được cái con mồi, có con mồi và bay rất là nhanh tới đớp con mồi liền. Trong bóng đêm mờ mịt nhưng nó bay xẹt xẹt xẹt. Nhưng mà nó xẹt qua cái ăn mấy con muỗi, ăn xẹt lại ăn mấy con muỗi. Phản ứng rất là nhanh, cũng một loại giác quan. Hoặc một số loài như là rắn, nó có một cái điểm trán nó bắt được cái sóng hồng ngoại rất là nhạy. Trong bóng đêm, cái con vật mà có hơi ấm là nó nhìn ra liền, là nó thấy hiện rõ ra một cái khối màu hồng hồng và nếu cái khối đó mà vừa để cho nó ăn là nó bò tới liền để nó tìm.
[12:52]Hoặc là khối đó lớn nó không ăn được thì nó cũng bò tới để làm chi vậy? Để nó sưởi ấm. Cho nên khi ta vào rừng, ta ngủ dậy, ta ngủ cái thấy con rắn nằm bên cạnh mình vì nó tới gần ta để nó sưởi ấm. Ta nhúc nhích cái nó phát hiện ra ta nguy hiểm, nó mổ cắn ta chết. Nhiều người về trên núi ngồi thiền nhiều khi rắn bò qua là vậy, bò leo lên người để lấy chút hơi ấm. Lúc mình hoảng kinh mình nhúc nhích cái nó phát hiện ra là mình là nguy hiểm là nó mổ mình liền. Cho nên cái cái cái hồng ngoại nó đọng nên nó thêm một số giác quan. Và có thể rằng một số giống loài khác họ có cái giác quan khác nữa. Ví dụ như ta nói cá heo, cá ông, cá voi hoặc một số loài vật ở
[13:39]trong rừng, nhiều khi có thêm một số giác quan khác mà để nó nhận được cái cái tâm của con người hay là cái thông tin ở cái môi trường bên ngoài khác với cái năm giác quan của chúng ta. Hoặc là cây, nó có cái tâm thức nên nó biết được những cái tác động bên ngoài, biết trời khô hạn hay không, biết cái người đến gần nó có yêu thương nó hay không. Người ta đến gần cái cây, ta tưới tắm, ta chăm sóc nó, cây nó nhận ra. Mặc dầu cây không bày tỏ được, không bày tỏ được như con chó nó biết vẫy đuôi khi nó gặp cái người nó yêu thương, nhưng cây thì không có đuôi để vẫy, không nhúc nhích được nên ta cứ tưởng, ta cứ nói là cây vô tri vô giác.
[14:24]Sự thật cây có biết và nó có cái phản ứng, nhưng cái phản ứng nó ít quá, ta không nhận ra. Ta phải có cái máy cực nhạy ta mới nhận ra được, mà cái máy đó nay ta có rồi, vậy thôi. Ví dụ như ta yêu thương cái cây đó mỗi ngày ta tới ta đứng nhìn, ta chăm sóc, ta tưới tắm nó, cây nó biết hết. Nó nhận ra được nó có một cái giác quan khác nữa để hiểu được lòng của ta. Ta cũng có cái giác quan hiểu được lòng người khác nhưng tiếc rằng nó đã tắt theo cái tuổi của ta. Đứa bé sơ sinh lọt lòng trong khoảng một năm, nó nhận ra được tâm của người khác. Nhưng khi lớn lên rồi cái đó mất, không kéo dài. Có nhớ không?
[15:14]Có nhớ hồi nhỏ mình có biết tâm người khác không? Quên hả? Chúng ta biết tâm người khác. Lúc đó là vì sao vậy? Vì cái cái phần mà ngôn ngữ ta không phát triển. Lúc đứa bé nó chưa có biết nói, ngôn ngữ không phát triển giống như các loài thú khác vậy. Cho nên tự nhiên cái phần mà trực giác nó phát triển mạnh để nó nhận được tâm người khác. Và nó hiểu đây là bố nó, đây là mẹ nó, lạ như vậy. Có những đứa bé vì nó rất là khó cho ai bế, ai chạm nhưng mà bố nó lại bế nó nhận, đồng ý liền. Nó vô tình nó cũng chẳng nhận đâu, nhưng mà trực giác của nó hiểu điều đó, đây là bố của tôi, lạ như vậy. Nhưng mà khi đến lớn lên, khi ta cứ nói chuyện với bé, ta nói:
[16:07]"Ờ cưng con quá ha, bồng chút coi, lại đây ăn đi con." Ta cứ nói và làm sao bé nó nhận hiểu điều đó? Nó hiểu bằng trực giác. Khi ta nói: "Ăn đi con", nó không hiểu chữ ăn đi con, nhưng nó đọc thấy cái tâm của ta. Nó hiểu rằng cái tâm đó là kêu nó ăn thì lúc đó nó nhận ra hai điều: nó nhận cái tâm của ta và nó nghe cái cái lời ta nói. Ta nói cái gì cũng vậy, nó nhận ra cái tâm của ta và nó nghe cái lời ta nói. Cái từ từ cái nó hiểu rằng: "À, cái lời này có nghĩa này. Cái lời này có nghĩa này. Lại đây con, lại đây con", thì nó không hiểu cái chữ lại đây con, nhưng nó đọc thấy tâm ta kêu nó lại và lúc đó nó nhận ra cái chữ lại đây con có nghĩa là lại đây.
[16:55]Thế từ từ là nó bám vào cái cái chữ và nó quên dần cái tâm. Nhớ như vậy, khi lớn lên như vậy, bắt đầu khi ta hiểu được nhiều ngôn ngữ thì ta bám vào ngôn ngữ và bỏ dần cái cái hiểu về tâm trực tiếp khi ta lớn lên như vậy. Nên ta mất cái khả năng hiểu được tâm người, từ đây ta chỉ hiểu qua ngôn ngữ mà thôi. Chứ thuở ban đầu để hiểu được ngôn ngữ đứa bé phải hiểu được tâm người lớn. Đến khi ta hiểu được ngôn ngữ rồi, cái khả năng hiểu được tâm người biến mất, còn lại chỉ ngôn ngữ mà thôi. Từ đây muốn biết nhau ta phải nói chuyện với nhau vì ta hiểu qua ngôn ngữ. Có đúng không ạ? Có nhớ không? Không nhớ hả?
[17:44]Nhớ ngày xưa mình đã như vậy không? Nhớ ngày xưa mới như vậy. Ta hiểu ở cái chỗ này ta ta đã tinh tế được một bước rất là xa. Như bé vậy, rồi khi lớn lên rồi cái khả năng biết tâm người khác nó mất, từ đây ta bám vào ngôn ngữ. Tại ngôn ngữ nó biến hóa hay quá, nó nhiều quá, nó phong phú quá làm cho ta thích thú, ta mất luôn cái năng lực biết tâm nhau và chỉ còn biết qua ngôn ngữ. Muốn hiểu nhau thì phải nói chuyện. Tuy nhiên một số người vẫn còn sót lại cái khả năng biết tâm người khác, còn một ít chứ không phải mất hẳn. Rất nhiều người vẫn còn sót được cái khả năng đó mà nhất là ai? Phụ nữ. Cái người phụ nữ không biết làm sao vậy là họ lại sót,
[18:34]giữ lại được một ít, còn người nam mất luôn. Không biết tại sao. Tại sao nhở? Nam mất luôn à, còn người nữ thì còn sót miếng. Cho nên người nữ trực giác mạnh hơn người nam, họ nhận ra cái tâm người khác nhạy hơn người nam. Họ vừa gặp một người, tự nhiên họ có linh cảm là người này tốt hay xấu từ ban đầu. Có đúng không ạ? Có không? Có không? Có phải không? Còn người nam không biết. Nên người nữ hay bị đó, họ gặp người cái họ cảm nhận được người này tốt hay xấu vì họ có trực giác. Nhưng mà sau đó thì họ mềm lòng nhẹ dạ, và họ chết vì cái mềm lòng nhẹ dạ này. Mới gặp là thấy ghét rồi, nhưng mà sau đó thằng kia nó ngọt quá:
[19:21]"Em là tất cả cuộc đời anh, không có em là anh chết liền, trong đôi mắt anh em là tất cả. Cho nên em cố gắng lấy anh đi rồi em sẽ cày vất vả", vân vân. Cứ nói ngọt quá cái bắt đầu mình quên mất cái trực giác ban đầu mình nhận ra thằng tằng đểu, à mình quên mất nó nói ngọt quá cái bắt đầu mình xiêu lòng. Đó, cuộc đời bi kịch là từ cái mềm lòng đó thôi, chứ ban đầu mình biết nó hết á chứ, biết nó hết huynh.
[19:49]Dù nói như vậy có vẻ hơi đụng chạm đàn ông quá nhờ, coi thường đàn ông quá nhờ. Khi mà bắt đầu cái ta mất rồi thì ta chỉ còn lại ngôn ngữ nha. Cái biết ngôn ngữ là một dạng biết khác, còn đầu tiên là ta biết bằng cái giác quan, bằng giác quan. Mắt nhìn, tai nghe vậy. Mắt nhìn là sao, cơ chế của mắt nhìn là gì? Thì ta gồm ba điều, hay ghê nhờ. Từ xưa Đạo Phật đã phân tích là căn, trần, thức để tạo thành một cái cái biết. À căn, trần và thức. Căn là giác quan, trần là ngoại cảnh và thức là cái thần kinh ở bên trong não. Mà ta có năm cái giác quan thì có năm cái cái căn trần thức, thực sự ta tới sáu cái lận nhưng mà thôi cái thứ sáu nói sau.
[20:39]Ví dụ như mắt, để có cái thấy thì ta phải có con mắt nha, gọi là trong Đạo Phật gọi là căn, cái gốc, bây giờ mình gọi cái từ là giác quan, là con mắt. Ta phải có trần, trần cảnh tức là cái ngoại cảnh bên ngoài, có hình ảnh gì bên ngoài thì ta mới thu được cái hình ảnh đi vào. Ta thu cái hình ảnh đó vào con mắt và cái hình ảnh rất là nhiều như thế này, quá chừng nhiều như thế này, nhưng mà khi thu vào con mắt nó biến thành tín hiệu, nó đưa vào trong não. Trong não đó ta có cái gọi là thần kinh thị giác để tiếp nhận cái tín hiệu đưa vào từ trong con đúng rồi từ nơi mắt. Và khi vào trong đó rồi thì não ta nhận ra được ngoại cảnh,
[21:26]nhận ra được, à biết à đây có cái người như thế này đây, đang ngồi thế này, đây là cột nhà, đây là bóng đèn vậy. Rồi cứ nhìn. Rồi vậy là hết chưa? Vậy là xong cái biết chưa? Đúng ra cái biết ngang đó là xong rồi. Nhưng mà vì cái trong cái bộ não của ta cái thần kinh thị giác mà nó tiếp nhận hình ảnh đó đó Nó liên quan tới rất nhiều cái khu vực thần kinh khác. Trong đó có một cái khu vực thần kinh gọi là khu vực thần kinh nhiều chuyện. Ừ. Thấy rồi bắt đầu trong tâm suy nghĩ, đong tính tầm lum, nhìn cô đó: "Ồ, cô này coi đẹp ha, đẹp ha như vầy." Bắt đầu nghĩ ngợi: "À, bây giờ làm quen với cô làm sao ta?" gì đó. Rồi nhìn cái ông kia:
[22:10]"Ông này coi bộ giàu ha, mình tới mình mượn tiền được." Tức là có cái thần kinh nhiều chuyện nó nó liên quan. Chứ nếu mà ta biết, đừng có nhiều chuyện, thì ta là thiền sư. À, ta nhìn thấy hết, vậy đó, rồi thôi, không có bàn tán, không suy luận, không diễn dịch, không tưởng tượng, không có nghĩ ngợi, ngang đó mình làm thiền sư. Nhưng mà chỉ vì cái thần kinh hình ảnh nó nó nối qua mình nó cung cấp, nó bán tin cho cái khu thần kinh nhiều chuyện, thế là thần kinh đó bắt đầu nói tầm lum ở trỏng á, diễn dịch thế này, mơ ước thế kia, mơ mộng, suy luận rồi thương, ghét đủ thứ, nó làm cho các ta sôi động cuộc đời ta, ta bất an luôn. Đó là vậy.
[22:50]Đáng lẽ đêm về mình ngủ ngon, nhưng mình mở mắt mình nhìn quá, đêm về ngủ ngon nữa vì nó bàn tầm lum, nó nhớ tầm lum cái mà ta đã nhìn thấy trong ban ngày.
[23:01]Nên cái lỗi là gì? Không phải tại anh, không phải tại em, mà tại cái thần kinh nhiều chuyện, mà tại cái thần kinh thị giác nó bán tin qua cho cái khu vực thần kinh nhiều chuyện của ta. Nó vậy á. Nên nó có bị nội gián á, nội gián nó bán tin đi. Chứ lẽ ra không có gì xảy ra trên cuộc đời này, lẽ ra cuộc đời này rất là hòa bình, rất là hạnh phúc, rất là bình yên. Chỉ vì cái thằng thần kinh thị giác nó bán tin qua cho thằng thần kinh nhiều chuyện, rồi cuộc đời này nó rối rắm đủ thứ hết: chiến tranh, bệnh tật, khổ đau, thất bại, thất tình, ôi đủ thứ chuyện. Và Đức Phật phải xuất hiện dạy chúng ta con đường thoát đi đau khổ.
[23:51]Cái tai nghe cũng vậy, cái âm thanh vậy. Ta nghe: "Ờ, đây là cái tiếng nói, đây là âm nhạc." Nhưng mà bản chất thực sự nó chỉ là gì? Sóng âm nha, sóng âm rung qua không khí đập vào màng nhĩ, và cái thần kinh thính giác của ta nó nhận cái sự rung động đó. Nó tái hiện lại, nó hiểu được cái tiếng kia là gì. "Ồ, đây là tiếng nói, đây là tiếng gió, đây là tiếng sóng, đây là giọng hát, đây là tiếng đàn." Trong đó nó nhận ra thì đáng lẽ nó nhận ra rồi thôi, nó cũng vậy, nó bán tin cho cái thần kinh nhiều chuyện. À, thế rồi mới ngồi tưởng tượng, mơ mộng đủ thứ chuyện trong đó, thành ra cuộc đời này trở nên rối rắm là như vậy.
[24:34]Rồi cũng vậy, ta ăn, ta ngửi, ta chạm xúc gì đó đều là như vậy. Nên ở cái cái biết này, cái biết cơ bản vừa của năm giác quan này thì dễ hiểu. Bao nhiêu từ ngày xưa Đức Phật đã phân nó làm ba rất là rõ ràng, cực kỳ khoa học luôn á, đến bây giờ vẫn rất là phù hợp với khoa học, là căn, trần, thức. Ngũ tr căn ngũ tr lục căn, lục trần, lục thức, nhưng mà sáu cái nên còn cái ý thức nữa thì cái ý thức chúng ta nói sau. Vì ở đây chính là năm cái. Nên trong cái Trung Quán luận, ngài Long Thọ mới nói thế này: "Cái biết là điều không có thật." Bởi vì sao? Bởi vì nó là một tập hợp của ba điều. Mất một cái là cái biết biến mất.
[25:20]Trong ba cái căn, trần, thức, mất một cái thì không còn gọi là cái biết nữa. Này rất hay. Ví dụ bây giờ ba cái là ngoại cảnh, con mắt và thần kinh thị giác, ba cái mất một cái thì ta không còn gọi là cái thấy nữa, cái biết nữa. Ví dụ ví dụ cuộc đời này không còn cảnh vật nữa thì ta còn cái khái niệm nhìn thấy không? Không. Hoặc là bây giờ con mắt ta mù, còn khái niệm nhìn thấy không? Không. Hoặc bây giờ cảnh vật có, con mắt còn, nhưng mà thần kinh thị giác hư thì ta còn nhìn thấy không? Cũng không luôn.
[25:56]Nên có những người mù không phải vì con mắt hư mà vì vì thần kinh thị giác hư. Cho nên nếu chữa được cái thần kinh thị giác này, họ thấy lại. À, có cách chữa như vậy, nên mới có cái câu chuyện của cái người cô gái bán hoa đó. Có một cô gái, cô mù, cô bán hoa bên lề đường.
[26:17]Thì có một cái anh đó ảnh ảnh mỗi ngày ảnh ảnh ảnh ảnh tới ảnh mua hoa cho cổ. Nhưng ảnh cũng nghèo, mà thấy cổ cũng nghèo, nên ảnh cứ giả vờ ảnh đứng từ xa, ảnh đợi mà có chiếc xe hơi nào lại đỗ gần cái ảnh chạy tới ảnh mua, là cho vì cô kia không thấy thì cổ cứ nghĩ rằng ảnh đến bằng chiếc bằng chiếc xe ô tô. À, ảnh giàu vậy, nên cổ cũng rất quý. Nhưng mà cái sau khi ảnh khi mà vài lần mua hoa rồi cái lân la bắt chuyện thì cô mới nói rằng là thật ra thì cô không phải hư con mắt mà cô hư ở trong á, nếu có tiền mổ phục hồi cái đó lại được thì cô sẽ thấy. Thì ảnh mới hỏi là: "Hết bao nhiêu tiền?" thì cô nói ra cái giá gì đó,
[26:55]cái giá cũng cao cao thì dĩ nhiên là ngoài khả năng của ảnh. Thì bắt đầu ảnh ngồi ảnh mới mưu tính để mà tìm số tiền đó. Thì cái câu chuyện nó cũng phức tạp, thì ảnh mưu tính rồi ảnh tìm ra được số tiền đó ảnh đến ảnh cho cổ. Rồi sau đó là vì cái số tiền mà ảnh tìm được á nó là một cái tiền bất chính, nên cuộc đời ảnh rất là loạn lạc sau đó. Mãi vào mấy năm sau ảnh mới quay trở lại đi tìm cái cô đó thì phát hiện ra bây giờ cổ có mắt sáng rồi, có một cửa hàng bán hoa và có chồng rồi. Tại vì lúc mù thì không ai lấy, nhưng mắt sáng người ta lấy liền, tại cổ cũng rất là xinh đẹp. Đời nó vậy nha. Mình mình mình mù mắt không ai lấy đâu, mắt sáng có người lấy liền.
[27:37]Thì ảnh mới vào cái ảnh cũng hỏi mua hoa, cô kia nghe cái giọng nói nhớ ra liền, tại vì người mù họ tinh lắm. Họ nhìn á ồi họ hỏi: "Phải đây là ân nhân?" Ảnh lúc ảnh nhìn lại ảnh mặc bộ đồ rách rưới nghèo, mà trước kia ảnh cứ giả vờ là đợi canh chiếc xe ô tô đỗ lại thì ảnh lại mua, nên ảnh ảnh sợ là cổ thất vọng vì cái người đó nghèo. Thì ảnh trả lời, nhưng cô này cô khẳng định cái giọng nói này là của cái người ân nhân cho mình tiền mổ mắt. Cổ lại cổ rờ lên gương mặt, tại vì lúc mà cổ có một lần khi mà cô nhận tiền cổ có rờ gương mặt để cổ ghi nhận hình dạng bằng cái xúc giác. Ngày hôm nay cổ chạy lại cổ rờ liền thì đúng là cái gương mặt đó,
[28:11]nhưng mà sao con người tàn tạ thế này, rách rưới thế này? Rồi cái anh kia ảnh ảnh ảnh ảnh quay mặt ảnh chạy đi. Cái người chồng cổ bước ra hỏi: "Ai vậy em?" Cổ đứng cổ cũng ngỡ ngàng, cổ tại cổ yên tâm là ngày xưa cái người ân nhân của mình rất là giàu, mỗi lần đi mua hoa là bằng ô tô, mình có rờ gương mặt này thì bữa nay tất cả đều đúng, mà tại sao con người nghèo đến như vậy? Thấy bộ phim coi muốn khóc vậy đó, rất là tội. Nhưng mà để ta hiểu thế này: khi thần kinh thị giác ta mất rồi, cái biết cũng biến mất, ba cái như vậy. Ở đây cái vấn đề là khi ta biết một ngoại cảnh, thật sự th- thầy vừa nói tới bốn vấn đề lận:
[28:49]trần cảnh là đối tượng để ta biết, con mắt là cái giác quan gọi là cái căn á để ta tiếp nhận cái tín hiệu của ngoại cảnh, và cái thần kinh giác quan để ta tái hiện lại cái ngoại cảnh đó trong não mình. Nhưng nó có cái thứ tư là bắt đầu ta mới phân tích, xử lý, suy luận
[29:14]với cái ngoại cảnh mà ta tiếp nhận được. Thì trong ba nhưng mà sự thật nó thành bốn này thì ta bị nhầm. Ta bị nhầm là ta nói vậy là tôi biết, nói: "Tôi dòm mặt anh là biết anh là đồ đểu giả bất lương liền à. Tôi bởi tôi không có tin anh." Thì cái câu mà cái câu đó sự thật nó là cái của cái căn, trần, thức hay là có thêm cái suy luận của tưởng ấm ở trong á, của hành ấm ở trong? Nó đã thêm cái thứ tư rồi, nhớ như vậy. Nhưng mà ta cứ nhầm là cái thứ tư này là cái biết, nhưng không phải. Cái thứ tư này là cái suy luận sau khi ta biết, sau khi ta thấy, sau khi ta nghe. Đó, nó có một cái suy luận sau đó thôi.
[29:58]Nhưng mà ta đã nhầm là bốn cái này là một gọi là biết. Nên học đạo rồi ta mới thấy đạo Phật mình hay là vậy. Đạo Phật mình hay là một cái điều ta cứ tưởng là một nhưng mà sự thật là chia chẻ ra được thành bốn phần rất là khoa học. Giống như hôm trước ta nói vậy: là xúc sinh thọ, thọ sinh ái, ái sinh thủ, nhớ không? Trong học ta tới phần tình cảm á, sự thật là nó tới ba bốn phần như vậy, nhưng mà ta cứ tưởng là một, nhưng mà học trong đạo Phật ta mới chia cái tâm lý đó ra làm ba bốn phần khác nhau. Hôm nay cũng vậy, nghe cái biết, nhưng mà sự thật cái biết đó cũng là ba bốn phần khác nhau. Nếu chỉ cái biết không, nó ba phần:
[30:42]căn, trần, thức. Đó. Trần là trần là ngoại cảnh, căn là giác quan, thức là thần kinh giác quan ở trong, nhớ như vậy, nó ba phần. Mà nó thêm cái thứ tư dắt vào là bắt đầu những cái suy luận, tính toán, đó, nghĩ ngợi sau khi ta biết. Đó chính cái này, mà thường là ta nhầm cái thứ tư này là cái cái biết, chứ cái thứ tư này nó là cái sau cái biết. Mà đa phần là ta là vậy. Và cuộc đời ta rắc rối là ở nơi cái thứ tư này. Còn ta tu thiền, các thiền sư là gì? Các thiền sư là cái thứ ba thôi à, các ngài không có không có cái thứ tư. Ví dụ như biết rồi biết vậy thôi, không có thêm cái suy luận, tưởng tượng.
[31:37]Nhưng mà hôm nay thì ta nói là cái biết bằng giác quan, chứ sự thật thiền sư ổng còn cái biết của trực giác nữa, mà cái biết trực giác thì hôm nay ta không nói. Nên ví dụ như bây giờ ta nói về trực giác, các thiền sư nói câu này: "Như cái tấm gương trong, hồ đến hiện hồ, hán đến thì hiện hán." Là giống như cái gương vậy đó, cái người mà Ấn Độ tới thì nó hiện trong cái gương đó là mặt người Ấn Độ, cái người Tàu tới thì nó hiện trong cái gương đó là người Tàu. Thiền thiền sư cũng vậy, tâm họ là một tấm gương, cái người tốt tới biết là người tốt, người xấu tới biết là người xấu, thì cái biết đó nó thuộc về trực giác, nó không thuộc về căn, trần, thức này.
[32:17]Nhưng mà bây giờ bỏ cái biết của trực giác đi thì nó chỉ là căn, trần, thức thôi, thì không có nghĩ ngợi, không tính toán, không suy luận sau khi ta biết, biết chỉ là biết mà thôi. Thì cái chỗ này ta mới dẫn cái lời của ông Bàng Long Uẩn, đó là một thiền sư cư sĩ, ông nói câu này: "Giống như người gỗ xem bức họa vẽ con chim, giống như một cái cô gái bằng đá mà đang múa."
[32:54]Hiểu không?
[32:59]Ai mà vỗ tay tức là hiểu á. Hiểu vậy là giỏi hơn Thầy. Sư phụ chưa hiểu câu này.
[33:08]Cái người gỗ mà xem bức họa con chim nghĩa là sao? Người gỗ họ có suy luận không? Không. Giống như người gỗ. Lúc đó ta giống như người gỗ. Vậy coi như ta cũng nhìn: à đây là hoa, đây là người, nhưng trong tâm không có gì hết. Nên ông Bàng Long Uẩn gọi là mộc nhân, là người gỗ. Vì không có tâm, không có cái tâm tình trong đó, không có cái suy tư trong đó. Ta tự tại. Biết là biết, thấy là thấy, mà không thêm cái nhiều chuyện, không thêm cái động tâm, vọng tưởng, suy luận, tính toán. Hoặc là ổng nói: giống như gái đá đứng múa. Cái cô gái bằng đá nhưng mà múa được, thì khi cô gái bằng đá mà cô múa như vậy, trong tâm cổ có tình cảm không?
[33:55]Không. Nhưng những điều đó hết sức là sâu sắc, người ta gọi là những thiền ngữ. Những thiền ngữ diễn tả cái trạng thái của nội tâm của một thiền sư, mà nếu ta không phải là nội tâm tương ưng, ta không hiểu các ngài nói gì. Còn nếu nội tâm ta tương ưng thì ta mới hiểu những ẩn ý ở trong các câu thiền ngữ đó. Gái đá đứng múa. Cho nên ta tu đến khi nào ta trở thành gái gái đá nha. Tức là đi tới đi lui thực sự là chỉ là gì? Gái đá đi thôi chứ không có không có gì hết nha, không có gì, gái đá vậy thôi. Lúc đó khi mà ta đạt tới trình độ là gái đá rồi đó, đi tới đi lui rồi đó, ta mới hiểu thêm một câu nữa, cũng của ông Bàng Long Uẩn:
[34:44]"Thần thông và diệu dụng là gì? Là gánh nước bửa củi." Hôm nay chưa nói câu đó, mai mốt nói, bữa nay không nói câu đó. Lúc đó ta mới hiểu tới cái đó đó. Nhưng phải tu được làm gái đá cái đã, còn bây giờ gái chưa đá, gái này chưa đá.
[35:02]Đó là người ta nói cảnh giới của thiền sư. Bây giờ ta trở lại cái cảnh giới của phàm phu ta một chút vậy. Ta cũng lấy cái con mắt, lấy cái thấy để mà đại diện cho các cái biết kia. Khi ta mở mắt ta nhìn, ta có thấy không? Thấy. Ai cũng thấy. Nhưng sự thực nó có hai loại thấy: một loại thấy thụ động và một loại thấy
[35:28]nó không phải chủ động. Loại thấy thụ động nghĩa là vầy: mở mắt thấy nhưng mà không nghĩ gì và cũng không cố ý nhìn ai. Có không? Phải không? Ví dụ như nhiều khi là ví dụ ta mở mắt ta nhìn thấy dòng người đi qua đi lại mà ta chả chú ý nhìn ai cả, thế gọi là cái thấy thụ động. Thì nó vẫn xảy ra phải không ạ? Trong cái lúc này, ví dụ rất là đông người nhưng mà có nhiều người ta không để ý, mặc dù ta vẫn thấy hết á, ta không để ý, nhưng ta chỉ để ý một hai người ta quen thôi. Đúng không ạ? Một hai người ta quen cái ta tập trung nhìn kỹ người đó, thì lúc đó ta gọi là nhìn.
[36:09]Thấy thì nó bàng bạc lúc nào cũng thấy, nhưng mà nhìn là bắt đầu có chú ý, có cố ý, có tập trung. Cái đó khác nhau.
[36:21]Rồi cái có chú ý, có cố ý, có tập trung, cái này là của cái ấm nào? Hành ấm, đúng.
[36:32]Ai nói câu đó cho 10 điểm nha.
[36:40]Cái thấy thì lúc nào cũng thấy là thuộc về thức ấm, nhưng mà bắt đầu có cái nhìn ở trong đó là có cái chú ý, có cái cố ý, có tập trung, thì bắt đầu có hành ấm tác động vào trong cái thấy rồi, kèm vào trong cái thấy. Rồi thêm cái ta thấy rồi, ta nhìn rồi, ta chú ý, ta tập trung rồi, bắt đầu ta suy luận, ta tính toán, ta tưởng tượng thì đó là cái ấm gì?
[37:08]Ấm gì? Ấm gì?
[37:14]Thực sự nó cũng là hành ấm. Nhưng mà những câu nói hiện ra cho ta thấy nó là tưởng ấm. Đó, như vậy. Nơi cái thấy, bắt đầu nó kích động cái hành ấm, tưởng ấm. Rồi khi ta thấy bắt đầu ta thương, ta thích, thì cái thương cái thích của ấm nào? Ấm nào? Cũng hành ấm. Tình cảm vẫn thuộc về hành ấm nha, như vậy. Chứ còn cái cái thấy không thì chỉ là thức ấm, nhưng mà do các mạch thần kinh nó liên hệ với nhau hết, nên khi ta thấy thì hành ấm, tưởng ấm bị kích động lây lan, làm cho ta suy luận, tập trung, ta chú ý, ta tính toán, ta hơn thua, thương ghét, đủ chuyện sau cái thấy đó. Và cái người tu tập tâm thanh tịnh là từ từ bắt đầu làm chủ cái chỗ đó:
[38:19]thấy mà không nhìn. Đây là cảnh giới mà người vẽ nhìn xem một bức tranh: thấy mà không nhìn, không động cái tâm sau đó. Tuy nhiên ta sẽ hỏi câu này: nếu sống cuộc đời mà không chú ý thì đi ra ngoài đường xe tông chết? Phải có chú ý phải không ạ? Thì khi cần thì sao? Một thiền sư vẫn chú ý được bình thường, và cái sức chú ý tập trung của các ngài còn nhiều hơn chúng ta.
[38:53]Nên có hai cái dạng mà thấy như vậy: một cái thấy thụ động, cái gì cũng thấy; nhưng một dạng thấy có chủ động, ta bắt đầu gọi là nhìn. Và phía sau cái thấy đó kích động hàng loạt cái tâm thức khác, các ấm khác đi đi theo, đẩy ta vào phiền não, đủ thứ chuyện như vậy.
[39:17]Ví dụ một người lái xe thì nhiệm vụ của người lái xe là phải nhìn rõ, quan sát rõ cái con đường.
[39:30]Chỉ cần lơ đễnh một giây mà không nhìn rõ con đường có thể gây tai nạn. Vì một giây chiếc xe đã chạy được mười mấy mét, mà mười mấy mét nó ghê lắm, có thể là gây tai nạn. Nhưng mà có phải là lúc nào ông tài xế ổng cũng nhìn rõ con đường không, mặc dù mắt mở trao tráo? Không. Đây một dạng nữa: mắt mở nhưng chẳng thấy gì. Vì sao? Vì lúc đó ổng bị cái hình ảnh ở trong tâm tưởng hiện ra. Lúc đó cái vọng tưởng nó khởi lên mạnh quá. Ổng ngồi lái xe mà đầu óc nghĩ tùm lum chuyện, nghĩ cá độ đá banh rồi làm sao, rồi là cái cô vợ ở nhà thế nào, rồi cái chuyện tính toán ngồi tính toán, mặt lái mắt mở vậy chứ không nhìn thấy con đường, mà hình ảnh nó che tâm.
[40:25]Nên những người đó tại sao gây tai nạn? Tới chừng tông người ta cái rầm rồi mới tỉnh ra là nãy giờ mình không nhìn con đường. Mắt mở thì phải thấy, nhưng không nhìn.
[40:37]Thấy mà không nhìn. Là vì sao vậy? Vì họ thấy nhưng họ không tập trung vào con đường vì mải gì? Tập trung vào những cái tâm tưởng trong nội tâm mình khởi lên, mạnh quá. Nên vì vậy, có một số cái hãng xe của Nhật họ bắt người lái xe phải học thiền. Để chi vậy? Để đừng bị xao lãng, phân tâm, cứ mải nhìn những hình ảnh trong tâm mình, là như vậy.
[41:13]Chứ còn mở mắt là ta phải luôn luôn thấy, trừ những trường hợp buồn ngủ, ríu mắt rồi không nhìn được, lúc chớp mắt một chút xíu, chứ còn mở mắt phải thấy. Nhưng mà sợ nhất là cái vọng tưởng, hình ảnh trong tâm hiện ra dày đặc, nó kéo dài kéo dài che mất con đường luôn, mở mắt nhưng không thấy gì, đó.
[41:34]Ở cái biết này, cái biết của giác quan này thì hoàn toàn người ta chế tạo được.
[41:43]Rô bốt, người máy thực hiện được cái này. Nhen. Rõ ràng bây giờ là ta có cái camera, phải không? Ví dụ như bây giờ cái điện thoại của ta cũng vậy. Ta hình ảnh như vậy đi vào một cái tức là cái thấu kính rất là nhỏ. Qua hết và nó những cái tín hiệu đó nó đập vào trong mạch vi tính. Mạch vi tính ghi nhận lại thành ra hình ảnh. Thì cái ngang cái này, khi mà ta quay phim hay ta chụp hình bằng một cái điện thoại hay bằng cái máy chụp ảnh này, hoàn toàn rất giống với rất giống với cái não của ta. Chỉ có máy chụp hình cơ ngày xưa đó là lấy hình ảnh xong nó qua cái thấu kính rồi nó đập cái tín hiệu đó vào trong phim luôn,
[42:30]đập trực tiếp vào phim thì nó không cần cái mạch vi tính, mạch chip để xử lý. Cho nên lúc đó nó chưa thông minh và cái màn hình, cái hình ảnh hiện ra coi vậy chứ nó không có sâu, không có chiều sâu. Ta nhìn cái hình mà chụp bằng cái phim rửa ra những cái tấm tờ giấy đó, ta nhìn cái hình nó sẽ bị cạn cạn. Ví dụ nhìn thấy người đứng xa nó vẫn như gần. Nhưng mà còn qua tới cái thời đại kỹ thuật số này thì khi hình ảnh thu được đưa vào cái thấu kính, nó đưa vào con chip lấy thì nó hiện màn hình trở lại, ta nhìn thấy cái hình rất là sâu, có chiều sâu. Cái người đứng trước, người đứng sau có khoảng cách rất là sâu, rất là rõ.
[43:09]Nên sự thực, cái hình mà của kỹ thuật số bây giờ nhìn nó đẹp hơn là cái hình của phim ngày xưa vì nó có cái con chip thông minh nó xử lý được. Thì ngang cái chỗ mà căn, trần, thức này, ngày nay khoa học chế tạo được thành con robot. Nhưng mà đó là mới ban đầu. Con robot thì lại phức tạp hơn. Robot là sau khi nó nhận ra được cái hình ảnh nó đưa vào trong xử lý, trong cái bộ vi xử lý rồi, sau đó nó tính toán nó xử lý. Ví dụ như hãng xe Ford. Hãng xe Ford bây giờ họ lắp đặt cái thiết bị là những cái bảng báo hiệu giao thông trên đường và nó đọc hết. Nó đọc và nó xử lý, nó hiểu là cái gì. Ví dụ như nó thấy bảng đó là có cái
[43:55]màu trắng có cái chữ 60 màu đỏ là cái camera nó nó đọc liền. Nó đọc và nó đưa vào cái con chip xử lý thông minh và nó hiểu rằng à giới hạn tốc độ con đường này là 60 là nó ép chiếc xe chạy chậm lại liền. Nó ra lệnh cho xe chạy chậm. Mình đạp ga tăng ga gì không được, nó không cho nữa. Vì ngang đó là luật và nhờ vậy ta tránh bị phạt giao thông. Bởi vì có camera của giao thông nó kiểm soát nó phạt nguội, về tới nhà giấy phạt gửi tới. Mà nhờ xe Ford nó gài cái thiết bị thông minh đó và nó làm cho ta tránh phạt. Nhưng mà cái thiết bị mà đọc được cái con số 60 để xử lý tốc độ xe, đó là một loại trí tuệ nhân tạo ở cấp độ sơ đẳng rất thấp.
[44:40]Mà ngày nay cái trí tuệ nhân tạo mà nó xử lý tới độ cao cấp rồi thì nó có thể làm chiến binh, đánh giết được, bắn giết được tới mức độ rất là cao cấp. Đó là nó giống hệt não người và thông minh hơn con người, xử lý nhanh hơn con người, mạnh hơn con người. Nên ở cái mức độ mà cái biết như ta vừa nói của căn, trần, thức, cái biết của giác quan thì khoa học đã tiến bộ tới mức độ tái lập được, bắt chước được, làm được và làm còn giỏi hơn nữa, làm còn giỏi hơn cái con mắt của con người. Như vậy. Chỉ có sau này ở những cái mức độ cái biết cao hơn thì không khoa học không bao giờ đạt được. Ví dụ cái trực giác, không cần một cái thông tin gì hết mà biết được
[45:25]tâm người khác suy nghĩ thì hầu như robot không sẽ không làm được. Hoặc là robot nó sẽ không có một cái, không bao giờ có một cái tình yêu thương. Nó chỉ giả vờ làm như yêu thương chứ không bao giờ nó có cái cảm giác yêu thương. Ví dụ bây giờ ta có thể chế tạo một cái robot chăm sóc người bệnh trong bệnh viện và nó làm giỏi hơn con người à. À nó có thể đo được, biết được huyết áp người đó ngay lập tức, nó biết được lượng đường người đó, nó biết được mạch tim người đó trong tức khắc và nó xử lý liền, nhanh hơn con người. Và nó nâng người đó dậy, nó đưa sữa cho người đó uống, nó đưa thuốc cho người đó uống, lấy tay nó vuốt lưng vuốt ngực
[46:03]người đó rồi nhen, nó làm đủ trò, khi nó hát cho người đó ngủ, nó làm rất như yêu thương nhưng không bao giờ nó có yêu thương. Chỉ có con người mới có cái tình cảm yêu thương. Đó là cái khác nhau giữa robot và người. Nhen. Chứ còn những cái mà nó xử lý trên mức độ thông minh, nó thông minh hơn con người. Nói về cái biết, nó nhìn sắc hơn con người. Ví dụ như bây giờ cái hãng Samsung cái thấu kính của họ và cái con chip của họ nhìn trong bóng đêm được luôn. Cái điện thoại bình thường này thôi, ta đi vào bóng tối ta bật lên nó thấy liền mà mắt mình không thấy. Nên rõ ràng cái căn, trần, thức là cái căn và cái thức của cái
[46:43]của cái công nghệ bây giờ nó hay hơn cái cái căn và cái thức của chúng ta. Nên con người đang từ từ thua máy móc. Từ từ thua máy móc rồi. Mức độ thông minh bắt đầu ta thua dần, thua dần. Nên ta chỉ có cái gì hơn máy? Là cái tâm linh giác ngộ, cái tình yêu thương, cái đạo đức. Chứ còn nếu ta bỏ cái đạo đức, bỏ cái tâm linh giác ngộ, bỏ cái tình yêu thương thì sau này ta ta thua hẳn máy móc, máy móc làm được hơn hơn chúng ta rất là nhiều nha quý vị. Rồi bây giờ ta nói tới cái biết nãy giờ ta nói tới cái biết đó là cái biết cụ thể.
[47:24]Bây giờ ta nói tới cái biết trừu tượng. Cái biết cụ thể và cái biết trừu tượng là như thế nào? Ví dụ bây giờ
[47:36]thầy nhìn cái hoa à thì cái biết cụ thể của thầy là biết cái màu hoa, màu hoa hồng, hoa được cắm rất là khéo, nó hình dáng như thế, có cái lá xanh, hết. Gọi là biết cụ thể. Nhưng mà biết trừu tượng là gì? Biết trừu tượng là sau khi biết đó rồi bắt đầu thầy phân tích. Thầy phân tích, tổng hợp lại, tổng hợp lại: nhìn hình dáng, nhìn cách cắm này, nhìn cái chen nhau, thầy đoán ra được cái người cắm hoa có ý đồ gì, muốn cái gì, tâm lý họ ra sao mà họ cắm cái chậu hoa như thế này. Đó đoán ra. Thì cái mà từ cái thấy cụ thể mà thầy suy luận ra để biết thêm về cái người cắm thì cái biết đó gọi là cái biết trừu tượng. Cái biết nó vậy.
[48:28]Hoặc bây giờ nghe một khúc nhạc cũng vậy, ví dụ ta nghe cái âm thanh hai người hát cùng một bài giống nhau.
[48:36]Thì một người hát thế này, một người hát thế kia. Ví dụ cũng cùng hát một bài nhưng mà mình nghe, mình nghe xong cái mình thì nghe là biết thôi, à biết người ta hát vậy thôi. Nhưng mà đó là cái biết cụ thể, còn biết trừu tượng là gì? Là biết à như vậy người này có học. Người này có học đàng hoàng, có học thanh nhạc, luyến láy rồi cung phách nhịp rồi nó vững vàng. Thì cái mà suy luận thêm đó, ta nhận định thêm là cái biết gì? Trừu tượng. Rồi bây giờ ví dụ bây giờ à ta tổng hợp năm giác quan, ta nhìn thấy xe chạy qua, tòa nhà mọc lên, rồi ta nghe cái tiếng nhạc bên này, ta đi trong đường phố ta nghe cái mùi hương của cỏ
[49:21]cây, hoa sữa nha, ta ăn cái món ăn ngon lành, tổng hợp hết năm giác quan như vậy thì ta biết cái gì? Ta suy luận ra được cái gì? Cụ thể là như vậy đó, thấy xe ô tô chạy, thấy tòa nhà mọc, thấy cái mùi hương, thấy món ăn ngon, vân vân như vậy, thấy trời rét mướt như vậy thì gọi là những cái cụ thể. Nhưng tổng hợp năm cái giác quan đó lại thì ta biết một cái trừu tượng là gì? Hòa bình, gì nữa? Xã hội đang phát triển. Cái chữ hòa bình, cái chữ phát triển đó nó là những điều trừu trừu tượng. Còn thấy tòa nhà mọc lên đó là cụ thể. Thấy thức ăn ngon đó là điều cụ thể. Nhưng mà tổng hợp lại ta biết rằng đất nước mình đang đang phát triển.
[50:13]Vì lùi ngược lại ngày xưa, mấy mươi năm trước thì ta thấy cái gì? Ta thấy bom rơi, đất bị cày xới lên ha, ta nghe tiếng la tiếng khóc, ta ăn cái gì? Ta ăn sắn, muối hột ví dụ vậy. Tổng hợp cái đó ta biết đất nước làm sao? Nghèo và chiến tranh, loạn lạc. Nhưng bây giờ tổng hợp lại à ta biết à đất nước nay hòa bình, đang phát triển, thịnh vượng. Đó là vậy, đó là cái biết cụ thể và cái biết trừu tượng. Như vậy cái biết trừu tượng để gọi là có cái biết trừu tượng thì nó phải cần cái gì?
[50:48]Còn cái anh thứ tư á, cái anh nhiều chuyện á, cái anh thần kinh nhiều chuyện nha. Đó ảnh mới suy luận, ảnh tổng hợp, ảnh phân tích. Đó thành ra vậy. Mà cái giá trị lại nằm ở chỗ này, ở chỗ cái anh nhiều chuyện. Hồi nãy ta chê ảnh chứ ảnh được việc lắm. Nếu không có ảnh ta không là con người, ta không là con người văn minh. Biết thì ta cũng biết như con vật nó biết, nghe ta cũng nghe như con vật nó nghe. Nhưng mà đưa vào cái thần kinh mà phân tích, suy luận, tổng hợp để hiểu ra được cái điều sâu sắc thì ở đây mới là cái mức độ mà đo cái nấc thang tiến hóa thông minh của các loài. Thì chỉ có loài người mới nhiều chuyện đến mức độ này và mới làm loài người.
[51:33]Chứ còn suy luận không đến được, không hiểu được cái điều trừu tượng thì mãi mãi chỉ là con con vật mà thôi, mãi chỉ là con vật. Đấy, vậy đọc sách là cái biết gì? Đọc sách và xem phim là ta đều nhận được data, ta đều nhận được dữ liệu đưa vào đầu mình phải không ạ? Xem phim ta cũng nhận được dữ liệu đưa vào đầu mình. Đọc sách ta cũng nhận dữ liệu đưa vào đầu mình. Nhưng hai cái đó khác nhau làm sao? Đọc chỉ là chữ.
[52:06]Chữ tức là những ký hiệu thôi, không cụ thể. Còn xem phim là cụ thể, hình hiện ra, tiếng nói hiện ra, âm thanh hiện ra, cụ thể hết. Và xem phim là đã cung cấp cho ta
[52:24]ít nhất hai điều cụ thể là hình ảnh và âm thanh. Còn đọc? Không. Chỉ là chữ nghĩa và buộc ta phải tự dựng lên hình ảnh và âm thanh trong đầu mình. Khác nhau điều đó. Và cùng đọc một trang sách giống nhau nhưng hình ảnh và âm thanh ta dựng trong đầu mỗi người khác nhau hoàn toàn. Ví dụ ta đọc truyện Kim Dung, ta đọc nhân vật là Quách Tĩnh thì trong đầu mỗi người cái ông Quách Tĩnh hoàn toàn khác nhau hết. Nhưng mà xem phim thì sao? Quách Tĩnh đúng một người một, tại cái ông diễn viên ổng đóng từ đầu tới cuối. Còn khi mà ta đọc sách thì ta tự dựng hình ảnh và âm thanh lên. Thì như như vậy, giữa cái xem phim và cái đọc sách, cái nào có lợi?
[53:16]Nhưng mà ta thích xem phim hay đọc sách? Xem phim. Hỏi cái nào có lợi, nói đọc sách. Mà thích cái nào, nói xem phim. Con người gì kỳ cục vậy.
[53:32]Cho nên bây giờ ta hay nói lại là cái văn hóa đọc đó, ngày nay ta giảm dần cái văn hóa đọc. Vì sao vậy? Vì ta thích xem phim. Vì sao? Vì xem phim nó đã dựng hết giùm cho ta cái hình ảnh và âm thanh rồi, nên ta đỡ nhọc. Nên ta xem phim ta cứ thụ động mà hưởng thụ cái cốt truyện. Nó dắt ta đi tới chỗ buồn thì ta khóc, nó dắt ta tới chỗ vui thì ta cười, nó dắt ta tới chỗ ác thì ta căm thù. Thì đó, đó đại khái là nó nó dẫn dắt ta đi, ta cứ thụ động. Rồi ta khỏe vô cùng, ta chỉ việc ngồi đó cười khóc thôi, không suy nghĩ gì nữa. Nhưng mà khi ta đọc sách thì ta phải tự ta tái hiện lên, não ta phải hoạt động nhiều hơn.
[54:14]Não ta hoạt động nhiều hơn thì lợi hay hại?
[54:19]Nghĩ kỹ ạ.
[54:23]Lợi hay hại?
[54:26]Nó có lợi và có khi có hại. Có lợi là thế này. Có lợi là não ta vận động nhiều hơn. Nếu ta còn ở mức độ khỏe thì cái vận động đó cũng được gọi là tập luyện, cho não ta sẽ nhạy bén hơn, thông minh hơn. Nên cái người mà từ bé đọc sách sớm đều là người lớn lên rất thông minh. Vì họ tự tái hiện lại, tái hiện lại. Đọc tới đâu là não chạy tới đó, đọc tới đâu não hoạt động tới đó, cho nên người đó rất thông minh. Còn người lúc nhỏ mà lười đọc sách thì
[55:03]giống như hôm qua nói á, cứ vui chơi cho hết đời trai trẻ đó. Về già thì lặng lẽ mà đạp xích lô là vậy đó. Lười đọc sách thì tự nhiên không thông minh. Sau này không ra không sáng tạo, không làm việc được. Nên ta thấy bây giờ ta nhìn lại mình, những người mà ở đây mà có mấy chữ sĩ chữ sư gì đó thì không biết, mình có cái chữ sĩ chữ sư á, để ý coi có phải là hồi lúc nhỏ mình thích đọc sách không? Có không? Có không? Giờ ta ví dụ như là ta đi về những miền quê xưa à ta tặng sách, ổng giở hai trang ra ổng ngủ luôn, ổng để xuống ngủ luôn. Thì nhớ cứ tiếp tục cày ruộng. Mà sau này khi mà ruộng lúa biến đổi người ta trồng
[55:46]nông nghiệp cao rồi ổng không tiếp thu nổi. Vì ổng không có cái hoạt động, không tái hiện được hình ảnh và âm thanh, mùi vị mà của những cái ngôn ngữ nó nó diễn tả. Nên bây giờ vì con nít nó thích xem phim thì cái kỹ năng mà tái hiện lại cái dữ liệu nó bị mất. Bị mất, nên đây là một cái sự thiệt thòi. Và ta sẽ thấy rằng những đứa trẻ sau này nó sẽ lần lần nó lệch. Tâm lý nó bị lệch, không còn giống ta ngày xưa nữa. Nó sẽ kém một cái gì đó. Nó kém một cái gì đó, kém cái sự tương tác, kém cái sự thông minh gì đó thua con người ngày xưa. Và nó sẽ sống cái kiểu mà nó cảm tính là bản năng nhiều hơn,
[56:28]không ít có cái lý trí hơn, nó hay ngang bướng hơn. Có người nói: "Dạ, cái tuổi này của mấy đứa nhỏ nó bướng chịu không nổi thầy. Nó lên nó ngang bướng." Ờ thì nó chả có tuổi nào cả. Tại cái văn hóa, lối sống và giáo dục. Thầy nhớ hồi nhỏ thầy cũng đi qua cái tuổi đó, thầy vẫn ngoan đều đều cho tới bây giờ. Chưa bao giờ thầy hết ngoan. Cái tuổi nào cũng ngoan hết, không có cái tuổi nào quậy cả. À tuổi nào bố mẹ rầy cũng đều biết sợ cả. Không có cái chuyện tuổi quậy. Bây giờ nói trời cái tuổi mười mấy bắt đầu lên tới hai mươi chịu không nổi. Không phải, vì xem phim nhiều quá. Nó mất cái khả năng tái hiện lại những điều trừu tượng,
[57:08]nó mất khả năng tương tác, mất cái khả năng yêu thương. Đấy rồi đây là một cái thiệt thòi của thời đại khi mà phim ảnh nó tràn lấn hết. Nhưng mà sao? Ta thích. Nên người ta hỏi thích cái đọc sách hay xem phim? Rõ ràng ai cũng thích xem phim vì nó dựng lại hết hình ảnh giùm giùm cho ta. Đây là cái bất lợi đó. Nên ta cần cũng phải gì? Bảo vệ cái văn hóa đọc là vậy. Mặc dầu ta sẽ rất ghiền coi phim, nhưng cũng phải bảo vệ cái văn hóa văn hóa đọc. Vì cái đọc làm cho ta vận động được nhiều. Nhưng mà nó có cái hại của cái đọc là gì? Ta vận động nhiều quá. Lúc ấy nhiều khi ở cái tuổi ta yếu thần kinh rồi
[57:48]hoặc là lúc ta đang mệt mỏi, bệnh hoặc ta làm việc nhiều đã mệt rồi mà lại cầm cuốn sách đọc nữa rồi ta có thể bị quá ngưỡng, vượt giới hạn và não ta bệnh. Ta rơi vào cái bệnh suy nhược thần kinh. Cho nên đọc sách cũng phải canh chừng cái tâm của mình. Nghe nói đọc sách tốt, cứ lấy đọc hết sách này đọc tới sách kia đọc, bắt đầu bị bệnh thần kinh liền. Vì não hoạt động nhiều, nhiều quá nó tái hiện nhiều quá. Lúc ta ngồi thiền sẽ không êm. Vì sao? Não nó quen cái tái hiện, tái hiện theo từng câu chữ. Đọc qua một câu não nó dựng hình ảnh nó lên. Nó hoạt động nhiều quá nên không có tốt. Cái gì cũng vừa chừng thôi, như vậy nha.
[58:31]Mục đích của ta tu tập để làm gì? Mục đích của ta tu tập là hướng về vô ngã. À. Mà cái bản ngã của ta thì nó là một khối to, rất là nhiều lớp, nhiều nhiều thành phần.
[58:50]Cái thân này cũng là đại diện cho bản ngã, đúng không ạ? Cái tình cảm yêu ghét của ta cũng là bản ngã, cảm xúc của ta cũng là bản ngã, suy nghĩ của ta cũng là bản ngã và cái biết của ta cũng là bản ngã. Nhớ bản ngã nó nhiều lớp như vậy. Cho nên khi ta đụng chạm tới cái gì cũng đều làm cho cái bản ngã nó khởi lên như vậy, nó tăng trưởng như vậy. Mà sự thật bản ngã chỉ là gì? Chỉ là một ý niệm thôi, một sự cố chấp. Nhưng cái bản ngã mênh mông đó, phức tạp, rối rắm đó, nhiều thành phần, nhiều lớp, tiềm ẩn khó thấy đó nó có một văn phòng đại diện. Cái văn phòng đại diện đó là trung tâm của sự suy nghĩ.
[59:41]Nên mọi hoạt động tính toán gì đều đi xuyên qua cái cái trung tâm đó, cái văn phòng đó. Vọng tưởng gì cũng phải đi qua cái trung tâm đó cả. Nhớ chưa? Do cái bản ngã nó có cái văn phòng đại diện, nó trung tâm của sự suy nghĩ cho nên chúng ta có một cái bản ngã, ý thức về bản ngã rất là rõ. Nào giờ ví dụ như cái người mà không có tu tập á, cái bản ngã thô là chấp nơi cái thân của mình. Lúc nào cũng cần cho thân mình đẹp, thân mình ngon ai thích khen ngợi, đói thì rất là khó chịu, ai đánh mình rất khó chịu, ai vuốt ve mình thì rất là dễ chịu, là cái thân. Hoặc bây giờ nói tới cảm xúc, ai gây cho mình một cái cảm giác nó là thoải
[1:00:23]mái thì mình thích, mà ai gây cho mình cảm giác khó chịu thì mình ghét. Đó là cái bản ngã của cảm giác. Nhưng mà cái người tu tập lâu rồi á, thì cái sợ nhất là cái văn phòng đại diện của bản ngã. Cái trung tâm của sự suy nghĩ, đó mới là cái ổ bản ngã quan trọng. Và cái người tu là tu cho đến cái ngày mà dẹp được cái văn phòng đại diện của bản ngã đó đi. Dẹp được, mặc dầu ở đây ta không thấy, ở trình độ của ta, ta không thấy cái văn phòng đại diện của bản ngã nó ở đâu cả. Cái trung tâm của sự suy nghĩ nó ở đâu cả, ta không thấy. Trình độ ta hiện nay ta không thấy, chỉ nghe sư phụ nói và chấp nhận thôi.
[1:01:08]Ở trong đầu ta có một cái trung tâm của sự suy nghĩ gọi là văn phòng đại diện của bản ngã, rồi ta cứ tu tập thiền định nha, ta tập Âm Dương Khí Công, ta giữ chánh niệm trong đời sống, lúc nào cũng nhớ thân này vô thường, khi đi hoặc là khi đứng, khi ngồi hoặc là khi nằm, khi tắm rửa hay khi vệ sinh, lúc đông người hay ở một một mình, khi nghe cũng như khi khi nói, khi xem phim hay đọc sách, lúc nào cũng nhớ thân này vô thường trong đời sống như vậy, lần lần bắt đầu ta thực hành được. Ta thực hành được là trong đời sống từng bước chân ta đi, từng cái lúc ta tiếp xúc với mọi người, lúc nào ta cũng an trú được nơi
[1:01:53]thân mình và thấy thân này là vô thường, nó thành một sự tỉnh giác. Và cái sự tỉnh giác vằng vặc vằng vặc đó thì gọi là chánh niệm. Nhưng mà cái chánh niệm đó là đã cao chưa? Chưa, còn rất là rất là thấp. Vì sao? Vì cái văn phòng đại diện bản ngã vẫn đang tồn tại. Cho nên ta tu gì tu, tâm thanh tịnh gì thanh tịnh mà cái văn phòng đại diện bản ngã nó chưa tan thì ta chưa phải thiền sư, chưa gọi là ngộ đạo. Thì ta tu cho đến cái ngày nào đó đủ duyên, đủ phước nó tan vỡ cái văn phòng đại diện bản ngã đó, cái trung tâm sự suy nghĩ đó nó tan vỡ, biến mất.
[1:02:42]Lúc đó ta trở thành gái đá, người gỗ. Lúc đó,
[1:02:55]hồi trước á, ví dụ như ta đi ta đứng nè, là nó từ cái trung tâm bản ngã đó nó điều khiển cái tay chân ta ờ cầm đọc. Lúc mà cái văn phòng đại diện nó tan vỡ bị dẹp mất rồi thì ta cũng đi cũng đứng cũng cầm nhưng không có cái ta. Cái tay chân nó cử động cử động nhưng nó không có từ cái trung tâm đó ra nữa. Đó. Lúc đó người này chứng một quả thánh. Lúc đó là chứng một quả thánh. Từ đây và những kiếp sau là cứ tiến dần trên con đường đạo. Chúng ta có yêu thương thế giới này không? Có. Khi ta yêu thương thế giới này, ta nguyện ước điều gì cho thế giới này?
[1:03:37]Thế giới này hiểu đạo, ha, tin nhân quả, hướng về việc tu tập, giác ngộ, phải không? Vì chỉ như vậy thế giới này mới hòa bình, hạnh phúc và con người mới từ từ tiến lên để trở thành những bậc thánh giác ngộ, không còn bị đắm chìm trong khổ đau. Khi ta yêu thương thế giới thì ta phải nguyện ước điều đó. Nhưng mà nhìn lại cái thế giới này, mấy nơi biết được Phật pháp?
[1:04:11]Rất ít, không nhiều so với toàn thế giới này. Thậm chí ở những quốc gia mà đạo Phật được gọi là hưng thịnh nhưng nếu mình xét kỹ, bên trong cái ruột đã nát rồi. Vì sao vậy? Vì chỉ cần ông thầy nào hơi nổi lên một chút thì có một tổ chức ngầm nó lại nó mua chuộc. Nên ban đầu thì ông thầy đó ổng chân tu, nhưng đời thứ hai của ổng là con người là của tổ chức ngầm lãnh đạo, mua chuộc rồi, cái dòng phái đó. Và họ còn tu không? Không, có tu đâu. Chỉ là giữ cái dòng phái để giữ quần chúng thôi. Nhưng rồi quần chúng cũng từ từ họ bỏ đi vì quần chúng nhận ra cái gì? Chùa đó không còn cái tâm linh mầu nhiệm nữa,
[1:04:54]không còn cái đạo đức thánh thiện nữa, họ bỏ đi. Cho nên bên ngoài thì chùa vẫn còn to lắm, nhưng bên trong đạo Phật không còn. Khắp nơi như vậy. Tất cả các nước đều bị nguy cơ về điều đó. Và đạo Phật cứ như vậy, từ từ không còn tồn tại, có khi chỉ còn cái vỏ thôi, còn cái cơ sở để đi tham quan và biết rằng à đây ngày xưa đã từng là đạo Phật, có cái ông thầy trụ trì, không dám nói chuyện với ổng nữa, mà ổng cũng chẳng biết gì để giảng vì ổng có tu đâu mà ổng biết gì để giảng. Và đạo Phật biến mất. Nên nếu ta yêu thương thế giới này, ta phải quyết lòng tu tập nha, tu tập cho tới khi ta chứng được một tầng bậc quả
[1:05:41]thánh là tan vỡ được cái văn phòng đại diện của bản ngã đó để ta trở thành gái đá, người gỗ nha, rồi lúc đó ta chết. Nói: "Ủa, chết rồi làm cái gì?". Nhưng trước khi chết, ta phát nguyện điều này, phát nguyện kiếp sau tái sinh lại nơi cái vùng nào mà ta chọn: Phi châu, Mỹ châu, Âu châu, Á châu, Úc châu gì đó tùy mình, tùy mình thích, và nguyện khi sinh ra, vâng, xin cho con được nhớ tiền kiếp liền. Nhớ tiền kiếp ngày xưa con là người ở Hà Nội nha, dự khóa thiền Pháp Vân, có cái ông thầy ròm ròm ổng giảng ổng nói lải nhải hoài nghe rất buồn ngủ. Vâng, nhớ hết mọi điều, nhớ hết tất cả mọi giáo lý
[1:06:34]và nhanh chóng thực hiện sự tu tập lại để chi? Lấy lại cái trình độ tâm linh của mình mình đã chứng được ở ở kiếp trước, và sau đó gì? Bắt đầu cái công cuộc mà gieo duyên với chúng sinh, chưa giáo hóa được đâu. Vì khi ta sinh vào một cái vùng nào đó, ta chưa có duyên với họ, chẳng ai biết mình, chẳng ai thương mình. Thí dụ như hôm nay, sư phụ ngồi đây dự khóa thiền, mọi người ngồi đây là vì ta có có duyên với nhau từ nhiều kiếp. Kiếp xưa biết đâu sư phụ cũng là người ở Hà Hà Nội. Đó, nên bây giờ ta gặp lại nhau là ta thương mến nhau, lắng nghe nhau. Còn khi ta tái sinh qua một cái vùng xa lạ, chúng sinh không có duyên với mình thì ta có giáo hóa được không? Nhớ là không.
[1:07:26]Ta chỉ bắt đầu với việc gì? Gieo duyên thôi. Mà xin thưa, khi ta tái sinh qua cái vùng xa lạ đó, ta vừa đẻ ra xong bị người ta vứt liền. Vì ta chỉ mượn chỗ đi vào, không ai thương ta cả. Nên khiến đẩy đưa qua lại rồi ta mồ côi, hoặc là bị bố mẹ chết, hoặc là bị vứt, ta sẽ mồ côi từ bé rất là khổ sở. Nhưng mà do cái lời nguyện kiếp này nên kiếp đó ta nhanh chóng nhớ lại tiền kiếp của mình và biết rằng mình sinh qua đây là vì lời nguyện, nên chấp nhận mọi sự cực khổ. Lớn lên một cách anh hùng và khỏe mạnh và bắt đầu gieo duyên lành với với chúng sinh. Mà có khi gieo duyên lành với chúng sinh 4, 50 năm bắt đầu mới có thể mà
[1:08:14]giáo hóa được, hoặc có khi phải qua kiếp sau mới giáo hóa được. Đó, đó là bắt đầu cái tiến trình của Bồ Tát đạo nha. Và mỗi người trong đây phải là một người chứng ngộ chia nhau đi khắp cái thế giới này, mà sinh ra tới đâu nhớ lại tiền kiếp ở đó, nhớ nhanh chóng nhớ lại liền và khởi động cái tiến trình Bồ Tát đạo, kết duyên với chúng sinh khắp cả cái thế giới này để mà đem Phật pháp cho tất cả cái thế giới này. Nha. Nên tối nay về bắt đầu phát nguyện đi nha. Nguyện trong kiếp này con tu cũng phải chứng, không phải là chứng trọn vẹn được nhưng ít nhất phải tan cho được cái gì? Văn phòng đại diện của bản ngã, và nguyện đời sau con sinh về cái xứ đó.
[1:09:05]Người nào đăng ký Siberia, đưa tay lên. Nam Cực, đưa lên. Âu châu, Yemen, Maroc, rồi đó, Angola, giơ tay lên nha. Cứ mỗi người đăng ký đi. Về đó. Tức cười lắm, có cái cô đó, cô Phật tử trong miền Nam, cổ cũng xinh xắn đẹp lắm. Cổ mới nói: "Sư phụ, sao con nghe nói sư phụ kiếp sau sư phụ qua Phi châu. Con thì con nguyện là sư phụ đi đâu con đi theo đó, nhưng mà Phi châu nó đen nó xấu quá à".
[1:09:37]Rất là thật thà, cười chết luôn. Vậy, cho nên là bắt đầu từ nay ta phải phát nguyện kiếp này ráng tinh tấn tu tu tập để chứng được một cái gì đó, kiếp sau ta sinh về một nơi nào đó và nhớ được tiền kiếp của mình. Sinh ra rồi chẳng bao lâu nhớ lại hết tiền kiếp của mình và biết rằng mình xuất hiện đây là vì vì đại nguyện thực hành Bồ Tát đạo. Ta chia nhau khắp cả thế giới này nha, để đem Phật pháp cho khắp cả thế giới này.